12/09/2026
അനിമോയയുടെ മനശ്ശാസ്ത്രപരമായ വശങ്ങൾ
വാക്കിന്റെ ഉത്ഭവം
സ്രഷ്ടാവ്: അമേരിക്കൻ എഴുത്തുകാരനായ ജോൺ കോനിഗ് (John Koenig) 2012-ൽ തന്റെ The Dictionary of Obscure Sorrows എന്ന പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി Anemoia എന്ന പദം രൂപപ്പെടുത്തുകയായിരുന്നു. സാധാരണ ഭാഷയിൽ വ്യക്തമായൊരു പദമില്ലാത്ത വിവിധ സങ്കീർണ്ണമായ വികാരങ്ങൾക്ക് പുതിയ പദങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന പദ്ധതിയാണിത്.
പദോത്പത്തി : പുരാതന ഗ്രീക്ക് പദമായ ánemos (അർത്ഥം: “കാറ്റ്”) എന്നതും paranoia പോലുള്ള ഒരു മാനസികാവസ്ഥയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതും ചേർന്നാണ് ഈ പദം രൂപപ്പെട്ടതെന്ന് വിശദീകരിക്കപ്പെടുന്നു. മറ്റൊരു വ്യാഖ്യാനത്തിൽ, noos (അർത്ഥം: “മനസ്സ്”) എന്ന ഗ്രീക്ക് പദവുമായി ഇതിനെ ബന്ധപ്പെടുത്തുന്നു.
അതിനാൽ കവിതാത്മകമായി “മനസ്സിലെ ഒരു കാറ്റ്” (a wind in the mind) എന്ന ആശയം Anemoia സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
അതെ, അത് പലപ്പോഴും മനസ്സിലെ ഒരു കുളിർകാറ്റായേക്കാം
“നാം ഒരിക്കലും ജീവിച്ചിട്ടില്ലാത്ത ഒരു ഭൂതകാലത്തോടുള്ള ആഗ്രഹം”
Anemoia (അനിമോയ) എന്നത് ഒരാൾ നേരിട്ട് അനുഭവിച്ചിട്ടില്ലാത്ത ഒരു കാലഘട്ടത്തോടോ സ്ഥലത്തോടോ സംസ്കാരത്തോടോ ജീവിതരീതിയോടോ ഉണ്ടാകുന്ന നൊസ്റ്റാൾജിയ( ഗൃഹാതുരത്വം) അഥവാ ഗൃഹാതുരമായ വൈകാരിക ആകർഷണം എന്ന ആശയമാണ്. .
1. ഒരിക്കലും സംഭവിക്കാത്ത കാര്യത്തെ “ഓർക്കുന്ന” വിരോധാഭാസം
നമ്മുടെ സ്വന്തം ഓർമ്മകളില്ലാതെയും നൊസ്റ്റാൾജിയ പോലുള്ള വികാരം ഉണ്ടാകാം.
ഉദാഹരണത്തിന്:
“1980-കളിൽ ജീവിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ എത്ര നന്നായിരുന്നേനെ.”
“പഴയ കേരളത്തെ ഞാൻ മിസ് ചെയ്യുന്നു, ഞാൻ അന്ന് ജനിച്ചിട്ടുപോലുമില്ലെങ്കിലും.”
ഈ അനുഭവം ഒരിക്കലും ഉണ്ടായിട്ടില്ലെങ്കിലും തോന്നുന്ന വികാരം യഥാർത്ഥമായിരിക്കും.
