कम्पनी रजिष्ट्रारको कार्यालय OCR

🏛️ कम्पनी ऐन, २०६३ अनुसार कम्पनी रजिष्ट्रारको कार्यालयको अर्धन्यायिक भूमिका ⚖️

कम्पनी रजिष्ट्रारको कार्यालय केवल कम्पनी दर्ता गर्ने प्रशासनिक निकाय मात्र नभई कम्पनी प्रशासन, नियमन तथा कानुनी अनुपालन सुनिश्चित गर्ने महत्वपूर्ण अर्धन्यायिक निकाय पनि हो । कम्पनी ऐन, २०६३ ले कार्यालयलाई विभिन्न विषयमा सुनुवाइ, निर्देशन तथा निर्णय गर्ने अधिकार प्रदान गरेको छ।

📌 कार्यालयको अर्धन्यायिक कार्यक्षेत्र:
🔹 कम्पनी दर्ता, नाम स्वीकृति तथा खारेजी सम्बन्धी विषय
🔹 कम्पनीले ऐन, नियम वा निर्देशन उल्लङ्घन गरेमा कारवाही
🔹 वार्षिक विवरण, अभिलेख तथा प्रतिवेदन पेश गराउने
🔹 जरिवाना, स्पष्टीकरण तथा सुधार आदेश जारी गर्ने
🔹 कम्पनी प्रशासन तथा व्यवस्थापनसम्बन्धी विवादको प्रारम्भिक निरुपण
🔹 निरीक्षण, अनुगमन तथा अभिलेख परीक्षण गर्ने
🔹 शेयर, सञ्चालक तथा पूँजी संरचनासम्बन्धी विषयमा कानुन बमोजिम निर्णय गर्ने

📝 उजुरी वा निवेदनका लागि आवश्यक कागजात:
🔸 निवेदन वा उजुरी पत्र
🔸 कम्पनीको नाम, दर्ता नम्बर तथा विवरण
🔸 उजुरीसँग सम्बन्धित प्रमाण, कागजात वा अभिलेख
🔸 कम्पनीको निर्णय, पत्राचार वा बैठक मिनेटको प्रतिलिपि (आवश्यक भएमा)
🔸 निवेदकको परिचय खुल्ने कागजात
🔸 हकदाबी पुष्टि गर्ने आधार तथा प्रमाण
🔸 प्रतिनिधिमार्फत पेश भएमा अख्तियारनामा वा प्राधिकरण पत्र

⚙️ अर्धन्यायिक प्रक्रिया:
१️. उजुरी, निवेदन वा विवरण प्राप्त हुने
२️. सम्बन्धित पक्षलाई सूचना वा स्पष्टीकरण माग गरिने
३️. प्रमाण, कागजात तथा अभिलेख अध्ययन गरिने
४️. आवश्यक सुनुवाइ तथा छलफल सञ्चालन गरिने
५️. कम्पनी ऐन, २०६३ तथा प्रचलित कानून बमोजिम निर्णय गरिने

⚖️ पुनरावेदन व्यवस्था:
कार्यालयबाट भएको निर्णयमा चित्त नबुझेमा सम्बन्धित पक्षले प्रचलित कानून बमोजिम पुनरावेदन गर्न सक्ने व्यवस्था रहेको छ । यसले प्रशासनिक निर्णयलाई पारदर्शी, न्यायोचित तथा उत्तरदायी बनाउने कार्य गर्दछ।

📍 कार्यालयको सीमितता:
🔸 अदालतसरह पूर्ण न्यायिक अधिकार कार्यालयलाई प्राप्त छैन
🔸 फौजदारी अपराध तथा जटिल दीवानी विवादको अन्तिम निरुपण गर्ने अधिकार अदालतमा निहित हुन्छ
🔸 कार्यालयले केवल कम्पनी ऐन, २०६३ तथा सम्बन्धित कानुनले दिएको अधिकारक्षेत्रभित्र रही कार्य गर्न सक्छ
🔸 अदालतमा विचाराधीन विषयमा कार्यालयले हस्तक्षेप गर्न सक्दैन

📖 कम्पनी प्रशासनलाई व्यवस्थित, उत्तरदायी, पारदर्शी तथा कानुनसम्मत बनाउन कम्पनी रजिष्ट्रारको कार्यालय निरन्तर क्रियाशील रहेको छ ।

