Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN

„Jak muzyka uratowała 40 kobiet z komór gazowych” — tak brytyjski „Mail on Sunday” napisał o książce Anne Sebby.

Ale ta historia jest dużo bardziej skomplikowana.

W Auschwitz działała dziewczęca orkiestra.
Więźniarki grały podczas apeli, marszów do pracy i dla esesmanów. Muzyka, która dla jednych była chwilą ulgi, dla innych stawała się kolejną formą terroru.

„Wszystkie grały, by przeżyć.”

To pierwszy tak wnikliwy reportaż o kobietach, dla których talent muzyczny stał się cienką granicą między życiem a śmiercią.

Podczas Czytelni POLIN porozmawiamy o historii orkiestry, moralnych dylematach jej członkiń i pamięci o kobietach, których głosy przez lata pozostawały na marginesie opowieści o Auschwitz.

🎻 Co wyjątkowe — Maria Sławek wykona także fragmenty utworów granych przez orkiestrę w Auschwitz.

📍 20 maja, godz. 18:00
📍 Muzeum POLIN

Czy słyszeliście wcześniej o orkiestrach działających w obozach koncentracyjnych?
‼ Przyjdź. Posłuchaj muzyki, która naprawdę brzmiała w Auschwitz.

👉 Szczegóły: Czytelnia POLIN: „Trzeba było grać. Pierwszy reportaż o dziewczęcej orkiestrze z Auschwitz”

***
📷 Hilde Grünbaum, Anita Lasker i Little Helen po wyzwoleniu

„To tylko słowa” — słyszymy często.
Ale przecież właśnie słowami można kogoś przyjąć albo wykluczyć. Nazwać albo odebrać miejsce. Zbliżyć się albo postawić mur.

28 maja spotkamy się w muzeum, żeby porozmawiać o języku równościowym i języku opresji. O tym, dlaczego jednych zmiany w języku uwalniają, a innych drażnią. O feminatywach, niebinarności, samookreśleniu i codziennych słowach, które — nawet nieświadomie — niosą znaczenie.

To nie będzie rozmowa o „poprawności”.
Bardziej o tym, jak język wpływa na życie.

I chyba każdy z nas ma dziś z tym jakieś doświadczenie.

Czy zdarzyło Ci się kiedyś usłyszeć słowo, które zostało z Tobą na długo?
Albo przeciwnie — poczuć ulgę, kiedy ktoś nazwał Cię tak, jak naprawdę chcesz być nazywana_y?

Napisz w komentarzu jedno słowo, które Twoim zdaniem dziś szczególnie dzieli ludzi.
Jesteśmy bardzo ciekawe_i, dokąd nas ta rozmowa zaprowadzi.

📍28 maja 2026
📍Muzeum POLIN
🎤 W dyskusji udział wezmą Margaret Ohia-Nowak, Yga Kostrzewa i Marek Łaziński. Rozmowę poprowadzi Marta Perchuć-Burzyńska

Przyjdź. Posłuchaj. Wejdź w rozmowę, która dotyczy właściwie każdego z nas.
👉Szczegóły Dyskusja POLIN: Język równościowy i język opresyjny

Odkryj smaki Lewantu i celebruj z nami święto plonów 🥕🥦

🌿 Zapach świeżych ziół, smaki sezonowych warzyw i owoców, hebrajskie słowa i sztuka, która zostaje w pamięci — zapraszamy na majową odsłonę kolacji szabatowej w Muzeum POLIN.

🌿 Szawuot to święto natury, obfitości i odradzającej się energii. W menu pojawią się lekkie, pełne świeżości dania inspirowane kuchnią Lewantu i rolniczymi tradycjami: aromatyczne zioła, mleczne akcenty i smaki, kolorowych, wiosennych targów rozkwitających sezonowymi warzywami.

💥 Szykujemy wieczór pełny atrakcji nie tylko kulinarnych. Rozpoczniemy oprowadzaniem po wystawie czasowej „Moc słów. O językach żydowskich”. To jedna z ostatnich okazji, by zobaczyć ekspozycję przed jej zamknięciem 8 czerwca.