2. ഭാവനയും ഓർമ്മയും
താഴെപ്പറയുന്നവയിലൂടെ ഒരാൾക്ക് താൻ അനുഭവിച്ചിട്ടില്ലാത്ത ഒരു കാലഘട്ടത്തോട് വൈകാരികബന്ധം രൂപപ്പെടാം:
പഴയഫോട്ടോകൾ,സിനിമകൾ,സംഗീതം,കുടുംബാംഗങ്ങളുടെ കഥകൾ,പുസ്തകങ്ങൾ, സോഷ്യൽ മീഡിയ,സാംസ്കാരിക വിവരണങ്ങൾ
എന്നിവ ആവർത്തിച്ച് കാണുകയും കേൾക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ സ്വന്തം അനുഭവമല്ലെങ്കിലും പരിചിതത്വവും വൈകാരിക അടുപ്പവും രൂപപ്പെടുന്നു.
3. ഭൂതകാലത്തിന്റെ ആദർശവൽക്കരണം
അനിമോയയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു മനശ്ശാസ്ത്ര പ്രക്രിയയാണ് "ഭൂതകാലത്തെ തിരഞ്ഞെടുത്ത് ആദർശവൽക്കരിക്കൽ"
നാം പലപ്പോഴും ഓർക്കുന്നത്:
കൂടുതൽ അടുപ്പമുള്ള കുടുംബബന്ധങ്ങൾ,ലളിതമായ ജീവിതം,ശക്തമായ സാമൂഹിക ബന്ധങ്ങൾ, കൂടുതൽ ആത്മാർത്ഥമായ ബന്ധങ്ങൾ എന്നിവയാണ്
പക്ഷേ അതേ കാലഘട്ടത്തിലെ ദാരിദ്ര്യം, രോഗങ്ങൾ, അസമത്വങ്ങൾ, സംഘർഷങ്ങൾ, സുരക്ഷിതത്വമില്ലായ്മ തുടങ്ങിയവ അവഗണിക്കപ്പെടാം.
അതിനാൽ അനിമോയയിൽ പലപ്പോഴും ചരിത്രപരമായി യഥാർത്ഥമായ ഭൂതകാലത്തേക്കാൾ, മനസ്സ് നിർമ്മിച്ച ഒരു ആദർശ ഭൂതകാലത്തോടാണ് ആകർഷണം.
4. ഭൂതകാലം കൂടുതൽ നല്ലതായിരുന്നു എന്ന മിഥ്യാധാരണ
ചിലപ്പോൾ അനിമോയ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഭൂതകാലത്തെക്കുറിച്ചല്ല; അത് വർത്തമാനകാലത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അസംതൃപ്തിയുടെ പ്രകടനമാണ്.
വ്യക്തി യഥാർത്ഥത്തിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്:
സ്വന്തമെന്ന ബോധം,സുരക്ഷിതത്വം,സ്ഥിരത,അടുപ്പം,
സമൂഹബന്ധം,ലാളിത്യം,ജീവിതത്തിന്റെ അർത്ഥബോധം എന്നിവയാണ്.
നാം സങ്കൽപ്പിച്ച ഭൂതകാലം നിറവേറാത്ത മനശ്ശാസ്ത്രപരമായ ആവശ്യങ്ങളുടെ പ്രതീകമായി മാറുന്നു.
ചിലപ്പോൾ നമുക്ക് നഷ്ടപ്പെട്ടത് ഒരു പ്രത്യേക കാലഘട്ടമല്ല; ആ കാലഘട്ടം നമുക്ക് പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ഒരു വികാരമാണ്.
5. വ്യക്തിത്വ രൂപീകരണം
അനിമോയ വ്യക്തിയുടെ വ്യക്തിത്വബോധം രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിലും പങ്കുവഹിക്കാം.
ഉദാഹരണം
വ്യക്തി സ്വയം ചോദിക്കുന്നു:
“ഞാൻ ആരാണ്?” → “ഞാൻ ഏത് ലോകത്തിന്റേതാണ്?”
ഒരു വ്യക്തിക്ക്:
ഒരു പ്രത്യേക തലമുറയോടോ,സാംസ്കാരിക പാരമ്പര്യങ്ങളോടോ,പഴയ സംഗീതത്തോടോ,പഴയ കാലത്തെ ജീവിതശൈലിയോടോ
പൂർവികരുടെ ജീവിതരീതികളോടോ
വൈകാരികമായി ബന്ധപ്പെടാം.