#कम्पनी_ऐन_२०६३ #अर्धन्यायिक_भूमिका #कम्पनी_रजिष्ट्रार

नेपालमा व्यवसाय सञ्चालन गर्दा धेरैले “कम्पनी दर्ता गर्ने कि नगर्ने ?” भन्ने प्रश्न सोध्ने गर्छन्। कम्पनी ऐन, २०६३ बमोजिम कम्पनी दर्ता गरी व्यवसाय सञ्चालन गर्न सकिन्छ। कम्पनी भनेको कानूनी रूपमा छुट्टै अस्तित्व भएको संस्था हो जसले आफ्नो नामबाट सम्पत्ति राख्न, कारोबार गर्न तथा मुद्दा हाल्न वा खेप्न सक्छ।

कम्पनी दर्ता गर्नुको फाइदा
१. कानूनी मान्यता प्राप्त हुन्छ

कम्पनी दर्ता भएपछि व्यवसायले औपचारिक कानूनी पहिचान पाउँछ। बैंक खाता खोल्न, कर दर्ता गर्न, सरकारी अनुमति लिन र ठूला संस्थासँग काम गर्न सहज हुन्छ।

२. सीमित दायित्व (Limited Liability)

प्रा.लि. कम्पनीमा सामान्यतया शेयरधनीको दायित्व उसले लगानी गरेको पूँजीसम्म सीमित हुन्छ। व्यवसायमा घाटा भए पनि व्यक्तिगत सम्पत्तिमा प्रत्यक्ष असर कम पर्छ।

३. व्यवसायप्रति विश्वास बढ्छ

दर्ता भएको कम्पनीप्रति ग्राहक, बैंक, लगानीकर्ता तथा साझेदारको विश्वास बढी हुन्छ। सरकारी ठेक्का, डिजिटल प्लेटफर्म तथा अन्तर्राष्ट्रिय कारोबारमा पनि सुविधा हुन्छ।

४. लगानी र शेयर विस्तार गर्न सजिलो

कम्पनीले शेयरमार्फत पूँजी बढाउन सक्छ। भविष्यमा साझेदार थप्न वा लगानीकर्ता ल्याउन सजिलो हुन्छ।

५. कम्पनीको अस्तित्व निरन्तर रहन्छ

शेयरधनी वा सञ्चालक परिवर्तन भए पनि कम्पनीको अस्तित्व समाप्त हुँदैन। यसलाई “Perpetual Succession” भनिन्छ।

६. ब्राण्ड र नाम सुरक्षित हुन्छ

दर्ता भएको कम्पनीको नाम कानूनी रूपमा सुरक्षित हुन्छ। अर्को व्यक्तिले सोही नाम प्रयोग गर्न कठिन हुन्छ।

कम्पनी दर्ता गर्नुका बेफाइदा
१. वार्षिक अनुपालन (Compliance) अनिवार्य

कम्पनीले हरेक वर्ष:

वार्षिक विवरण बुझाउन,
कर विवरण पेश गर्न,
लेखापरीक्षण (Audit) गर्न,
नवीकरण गर्नुपर्ने हुन सक्छ।

यी काम नगरे जरिवाना लाग्न सक्छ।

२. खर्च बढी हुन्छ

दर्ता शुल्क, PAN/VAT, लेखापरीक्षण, कानूनी परामर्श तथा प्रशासनिक खर्च लाग्छ।

३. सरकारी निगरानी बढी हुन्छ

व्यवसायको वित्तीय विवरण तथा गतिविधि सरकारी अभिलेखमा रहन्छ। कर तथा नियमन पालना गर्नुपर्छ।

४. निर्णय प्रक्रियामा औपचारिकता

साधारण सभा, निर्णय पुस्तिका, शेयर अभिलेख जस्ता प्रक्रिया पालना गर्नुपर्ने भएकाले सानो व्यवसायलाई झन्झटिलो लाग्न सक्छ।

कुन अवस्थामा कम्पनी दर्ता “अनिवार्य” नहुन सक्छ ?

