Dr Kyaw Swe

Call Contact the organization

Dr Kyaw Swe Political and regional information

အယ်နီညို (El Niño) နှင့် လာနီညာ (La Niña) : သဘောတရား၊ သက်ရောက်မှုများနှင့် ကျော်လွှားနိုင်ရေး မဟာဗျူဟာများကမ္ဘာ့ရာသီဥတုစ...
26/05/2026

အယ်နီညို (El Niño) နှင့် လာနီညာ (La Niña) : သဘောတရား၊ သက်ရောက်မှုများနှင့် ကျော်လွှားနိုင်ရေး မဟာဗျူဟာများ

ကမ္ဘာ့ရာသီဥတုစနစ်သည် လေထု (Atmosphere)၊ သမုဒ္ဒရာ (Ocean)၊ မြေမျက်နှာပြင် (Land Surface) နှင့် နေရောင်ခြည်စွမ်းအင် (Solar Radiation) တို့၏ အပြန်အလှန်သက်ရောက်မှုများကြောင့် အမြဲပြောင်းလဲလျက်ရှိသည်။ ယင်းပြောင်းလဲမှုများအနက် ကမ္ဘာ့ရာသီဥတုကို အကျယ်ပြန့်ဆုံး သက်ရောက်မှုရှိစေသော သဘာဝဖြစ်စဉ်တစ်ခုမှာ ENSO (El Niño–Southern Oscillation) ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။

ENSO တွင် အဓိကအားဖြင့် အယ်နီညို (El Niño) နှင့် လာနီညာ (La Niña) ဟူသော အဆင့်နှစ်ဆင့် ပါဝင်ပြီး ယင်းတို့သည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ မိုးရွာသွန်းမှုပုံစံများ၊ အပူချိန်များ၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ ရေအရင်းအမြစ်များ၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများနှင့် လူမှုဘဝများအပေါ် ကြီးမားသော သက်ရောက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်စေသည်။

၂၁ ရာစုတွင် ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု (Climate Change) ပိုမိုပြင်းထန်လာသည်နှင့်အမျှ ENSO ဖြစ်စဉ်များ၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုများလည်း ပိုမိုထင်ရှားလာနေသည်။ ထို့ကြောင့် ENSO ၏ သဘောသဘာဝကို နားလည်ခြင်း၊ ကြိုတင်ခန့်မှန်းခြင်းနှင့် သင့်လျော်သော တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်မှုများ ဆောင်ရွက်ခြင်းသည် အစိုးရများ၊ ပညာရှင်များနှင့် ပြည်သူများအတွက် အရေးကြီးလာသည်။

ဤဆောင်းပါးတွင် ENSO ၏ သိပ္ပံနောက်ခံ၊ အယ်နီညိုနှင့် လာနီညာ၏ သဘောတရားများ၊ သက်ရောက်မှုများ၊ မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် သက်ရောက်မှုများ၊ နိုင်ငံတကာ၏ တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်မှုများ၊ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ရာသီဥတုအလားအလာနှင့် ကျော်လွှားနိုင်ရေး မဟာဗျူဟာများကို သုတေသနပြုချက်များ၊ ခန့်မှန်းချက် ကိန်းဂဏန်းများနှင့်အတူ တင်ပြသွားမည်ဖြစ်သည်။

၁။ ENSO ၏ သိပ္ပံနောက်ခံ

ENSO သည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အပူပိုင်းဒေသတွင် ဖြစ်ပေါ်သော သမုဒ္ဒရာ-လေထု ပူးတွဲပြောင်းလဲမှုစနစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

ပုံမှန်အခြေအနေတွင် Trade Winds ဟုခေါ်သော အရှေ့မှ အနောက်သို့ တိုက်ခတ်သည့် လေများက ပူနွေးသော ပင်လယ်ရေများကို အင်ဒိုနီးရှားနှင့် ဩစတြေးလျဘက်သို့ တွန်းပို့ထားသည်။ ထိုကြောင့် အနောက်ပစိဖိတ်ဒေသတွင် မိုးများပြီး အရှေ့ပစိဖိတ်ဒေသတွင် အေးသောရေများ အောက်မှ အပေါ်သို့ တက်လာသည့် Upwelling ဖြစ်စဉ်များ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။

· အယ်နီညိုဖြစ်စဉ်- Trade Winds များ အားနည်းလာသောအခါ ပူသောရေများသည် အရှေ့ပစိဖိတ်ဘက်သို့ ပြန်လည်ရွေ့လျားလာပြီး ပင်လယ်ရေအပူချိန် မြင့်တက်လာသည်။
· လာနီညာဖြစ်စဉ်- Trade Winds များ ပိုမိုအားကောင်းလာသောအခါ အေးသောရေများ ပိုမိုတက်လာပြီး အရှေ့ပစိဖိတ်ဒေသ ပိုမိုအေးလာသည်။

ဤပြောင်းလဲမှုများသည် Walker Circulation ကို ပြောင်းလဲစေပြီး ကမ္ဘာ့ရာသီဥတုစနစ်တစ်ခုလုံးအပေါ် သက်ရောက်မှု ဖြစ်ပေါ်စေသည်။

၂။ အယ်နီညို (El Niño)

၂.၁ အဓိပ္ပာယ်
အယ်နီညိုဆိုသည်မှာ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အလယ်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းရှိ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အပူချိန်များ ပုံမှန်ထက် သိသိသာသာ မြင့်တက်လာသော ရာသီဥတုဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။ "El Niño" သည် စပိန်ဘာသာဖြင့် "ခရစ်တော်ကလေး" သို့မဟုတ် "ယောက်ျားကလေး" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး ခရစ္စမတ်ကာလအတွင်း စတင်ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသောကြောင့် ထိုအမည်ပေးထားခြင်းဖြစ်သည်။

၂.၂ အဓိကသက်ရောက်မှုများ

· မိုးခေါင်ရေရှားမှု- မိုးရွာသွန်းမှု သိသိသာသာ လျော့နည်းလာခြင်း၊ မြစ်၊ ချောင်း၊ ဆည်နှင့် ရေကန်များ ရေလျော့နည်းလာခြင်း၊ သောက်သုံးရေ ပြတ်လပ်မှုများ ဖြစ်ပေါ်ခြင်း။
· အပူချိန်မြင့်တက်မှု- ပြင်းထန်သော အပူလှိုင်းများ ဖြစ်ပေါ်ခြင်း၊ နှလုံးနှင့် သွေးတိုးရောဂါများ ပိုမိုဆိုးရွားလာခြင်း၊ Heat Stroke နှင့် Dehydration ဖြစ်ပွားမှုနှုန်း တိုးမြင့်လာခြင်း။
· စိုက်ပျိုးရေးထိခိုက်မှု- စပါး၊ ပဲ၊ ပြောင်း၊ နှမ်း စသည့် သီးနှံများ အထွက်နှုန်းကျဆင်းခြင်း၊ မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းများတွင် အစာနှင့် ရေရှားပါးခြင်း၊ စားနပ်ရိက္ခာဖူလုံမှုကို ခြိမ်းခြောက်လာခြင်း။
· တောမီးလောင်ကျွမ်းမှု- သစ်တောများ ခြောက်သွေ့လာခြင်းနှင့် တောမီး၊ မြက်မီးလောင်မှုများ ပိုမိုဖြစ်ပွားခြင်း။

၂.၃ အယ်နီညိုကို ရင်ဆိုင်ကျော်လွှားနိုင်ရေး

· ရေစီမံခန့်ခွဲမှု- မိုးရေသိုလှောင်ခြင်း၊ ဆည်နှင့် ရေကန်များ တိုးချဲ့တည်ဆောက်ခြင်း၊ ရေချွေတာရေး အစီအစဉ်များ ချမှတ်ခြင်း။
· စိုက်ပျိုးရေး- မိုးခေါင်ဒဏ်နှင့် အပူဒဏ်ခံနိုင်သော မျိုးစေ့များ အသုံးပြုခြင်း၊ Climate-Smart Agriculture ကျင့်သုံးခြင်း၊ အစက်ချရေသွင်းစနစ် (Drip Irrigation) ကို တိုးချဲ့အသုံးပြုခြင်း။
· ကျန်းမာရေး- အပူဒဏ်ကာကွယ်ရေး အစီအစဉ်များ (ရေများများသောက်ခြင်း၊ ဓာတ်ဆားရည်သုံးခြင်း၊ နေ့ခင်းဘက်အပြင်ထွက်ရှောင်ခြင်း)၊ သောက်သုံးရေ လုံလောက်စွာ ဖြန့်ဝေခြင်း။

၃။ လာနီညာ (La Niña)