6.കുടുംബത്തിലെ അടുപ്പവും തലമുറകൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധവും:
കുടുംബകഥകൾക്ക് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.
മുത്തശ്ശനോ മുത്തശ്ശിയോ പറയുന്ന ബാല്യകാലകഥകൾ, പഴയ കുടുംബഫോട്ടോകൾ, മാതാപിതാക്കളുടെ പ്രിയപ്പെട്ട സംഗീതം തുടങ്ങിയവ, താൻ ജീവിച്ചിട്ടില്ലാത്ത അനുഭവങ്ങളുമായി ഒരു വ്യക്തിക്ക് വൈകാരികബന്ധം സൃഷ്ടിക്കാം.
അതിനാൽ അനിമോയ തലമുറകളെ തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഒരു മനശ്ശാസ്ത്രപരമായ പാലമായും പ്രവർത്തിക്കാം.
7. വൈകാരിക നിയന്ത്രണം
നൊസ്റ്റാൾജിക് ചിന്തകൾ ചിലപ്പോൾ വികാരങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
സങ്കൽപ്പിത ഭൂതകാലം നൽകുന്നത്:
ആശ്വാസം,ഊഷ്മളത,സുരക്ഷിതത്വം,മാനസികമായ താൽക്കാലിക രക്ഷപ്പെടൽ,
ഇപ്പോഴുള്ള വിഷമത്തിൽ നിന്നുള്ള ആശ്വാസം എന്നിവയായിരിക്കാം.
8. അനിമോയയും ഏകാന്തതയും
ഇന്നത്തെ ജീവിതവുമായി സാമൂഹികമായി പൊരുത്തപ്പെടാത്ത ചിലർ സങ്കൽപ്പിത ഭൂതകാലത്തോട് കൂടുതൽ ആകർഷിക്കപ്പെടാം.
അവരുടെ മനസ്സിൽ ഭൂതകാലം പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്:
സമൂഹബന്ധം,സ്വന്തമെന്ന ബോധം, നേരിട്ടുള്ള മനുഷ്യബന്ധങ്ങൾ, വൈകാരിക അടുപ്പം എന്നിവ
ആയിരിക്കാം.
അതുകൊണ്ട് അനിമോയ ചിലപ്പോൾ ഏകാന്തതയ്ക്കും സാമൂഹികമായ അകൽച്ചയ്ക്കുമുള്ള ഒരു മനശ്ശാസ്ത്രപരമായ പ്രതികരണമായി കാണാം.
9. അനിമോയയും വിഷാദവും
അനിമോയ വിഷാദരോഗത്തിന്റെ ലക്ഷണമല്ല.
എന്നാൽ ഭൂതകാലത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അമിതമായ ആദർശവൽക്കരണം താഴെപ്പറയുന്നവയോടൊപ്പം കാണപ്പെടുമ്പോൾ ശ്രദ്ധിക്കണം :
ആനന്ദമില്ലായ്മ,വർത്തമാനകാലത്തെക്കുറിച്ചുള്ള നിരാശ,സാമൂഹിക പിൻവാങ്ങൽ,അമിതമായ വിഷാദചിന്തകൾ,ഇപ്പോഴുള്ള ബന്ധങ്ങളോടുള്ള താൽപര്യക്കുറവ്,
വർത്തമാന ജീവിതത്തോടുള്ള വ്യാപകമായ അസംതൃപ്തി
10. അനിമോയയും ഉത്കണ്ഠയും
ഭൂതകാലം അവസാനിച്ചുകഴിഞ്ഞതാണ്; അതിനാൽ അത് പ്രവചിക്കാവുന്നതും നിയന്ത്രിക്കാവുന്നതുമാണ്.
എന്നാൽ ഭാവി അനിശ്ചിതമാണ്.
