Commandant der Strijdkrachten

23/10/2026

‘Waarom heeft Defensie zoveel extra geld nodig? En waarom worden zoveel jongeren gevraagd of ze bij Defensie willen werken?’

Het waren een paar van de vragen die ik vandaag kreeg van studenten Zorg en Welzijn van het ROC van Twente in Hengelo. Jongeren voor wie Defensie niet direct onderdeel is van hun dagelijks leven.

We spraken over de oorlog in Oekraïne en waarom Nederland en partners het land blijven steunen, ook al is het geen NAVO-bondgenoot. Over de noodzaak om meer te investeren in onze veiligheid en waarom we daar meer mensen voor nodig hebben. Maar de studenten waren ook benieuwd naar de persoon achter de functie. Hoe ziet mijn werkdag eruit? Hoe vaak ben ik van huis? En wat vinden mijn vrouw en kinderen daarvan?

Het zijn vragen die ik graag beantwoord. Want niet iedereen volgt de ontwikkelingen rond Defensie op de voet. Tegelijkertijd raken de keuzes die we maken over onze veiligheid ons allemaal. Dan moet je ook kunnen uitleggen waarom we die keuzes maken.

Het gesprek was onderdeel van ‘Bondgenoten?!’, een lesprogramma van De Kiesmannen en de Atlantische Commissie. Met een interactieve voorstelling maken zij onderwerpen als internationale veiligheid, de NAVO en desinformatie begrijpelijk voor jongeren. Hoe is de samenwerking tussen Europa en de Verenigde Staten ontstaan? Kunnen we nog op elkaar rekenen? En hoe herken je desinformatie in een wereld waarin steeds meer op ons afkomt?

Eerder ging ik met De Kiesmannen in gesprek met VeVa-studenten in Eindhoven. Jongeren die al bewust hebben gekozen voor een opleiding met een link naar Defensie. Vandaag sprak ik met studenten die zich voorbereiden op een toekomst in de zorg.

Twee heel verschillende groepen, maar de onderwerpen waarover we spreken gaan iedereen aan. Daarom vind ik het belangrijk om ook buiten onze eigen organisatie het gesprek te voeren. Om uit te leggen wat we doen, maar ook om te horen welke vragen er leven.

12/10/2026

Dit weekend heb ik samen met ruim 500 andere roeiers deelgenomen aan de 20e editie van de Army Regatta op de Koninklijke Militaire Academie in Breda. Samen met mijn ploeg roeide ik 4,5 kilometer over de Mark. Een mooie gelegenheid om weer eens een sport te beoefenen waar ik vroeger veel tijd aan heb besteed.

Sport speelt een belangrijke rol binnen Defensie. Zeker in de huidige veiligheidssituatie, waarin we veel van onze militairen vragen en hard werken aan het versterken van de operationele gereedheid van onze krijgsmacht. Fysieke fitheid en mentale weerbaarheid zijn essentieel om onder uiteenlopende omstandigheden te kunnen optreden. Dat vraagt om structurele aandacht voor sport en fysieke training, als vanzelfsprekend onderdeel van het militaire vak.

Het belang van sport gaat bovendien verder dan individuele fitheid. Sport leert mensen om onder druk te presteren, met tegenslagen om te gaan en verantwoordelijkheid te nemen voor elkaar. In teamsporten komt daar nog het besef bij dat een gezamenlijke prestatie afhankelijk is van ieders inzet. Bij roeien merk je dat onmiddellijk. Acht mensen moeten hun krachten bundelen en voortdurend op elkaar kunnen rekenen om de boot zo snel mogelijk vooruit te krijgen.

Ook de verbindende kracht van sport is van grote waarde voor Defensie. We werken dagelijks samen met collega's uit verschillende krijgsmachtdelen en steeds intensiever met onze internationale partners. Die samenwerking vraagt om wederzijds vertrouwen en begrip. Sport biedt de gelegenheid om elkaar buiten de gebruikelijke werkomgeving te ontmoeten en samen uitdagingen aan te gaan. Dat versterkt de onderlinge relaties en draagt bij aan het vertrouwen dat we tijdens oefeningen en operaties in elkaar moeten hebben.

