07/08/2026
๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐ ๐๐๐๐ ๐๐ ๐๐๐๐๐๐๐๐๐ ๐ ๐๐๐๐ ๐๐ ๐๐๐๐๐?
โAng kaunlaran ay hindi dapat maging dahilan upang isantabi ang tinig ng mamamayan.โ
Sa bawat proyektong ipinapakilala bilang sagot sa pag unlad, iisa ang pangakong paulit ulit na inuulit sa publiko: trabaho, pamumuhunan, paglago ng ekonomiya, at mas magandang kinabukasan. Ngunit sa likod ng bawat pangakong ito ay isang tanong na hindi dapat ipinagsawalang bahala.
๐๐๐ฎ๐ง๐ฅ๐๐ซ๐๐ง ๐ฉ๐๐ซ๐ ๐ค๐๐ง๐ข๐ง๐จ?
Para ba ito sa mga mamumuhunan, o para sa mga magsasakang ang lupa ang tanging pinagkukunan ng kabuhayan? Para ba ito sa mga kompanyang naghahanap ng kita, o para sa mga pamilyang umaasa sa kalikasan upang mabuhay? Para ba ito sa mga taong malayo sa magiging epekto ng proyekto, o sa mga komunidad na araw araw na haharap sa mga magiging bunga nito?
Sa usapin ng Pax Silica, hindi maaaring ipagsawalang bahala ang mga pangamba at panawagan ng mga komunidad na nagpahayag ng kanilang pagtutol. Ang kanilang mga tinig ay hindi hadlang sa pag unlad. Ang mga ito ang nagpapaalala na ang anumang pag unlad na hindi marunong makinig ay nawawalan ng tunay na saysay.
Hindi laban sa pag unlad ang pagtutol.
Ang tunay na isinusulong ng mga mamamayan ay isang uri ng kaunlarang hindi isinasakripisyo ang lupa, kabuhayan, kalikasan at kinabukasan.
Hindi maikakaila na ang mga ganitong proyekto ay may kakayahang magdala ng pamumuhunan at oportunidad sa maraming Filipino. Ngunit sa isang bansang milyon milyong Pilipino pa rin ang walang sapat na access sa malinis na tubig, disenteng pabahay, at de kalidad na serbisyong panlipunan, marapat lamang na itanong kung bakit tila mas madaling ipaglaban ang interes ng malalaking proyekto kaysa ang batayang karapatan ng mamamayan.
Ito ang dahilan kung bakit patuloy ang paninindigan ng mga mamamayan.
Hindi dahil ayaw nila sa progreso. Kundi dahil ayaw nilang maging kapalit ng progreso ang kanilang kinabukasan.
Kapag ang isang komunidad ay nananawagan ng mas malinaw na paliwanag, mas malawak na konsultasyon, at mas matibay na kasiguruhan, hindi ito dapat ituring na hadlang. Ang mga panawagang ito ay bunga ng pangambang sila ang unang makakaranas ng anumang negatibong epekto kapag nagkamali ang proyekto.
Hindi ba't dapat ang kaunlaran ay nagsisimula sa tao?
Paulit ulit tayong pinasusunod sa isang lumang lohika: may kailangang magsakripisyo para sa pag unlad.
Ngunit nakapagtataka.
Kapag may kailangang magsakripisyo, bakit laging ang ordinaryong mamamayan?
Kapag may kailangang umintindi, bakit laging ang komunidad?
Kapag may kailangang magparaya, bakit laging ang mahihirap?
At kapag may kikita, bakit tila iilan lamang?
Lupa ang kanila. Tubig ang kanila. Kabuhayan ang kanila. Ngunit ang pasya, tila hindi na rin kanila.
Ito ang uri ng pag unlad na dapat nating kuwestiyunin.
Hindi dahil tutol tayo sa pagbabago.
Kundi dahil naniniwala tayong ang anumang pagbabago na nagsisimula sa pagwawalang bahala sa tao ay hindi kailanman matatawag na tunay na pag unlad.
Hindi kami naniniwala sa pag unlad na inuuna ang tubo kaysa tao.
Hindi kami naniniwala sa pag unlad na humihingi ng katahimikan kapalit ng pangako.
Hindi kami naniniwala sa pag unlad na nagsasabing "magtiwala na lamang" habang nananatiling maraming tanong ang walang kasagutan.
Sapagkat ang mamamayan ay hindi dekorasyon sa mga groundbreaking ceremony.
Hindi sila estadistika sa feasibility study.
Hindi sila hadlang na kailangang lampasan.
Sila ang dahilan kung bakit dapat may pag unlad sa ating pamayanan.
At kung ang kanilang boses ay hindi maririnig, kung ang kanilang pangamba ay hindi kikilalanin, at kung ang kanilang mga tanong ay hindi sasagutin, marapat lamang na patuloy silang magsalita.
Sapagkat may mga panahong ang pananahimik ay hindi na pagiging magalang.
Ito ay nagiging pakikiisa sa kawalang pananagutan.
Hindi na sapat ang sabihing hintayin na lamang natin ang resulta habang may mga komunidad na nagsasabing sila ang unang maaapektuhan.