അതിനാൽ ഉത്കണ്ഠയുള്ള ഒരാളിൽ:
അനിശ്ചിതമായ ഭാവി ഉത്കണ്ഠ യിലേക്കും , ആദർശവൽക്കരിച്ച ഭൂതകാലം മാനസിക സുരക്ഷിതത്വം നൽകുന്നതിലേക്കും നയിക്കാം
സങ്കൽപ്പിത ഭൂതകാലം ഒരു സുരക്ഷിതത്വമായി (അത് യഥാർത്ഥമാകണമെന്നില്ല ) മാറുന്നു.
11. താൽക്കാലികമായ രക്ഷപ്പെടൽ
അനിമോയ ചിലപ്പോൾ — ഇപ്പോഴുള്ള ബുദ്ധിമുട്ടുകളെ നേരിടുന്നതിനുപകരം അവയിൽ നിന്ന് മാനസികമായി ഒഴിഞ്ഞുമാറൽ ആയി മാറാം.
ഉദാഹരണത്തിന്:
ജോലി/പഠന സമ്മർദ്ദം,
ബന്ധങ്ങളിലെ പ്രശ്നങ്ങൾ,
ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള അനിശ്ചിതത്വം,
സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ അമിതമായ ഇടപെടൽ എന്നിവയിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ ഒരാൾ നിരന്തരം മറ്റൊരു കാലഘട്ടത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ചേക്കാം.
താൽക്കാലിക ആശ്വാസം ലഭിക്കുന്നതിനാൽ ഈ പെരുമാറ്റം വീണ്ടും ആവർത്തിക്കപ്പെടാം.
12. സോഷ്യൽ മീഡിയയും “നിർമ്മിത നൊസ്റ്റാൾജിയയും”
ഡിജിറ്റൽ മാധ്യമങ്ങൾ അനിമോയയെ വളരെയധികം ശക്തിപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
ഉദാഹരണങ്ങൾ:
തൊണ്ണൂറുകളിലെ ബാല്യം
- സ്മാർട്ട് ഫോൺ ഇല്ലാത്ത കാലം
- പഴയ കേരളം
- പഴയ പരസ്യങ്ങൾ, പാട്ടുകൾ
- പഴയ ഫോട്ടോകൾ
- ചരിത്രകാല ജീവിതശൈലിയുടെ പുനഃസൃഷ്ടികൾ
അൽഗോരിതങ്ങൾ ഒരേ തരത്തിലുള്ള ഉള്ളടക്കം വീണ്ടും വീണ്ടും കാണിക്കുന്നതിലൂടെ പഴയ കാലത്തോടുള്ള ആരാധന സൃഷ്ടിക്കാം.
ഇത്തരം അൽഗോരിതങ്ങളോടുള്ള നിരന്തരമായ ഇടപെടൽ
വൈകാരിക പ്രതികരണത്തിനും കൂടുതൽ ഇത്തരം ഉള്ളടക്കം കാണാനും കൂടുതൽ നൊസ്റ്റാൾജിയയിലേക്കും നയിക്കാം
13. അനിമോയയും FOMO-യും
FOMO — Fear of Missing Out, അഥവാ “നഷ്ടപ്പെട്ടുപോകുന്ന അനുഭവങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ഭയം”, അനിമോയയുമായി രസകരമായ സാമ്യം കാണിക്കുന്നു.