💥 Będzie też miejsce na sztukę. W 100. rocznicę urodzin Aliny Szapocznikow przywołamy twórczość tej kultowej rzeźbiarki. Inspiracją dla finału kolacji stanie się jej słynny cykl „Desery” — zaskakujący, sensualny i absolutnie niezapomniany.

✨ Tego wieczoru nie możesz przegapić. Kub bilet i zaproś bliską osobę. 👉 Kliknij link w komentarzu.
📆 Zarezerwuj czas 29 maja, godz. 20.00!

Fot. A. Liminowicz

"Kim jestem❓" – to pytanie, na które każdy z nas szuka odpowiedzi, ale dla wielu osób o żydowskich korzeniach staje się ono szczególnie poruszającą podróżą.

Poznaj bliżej te historie.
Przyjdź na oprowadzanie 👉 23.05 o godz. 11:00

Galeria "Więzi" opowiada o ludziach, którzy odkrywają swoją historię na nowo:
▪ czasem przypadkiem,
▪ czasem po latach milczenia,
▪ a czasem dzięki odwadze, by zajrzeć w głąb rodzinnej pamięci.

Podczas oprowadzania poznasz ich osobiste drogi do zrozumienia własnej tożsamości i odzyskiwania więzi, które kiedyś zostały przerwane.

Pobierz bezpłatny bilet 👉🎫 https://tinyurl.com/wiezi-oprowadzanie
Liczba miejsc ograniczona.

▪▪▪
Oprowadzanie realizowane jest w ramach akcji Funduszowy Maj i projektu "Zwiększenie dostępu do oferty kulturalno-edukacyjnej Muzeum POLIN dzięki nowej galerii wystawy stałej oraz rozwojowi istniejącej infrastruktury".

🟡 𝗢𝗧𝗜𝗢𝗧 𝗛𝗔-𝗞𝗢𝗗𝗘𝗦𝗭 – święte litery

Litery zapisane w zwoju Tory stanowią nie tylko znak, ale też święty przedmiot. W tradycji żydowskiej litery Tory mają mistyczny status – uważa się, że świat został stworzony poprzez "otiot", a każda litera niesie duchowe znaczenie. W kabale istnieją nawet praktyki kontemplacji liter, a same "otiot" bywają traktowane jako swoisty "przedmiot" sakralny, choć niematerialny.

„Kiedy poszedłem do rabbiego Iszmaela, ten powiedział mi: »Synu mój, czym się zajmujesz?«. Odpowiedziałem: »Jestem skrybą«. Rzekł mi: »Mój synu, bądź uważny w swojej pracy, gdyż to, co robisz, jest dziełem Niebios. Jeżelibyś pominął […] lub dodał jedną literę, to zniszczyłbyś cały świat «”.

Gemara do Soty 20a-b

Więcej o literach alfabetu hebrajskiego — ich nazwach, kształtach i symbolice — dowiesz się na wystawie „Moc słów”. Zobaczysz tam również inspirowaną literami sztukę współczesną.

⏳ Wystawa czynna tylko do 8 czerwca.

---
Cykl towarzyszy wystawie czasowej „Moc słów. O językach żydowskich”. Odwiedź ekspozycję i poznaj fascynujący świat języków żydowskich 👉 🔗 https://tinyurl.com/Moc-slow-wystawa

---
Monika Krajewska, "Przed początkiem", papier wycinany, własność artystki, fot. Wojciech Jurzyk

W sobotni poranek 7 października 2023 roku, kiedy przypadało żydowskie święto Simchat Tora, Hamas i Palestyński Islamski Dżihad zaatakowały południe Izraela. Przestrzeń powietrzna była zamknięta. Do Izraela dostał się lądem, przez Jordanię.
Dwa dni po ataku Hamasu Jacek Tacik był już na miejscu.

📖 Jacek Tacik w książce „Koniec świata na południe od Tel Awiwu” opisuje nie tylko politykę i liczby, ale przede wszystkim ludzi.

