District Balkh Hospital

توبرکلوز_چیست_یا_TB....؟
-

توبرکلوز یک مرض مکروبی و ساری بوده که بیشتر شش ها را مبتلا میسازد .
سِل به زبان دری «توبر کلوز» یک بیماری واگیردار "contagious" است. باسیل این بیماری میکوباکتریوم توبرکلوزیس یا باسیل کخ نام دارد زیرا که در سال ۱۸۸۲ (میلادی) پرفیسور رابرت کخ دانشمند آلمانی آن را کشف کرد. نوعی از این بیماری که به سل گاوی موسوم است، میان انسان و چهارپایان مشترک است.

این بیماری در کشورهای جهان سوم از معضلات صحی است. مرض سل یا توبرکلوز (به اختصار TB) یکی از بیماریهای مهلک در جهان است که عامل آن مایکوباکتریوم‌ها یا به طور دقیقتر میکوباکتریوم‌ های سلی است. در بیماری سل معمولاً ششها مورد حمله قرار می‌گیرند، این نوع سل را تی‌بی ریوی "شش" نیز گویند ولی از سایر اعضای درگیر در سل می‌توان سیستم عصبی مرکزی، غدد لنفاوی و گردش خون، سیستم تناسلی و ادراری، سیستم هاضمه و معده، استخوان‌ها، مفاصل و پوست را نام برد.

سایر میکوباکتریوم‌ها مانند بوویس، افریکنم، میکرتی و کانتی نیز باعث بیماری می‌شوند ولی نادر "کم" هستند.

●》از انواع علایم سل می‌توان به :

۱. سرفه مزمن همراه با خلط "بلغم" سینه آغشته به خون
۲. تب
۳. عرق کردن شبانگاهی
۴. کاهش وزن اشاره کرد.

سل را می‌توان با رادیوگرافی قفسه سینه، تست پوستی توبرکولین، بررسی میکروسکوپی خلط و کشت میکروبی خلط "بلغم" و مایعات بدن در آزمایشگاه تشخیص داد.

علاج سل مشکل است و به دوره‌های طولانی و استفاده از آنتی بیوتیک‌های متفاوت نیاز دارد همچنین باید رفتار و تماس افراد کنترل شود. گونه‌های مقاوم به آنتی بیوتیک مایکوباکتریوم در سال‌های اخیر علاج سل را با مشکل روبه رو کرده‌است.

●》توبرکلوز چطور انتقال میابد ؟

زمانیکه یک شخص مصاب به توبرکلوز سرفه یا عطسه میزند مکروب توبرکلوز به شکل قطرات کوچک پخش میگردد وقتی اشخاص دیگر این قطرات را تنفس کند به این مرض الوده و منتن میشود

●》علایم توبرکلوز چیست ؟

1. سرفه بیشتر از دو هفته
2. بلغم همراه با خون
3. درد سینه
4. تب
5. عرق شبانه
6. خستگی
7. بی اشتهایی
8. از دست دادن وزن

●آیا توبرکلوز قابل تداوی است ؟

بلی توبرکلوز قابل تداوی است ، بعد از تشخیص لابراتواری ادویه باید 6 تا 8 ماه بطور منظم و تحت نظر کارکن صحی گرفته شود .
تداوی نا مکمل سبب برگشت مرض و یا توبرکلوز مقاوم به تداوی میشود
کسیکه بیش از دو هفته سرفه داشته باشد باید به نزدیکترین مرکز صحی مراجعه نموده و معاینه شود.
اشخاص که از ایچ آی وی متاثر شده باشند سیستم دفاعی بدن شان ضعیف شده و امکان گرفتن توبرکلوز در نزد شان است .
توبرکلوز از مادر به طفل منتقل میشود .
بنا بر این مادر باید تحت تداوی قرار گرفته و حفظ الصحه فردی را مراعت کند .
مادر که مصاب به توبرکلوز است میتواند به طفل خود شیر دهد .

■》تداوی :
دوره درمان و تعداد داروی مورد مصرف بسته به شدت بیماری و قسمت‌های درگیر بدن متفاوت است ولی به طور متوسط بین شش ماه تا یک سال می‌باشد.

آلودگی هم‌ زمان به بیماری ایدز می‌تواند درمان بیماری را بسیار مشکل کند.
درمان انواع مقاوم به درمان باسیل سل از چالشهای طبی است.
در گذشته تنها راه‌های درمانی استراحت در جاهای خوش آب و هوا و در زیر نور خورشید، نیروبخشی جسمانی، دوری از کارهای سخت و رنج آور، ورزش سبک، گردش و شادی و خوش گذرانی و دوری از غم و اندوه، خوردن خوراک‌های سودمند و نیروبخش بود.

طول مدت درمان معمول ۶ ماه است که ۲ ماه اول مرحله حمله‌ای شامل ۴ داروی ایزونیازید، ریفامپین، پیرازینامید و اتامبوتول است و ۴ ماه بعدی در مرحله نگهدارنده از ۲ داروی ایزونیازید و ریفامپین استفاده می‌شود.

مشکل مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها مقاوم شدن باکتریها به آنها است. استفاده از آنتی‌بیوتیک‌ها اغلب دارای عارضه نیز هست مانند عوارض کبدی "جگر".
مقاومت در برابر آنتی‌بیوتیک‌ها که به طور منظم مصرف می‌شوند شامل مقاومت اولیه و ثانویه‌است. مقاومت اولیه در افراد آلوده به نوع شدید احتمال بیشتری دارد. برای این افراد نباید فقط داروهای با کیفیت پایین استفاده کرد.

موضوع مقاومت دارویی یک مساله فراگیر است چرا که هرچه طول درمان بیشتر باشد نیاز به داروهای گرانتر (داروهای سری دوم درمان) بیشتر می‌شود. مقاومت می‌تواند به صورت مقاومت چند دارویی نیز باشد.

●》عوارض داروهای ضد سل :

سرگیجه، دلبدی ، تاری دید، عدم تعادل، زرد شدن سفیدی چشم‌ها، دل‌درد، استفراغ و وز وز گوش که در صورت مشاهده این علائم باید مصرف داروها قطع شود و داکتر در جریان قرار گیرد.

نارنجی شدن یا سرخ شده رنگ ادرار یا سایر ترشحات بدن در اثر مصرف ریفامپین می‌باشد و هیچگونه خطری ندارد.