FOMO: എന്നാൽ
ഇപ്പോൾ നടക്കുന്ന ഒരു അനുഭവം എനിക്ക് നഷ്ടപ്പെടുന്നു എന്ന ചിന്തയാണ്
:അനിമോയ
ഞാൻ ജനിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് നടന്ന ഒരു അനുഭവം എനിക്ക് നഷ്ടപ്പെട്ടു എന്ന ചിന്തയാണ്
FOMO = വർത്തമാനകാലത്തിൽ നിന്നുള്ള താൽക്കാലികമായ രക്ഷപ്പെടലാകാം
Anemoia = ഭൂതകാലത്തിൽ നിന്നുള്ള താൽക്കാലികമായ രക്ഷപ്പെടലാകാം
14. അനിമോയയും ആധികാരികതയും
ആധുനിക ജീവിതം ചിലപ്പോൾ:
- അമിതമായി വ്യാപാരവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടതും, ഡിജിറ്റൽ മാധ്യമങ്ങളാൽ നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്നതും,
വേഗതയേറിയതും, ഡിജിറ്റലായി അടുപ്പമുള്ളപ്പോഴും യഥാർത്ഥത്തിൽ അകന്നു കഴിയുന്നതായും
അനുഭവപ്പെടാം.
അപ്പോൾ സങ്കൽപ്പിത ഭൂതകാലം ആത്മാർത്ഥതയുടെയും യഥാർത്ഥ മനുഷ്യബന്ധങ്ങളുടെയും പ്രതീകമായി മാറുന്നു.
യഥാർത്ഥത്തിൽ ഭൂതകാലത്തെയാണോ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്, അതോ വർത്തമാനകാലത്ത് കൂടുതൽ ആധികാരികമായ ഒരു ജീവിതമാണോ എന്നുള്ള ചോദ്യം പ്രസക്തതമാണ്
15. അനിമോയയിൽ സംഭവിക്കാത്ത ഒരു സാധ്യതയെക്കുറിച്ചുള്ള സങ്കൽപ്പം പ്രധാനമാണ്.
ഉദാഹരണത്തിന്:ഞാൻ അന്ന് ജനിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ അല്ലെങ്കിൽ
ഞാൻ ആ സ്ഥലത്ത് ജീവിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ അല്ലെങ്കിൽ ആ കുടുംബത്തിൽ വളർന്നിരുന്നെങ്കിൽ എന്ന ചിന്തയോടെ
വ്യക്തി മറ്റൊരു കാലഘട്ടത്തിൽ തനിക്കുണ്ടായിരുന്നേക്കാവുന്ന ഒരു ജീവചരിത്രം നിർമ്മിക്കുന്നു.
16. അനിമോയയെ മനസ്സിലാക്കാനുള്ള ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ആശയം:
“നാം ആഗ്രഹിക്കുന്നത് ഭൂതകാലം തന്നെയാകണമെന്നില്ല; വർത്തമാന ജീവിതത്തിൽ നമുക്ക് ലഭിക്കാത്ത എന്തെങ്കിലുമാകാം.”
1980-കളിലെ “ലളിതമായ ജീവിതം” ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഒരു യുവാവ് യഥാർത്ഥത്തിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്നത് ദൃഡമായ ബന്ധങ്ങളും സ്വന്തമെന്ന ബോധവും ആയിരിക്കാം.
സ്മാർട്ട്ഫോണുകൾക്ക് മുമ്പുള്ള കാലം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് യഥാർത്ഥത്തിൽ വേണ്ടത് പരിഗണയും യാഥാർത്ഥ്യ ബന്ധങ്ങളുമായിരിക്കാം .
പൂർവികരുടെ ജീവിതത്തിൽ ആകൃഷ്ടനാകുന്ന ഒരാൾ അന്വേഷിക്കുന്നത് സ്വത്വബോധമായിരിക്കാം
മറ്റൊരു കാലഘട്ടത്തിലേക്ക് നിരന്തരം രക്ഷപ്പെടുന്ന ഒരാൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ അന്വേഷിക്കുന്നത് വർത്തമാന ജീവിതത്തിലെ അസംതൃപ്തിയിൽ നിന്നുള്ള ആശ്വാസം ആയിരിക്കാം
ഇത്രയും പറഞ്ഞ സ്ഥിതിക്ക് എൻറെ ഒരു അനിമോയ ചിത്രം കൂടി ഇരിക്കട്ടെ
Dr Mohan Roy G Professor Department of Psychiatry Government Medical College Trivandrum