၃.၁ အဓိပ္ပာယ်
လာနီညာသည် အယ်နီညို၏ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်စဉ်ဖြစ်ပြီး ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အရှေ့ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းရှိ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အပူချိန်များ ပုံမှန်ထက် လျော့နည်းအေးလာသော အခြေအနေကို ခေါ်သည်။ "La Niña" သည် စပိန်ဘာသာဖြင့် "မိန်းကလေး" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

၃.၂ အဓိကသက်ရောက်မှုများ

· မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသွန်းခြင်း- ရေကြီးရေလျှံမှုများနှင့် မြေပြိုမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခြင်း။
· မုန်တိုင်းများ အားကောင်းလာခြင်း- အပူပိုင်းမုန်တိုင်းများ ပိုမိုပြင်းထန်လာပြီး ကမ်းရိုးတန်းဒေသများ ထိခိုက်မှု ပိုများလာခြင်း။
· စိုက်ပျိုးရေးထိခိုက်မှု- သီးနှံစိုက်ခင်းများ ရေနစ်မြုပ်ခြင်း၊ ရေကြောင့်ဖြစ်သော သီးနှံရောဂါများ တိုးပွားလာခြင်း။
· ကျန်းမာရေးပြဿနာများ- ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောရောဂါ၊ သွေးလွန်တုပ်ကွေးနှင့် ငှက်ဖျားရောဂါများ ပိုမိုဖြစ်ပွားနိုင်ခြင်း။

၃.၃ လာနီညာကို ရင်ဆိုင်ကျော်လွှားနိုင်ရေး

· ရေဘေးကာကွယ်ရေး- ရေနုတ်မြောင်းစနစ်များ တိုးချဲ့သန့်ရှင်းခြင်း၊ မြစ်ချောင်းများ ရေစီးဆင်းမှုကောင်းမွန်အောင် ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ Flood Management Systems များ တည်ဆောက်ခြင်း။
· စိုက်ပျိုးရေး- ရေဒဏ်ခံနိုင်သော မျိုးစေ့များ (ဥပမာ- ရေနက်စပါး) အသုံးပြုခြင်း၊ စိုက်ပျိုးချိန် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခြင်း။
· ကျန်းမာရေး- သန့်ရှင်းသော သောက်သုံးရေ ရရှိရေး၊ ရောဂါကာကွယ်ရေး အသိပညာပေးခြင်းနှင့် ကာကွယ်ဆေးထိုးလှုပ်ရှားမှုများ ဆောင်ရွက်ခြင်း။

၄။ ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုနှင့် ENSO

ENSO သည် သဘာဝဖြစ်စဉ်ဖြစ်သော်လည်း Climate Change ကြောင့် ယင်း၏ သက်ရောက်မှုများ ပိုမိုပြင်းထန်လာနိုင်ကြောင်း သိပ္ပံပညာရှင်များက သတိပေးထားသည်။ အထူးသဖြင့် ပိုမိုပြင်းထန်သော အပူလှိုင်းများ၊ ပိုမိုကြီးမားသော ရေကြီးမှုများ၊ ပိုမိုအားကောင်းသော မုန်တိုင်းများနှင့် ရေရှားပါးမှု-စားနပ်ရိက္ခာအကျပ်အတည်းများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။

၅။ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ENSO

မြန်မာနိုင်ငံသည် ENSO ၏ သက်ရောက်မှုကို သမိုင်းတစ်လျှောက် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။

· ၁၉၉၇-၉၈ Super El Niño- မိုးခေါင်မှု ပြင်းထန်ခဲ့ပြီး စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍ ထိခိုက်ခဲ့သည်။
· ၂၀၁၅-၁၆ Strong El Niño- အပူချိန် စံချိန်တင် မြင့်တက်ခဲ့ကာ သောက်သုံးရေ အခက်အခဲများ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။
· ၂၀၂၀-၂၀၂၂ Triple-Dip La Niña- မိုးများခဲ့ပြီး ရေကြီးမှုနှင့် မြေပြိုမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

၆။ ENSO ၏ စီးပွားရေးသက်ရောက်မှု

ENSO သည် စိုက်ပျိုးရေးသာမက စွမ်းအင်ကဏ္ဍ၊ ခရီးသွားလုပ်ငန်း၊ ကုန်သွယ်ရေး၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် အာမခံလုပ်ငန်းများအပေါ်လည်း သက်ရောက်မှုရှိသည်။ အယ်နီညိုကာလများတွင် စားနပ်ရိက္ခာဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာနိုင်ပြီး လာနီညာကာလများတွင် အခြေခံအဆောက်အအုံ ပျက်စီးမှုကြောင့် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးစရိတ်များ မြင့်တက်လာနိုင်သည်။ ကမ္ဘာ့ဘဏ်၏ လေ့လာမှုများအရ ပြင်းထန်သော ENSO ဖြစ်စဉ်တစ်ခုသည် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးကို ဒေါ်လာဘီလီယံနှင့်ချီ၍ ဆုံးရှုံးမှုဖြစ်စေနိုင်သည်။

၇။ နိုင်ငံတကာ၏ တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်မှုများ

ENSO ၏ သက်ရောက်မှုများကို ကိုင်တွယ်ရန် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ညှိနှိုင်းတုံ့ပြန်မှုများကို အောက်ပါအတိုင်း ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။

· ကြိုတင်သတိပေးစနစ်များ (Early Warning Systems)- ကမ္ဘာ့မိုးလေဝသအဖွဲ့ (WMO) နှင့် အမေရိကန် NOAA တို့သည် ENSO ကို လပိုင်းခြား၍ ကြိုတင်ခန့်မှန်းကာ သတိပေးချက်များ ထုတ်ပြန်ပေးသည်။ WMO ၏ "Early Warnings for All" အစီအစဉ်သည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း ဘေးအန္တရာယ်ကြိုတင်သတိပေးစနစ် ရရှိရေးကို ရည်မှန်းပြီး လေ့လာမှုများအရ ယင်းကဲ့သို့သော စနစ်များတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုသည် ၂ ဆမှ ၉ ဆအထိ အကျိုးအမြတ်ပြန်ရကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။
· လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီ (Humanitarian Assistance)- ကုလသမဂ္ဂ လူသားချင်းစာနာရေးရာ ညှိနှိုင်းရေးရုံး (UN OCHA) သည် အရေးပေါ် တုံ့ပြန်ရေးလုပ်ငန်းများကို ညှိနှိုင်းပေးပြီး UNICEF၊ Oxfam၊ Plan International အစရှိသည့် အဖွဲ့အစည်းများက ဘေးဒဏ်သင့်ပြည်သူများအတွက် အရေးပေါ်ရိက္ခာ၊ သန့်ရှင်းသော သောက်သုံးရေနှင့် ဆေးဝါးအကူအညီများ တိုက်ရိုက်ပေးအပ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ၂၀၂၃-၂၀၂၄ အယ်နီညိုကာလအတွင်း အာဖရိကတောင်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းဒေသများတွင် လူသန်း ၄၀ မှ ၅၀ အထိ ထိခိုက်ခံစားခဲ့ရပြီး ကုလသမဂ္ဂ အတွင်းရေးမှူးချုပ်က ကနဦးအရေးပေါ်တုံ့ပြန်ရေးအတွက် ကန်ဒေါ်လာ ၅၄ သန်း ကို ဗဟိုအရေးပေါ်တုံ့ပြန်ရေးရန်ပုံငွေ (CERF) မှ ထုတ်ပေးခဲ့သည်။
· ရေရှည်ခံနိုင်ရည်ရှိရေး တည်ဆောက်ခြင်း (Resilience Building)- ကုလသမဂ္ဂ ဖွံ့ဖြိုးမှုအစီအစဉ် (UNDP) ကဲ့သို့သော အဖွဲ့အစည်းများက Climate-resilient Infrastructure၊ Climate-smart Agriculture နှင့် Disaster Risk Reduction အစီအစဉ်များကို အကောင်အထည်ဖော်လျက်ရှိသည်။ CERF မှလည်း ယင်းရေရှည်စီမံကိန်းများအတွက် ရန်ပုံငွေများ ထောက်ပံ့ပေးသည်။

၈။ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် မူဝါဒအကြံပြုချက်များ

(၁) Water Security (ရေရရှိရေး အာမခံချက်)

· အမျိုးသားရေမူဝါဒ အားကောင်းစေရန်နှင့် မြေအောက်ရေ စီမံခန့်ခွဲမှုစနစ် တည်ဆောက်ရန်။