Hindi na sapat ang pangakong makakatulong ito sa ating bayan kung ang kapalit nito ay pangamba sa lupa, kabuhayan, at kinabukasan.
At hindi na sapat ang hiling na magtiwala kung ang mismong mga taong direktang maaapektuhan ay patuloy na nananawagang na sana sila ay mapakinggan.
Kung ang Pax Silica ay para sa ikauunlad ng bayan, wala itong dapat ikatakot sa mga tanong ng mamamayan.
Hangga't may mga komunidad na tumututol, hangga't may mga magsasakang nangangambang mawala ang kanilang lupang sinasaka, at hangga't may mga katutubong ipinaglalaban ang kanilang lupang ninuno at karapatan, hindi maaaring ipagsawalang bahala ang kanilang tinig.
Hindi dapat ang mamamayan ang laging inaasahang magparaya.
Hindi dapat ang komunidad ang laging unang nagsasakripisyo.
Hindi dapat ang kaunlaran ay sinusukat lamang sa laki ng pamumuhunan habang ang halaga ng lupa, tubig, at kabuhayan ay unti unting nabubura.
๐๐ฎ๐ง๐ ๐๐ง๐ ๐ฆ๐๐ ๐ข๐ ๐ข๐ง๐ ๐ค๐๐ฉ๐๐ฅ๐ข๐ญ ๐ง๐ ๐๐๐ฑ ๐๐ข๐ฅ๐ข๐๐ ๐๐ฒ ๐๐ง๐ ๐ฆ๐ ๐ ๐ฉ๐๐ง๐ ๐๐ฆ๐๐๐ง๐ ๐ฉ๐๐ญ๐ฎ๐ฅ๐จ๐ฒ ๐ง๐ ๐ข๐ง๐ข๐ฅ๐๐ฅ๐๐ก๐๐ ๐ง๐ ๐ฆ๐ ๐ ๐ค๐จ๐ฆ๐ฎ๐ง๐ข๐๐๐, ๐ค๐ฎ๐ง๐ ๐๐ง๐ ๐ค๐๐ฉ๐๐ฅ๐ข๐ญ ๐ง๐ข๐ญ๐จ ๐๐ฒ ๐๐ง๐ ๐ฉ๐จ๐ฌ๐ข๐๐ข๐ฅ๐ข๐๐๐ ๐ง๐ ๐ฆ๐๐ข๐ฌ๐๐ง๐ญ๐๐๐ข ๐๐ง๐ ๐ค๐๐ซ๐๐ฉ๐๐ญ๐๐ง ๐ง๐ ๐ฆ๐ ๐ ๐ญ๐๐จ๐ง๐ ๐ฎ๐ง๐๐ง๐ ๐ฆ๐๐๐๐ฉ๐๐ค๐ญ๐ฎ๐ก๐๐ง, ๐๐ญ ๐ค๐ฎ๐ง๐ ๐๐ง๐ ๐ค๐๐ฉ๐๐ฅ๐ข๐ญ ๐ง๐ข๐ญ๐จ ๐๐ฒ ๐๐ง๐ ๐ฉ๐๐ ๐ฐ๐๐ฐ๐๐ฅ๐๐ง๐ ๐๐๐ก๐๐ฅ๐ ๐ฌ๐ ๐ค๐๐ง๐ข๐ฅ๐๐ง๐ ๐ญ๐ข๐ง๐ข๐ , ๐ฆ๐๐ซ๐๐ฉ๐๐ญ ๐ฅ๐๐ฆ๐๐ง๐ ๐ข๐ญ๐จ๐ง๐ ๐ญ๐ฎ๐ญ๐ฎ๐ฅ๐๐ง.
Sapagkat walang kaunlarang matatawag na makatarungan kung may mga komunidad na naiiwan.
Walang kaunlarang matatawag na pambansa kung ang mamamayan mismo ang hindi pinakikinggan.
At walang kaunlarang karapat dapat ipagdiwang kung ang unang nawawala ay ang karapatan ng mga taong dapat sana'y una nitong pinangangalagaan.
Bilang mga iskolar ng bayan, naniniwala kaming ang edukasyon ay hindi lamang naghuhubog ng propesyon, kundi ng paninindigan. Hindi kami maaaring manatiling tahimik sa harap ng mga usaping may direktang epekto sa mamamayan, sa kalikasan, at sa kinabukasan ng ating bayan. Ang aming kaalaman ay walang saysay kung hindi ito gagamitin upang ipagtanggol ang katotohanan, katarungan, at kapakanan ng sambayanan.
Dahil dito, mariing naninindigan ang Kaya Natin Youth! -Tarlac Agricultural University sa pakikiisa sa mga mamamayan at komunidad na patuloy na nananawagan ng pananagutan, transparency, at tunay na pakikinig. Hindi kami mananahimik habang may mga tinig na hindi pinakikinggan at may mga komunidad na nangangambang sila ang magiging kabayaran ng tinatawag na pag unlad.
๐๐ ๐๐ ๐๐๐ ๐๐๐๐๐๐
Ang pag unlad ay para sa tao, hindi para sa iilan. Kapag ang tinig ng mamamayan ay hindi pakikinggan, hindi na iyon pag unlad Kundi kasakiman.