सबै आम्दानी गर्ने कामका लागि कम्पनी दर्ता गर्नैपर्छ भन्ने होइन। केही काम व्यक्तिगत वा अन्य दर्ता प्रणालीबाट पनि गर्न सकिन्छ।

कम्पनी दर्ता नगरी गर्न सकिने केही काम
१. व्यक्तिगत पेशा (Professional Practice)

निम्न पेशा व्यक्तिगत रूपमा गर्न सकिन्छ:

शिक्षक
कलाकार
लेखक
फोटोग्राफर
संगीतकार
स्वतन्त्र प्रोग्रामर
Freelancer
Consultant

यस्ता कामका लागि कम्पनीभन्दा PAN दर्ता मात्र पर्याप्त हुन सक्छ।

२. सानो घरेलु व्यवसाय

सानो स्तरका:

किराना पसल
सिलाइ/बुनाइ
घरेलु उत्पादन
कृषि व्यवसाय
हस्तकला

जस्ता व्यवसाय घरेलु तथा साना उद्योग कार्यालय वा स्थानीय तहमा दर्ता गरेर सञ्चालन गर्न सकिन्छ।

३. कृषि तथा पारिवारिक उत्पादन

परिवारले गर्ने सामान्य खेतीपाती, पशुपालन वा साना कृषि कार्यका लागि कम्पनी दर्ता आवश्यक नहुन सक्छ।

४. एकपटक वा अस्थायी व्यापार

मेलामा अस्थायी व्यापार, व्यक्तिगत सेवा वा सानो परियोजनात्मक कामका लागि कम्पनी आवश्यक नपर्न सक्छ; तर कर तथा स्थानीय अनुमति आवश्यक हुन सक्छ।

तर ध्यान दिनुपर्ने कुरा

कम्पनी दर्ता आवश्यक नभए पनि निम्नमध्ये केही दर्ता आवश्यक पर्न सक्छ:

PAN/VAT
घरेलु उद्योग दर्ता
स्थानीय तह व्यवसाय दर्ता
पेशागत अनुमति
कर दर्ता

अर्थात् “कम्पनी दर्ता नगरे पनि कुनै न कुनै कानूनी दर्ता” धेरै अवस्थामा आवश्यक हुन्छ।

कसले कम्पनी दर्ता गर्नु राम्रो ?

यी अवस्थामा कम्पनी दर्ता उपयुक्त मानिन्छ:

धेरै लगानी भएको व्यवसाय
साझेदारी व्यवसाय
IT कम्पनी / Startup
ठूला ग्राहक वा सरकारी काम गर्ने संस्था
दीर्घकालीन ब्राण्ड बनाउन चाहने व्यवसाय
लगानीकर्ता ल्याउने योजना भएको व्यवसाय
🏢 कम्पनी रजिष्ट्रारको कार्यालय (OCR), नेपाल
🌐 [www.ocr.gov.np](http://www.ocr.gov.np)
#कम्पनी_ऐन_२०६३ #प्रबन्धपत्र #नियमावली #नेपालसरकार

कम्पनी रजिष्ट्रारको कार्यालयमा यहाँको नेतृत्व, मार्गदर्शन र आत्मीयतामार्फत सम्पूर्ण कर्मचारीहरूलाई सधैं प्रेरित गर्दै आउनुभएका आदरणीय रजिष्ट्रारज्यू आजबाट उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालयतर्फ प्रस्थान गर्नुहुँदैछ।

यहाँको सरल स्वभाव, सकारात्मक सोच, कर्मचारीप्रतिको आत्मीय व्यवहार तथा जिम्मेवार नेतृत्वले कार्यालय परिवारमा सदैव उत्साह र ऊर्जा थपेको छ।
कार्यसम्पादनमा अनुशासन, सेवामा प्रतिबद्धता र सहकार्यको भावना यहाँबाट हामीले धेरै सिक्ने अवसर प्राप्त गरेका छौँ।

मन्त्रालयको महत्वपूर्ण जिम्मेवारी सफलतापूर्वक सम्पन्न होस् भन्ने शुभकामनासहित, यहाँको आगामी कार्ययात्रा अझ सफल, प्रभावकारी र उपलब्धिमूलक रहोस् भन्ने कामना गर्दछौँ। 🌿

कार्यालय परिवारका तर्फबाट हार्दिक शुभकामना तथा सम्मान। 🙏
बलराम निरौला

“स्वच्छ वातावरण, स्वस्थ जीवन” भन्ने मूल नाराका साथ सञ्चालन भइरहेको सरसफाई सप्ताह अन्तर्गत हरियाली प्रवर्द्धन गर्न वृक्षारोपण कार्यक्रम सम्पन्न गरियो।

🌱 वातावरण स्वच्छ राख्न
🌱 प्रदूषण न्यूनीकरण गर्न
🌱 जलवायु परिवर्तनको असर घटाउन
🌱 भविष्यका पुस्तालाई हरियाली उपहार दिन

आज गरिएको वृक्षारोपण केवल एउटा कार्यक्रम होइन, यो हाम्रो दायित्व हो—प्रकृतिप्रति हाम्रो प्रतिबद्धता हो।

🌳 “एक व्यक्ति, एक बिरुवा” अभियानलाई सफल बनाउन सबैको सक्रिय सहभागिता आवश्यक छ।

आउनुहोस्, स्वच्छता मात्र होइन हरियाली पनि बढाऔँ।
आफ्नो वरपर रूख रोपौँ, प्रकृति जोगाऔँ। 🌍💚

📘 प्रबन्धपत्र (MOA) तथा नियमावली (AOA) के हो ?