(၂) Climate-Smart Agriculture

· မိုးခေါင်ဒဏ်ခံနိုင်သော မျိုးစေ့များ ဖြန့်ဝေရန်နှင့် Smart Irrigation Systems များ အသုံးပြုရန်။

(၃) Disaster Risk Reduction

· Flood Hazard Mapping၊ Drought Monitoring Systems နှင့် Community Preparedness Programs များ တိုးချဲ့ဆောင်ရွက်ရန်။

(၄) Renewable Energy (ပြန်လည်ပြည့်ဖြိုးမြဲစွမ်းအင်)

· နေရောင်ခြည်၊ လေနှင့် ဇီဝလောင်စာစွမ်းအင်တို့ကို တိုးချဲ့ဖွံ့ဖြိုးစေရန်။

၉။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၏ အခြေအနေနှင့် မျှော်မှန်းချက်

၂၀၂၆ ခုနှစ်သည် ENSO Neutral အခြေအနေမှ အယ်နီညိုဘက်သို့ ရွေ့လျားနိုင်သော အလွန်အရေးပါသည့် အကူးအပြောင်းနှစ်တစ်နှစ် ဖြစ်သည်။ တရားဝင်ခန့်မှန်းချက်များကို အဆင့်လိုက် လေ့လာနိုင်သည်။

· နှစ်အစပိုင်း (ဇန်နဝါရီ - မေ)- ၂၀၂၆ ခုနှစ်အစတွင် အားနည်းသော လာနီညာ၏ သက်ရောက်မှုကို ခံစားခဲ့ရပြီး မတ်လတွင် လုံးဝအဆုံးသတ်သွားကာ ပုံမှန်ရာသီဥတုအခြေအနေ (ENSO-Neutral) သို့ ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။ ဤပုံမှန်အခြေအနေသည် ဇွန်လကုန်အထိ ဆက်ရှိနေရန် ၈၀% သေချာပြီး မေလနှင့် ဇွန်လများတွင် မုတ်သုံမိုး စောစီးစွာ ရွာသွန်းနိုင်ခြေရှိသည်။
· နှစ်လယ်မှစ၍ (ဇွန်လနောက်ပိုင်း)- ဇွန်လမှစတင်၍ အယ်နီညို စတင်ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပြီး နှစ်ကုန်ခါနီးတွင် အားကောင်းသောအဆင့်သို့ ရောက်ရှိနိုင်သည်။ မိုးလေဝသပညာရှင် ဦးဝင်းနိုင်၏ ခန့်မှန်းချက်အရ အယ်နီညိုသည် အားကောင်း သို့မဟုတ် အလွန်အားကောင်းသည့်အဆင့်သို့ ရောက်ရှိနိုင်ခြေ ၆၇% နှင့် ဆူပါအယ်နီညို (Super El Niño) ဖြစ်လာနိုင်ခြေ ၃၃% အထိ ရှိသည်။ ထို့အပြင် မြန်မာနိုင်ငံ မိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန (DMH) ကလည်း အယ်နီညိုစတင်ဖြစ်ပေါ်နိုင်ခြေ ၆၁% ရှိကြောင်း ထုတ်ပြန်ထားသည်။

မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ဖြစ်နိုင်သော အခြေအနေများ-

· အပူချိန်- ပြင်းထန်သော အပူလှိုင်းများ ကျရောက်နိုင်ပြီး အပူချိန်သည် ၄၈.၂°C အထိ စံချိန်တင် မြင့်တက်လာနိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။
· မိုးရွာသွန်းမှု- အနောက်တောင်မုတ်သုံကာလ (ဇွန်-စက်တင်ဘာ) အတွင်း ဧရာဝတီ၊ ရန်ကုန်၊ ပဲခူးနှင့် တနင်္သာရီ စသည့် အောက်ပိုင်းဒေသများတွင် မိုးရေချိန် လျော့နည်းရန် ၄၀% မှ ၅၀% အထိ အခွင့်အလမ်းရှိသည်။ အနောက်ပိုင်းဒေသများတွင်လည်း မိုးနည်းနိုင်ကြောင်း SASCOF က ခန့်မှန်းထားသည်။
· သဘာဝဘေးအန္တရာယ်- မိုးခေါင်ရေရှားမှု၊ သောက်သုံးရေပြတ်လပ်မှု၊ တောမီးလောင်ကျွမ်းမှုနှင့် ပုံမှန်မဟုတ်သော မုန်တိုင်းဖြစ်ပေါ်မှုတို့ ဖြစ်နိုင်ခြေ မြင့်မားနေသည်။

ထို့ကြောင့် ရေစီမံခန့်ခွဲမှု၊ စိုက်ပျိုးရေးပြင်ဆင်မှုနှင့် ကျန်းမာရေးကာကွယ်ရေးတို့ကို ယခုမှစ၍ ကြိုတင်ဆောင်ရွက်ထားရန် အထူးလိုအပ်ပါသည်။

နိဂုံးချုပ်ရလျှင် အယ်နီညိုနှင့် လာနီညာတို့သည် ကမ္ဘာ့ရာသီဥတုစနစ်၏ သဘာဝလှည့်ပတ်ဖြစ်စဉ်များဖြစ်သော်လည်း လူသားများ၏ စီးပွားရေး၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ ကျန်းမာရေးနှင့် လူမှုဘဝများအပေါ် ကြီးမားသော သက်ရောက်မှုများ ရှိစေသည်။ ယနေ့ကမ္ဘာကြီးတွင် ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု ပြင်းထန်လာသည်နှင့်အမျှ ENSO ၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုများသည် ပိုမိုနက်ရှိုင်းလာနိုင်သည်။

ထို့ကြောင့် ခေတ်မီမိုးလေဝသခန့်မှန်းစနစ်များ၊ ရာသီဥတုဒဏ်ခံနိုင်သော ဖွံ့ဖြိုးရေးမူဝါဒများ၊ ရေအရင်းအမြစ်စီမံခန့်ခွဲမှုများ၊ Climate-Smart Agriculture နည်းလမ်းများနှင့် လူထုအခြေပြု ဘေးအန္တရာယ်လျှော့ချရေးအစီအစဉ်များကို ပေါင်းစပ်ဆောင်ရွက်နိုင်မှသာ ENSO နှင့်ဆက်စပ်သော အန္တရာယ်များကို ထိရောက်စွာ စီမံခန့်ခွဲနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်သည် အယ်နီညိုအန္တရာယ်ကို အဓိကရင်ဆိုင်ရမည့်နှစ်ဖြစ်သဖြင့် ရရှိထားသော ခန့်မှန်းချက်ကိန်းဂဏန်းများကို အခြေခံကာ အစိုးရ၊ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပြည်သူများအားလုံး ပူးပေါင်းပြင်ဆင်ကြရမည်ဖြစ်သည်။

အဆုံးအားဖြင့် “အယ်နီညိုနှင့် လာနီညာကို တားဆီး၍ မရနိုင်သော်လည်း အသိပညာ၊ သိပ္ပံနည်းပညာ၊ ကြိုတင်ခန့်မှန်းမှုနှင့် ပြင်ဆင်မှုတို့ဖြင့် ၎င်းတို့၏ ဆိုးကျိုးများကို အနည်းဆုံးဖြစ်အောင် လျှော့ချနိုင်သည်” ဟူသော အယူအဆသည် ၂၁ ရာစု ရာသီဥတုစီမံခန့်ခွဲမှု၏ အခြေခံမူတစ်ရပ် ဖြစ်လာနေပြီဖြစ်သည်။

ဒေါက်တာကျော်ဆွေ
ပြည်သူ့လွှတ်တော်
၂၆/၅/၂၀၂၆

23/04/2026

“အစိုးရသစ်၏ ရက် ၁၀၀ စီမံချက်”

၁။ နိဒါန်း
“ရက် ၁၀၀ စီမံချက် (First 100 Days Plan)” ဆိုသည်မှာ ရွေးကောက်ခံအစိုးရသစ်တစ်ရပ် တာဝန်စတင်ယူပြီးနောက် ပထမဆုံး ရက်ပေါင်း ၁၀၀ အတွင်း အကောင်အထည်ဖော်ရန် စနစ်တကျ ရေးဆွဲထားသော ဦးစားပေး မူဝါဒနှင့် လုပ်ငန်းစဉ်အစုအဝေးဖြစ်သည်။ ဤအယူအဆသည် မဲဆန္ဒရှင်များအား ပေးထားသော ကတိများကို ချက်ချင်းအကောင်အထည်ဖော်ရုံသာမက၊ အစိုးရ၏ စွမ်းဆောင်ရည်၊ ယုံကြည်စိတ်ချရမှုနှင့် အနာဂတ် ဦးတည်ချက်တို့ကို ပြသနိုင်သော အရေးပါသည့် နိုင်ငံရေးအခိုက်အတန့်တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအများစုတွင် စီးပွားရေး သို့မဟုတ် လူမှုဖူလုံရေးကို ဦးစားပေးလေ့ရှိသော်လည်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရက် ၁၀၀ စီမံချက်သည် “ငြိမ်းချမ်းရေးမရှိလျှင် ဖွံ့ဖြိုးရေးမဖြစ်နိုင်” ဟူသော အခြေခံသဘောတရားကို ခိုင်မာစွာ ကိုင်စွဲထားသည်။