„Na stołach leżały niedokończone śniadania, stały niedopite kawy.”

📍 13 maja w Muzeum POLIN porozmawiamy o tym:
– co naprawdę wydarzyło się po 7 października
– jak wygląda praca reportera w środku konfliktu
– i czy dziś da się jeszcze opowiadać wojnę bez propagandy i dezinformacji

💬 Przyjdź. Posłuchaj. Zadaj pytanie.

👇 Szczegóły Czytelnia POLIN: „Koniec świata na południe od Tel Awiwu”
🎟 Wstęp wolny

🌙 W Noc Muzeów najlepsza zabawa zaczyna się po zmroku ✨

W sobotę 16 maja zapraszamy rodziny z dziećmi w wieczorną podróż przez świat słów, liter i wyobraźni wokół wystawy „Moc słów. O językach żydowskich”.

🔎 Podczas rodzinnej gry „Literkowy zawrót głowy” otrzymacie specjalne karty i plecaki pełne tajemniczych przedmiotów, z którymi wyruszycie na muzealną wyprawę.

Po drodze:
🔠 odkryjecie sekrety alfabetu hebrajskiego
🐉 wytropicie niezwykłe stwory
👍 sprawdzicie, skąd wzięło się słowo „git”
🎁 a na końcu odbierzecie upominki

🎨 Zajrzyjcie też do Miejsca edukacji rodzinnej „U króla Maciusia” i weźcie udział w kreatywnych warsztatach:
🛎️ uszyjecie poduszki z hebrajską literą i dzwoneczkiem
🐦 stworzycie kolorowe breloki z ptasimi motywami z koralików do prasowania

Zapowiada się wieczór pełen odkryć, nowych wrażeń i wspólnego działania ✨

💥 Wstęp bezpłatny
💥 Bez zapisów
💥 Dzieci z opiekunami mogą wejść do muzeum bez kolejki (wejście administracyjne od ul. Anielewicza)

🕖 godz. 19:00–22:00
👨‍👩‍👧‍👦 Dla rodzin z dziećmi w wieku 5–10 lat (gra na wystawie), 4–10 lat (warsztaty)
🌍 Gra dostępna w językach: PL / UKR / ENG / BEL

Przyjdźcie, pobawcie się słowami i poczujcie Moc Słów podczas Nocy Muzeów 🌙

Weź udział w spacerze po cmentarzu żydowskim przy ul. Okopowej w Warszawie śladami osób, których działalność odegrała ważną rolę w historii kultury żydowskiej.
❗️Spacer poprowadzi Witold, Wrzosinski - dyrektor cmentarza razem z badaczem Matanem Shefi.

Przybliżymy postaci związane z literaturą, teatrem i edukacją – m.in.:
🔹 Icchoka Lejba Pereca, jednego z najważniejszych twórców literatury w jidysz;
🔹 Jakuba Dinezona, autora pierwszego bestselleru w tym języku;
🔹 Szymona An-skiego, badacza folkloru żydowskiego i twórcy Dybuka – sztuki tatralnej, którą stworzył po podróży do żydowskich sztetli Wołynia i Podola;
🔹 Hersza Dawida Nomberga, czołowego prozaika przełomu XIX i XX wieku;
🔹 oraz Ester Rachel Kamińskiej, zwana „matką żydowskiego teatru”.

Wspomnimy także Ludwika Zamenhofa, którego idea esperanto wyrastała z wielojęzycznej żydowskiej Warszawy.

Spacer pozwoli spojrzeć na cmentarz przy Okopowej jako na miejsce, w którym zapisana jest historia twórców i twórczyń kształtujących kulturę i języki żydowskie.
Dołączysz do spaceru? 🌟

 24 maja (niedziela) godz. 12.00-14.00
 Miejsce: Start spaceru: brama główna cmentarza ul. Okopowa 49/51

Pobierz bilet👉 https://tinyurl.com/spacer-po-cmentarzu

foto. Magda Starowieyska