कम्पनी दर्ता तथा सञ्चालनका लागि आवश्यक दुई महत्वपूर्ण संवैधानिक कागजात हुन् —
✅ प्रबन्धपत्र (Memorandum of Association - MOA)
✅ नियमावली (Articles of Association - AOA)

📌 प्रबन्धपत्र (MOA) ले कम्पनीको उद्देश्य, पूँजी संरचना, दायित्व तथा कार्यक्षेत्र निर्धारण गर्दछ ।
📌 नियमावली (AOA) ले कम्पनीको आन्तरिक व्यवस्थापन, सञ्चालन प्रक्रिया तथा शासन संरचना सम्बन्धी व्यवस्था निर्धारण गर्दछ ।

कम्पनी ऐन, २०६३ अनुसार यी कागजातहरू कम्पनी दर्ता तथा सञ्चालनका आधारभूत कानुनी दस्तावेज हुन् ।

यस इन्फोग्राफिकमार्फत:
✔ MOA र AOA को परिचय
✔ मुख्य विषयवस्तु
✔ MOA र AOA बीचको फरक
✔ संशोधन प्रक्रिया
✔ महत्वपूर्ण कानुनी व्यवस्था

सम्बन्धी जानकारी सरल र व्यवस्थित रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ ।

🏢 कम्पनी रजिष्ट्रारको कार्यालय (OCR), नेपाल
🌐 [www.ocr.gov.np](http://www.ocr.gov.np)

#कम्पनी_ऐन_२०६३ #प्रबन्धपत्र #नियमावली #नेपालसरकार

📢 CAMIS प्रणालीमा समस्या आएको छ ?
कम्पनी रजिष्ट्रारको कार्यालयबाट सहायता प्राप्त गर्न यी माध्यम प्रयोग गर्नुहोस् ।

🔹 विकल्प 1: अनलाइन सहायता लिनुहोस्
यदि CAMIS Login गर्न समस्या भइरहेको छ भने:
✔ OCR Website मा जानुहोस्
✔ “CAMIS सहायता कक्ष” मा क्लिक गर्नुहोस्
✔ Online समस्या फाराम भर्नुहोस्
✔ वेबसाईटमा उपलब्ध सूचना तथा Notice पनि जाँच गर्नुहोस्
🤖 AI आधारित Call Center सेवा
कम्पनी प्रशासन, सेवा प्रक्रिया, आवश्यक कागजात, Extension नम्बर लगायत जानकारीका लागि २४ सै घण्टा उपलब्ध AI Call Center सेवामा सम्पर्क गर्न सक्नुहुन्छ ।
📞 9700004414

🔹 विकल्प 2 : प्रत्यक्ष सहायता लिनुहोस्
✔ कम्पनी रजिष्ट्रारको कार्यालयमा उपस्थित हुनुहोस्
✔ कोठा नं. १ – CAMIS सहायता कक्षमा समस्या टिपाउनुहोस्
☎ सहायता कक्ष सम्पर्क
• ०१-५३५९९६१
• ०१-५३६७२५६
• Extension: 12
🌐 थप जानकारी:
कम्पनी रजिष्ट्रारको कार्यालय

सरसफाई सप्ताहका क्रममा कम्पनी रजिष्ट्रारको कार्यालय परिसरमा कार्यालयका कर्मचारीहरु ! के तपाईंले आफ्नो परिसर सफा गर्नुभयो त !

आन्तरिक राजस्व विभागको Integrated Tax System (ITS) तथा कम्पनी रजिष्ट्रारको कार्यालयको Company Administration Management Information System (CAMIS) बीच API मार्फत विवरण आदानप्रदान गर्न समझदारी पत्रमा हस्ताक्षर गरियो।

के तपाईंले प्रयोग गर्नु भयो त! नभए आजै डायल गर्नुहोस : 9700004414 . यो सेवा २०८३ वैशाख ८ देखि उपलब्ध छ।