၂။ သမိုင်းကြောင်းနှင့် သဘောတရား
“ရက် ၁၀၀” စံနှုန်းသည် ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်သမ္မတ ဖရန်ကလင် ဒီ ရုစဗဲ့ (Franklin D. Roosevelt) ၏ “New Deal” အစီအစဉ်များမှ စတင်ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ ထိုကာလက စီးပွားပျက်ကပ်ကြီး၏ စိန်ခေါ်မှုများကို ရင်ဆိုင်ရန် အစိုးရသစ်သည် ရက်ပေါင်း ၁၀၀ အတွင်း အခြေခံဥပဒေနှင့် မူဝါဒပေါင်း ၁၅ ခုကျော် အောင်မြင်စွာ အတည်ပြုနိုင်ခဲ့ပြီး ပြည်သူများ၏ ယုံကြည်မှုကို ပြန်လည်တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်ပိုင်းတွင် ဤအလေ့အထသည် တစ်ကမ္ဘာလုံးရှိ အစိုးရသစ်များ၏ အရှိန်အဟုန်ကို တိုင်းတာသည့် စံပြုကာလတစ်ခု (Benchmark) ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခြေအနေတွင် ဤစံနှုန်းကို နိုင်ငံ၏ သီးခြားပဋိပက္ခအခြေအနေနှင့် လိုက်လျောညီထွေစွာ ပြုပြင်ယူထားသည်ကို တွေ့ရသည်။

၃။ ပထမဦးစားပေး - ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် လက်နက်ကိုင်အရေး ဖြေရှင်းခြင်း
ရက် ၁၀၀ စီမံချက်၏ အဓိကကျသော အုတ်မြစ်မှာ နိုင်ငံ၏ နှစ်ရှည်ကြာ ပဋိပက္ခများကို အဆုံးသတ်ရန်နှင့် တည်ငြိမ်အေးချမ်းမှုကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန်ဖြစ်သည်။ အစိုးရသစ်က “ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်မှသာ၊ တည်ငြိမ်အေးချမ်းမှုရှိမှသာ ဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းက လုပ်လို့ရတယ်” ဟု ပြတ်သားစွာ သုံးသပ်ထားပြီး၊ အင်အားစုအားလုံးကို ဥပဒေဘောင်အတွင်း ငြိမ်းချမ်းစွာ စေ့စပ်ဆွေးနွေးရန် ဖိတ်ခေါ်ထားသည်။

၃.၁။ အားလုံးပါဝင်သော ဖိတ်ခေါ်မှု မူဝါဒ (Inclusive Invitation Policy)
ဤစီမံချက်၏ ထူးခြားသော သံခင်းတမန်ခင်းနည်းဗျူဟာမှာ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ (EAOs) နှင့် အခြားလက်နက်ကိုင်အင်အားစုများကို ခွဲခြားမှုမရှိဘဲ ငြိမ်းချမ်းရေးစားပွဲဝိုင်းသို့ ဖိတ်ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ဖိတ်ခေါ်မှုတွင် အဓိကအုပ်စုကြီး နှစ်ရပ် ပါဝင်သည်-

· တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ (EAOs) အတွက် နှစ်လမ်းသွား ချဉ်းကပ်မှု -
· NCA လက်မှတ်ရေးထိုးခြင်း မပြုရသေးသော အဖွဲ့များ - တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေး သဘောတူစာချုပ် (NCA) တွင် ပါဝင်ခြင်းမရှိသေးသော အဖွဲ့များကို ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲသို့ တိုက်ရိုက်ဖိတ်ခေါ်ထားပြီး၊ ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့ နောက်ဆုံးထား၍ တွေ့ဆုံရန် အချိန်ကာလတစ်ခု သတ်မှတ်ပေးထားသည်။
· NCA လက်မှတ်ရေးထိုးပြီးသော်လည်း တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှု ရပ်တန့်နေသော အဖွဲ့များ - လွန်ခဲ့သော ၅ နှစ်အတွင်း တရားဝင် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုမရှိခဲ့သော KNU၊ CNF၊ ABSDF အစရှိသည့် NCA လက်မှတ်ထိုးထားသော အဖွဲ့များနှင့်လည်း ပြန်လည်တွေ့ဆုံရန် အထူးဖိတ်ခေါ်ထားသည်။ ထို့အပြင် ယခင်အစိုးရလက်ထက်က သဘောတူညီခဲ့သော (ဥပမာ - အချက် ၄၃ ချက်) နှင့် Union Accord တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ရရှိထားမှုများကို လာမည့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်များတွင် တင်ပြပြီး အပိုင်းလိုက် အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းသွားမည့် ရှေ့လုပ်ငန်းစဉ်လည်း ပါဝင်သည်။
· ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များ (PDFs) အတွက် ပြန်လည်ဝင်ရောက်ရေး ကမ်းလှမ်းချက် -
အစိုးရသစ်သည် EAO များအပြင် PDF အဖွဲ့များကိုလည်း ရက်ပေါင်း ၁၀၀ ကာလအတွင်း “ဥပဒေဘောင်အတွင်း ဝင်ရောက်လာကြရန်” တရားဝင် ဖိတ်ခေါ်ထားသည်။ ဤဖိတ်ခေါ်ချက်တွင် PDF များ၏ လက်နက်ကိုင်ဆောင်မှုသည် ခိုင်လုံသော နိုင်ငံရေးအကြောင်းပြချက်မဟုတ်ဘဲ ပြင်ပအသုံးချမှု၏ ရလဒ်သာဖြစ်သည်ဟု သုံးသပ်ကာ၊ ထိုအသုံးချမခံရအောင် ရုန်းထွက်ကြရန် တိုက်တွန်းချက်လည်း ပါဝင်သည်။

၃.၂။ ဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် လုံခြုံရေး အခြေခံအုတ်မြစ်
ဤမူဝါဒ၏ အဓိကအနှစ်သာရမှာ “ရှေ့က တည်ဆောက်ရေးလုပ်လျက်၊ နောက်က အဖျက်လုပ်ငန်းတွေ ပါလာလို့ရှိရင် သမင်မွေးရင်း ကျားစားရင်းသဖွယ် ဖြစ်နေမည်” ဟူသော လက်တွေ့ကျသည့် အမြင်ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်၏ အရင်းအမြစ်များကို ဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် ထိထိရောက်ရောက် အသုံးချနိုင်ရန်အတွက် တည်ငြိမ်အေးချမ်းမှုသည် မရှိမဖြစ် လိုအပ်သော ကြိုတင်သတ်မှတ်ချက်ဖြစ်ကြောင်း အလေးပေးထားသည်။ သို့ရာတွင် “မဖြစ်နိုင်တာတွေ လျှောက်တောင်းဆိုပြီး ကိုယ့်အဖွဲ့အစည်းတည်တံ့ခိုင်မြဲရေးအတွက် လုပ်နေမယ်ဆိုရင် မှားသွားမယ်” ဟူသော သတိပေးချက်သည် အားလုံးပါဝင်ရေး (Inclusivity) နှင့် နိုင်ငံတော်၏ တည်တံ့ခိုင်မြဲရေး (State Stability) အကြား မျှခြေကို ညှိနှိုင်းရန် ကြိုးပမ်းမှုတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။

၄။ စီးပွားရေးနှင့် အခြေခံအဆောက်အဦ ဦးစားပေးကဏ္ဍများ
ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် အခြေခံအုတ်မြစ်ချပြီးနောက်၊ ရက် ၁၀၀ စီမံချက်၏ ဒုတိယအဓိကမဏ္ဍိုင်မှာ ပြည်သူများ၏ စီးပွားရေးဘဝကို လျင်မြန်စွာ မြှင့်တင်ရန်ဖြစ်သည်။