De Army Regatta is daar een mooi voorbeeld van. Studenten, cadetten en militairen uit binnen- en buitenland kwamen in Breda samen om zich sportief met elkaar te meten. Naast de sportieve prestaties bood deze jubileumeditie volop gelegenheid om elkaar beter te leren kennen en de banden tussen militairen van verschillende nationaliteiten te versterken.

Een waardevolle traditie die laat zien hoe sport bijdraagt aan de fysieke en mentale weerbaarheid van onze mensen en de onderlinge verbondenheid versterkt. Beide zijn onmisbaar voor een sterke en inzetbare krijgsmacht.

09/10/2026

Bij Defensie moet je op elkaar kunnen rekenen. Zeker als het erop aankomt, maar net zo goed op een gewone werkdag.

Dat klinkt vanzelfsprekend. Toch weten we dat niet iedereen zich altijd vrij voelt om zichzelf te zijn. En dat moeten we serieus nemen. Want hoe kun je volledig op je collega's vertrouwen als je het gevoel hebt dat je een deel van jezelf moet verbergen?

In aanloop naar Coming Out Day op 11 oktober heb ik samen met SHK, het LHBTI+-netwerk van het Ministerie van Defensie, vanochtend de regenboogloper uitgerold bij ons ministerie. Ik vind het belangrijk om daar zelf bij te zijn. Omdat ik wil dat iedereen bij Defensie zich gerespecteerd en gewaardeerd voelt, ongeacht achtergrond, geaardheid of overtuiging.

We vragen veel van onze mensen. Ze moeten onder moeilijke omstandigheden samenwerken, beslissingen nemen en soms hun leven aan elkaar toevertrouwen. Dan moet je weten dat je collega's achter je staan. Dat begint bij respect voor elkaar en de ruimte om jezelf te kunnen zijn.

Daarom zie ik diversiteit en inclusie ook als een operationele noodzaak. We hebben verschillende mensen nodig, met verschillende ervaringen en ideeën. Daar worden onze teams beter van en uiteindelijk onze hele krijgsmacht.

We hebben nog stappen te zetten. Een regenboogloper uitrollen is een mooi gebaar, maar uiteindelijk gaat het erom hoe we iedere dag met elkaar omgaan. Daar zijn we allemaal verantwoordelijk voor.

08/10/2026

Europa moet militair sterker worden. En dat begint bij de manier waarop we samenwerken.

Vandaag sprak ik in Den Haag met defensieattachés uit meer dan 30 landen over de ontwikkelingen binnen onze krijgsmacht, maar vooral ook over de veiligheid van Europa.

Die veiligheid staat onder grote druk. Rusland is bereid geweld te gebruiken om zijn invloed uit te breiden en blijft ons en onze bondgenoten testen. Met drones, cyberaanvallen en andere provocaties. De situatie is serieus; voor het eerst in meer dan 80 jaar staan we voor een bijna existentiële dreiging. En we moeten er rekening mee houden dat die dreiging voorlopig niet verdwijnt.

Na tientallen jaren van ongelijke lastenverdeling zetten Europese landen, waaronder Nederland, belangrijke stappen. Maar alleen meer investeren is niet genoeg. We kunnen ook veel winnen door beter samen te werken.

Neem de aanschaf van wapens en materieel. We moeten veel vaker samen optrekken en daarbij beginnen met de vraag wat onze krijgsmachten militair nodig hebben. Niet met de vraag welk land welk deel van een opdracht krijgt. Natuurlijk spelen industriële belangen een rol, maar die mogen niet leidend zijn. En als we gezamenlijk investeren, hoeft niet bij iedere aankoop de verdeling precies gelijk te zijn. Het gaat om een eerlijke verdeling over een langere periode.

Ook de ervaring van militaire commandanten uit de 27 EU-landen is van groot belang bij de Europese besluitvorming. Zij weten wat er militair nodig is en wat in de praktijk werkt.

Voor mij is de koers helder. We moeten de Verenigde Staten dichtbij houden, Oekraïne blijven steunen en als Europese landen meer verantwoordelijkheid nemen voor onze eigen veiligheid. Daarmee versterken we niet alleen onze eigen positie, maar ook onze bijdrage aan de NAVO.

