istniała tutaj osada (grodzisko o konstrukcji drewniano-ziemianej odkryte w rejonie Debrzna Wsi). W czasie monarchii piastowskiej władzę na tych ziemiach sprawowali książęta pomorscy, ale w 1312 r. Ziemia Człuchowska wraz z Debrznem dostała się pod panowanie krzyżackie. Po raz pierwszy nazwa miejscowości wymieniona jest w dokumencie z 1345 r. Krzyżacy nadali Debrznu przywilej lokacyjny i od tego czasu można mówić o historii miasta, które wówczas nosiło nazwę Fredeland. Z tego okresu pochodzi też herb miasta: dzik na biało-zielonym tle. Miasto pełniło rolę strażnicy, w związku z czym zostało dobrze ufortyfikowane (wykorzystując naturalne położenie Debrzna). W tym okresie przypuszczalna liczba mieszkańców wynosiła ok. 465 i prawdopodobnie Debrzno było jednym z większych ośrodków miejskich w regionie. W Debrznie, które miejskie prawa chełmińskie otrzymało z nadania wielkiego mistrza krzyżackiego Winrycha Kniprode, miał istnieć według przekazów historycznych zameczek obronny. Debrzno leżało na ważnym szlaku komunikacyjnym. Tutaj krzyżowała się tzw. "droga margrabiów" ze szlakiem handlowym prowadzącym z Wielkopolski nad Morze Bałtyckie do Sławna i Słupska. Po zdobyciu przez zakon krzyżacki Pomorza Gdańskiego, Krzyżacy wznieśli w pobliżu Debrzna niewielki zamek rycerski do obrony rubieży państwa zakonu. Jednym z administratorów na zamku, jak wzmiankują skąpe źródła historyczne, miał być Ludwik z Nakła. Nie zachowały się niestety żadne wzmianki o lokalizacji zamku i jego wyglądzie. Nie znana jest też data jego zniszczenia.władz zwierzchnich, przebiegających w wyniku wojen. Raz zdobywane było przez wojska polskie, innym razem odbijane przez wojska zakonne. Debrzno zostało włączone przez Kazimierza Jagiellończyka do granic Polski. Po II pokoju toruńskim Debrzno (zwane wówczas Frydlądem Pruskim) wchodziło w skład starostwa człuchowskiego. Lustracja z 1565 r. podaje, że w mieście było 115 domów (drewnianych) a mieszkańcy trudnili się głównie rolnictwem. Po I rozbiorze ziemia człuchowska znalazła się pod zaborem pruskim, polska szlachta utraciła wszystkie urzędy. Jednak czasy tenależą do najlepszych w historii miasta. W Debrznie rozwinęłasię produkcja sukna, piwa, gorzałki, odbywał się handel zbożemi słodem. O zamożności i wielkości miasta świadczy fakt, żew 1772 r. miasto liczyło 1265 mieszkańców (ponad dwa razywiększe od ówczesnego Człuchowa). Pod koniec XVIII w. w mieście rozpoczął się okres stagnacji w życiu gospodarczym i społecznym. Zaniedbaniu i zniszczeniu uległa znaczna część zbytkowej zabudowy miasta.Debrzno w I poł. XX w. było miasteczkiem bardzo malowniczym,bogatym w tereny rekreacyjne z szeroką bazą noclegowa i licznymi kawiarniami oraz restauracjami. Po II wojnie światowej Debrzno powróciło ponownie do Polski.Po wyzwoleniu w lutym 1945r. ukazał się straszliwy obraz zniszczeń,stare miasto uległo zruinowaniu w 80%, pozostała część miasta w 40%. Przystąpiono od razu do odbudowy. Organizowano szkołę, uruchomiono zakład metalowy DEMET, pocztę i Państwowy Ośrodek Wychowawczy dla trudnej młodzieży. Ocalałe budynki przeznaczono na cele użyteczności społecznej, np. mieszkanie pastora ewangelickiego przekształcono na Ośrodek Zdrowia. Następne lata to okres stagnacji i zaniedbania. Pewne ożywienie spowodowało utworzenie w okolicy jednostki wojsk lotniczych i konieczność budowy osiedladla żołnierzy i ich rodzin. Potem inwestycje miejskie przeprowadzanow miarę otrzymywanych środków. Pomijając absurdy socjalistycznej gospodarki i ówczesnego życia społecznego, trzeba przyznać, że miejscowe społeczeństwo sporo czasu i wysiłku poświęciło miastu w postaci czynów społecznych, tak modnych w latach 70. Debrzno nazywano wówczas "miastem młodych". Koniec lat 80. to wiele zmian, których pozytywne i negatywne skutki mamy możność obserwować obecnie. Debrzno zaczęło wkraczać w okres prywatyzacji i restrukturyzacji. Zmiany negatywne to upadek okolicznych zakładów pracy, sklepów, rosnące bezrobocie. Do pozytywów zaliczyć należy zmiany strukturalne, które zaczynają wyzwalać w ludziach inicjatywę i pozwalają mieszkańcom czuć się odpowiedzialnymi za los swój i swojego miasta. Przezwyciężany jest marazm i poczucie beznadziei. Pomimo trudności miasto jednak pięknieje, powoli przywracany jest jego dawny urokliwy charakter, zaczyna być wykorzystywane jego malownicze położenie.
źródła:
iinformator "Miasto i Gmina Debrzno" 2002
Janocha H. W, Lachowicz F. J., Zamki Pomorza Środkowego, Koszalińskie Towarzystwo SpołecznoKulturalne, Koszalin, 1990 rok, str. 68.