၄.၁။ စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍ အားဖြည့်မြှင့်တင်ခြင်း
နိုင်ငံလူဦးရေ၏ အများစုကို ကိုယ်စားပြုသော တောင်သူလယ်သမားများအတွက် သီးနှံအလိုက် ချေးငွေတိုးမြှင့်ပေးခြင်း (စပါး၊ ဂျုံ၊ ဝါအတွက် ၃ သိန်းအထိ၊ အခြားသီးနှံများအတွက် ၂.၅ သိန်း၊ ဆီထွက်သီးနှံများအတွက် ၁.၅ သိန်း) နှင့် လယ်ယာစက်ကိရိယာချေးငွေ ၃၀၀၀ သိန်းအထိ သတ်မှတ်ခြင်းတို့သည် ထုတ်လုပ်မှုကုန်ကျစရိတ်ကို သက်သာစေပြီး ကျေးလက်စီးပွားရေးကို ပြန်လည်အသက်သွင်းရန် ရည်ရွယ်သည်။

၄.၂။ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် အခြေခံအဆောက်အဦ ခေတ်မီခြင်း
နိုင်ငံ၏ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်းကို မြှင့်တင်ရန်အတွက် ရန်ကုန်-မန္တလေး၊ ရန်ကုန်-မော်လမြိုင်နှင့် ရန်ကုန်-ပြည် ရထားလမ်းများ အဆင့်မြှင့်တင်ခြင်း၊ လေဆိပ်များ အဆင့်မြှင့်တင်ခြင်းနှင့် ဆိပ်ကမ်းများတွင် ကုန်သိုလှောင်ရုံများ တည်ဆောက်ခြင်းတို့ကို ဦးစားပေးလုပ်ဆောင်ထားသည်။ ဤလုပ်ငန်းများသည် ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး (Logistics) ကုန်ကျစရိတ်ကို လျှော့ချရန်နှင့် ပို့ကုန်ကဏ္ဍကို မြှင့်တင်ရန် ရည်ရွယ်သော မဟာဗျူဟာမြောက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများဖြစ်သည်။

၅။ လူမှုဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်
ရေရှည်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် လူသားအရင်းအနှီး (Human Capital) တွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကို ဤစီမံချက်က လစ်လျူမရှုခဲ့ပေ။

· ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေး - ရေသန့်စနစ်နှင့် ဆိုလာရေတင်စနစ်များက အခြေခံလူနေမှုဘဝကို မြှင့်တင်ပေးသည်။
· ဆက်သွယ်ရေး - မိုဘိုင်းစခန်း ၂၇ ခု တိုးချဲ့၍ 4G LTE အဆင့်မြှင့်တင်ခြင်းက ဒစ်ဂျစ်တယ်ကွာဟချက်ကို ကျဉ်းမြောင်းစေပြီး ဒစ်ဂျစ်တယ်စီးပွားရေးအတွက် အခြေခံချပေးသည်။
· ပညာရေး - Research University များအဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ရန်နှင့် အလယ်တန်းတွင် စက်မှု၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးပညာများ ထည့်သွင်းကာ Smart School နှင့် Football for School Program များဖြင့် ကျောင်းသားများ၏ ဘက်စုံဖွံ့ဖြိုးမှုကို ဦးတည်သည်။
· ကျန်းမာရေး - မြို့နယ် ၅၀ ၌ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများ တိုးချဲ့ခန့်အပ်ခြင်း၊ နှလုံးရောဂါ စစ်ဆေးရေးအစီအစဉ် (နိုင်ငံတကာပူးပေါင်းမှုဖြင့်) နှင့် သူနာပြုကျောင်းများကို သိပ္ပံအဆင့်သို့ မြှင့်တင်ခြင်းတို့က ကာကွယ်ရေးဦးစားပေး ကျန်းမာရေးစနစ် (Preventive Healthcare) ကို ဖော်ဆောင်သည်။

၆။ သုံးသပ်ချက်နှင့် နိဂုံး
မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရက် ၁၀၀ စီမံချက်သည် “လုံခြုံရေး ရှေးဦး၊ ဖွံ့ဖြိုးရေး နောက်ခံ” ဟူသော မဟာဗျူဟာကို ရှင်းလင်းစွာ ထင်ဟပ်စေသည်။ ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားနေသော နိုင်ငံများတွင် စီးပွားရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများသည် လုံခြုံရေးတည်ငြိမ်မှုမရှိဘဲ ရေရှည်မတည်တံ့နိုင်သည်ကို အသိအမှတ်ပြုကာ၊ EAO နှင့် PDF အင်အားစုအားလုံးကို ဥပဒေဘောင်အတွင်း ဖိတ်ခေါ်ပြီး တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရန် ဇူလိုင် ၃၁ ရက်နေ့အထိ အချိန်ကာလ သတ်မှတ်ပေးခြင်းသည် နိုင်ငံရေးအရ စွန့်စားမှုရှိသော်လည်း အရေးကြီးသည့် ဦးဆောင်မှုတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။

ဤစီမံချက်၏ အောင်မြင်မှုသည် အားလုံးပါဝင်သော ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများ မည်မျှ လျင်မြန်စွာ အသီးအပွင့်ရှိမည်ဆိုသည့် အချက်ပေါ်တွင် အဓိကမူတည်နေသည်။ ငြိမ်းချမ်းရေးအုတ်မြစ်ကို ခိုင်ခိုင်မာမာ ချနိုင်မှသာ၊ နောက်ဆက်တွဲဖော်ပြခဲ့သော စိုက်ပျိုးရေးချေးငွေ၊ လမ်းတံတားတည်ဆောက်ရေးနှင့် လူမှုရေးအသုံးစရိတ်များ၏ အကျိုးကျေးဇူးကို ပြည်သူတစ်ရပ်လုံးက အပြည့်အဝ ခံစားရမည်ဖြစ်ပြီး၊ “သမင်မွေးရင်း ကျားစားရင်း” ဆိုသည့် ဝိရောဓိအခြေအနေကို ကျော်လွှားနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဤရက် ၁၀၀ စီမံချက်သည် “ပဋိပက္ခမှ ဖွံ့ဖြိုးရေးဆီသို့” ကူးပြောင်းရန် ရည်မှန်းသော သမိုင်းဝင်ခြေလှမ်းတစ်ရပ်ဟု သတ်မှတ်နိုင်ပေသည်။

ဒေါက်တာကျော်ဆွေ
(BVSc, MDevS, MAR)
(ပြည်သူ့လွှတ်တော်)
၂၃/၄/၂၀၂၆

တည်ငြိမ်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေး- နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ အမြော်အမြင်ရှိသော ခံယူချက်နှင့် အနာဂတ်အတွက် လက်တွဲဆောင်ရွက်ခြင်းနိုင်ငံ...
23/04/2026

တည်ငြိမ်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေး- နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ အမြော်အမြင်ရှိသော ခံယူချက်နှင့် အနာဂတ်အတွက် လက်တွဲဆောင်ရွက်ခြင်း

နိုင်ငံတစ်ခု၏ သမိုင်းကြောင်းတွင် အလှည့်အပြောင်းကာလတိုင်း၌ ပြည်သူများ၏ ရင်ထဲတွင် စိုးရိမ်မှုနှင့် မျှော်လင့်ချက်တို့သည် ဒွန်တွဲလျက် ရှိတတ်ပါသည်။ ထိုသို့သော အချိန်ကာလတစ်ခုတွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးမှ ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုပြီးချိန်၌ ချမှတ်ခဲ့သော “တိုင်းပြည်တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး” ဟူသည့် ဦးစားပေးမူဝါဒသည် မိမိတို့နိုင်ငံ၏ လက်ရှိအခြေအနေနှင့် အနာဂတ်ခရီးအတွက် အလွန်တိကျမှန်ကန်သော လမ်းညွှန်မှုတစ်ရပ် ဖြစ်သည်ဟု ကျွန်ုပ်အနေဖြင့် အပြည့်အဝ ယုံကြည်ထောက်ခံပါသည်။

သမ္မတကြီး၏ ပြောကြားချက်တွင် ပါရှိသည့် “တည်ငြိမ်ရေးမရှိလျှင် ဖွံ့ဖြိုးရေးမရှိ” ဆိုသော အချက်သည် ရိုးရှင်းသော်လည်း နက်နဲသော အမှန်တရားတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ ကမ္ဘာ့သမိုင်းကို လှန်လှောကြည့်ပါက စစ်မက်ဖြစ်ပွားနေသော၊ လူမှုရေးပဋိပက္ခများ ပြင်းထန်နေသော၊ ဥပဒေစိုးမိုးမှု အားနည်းသော မည်သည့်နိုင်ငံမျှ ရေရှည်စီးပွားရေးတိုးတက်မှုနှင့် ပြည်သူများ၏ လူမှုဘဝ မြင့်မားမှုကို ထိန်းထားနိုင်ခြင်း မရှိသည်ကို တွေ့ရမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် သမ္မတကြီးက တိုင်းပြည်တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးကို ပထမဦးစားပေးအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းသည် နိုင်ငံတော်၏ အခြေခံအုတ်မြစ်ကို ခိုင်မာအောင် ပထမအဆင့် ချခြင်းပင်ဖြစ်ပါသည်။ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန်၊ ပြည်ပခရီးသွားများ လာရောက်လည်ပတ်ရန်နှင့် ပြည်သူများ စိတ်ချလက်ချ အလုပ်လုပ်ကိုင်နိုင်ရန်အတွက် တည်ငြိမ်မှုသည် အသက်သွေးကြောပင် ဖြစ်ပါသည်။