Want uiteindelijk gaat het er niet alleen om hoeveel we als Europese landen investeren. Het gaat erom wat we met die investeringen samen voor elkaar krijgen. En daar hebben we nog flinke stappen te zetten.

02/10/2026

Deze week eindigde de Nederlandse militaire bijdrage aan Operation Inherent Resolve in Irak. Daarmee sluiten we een missie af die in 2014 begon. Tegelijk is dit een moment om verder terug te kijken, want Nederlandse militairen dienen al veel langer in en voor Irak.

Sinds 2003 hebben vele duizenden Nederlandse militairen daar in verschillende missies gediend. Eerst tijdens de stabilisatiemissie SFIR en de NAVO-trainingsmissie, later binnen onder meer Operation Inherent Resolve en NATO Mission Iraq.

De aard van onze inzet veranderde door de jaren heen. Nederlandse militairen patrouilleerden, droegen bij aan veiligheid en wederopbouw, trainden en adviseerden Iraakse en Koerdische veiligheidstroepen, vlogen met F-16’s tegen ISIS en zorgden voor beveiliging, ondersteuning en transport. De omstandigheden en opdrachten veranderden, en onze mensen bewogen daarin mee.

Internationale militaire samenwerking draait in de praktijk vooral om vertrouwen tussen de mensen die haar uitvoeren. Dat groeit door samen te werken, problemen op te lossen en te weten dat je op elkaar kunt rekenen. Nederlandse militairen hebben daar in Irak meer dan twintig jaar lang hun aandeel in gehad.

Onze betrokkenheid bij Irak stopt niet helemaal. NATO Mission Iraq loopt door en Nederlandse militairen en adviseurs blijven daar vanuit het buitenland bij betrokken. Maar het einde van OIR is wel een goed moment om stil te staan bij iedereen die in de afgelopen decennia in Irak heeft gediend.

Wat je tijdens een uitzending meemaakt, wat je er leert en de mensen met wie je hebt gewerkt, neem je mee.

Mijn waardering gaat daarom uit naar al die Nederlandse militairen die aan deze inzet hebben bijgedragen en Nederland bij onze bondgenoten en partners hebben vertegenwoordigd. Naar de collega’s die dat vanuit Nederland mogelijk maakten en naar het thuisfront dat bij iedere uitzending een deel van die inzet meedraagt.

We sluiten een belangrijk hoofdstuk af. De ervaring die onze mensen in Irak hebben opgedaan, wat ze er hebben opgebouwd en wat ze aan anderen hebben overgedragen, nemen we mee in onze krijgsmacht.

30/09/2026

Als capaciteiten op het slagveld zich in weken ontwikkelen, kunnen we er geen jaren over doen om daarop te reageren.

Vandaag sprak ik tijdens de Euronews Defence & Space Summit in Brussel over de snelheid waarmee Europa zijn militaire capaciteit moet versterken. We hebben de afgelopen jaren belangrijke stappen gezet. De volgende stap is ervoor zorgen dat die vooruitgang zich op tijd vertaalt in daadwerkelijke militaire capaciteit.

Dat begint bij de manier waarop we keuzes maken. Militaire behoeften en het tempo waarin we die moeten invullen, dienen het uitgangspunt te zijn. Nationale en industriële belangen blijven daarbij vanzelfsprekend een rol spelen, maar mogen niet het vertrekpunt zijn voor samenwerking over de landsgrenzen heen.

In dat licht moeten we onszelf ook de vraag stellen welke instructies we onze vertegenwoordigers meegeven. Krijgen zij vooral nationale rode lijnen mee, of ook de ruimte om besluiten te steunen die het gezamenlijke Europese militaire effect vergroten, zelfs wanneer daarvoor soms een direct nationaal belang moet wijken?

Die keuze werkt rechtstreeks door in wat we van onze defensie-industrie vragen. Als krijgsmachten sneller nieuwe capaciteiten nodig hebben, moeten krijgsmacht, overheid en industrie veel dichter bij elkaar kunnen werken. Kennis en expertise moeten sneller kunnen worden gedeeld, zodat ontwikkeling beter aansluit op operationele behoeften en succesvolle oplossingen sneller kunnen worden opgeschaald. Want technologische voorsprong blijft essentieel, maar in een langdurig conflict zijn betaalbaarheid, productievolume en snelle levering minstens zo bepalend voor het militaire effect.