ထို့အတူ သမ္မတကြီးက ပြည်သူများအား “စည်းစည်းလုံးလုံး ညီညီညွတ်ညွတ်နေကြရန်” နှင့် “အလုပ်လုပ်ကြရန်” တိုက်တွန်းခဲ့သည်မှာလည်း အင်မတန်မှ အဓိပ္ပါယ်ပြည့်ဝလှပါသည်။ နိုင်ငံတော်တည်ငြိမ်ရေးဆိုသည်မှာ အစိုးရတစ်ဖွဲ့တည်း၏ တာဝန်မဟုတ်ဘဲ၊ ပြည်သူအားလုံး၏ စုပေါင်းတာဝန်ဖြစ်ကြောင်း သတိပေးလိုက်ခြင်းဖြစ်ပါသည်။ ကျွန်ုပ်တို့အားလုံး လူမျိုးဘာသာ မတူကွဲပြားမှုများကို ကျော်လွန်၍ နိုင်ငံသားချင်း ချစ်ခင်ရင်းနှီးစွာဖြင့် တူညီသောပန်းတိုင်ဆီသို့ ဦးတည်ကြမည်ဆိုပါက မည်သည့်အခက်အခဲကိုမဆို ကျော်လွှားနိုင်မည်ဟု ယုံကြည်ပါသည်။ “အလုပ်လုပ်ကြရန်” ဆိုသည့် စကားသည်လည်း တိုင်းပြည်ကို ချစ်သော ပြည်သူတိုင်း၏ ကျင့်ဝတ်ဖြစ်သင့်ပါသည်။ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ အင်အားသည် ပြည်သူများ၏ ကုန်ထုတ်လုပ်မှုစွမ်းအားပေါ်တွင် တည်မှီနေပါသည်။

ထို့ပြင် သမ္မတကြီးက ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကို လူမှုစီးပွားဘဝ၊ ပညာရေးနှင့် ကျန်းမာရေး ကဏ္ဍများနှင့် တိုက်ရိုက်ချိတ်ဆက်ပြောကြားခဲ့သည်မှာ ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုးရေး အယူအဆနှင့် ကိုက်ညီသော အမြော်အမြင်ကြီးမားမှုပင် ဖြစ်ပါသည်။ စီးပွားရေး ကိန်းဂဏန်းများ ကြီးထွားလာရုံမျှဖြင့် နိုင်ငံဖွံ့ဖြိုးပြီဟု မဆိုနိုင်သေးပါ။ ကျေးလက်နေ မိခင်တစ်ဦး မိမိကလေးကို ကျောင်းထားနိုင်ပြီလား၊ ဆေးခန်းပြသနိုင်ပြီလားဆိုသည်ကိုကြည့်၍သာ ဖွံ့ဖြိုးမှု၏ အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို တိုင်းတာသင့်ပါသည်။ သမ္မတကြီးက ပညာရေးနှင့် ကျန်းမာရေးကို အထူးအလေးပေးသည့်အတွက် ပြည်သူများ၏ အရည်အသွေးကို မြှင့်တင်ပေးလိုသော စေတနာကို ထင်ဟပ်နေပါသည်။

သို့ရာတွင် မည်မျှပင် ကောင်းမွန်သော မူဝါဒနှင့် ခံယူချက်ဖြစ်ပါစေ၊ လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်ရာတွင် စိန်ခေါ်မှုများ ရှိစမြဲဖြစ်ပါသည်။ သမ္မတကြီး၏ ခံယူချက်ကို အပြည့်အဝ ထောက်ခံသူတစ်ဦးအနေဖြင့် အောင်မြင်မှုရရှိရန်အတွက် အောက်ပါအကြံပြုချက်များကို ဖြည့်စွက်တင်ပြလိုပါသည်-

၁။ တည်ငြိမ်မှုကို ဥပဒေစိုးမိုးရေးနှင့် တရားမျှတမှုတို့ဖြင့် ပိုမိုခိုင်မာအောင်တည်ဆောက်ပါ။
တည်ငြိမ်မှုဆိုသည်မှာ ဆူညံသံများ တိတ်ဆိတ်သွားခြင်းမဟုတ်ဘဲ ပြည်သူများ၏ ရင်ထဲတွင် လုံခြုံမှုနှင့် ယုံကြည်မှု ရှိနေခြင်းဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ပြည်သူအားလုံးအတွက် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးကို မျက်နှာလိုက်မှုကင်းစွာ ကျင့်သုံးရန်၊ အသေးစားအငြင်းပွားမှုများကို တရားမျှတစွာ ဖျန်ဖြေပေးနိုင်သည့် ယန္တရားများ အားကောင်းရန် လိုအပ်ပါသည်။ ထိုသို့ဆောင်ရွက်မှသာ ရရှိသောတည်ငြိမ်မှုသည် ရေရှည်တည်တံ့မည် ဖြစ်ပါသည်။

၂။ ကျေးလက်နေပြည်သူများ အကျုံးဝင်သော ဖွံ့ဖြိုးရေးကို ဦးစားပေးပါ။
မြို့ပြများ၌ အဆောက်အအုံကြီးများ ထိုးထွက်လာခြင်းထက် လူဦးရေအများစုနေထိုင်ရာ ကျေးလက်ဒေသများ၏ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး၊ လျှပ်စစ်မီးရရှိရေးနှင့် ခေတ်မီစိုက်ပျိုးရေးနည်းပညာများ ရရှိရေးတို့ကို အလေးထားသင့်ပါသည်။ တောင်သူလယ်သမားများ၏ ဝင်ငွေတိုးလာမှသာ တိုင်းပြည်၏ စီးပွားရေး အခြေခံအုတ်မြစ် ခိုင်မာမည်ဖြစ်ပါသည်။

၃။ လူငယ်များအတွက် အရည်အသွေးရှိသော အလုပ်အကိုင်များ ဖန်တီးပေးပါ။
“အလုပ်လုပ်ကြရန်” တိုက်တွန်းရုံသာမက အလုပ်လုပ်ရန် အခွင့်အလမ်းများနှင့် ကျွမ်းကျင်မှုများ ဖန်တီးပေးရန်မှာ အစိုးရ၏ တာဝန်ဖြစ်ပါသည်။ သက်မွေးပညာသင်တန်းကျောင်းများကို စက်မှုလုပ်ငန်းများ၏ လိုအပ်ချက်နှင့် ချိတ်ဆက်ပေးခြင်း၊ လူငယ်စွန့်ဦးတီထွင်သူများအတွက် အရင်းအနှီး အလွယ်တကူရရှိရေး စီစဉ်ပေးခြင်းတို့ဖြင့် လူငယ်များ၏ စွမ်းအားကို ဖွံ့ဖြိုးရေး၏ မောင်းနှင်အားအဖြစ် အသုံးချရန် လိုအပ်ပါသည်။

၄။ ပွင့်လင်းမြင်သာမှုနှင့် တာဝန်ခံမှုကို မြှင့်တင်ပါ။
သမ္မတကြီး မိန့်ကြားခဲ့သလို ပြည်သူများသည် အစိုးရ၏ လုပ်ဆောင်ချက်ကို အကျိုးရှိမှုအပေါ် ကြည့်၍ အကဲဖြတ်မည်ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် အစိုးရ၏ လုပ်ငန်းစဉ်များတွင် ပွင့်လင်းမြင်သာမှုရှိခြင်း၊ အကျင့်ပျက်ခြစားမှုများကို အလျှော့မပေးဘဲ အရေးယူခြင်းသည် ပြည်သူများ၏ ယုံကြည်မှုကို ရရှိစေမည့် အဓိကသော့ချက်ဖြစ်ပါသည်။