De veiligheidssituatie op ons continent dwingt ons om daar kritisch op te blijven, zonder uit het oog te verliezen hoeveel er inmiddels mogelijk is. Europa heeft de kennis, de industriële capaciteit en steeds meer middelen om gezamenlijk veel sneller op te treden. De opgave is nu om onze besluitvorming en samenwerking aan te passen aan de werkelijkheid waarvoor onze militairen zich voorbereiden.

Als onze industrie moet bewegen op het tempo van het slagveld, kunnen onze instellingen niet achterblijven in een vredestijdtempo.

24/09/2026

Een sterk bondgenootschap vraagt dat iedereen zijn verantwoordelijkheid neemt. De Verenigde Staten blijven voor Nederland en Europa een belangrijke bondgenoot.

Tegelijkertijd moeten we in Europa militair sterker worden, meer zelf kunnen en meer verantwoordelijkheid nemen voor onze eigen veiligheid.

Dat is geen keuze tussen Europa of de Verenigde Staten. Door onze eigen slagkracht te vergroten, versterken we ook de NAVO en het bondgenootschap als geheel.

In DefensieDialoog sprak ik over de veranderende veiligheidssituatie, de trans-Atlantische samenwerking en wat die ontwikkelingen vragen van Nederland en Europa.

Bekijk het gesprek hier op YouTube:

Ook de rigoureuze veranderingen in de Amerikaanse militaire top vin...

22/09/2026

Na bijna een half jaar op zee is Zr.Ms. De Ruyter weer thuis. Een inzet die laat zien wat we van onze krijgsmacht vragen in een wereld waarin de veiligheidssituatie snel kan veranderen.

De Ruyter vertrok naar de Indo-Pacific om bij te dragen aan vrije doorvaart en veilige strategische vaarroutes. Toen de situatie daarom vroeg, verlegde het schip zijn koers naar de Arabische Zee en was het paraat voor mogelijke inzet rond de Straat van Hormuz.

Dat vermogen om snel te schakelen, op grote afstand van Nederland en samen met internationale partners, is essentieel. Onze veiligheid en welvaart zijn onlosmakelijk verbonden met wat er buiten onze landsgrenzen gebeurt, ook op zee.

Veel waardering voor de bemanning, die maandenlang heeft laten zien wat vakmanschap, gereedheid en flexibiliteit betekenen. En minstens zoveel waardering voor het thuisfront. Welkom thuis.

21/09/2026

De internationale luchtlandingsoefening Falcon Leap zit er weer op.

De afgelopen twee weken oefenden Nederlandse militairen samen met collega’s uit verschillende landen in Nederland en België. Luchttransport, bevoorrading, parachutisten, logistiek en commandovoering kwamen er samen, midden in de samenleving en voor veel mensen zichtbaar.

Zo’n oefening laat vooral zien hoeveel er moet kloppen voordat militair optreden er aan de buitenkant vanzelfsprekend uitziet. Mensen moeten elkaar kennen, procedures moeten aansluiten en materieel moet werken zoals bedoeld. Zeker wanneer verschillende landen samen optreden, merk je pas in de praktijk waar afspraken goed op elkaar aansluiten en waar nog werk te doen is.

Dit jaar was er daarnaast veel aandacht voor vernieuwing. Onze pathfinders oefenden met tandemsprongen, er werd gewerkt met precisiedroppingen en Nederlandse militairen deden samen met Portugal ervaring op met de C-390, die bij ons de C-130 Hercules gaat vervangen.

De Portugezen vliegen al een tijdje met dit toestel. Wij gaan dat straks ook doen. Dan is het logisch om hun ervaring nu al te benutten, in plaats van pas te beginnen met leren wanneer onze eigen toestellen volledig zijn ingestroomd.

Die manier van werken geldt voor veel meer binnen Defensie. Vernieuwing begint namelijk niet bij de oplevering van nieuw materieel. Het begint wanneer militairen ermee werken, ontdekken wat bruikbaar is en merken waar theorie en praktijk uit elkaar lopen. Soms blijkt een nieuwe toepassing direct waardevol, soms moet er nog veel aan veranderen. Beide wil je liever vroeg dan laat weten.

Dat vraagt ruimte om dingen uit te proberen voordat alles volledig is uitgewerkt. Technologie en oorlogvoering ontwikkelen zich snel. We kunnen ons steeds minder permitteren om pas na een lang invoeringstraject ervaring op te doen met iets dat we dan al jaren in ontwikkeling hebben. Juist tijdens oefeningen kun je zien wat werkt, wat nog niet werkt en wat er nodig is om een nieuwe mogelijkheid ook echt bruikbaar te maken.

Falcon Leap laat tegelijkertijd zien hoe belangrijk internationale samenwerking voor ons is. Samen plannen, samen vliegen, samen springen en na afloop eerlijk kijken naar wat beter kan.

De afsluiting op de Ginkelse Heide gaf daar zoals ieder jaar een bijzondere historische achtergrond aan. 82 jaar na Operatie Market Garden sprongen daar zaterdag opnieuw honderden militairen. De wereld en onze krijgsmacht zijn sindsdien ingrijpend veranderd. Maar voorbereiding, logistiek en samenwerking blijven bepalend zodra een operatie ingewikkeld wordt.

Daar zit voor mij de waarde van een oefening als Falcon Leap. Oefenen wat we al moeten kunnen, nieuwe mogelijkheden beproeven en ondertussen leren hoe we als bondgenoten beter kunnen optreden.

16/09/2026

Prinsjesdag is voor Defensie altijd een bijzondere dag. Gisteren waren zo’n 2.000 geüniformeerde collega’s in Den Haag betrokken bij het militair ceremonieel. Militairen langs de route, erewachten, muziek en saluutschoten.

Op zo'n dag is de krijgsmacht heel nadrukkelijk zichtbaar in de samenleving.
Ik vind dat mooi. Tradities doen ertoe, zeker binnen onze organisatie. Maar uiteindelijk draait ons vak niet om wat Nederland op Prinsjesdag van ons ziet, maar om wat Nederland iedere dag van ons mag verwachten.

Dat kwam ook terug in de Troonrede. Onze militaire slagkracht moet verder omhoog en we moeten samen met onze bondgenoten sterker staan. De internationale veiligheidssituatie is fundamenteel veranderd en de krijgsmacht verandert mee.

De begroting van gisteren geeft ons daarvoor meer mogelijkheden. Defensie groeit, we leiden nieuwe mensen op, vergroten onze voorraden en krijgen nieuw en gemoderniseerd materieel. Ook investeren we verder in onder meer drones, luchtverdediging, cyber en satellieten.

Op Prinsjesdag gaat het over miljarden. Begrijpelijk, want bedragen zijn lekker overzichtelijk. Maar binnen de krijgsmacht weten we dat het echte werk daarna begint. Een budget is nog geen capaciteit. Nieuw materieel moet binnenkomen en in handen komen van mensen die ermee kunnen werken. Voorraden moeten beschikbaar zijn wanneer we ze nodig hebben. Nieuwe technologie heeft pas waarde als onze eenheden er in de praktijk beter door kunnen optreden.

En ondertussen gaat het gewone werk door. Bij Defensie kunnen we geen A4'tje met ‘verbouwing’ op het raam plakken en over een paar jaar terugkomen. Onze mensen oefenen, staan paraat en zijn ingezet, terwijl nieuwe collega’s binnenkomen en nieuwe systemen worden ingevoerd.

Dat maakt deze periode veeleisend. Niet iedere verandering zal even snel gaan en niet alles zal in één keer goed gaan. Maar wachten tot het rustiger wordt, is geen optie. Die luxe geeft de wereld om ons heen ons niet.

Gisteren liet de krijgsmacht zich van haar ceremoniële kant zien. Vandaag gaat het dagelijkse werk verder, op kazernes en vliegbases, op schepen en tijdens oefeningen en inzetten. Daar wordt uiteindelijk zichtbaar wat de investeringen van Prinsjesdag werkelijk betekenen voor onze krijgsmacht.