နိဂုံးချုပ်အနေဖြင့် ဆိုရပါက နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး၏ “တည်ငြိမ်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေး” ခံယူချက်သည် ယနေ့မြန်မာနိုင်ငံအတွက် အကောင်းဆုံးသော ဆေးစွမ်းကောင်းတစ်လက်ဖြစ်ပါသည်။ ဤခံယူချက်သည် ကျွန်ုပ်တို့အား မျှော်လင့်ချက်နှင့် လမ်းပြမြေပုံတစ်ခုကို ပေးအပ်ထားပါသည်။ သို့သော် ဤခရီးလမ်းသည် အစိုးရတစ်ဖွဲ့တည်းဖြင့် သွားရမည့်လမ်းမဟုတ်ပါ။ သမ္မတကြီး၏ “စည်းလုံးညီညွတ်ကြပါ” ဟူသော တိုက်တွန်းချက်အတိုင်း ကျွန်ုပ်တို့ပြည်သူများဘက်မှလည်း ကိုယ်စီတာဝန်ကို ကျေပွန်စွာ ထမ်းဆောင်ရင်း နိုင်ငံတော်ကြီး သာယာဝပြောရေးအတွက် လက်တွဲပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်သွားကြရန် အလေးအနက် တိုက်တွန်းရေးသားလိုက်ရပါသည်။

“တည်ငြိမ်ရေးမရှိလျှင် ဖွံ့ဖြိုးရေးမရှိ၊ ဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် စည်းလုံးညီညွတ်ရေးလိုအပ်သည်” ဆိုသော ဤခံယူချက်ကို ကျွန်ုပ်တို့အားလုံး လက်ကိုင်ထားကြပါစို့။

ဒေါက်တာကျော်ဆွေ
(BVSc, MDevS, MAR)
(ပြည်သူ့လွှတ်တော်)
23/4/2026

နိုင်ငံတော်၏ အုတ်မြစ်- ပညာရေးကဏ္ဍမြှင့်တင်ခြင်း၁။ နိဒါန်းနိုင်ငံတစ်ခု၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အဆောက်အအုံများ၏ အမြင့်၊ စီ...
23/04/2026

နိုင်ငံတော်၏ အုတ်မြစ်- ပညာရေးကဏ္ဍမြှင့်တင်ခြင်း

၁။ နိဒါန်း

နိုင်ငံတစ်ခု၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အဆောက်အအုံများ၏ အမြင့်၊ စီးပွားရေးကိန်းဂဏန်းများ၏ ကြီးမားမှု သို့မဟုတ် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အခြေခံအဆောက်အအုံများ၏ ခေတ်မီမှုတို့ဖြင့်သာ တိုင်းတာ၍ မလုံလောက်ပေ။ စစ်မှန်သော ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဟူသည် ပြည်သူလူထုတစ်ဦးချင်းစီ၏ လူမှုစီးပွားဘဝ တိုးတက်လာခြင်း၊ ပညာရည်မြင့်မားလာခြင်းနှင့် ကျန်းမာရေးအဆင့်အတန်း မြှင့်တက်လာခြင်းတို့တွင် အခြေခံတည်ရှိသည်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ ပညာရေးဆိုင်ရာ မူဝါဒအမြင်သည် ဤအချက်ကို ထင်ရှားစွာ ထောက်ပြထားသည်။ ၎င်းအမြင်တွင် ပညာရေးအား နိုင်ငံတည်ဆောက်ရေး၏ အဓိကမဏ္ဍိုင်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားပြီး သမိုင်းဝင်အားနည်းချက်များကို ပြန်လည်သုံးသပ်ကာ အနာဂတ်အတွက် ခိုင်မာသော မျှော်မှန်းချက်တစ်ရပ်ကို ဘဏ္ဍာရေးအရ အလေးအနက်ထားသည့် ကတိကဝတ်ဖြင့် ဖော်ဆောင်ထားသည်။

သို့သော် ပညာရေးတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ မည်မျှပင် တိုးမြှင့်စေကာမူ ထိုရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု၏ အကျိုးရလဒ်ဖြစ်သော ပညာတတ် လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်များသည် ပြည်ပသို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ထွက်ခွာသွားပါက (Brain Drain) နိုင်ငံတော်ဖွံ့ဖြိုးရေး၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုသည် အလွန်အမင်း ကန့်သတ်သွားမည်ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံတိုင်း ရင်ဆိုင်နေရသော ရေရှည်စိန်ခေါ်မှုကြီးတစ်ရပ်ပင် ဖြစ်သည်။

၂။ သမိုင်းအခြေခံ ပညာရေးအားနည်းချက်များ

မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပညာရေးဖွံ့ဖြိုးမှုကို သမိုင်းအရ ပြန်လည်သုံးသပ်ပါက အားနည်းချက်များသည် ခေတ်အဆက်ဆက် အရိပ်မည်းများအဖြစ် ကပ်ပါလာခဲ့သည်ကို တွေ့ရသည်။

· ကိုလိုနီခေတ်မတိုင်မီကာလတွင် ကျယ်ပြန့်သော ပြည်သူလူထုအတွက် စနစ်တကျ ပညာရေးဖွဲ့စည်းပုံ အားနည်းခဲ့သည်။
· လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းကာလတွင် အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးသည် ဦးစားပေးဖြစ်လာသဖြင့် ပညာရေးကဏ္ဍ နောက်ကျကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
· လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်တွင် နိုင်ငံရေးအတွေးအခေါ် ကွဲပြားမှုများနှင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများကြောင့် ပညာရေးစနစ် ခိုင်မာအားကောင်းလာရေးအတွက် အခက်အခဲများ ဆက်လက်ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။

ထိုသို့သော သမိုင်းဆက်တိုက်မှုများကြောင့် လူအများစု၏ ပညာရေးအဆင့်အတန်းသည် အခြေခံစာတတ်မြောက်ရေး "အ" သုံးလုံး လှုပ်ရှားမှုကဲ့သို့သော အစီအစဉ်များဖြင့်သာ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖြေရှင်းနိုင်ခဲ့ပြီး ကျောင်းနေရာခိုင်နှုန်းမှာလည်း နည်းပါးခဲ့သည်။ သို့သော် ဤအခြေအနေတွင်ပင် လူနည်းစုအဆင့်၌ နိုင်ငံတကာအဆင့်မီ ပညာရှင်များ၊ ပြည်တွင်း၌ပင် ပါရဂူဘွဲ့ရရှိသူများနှင့် သုတေသနပညာရှင်များ ထွက်ပေါ်ခဲ့ခြင်းမှာ မြန်မာ့ပညာရေး၏ အလားအလာကို ပြသသော သက်သေတစ်ခုအနေဖြင့် တည်ရှိနေသည်။

၃။ ပညာရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုနှင့် မူဝါဒအခြေခံ

ဤသမိုင်းဝင်အခြေအနေများကို ကျော်လွှားရန်အတွက် အခြေခံပညာရေးကို KG+9 အဆင့်အထိ မသင်မနေရစနစ်အဖြစ် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခြင်းသည် အလွန်အရေးပါသော မူဝါဒတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် ယခင်က မူလတန်းအဆင့်တွင်ပင် ပျက်ကွက်ခဲ့သော နိုင်ငံ၏ ပညာရေးစနစ်အတွက် သိသာထင်ရှားသော ခုန်ပျံကျော်လွှားမှုတစ်ရပ်ပင် ဖြစ်သည်။

ထို့အပြင် မူဝါဒသက်သက်ဖြင့် ပြောင်းလဲမှုကို မဖြစ်စေနိုင်ကြောင်း နားလည်သဘောပေါက်ကာ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲက ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကို အဓိကထား ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

· ပညာရေးကဏ္ဍသို့ ဘဏ္ဍာငွေ ၂၀% အထိ တိုးမြှင့်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် ငါးနှစ်တာ ရည်မှန်းချက်ချမှတ်ခြင်း။
· ကျောင်းများ၏ အဆောက်အအုံနှင့် စံချိန်စံညွှန်းများ မြှင့်တင်ခြင်း။
· ပညာရေးလက်လှမ်းမီမှု တိုးတက်စေရန် ကျောင်းနေရာခိုင်နှုန်းမြှင့်တင်ခြင်းနှင့် တန်းစဉ်ကူးပြောင်းမှု လျော့နည်းမှုမရှိစေရေး ဆောင်ရွက်ခြင်း။

ဤမူဝါဒများသည် "ပညာရေးတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်းသည် နိုင်ငံတော်၏ အနာဂတ်တွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်းဖြစ်သည်" ဟူသော အခြေခံအယူအဆကို ခိုင်မာစွာ ထင်ဟပ်ဖော်ပြလျက်ရှိသည်။

၄။ Brain Drain (ပညာတတ်ထွက်ခွာမှု) ၏ စိန်ခေါ်မှုနှင့် ကာကွယ်ရေးလမ်းစဉ်

ပညာရေးဖွံ့ဖြိုးမှု၏ အဓိကစိန်ခေါ်မှုတစ်ခုမှာ Brain Drain (ဦးနှောက်ယိုစီးမှု) ပင်ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်မှ ငွေကုန်ကြေးကျခံကာ မွေးထုတ်ပေးလိုက်သော ပညာတတ် လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်များသည် ပြည်တွင်း၌ အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်း မလုံလောက်ခြင်း၊ ဝင်ငွေမညီမျှမှုနှင့် လုပ်ခလစာ မလုံလောက်ခြင်း၊ နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေး မတည်ငြိမ်မှုတို့ကြောင့် မိမိတို့၏ အရည်အချင်းကို အသုံးချနိုင်မည့် ပြည်ပထွက်ခွာသွားသည့် ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။

ဤဖြစ်စဉ်သည် နိုင်ငံတော်မှ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံ၍ မွေးထုတ်ထားသော လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်များကို အခြားနိုင်ငံများ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် အသုံးချခံရစေသည့် အခြေအနေတစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး မိခင်နိုင်ငံအတွက် ပြန်လည်ဖြည့်တင်းရန် ခက်ခဲသော ဆုံးရှုံးမှုကြီးတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ သမ္မတ၏ မိန့်ခွန်းတွင် ဖော်ပြခဲ့သည့် ပြည်တွင်း၌ ပါရဂူဘွဲ့ရရှိသူများ သို့မဟုတ် ပြည်ပမှ D.Sc ဘွဲ့ရရှိသူများကိုပင် နိုင်ငံတွင်း၌ ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ရေးသည် အဓိကကျသော စမ်းသပ်မှုတစ်ရပ်ပင် ဖြစ်သည်။

ကာကွယ်ရေးမူဝါဒများ
Brain Drain ကို ထိရောက်စွာ ထိန်းချုပ်ကာကွယ်ရန်အတွက် အောက်ပါမဟာဗျူဟာများကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း ချမှတ်ဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်သည်-

· အရည်အသွေးမြင့် အလုပ်အကိုင်များ ဖန်တီးခြင်း- ပညာရေးစနစ်နှင့် လုပ်ငန်းခွင်ဈေးကွက် ချိတ်ဆက်မှုရှိရမည်။ ဘွဲ့ရပညာတတ်များအတွက် ဂုဏ်သိက္ခာရှိသော၊ ဝင်ငွေကောင်းသော အလုပ်အကိုင်များ ပြည်တွင်း၌ ရရှိနိုင်မှသာ ပြည်ပထွက်ခွာလိုစိတ်ကို လျှော့ချနိုင်မည်။
· သုတေသနနှင့် ဆန်းသစ်တီထွင်မှု ပံ့ပိုးခြင်း- ပါရဂူဘွဲ့ရ ပညာရှင်များအတွက် သီးသန့် သုတေသနရန်ပုံငွေများ၊ နိုင်ငံတကာအဆင့်မီ ဓာတ်ခွဲခန်းများနှင့် လုပ်ကိုင်ခွင့်များ ဖန်တီးပေးရန် လိုအပ်သည်။
· ပြည်ပရောက်ပညာရှင်များ ပြန်လည်ခေါ်ယူရေး မက်လုံးများပေးခြင်း- ပြည်ပတွင် ပညာသင်ကြားနေသူများ သို့မဟုတ် အလုပ်လုပ်ကိုင်နေသူများအတွက် နိုင်ငံပြန်လာရန် ဆွဲဆောင်နိုင်မည့် အခွန်သက်သာခွင့်၊ အိမ်ရာထောက်ပံ့မှုနှင့် သုတေသနထောက်ပံ့ကြေးများ ပေးအပ်ရန် လိုအပ်သည်။
· နိုင်ငံရေးနှင့် လူမှုတည်ငြိမ်မှု တည်ဆောက်ခြင်း- နိုင်ငံရေးနှင့် လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများ ချုပ်ငြိမ်းမှသာ ပညာတတ်များသည် မိမိတို့၏ မိသားစုနှင့် အနာဂတ်အတွက် စိတ်ချလက်ချ နေထိုင်လိုစိတ် ဖြစ်ပေါ်မည်။

၅။ လူမှုစီးပွားနှင့် စိတ်နေစိတ်ထား (Mindset) ဆက်နွယ်မှု

ပညာရေးအားနည်းမှုသည် စာသင်ခန်းတွင်း၌သာ အဆုံးသတ်မသွားဘဲ လူမှုဘဝတစ်ခုလုံးကို လွှမ်းခြုံထားသည့် ဆိုးဝါးသော သံသရာတစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ ထောက်ပြချက်အရ-

· ကျန်းမာရေးအသိပညာ နိမ့်ကျခြင်းသည် ရောဂါဘယများ ဖြစ်ပွားစေပြီး မျှော်မှန်းသက်တမ်းကို လျော့ကျစေသည်။
· အတတ်ပညာ နည်းပါးခြင်းသည် အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းများ ရရှိမှုကို လျော့နည်းစေပြီး ဝင်ငွေနည်းပါးခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
· ဝင်ငွေနည်းပါးခြင်းသည် အာဟာရချို့တဲ့မှုကို ဖြစ်စေပြီး နောက်ဆုံးတွင် လူ့သက်တမ်းတိုတောင်းခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။

ထို့အပြင် အသိပညာနိမ့်ပါးမှုသည် ဝေဖန်ပိုင်းခြားနိုင်စွမ်းကို လျော့နည်းစေပြီး ပြည်တွင်း/ပြည်ပမှ အကျိုးစီးပွားရှာဖွေသူများ၏ သွေးထိုးလှုံ့ဆော်မှုများအောက်သို့ အလွယ်တကူ ကျရောက်စေနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ပညာရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုသည် "အမျိုးသားစည်းကမ်းအစ စာသင်ကျောင်းက" ဟူသော ခံယူချက်ဖြင့် လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ စိတ်နေစိတ်ထား (Mindset) ကို အခြေခံကျကျ ပြောင်းလဲပစ်ရန် ရည်ရွယ်ရမည်ဖြစ်သည်။

၆။ နိဂုံး

နိဂုံးချုပ်အားဖြင့် ပညာရေးကဏ္ဍသည် နိုင်ငံတော်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု၏ အခြေခံအုတ်မြစ်ဖြစ်ပြီး စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးနှင့် နိုင်ငံရေးတည်ငြိမ်မှုတို့ကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း သက်ရောက်လွှမ်းမိုးနိုင်သော အရေးပါသည့် ကဏ္ဍတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ ပညာရေးဆိုင်ရာ ရပ်တည်ချက်သည် ရှင်းလင်းပြတ်သားပြီး ဘဏ္ဍာငွေ ၂၀% အထိ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် ခိုင်မာသော ကတိကဝတ်ကိုလည်း ပြသထားသည်။

သို့သော် ထိုရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု၏ အကျိုးရလဒ်ကို အပြည့်အဝရရှိရန်အတွက် Brain Drain ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ရေး မဟာဗျူဟာများကို ပညာရေးမြှင့်တင်မှုနှင့်အတူ တစ်ပြိုင်နက်တည်း ချမှတ်ဆောင်ရွက်ရမည်ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်က မွေးထုတ်ပေးသော ပညာရှင်များကို နိုင်ငံတွင်း၌ ထိန်းသိမ်းထားနိုင်မှသာ ရေရှည်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အာမခံနိုင်မည်ဖြစ်သည်။

အဆုံးစွန်အားဖြင့် ပညာရေးသည် စာမေးပွဲအောင်မြင်မှုတစ်ခုမျှမဟုတ်ဘဲ အသိပညာ၊ အတတ်ပညာ၊ ကျန်းမာကြံ့ခိုင်မှုနှင့် မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ်ပါဝင်သော လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်များ မွေးထုတ်ပေးခြင်းဖြင့် နိုင်ငံတော်၏ အနာဂတ်ကို ပုံဖော်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ နိုင်ငံတစ်ခုလုံး လက်တွဲညီညီ ဝိုင်းဝန်းအကောင်အထည်ဖော်ရမည့် အမျိုးသားရေး လုပ်ငန်းစဉ်ကြီးတစ်ရပ်ပင် ဖြစ်ပေသည်။

ဒေါက်တာကျော်ဆွေ
ပြည်သူ့လွှတ်တော်
၂၂ ဧပြီ ၂၀၂၆

Address

Yangon

Telephone

+959256041423

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Dr Kyaw Swe posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Contact The Organization

Send a message to Dr Kyaw Swe:

Shortcuts

Share