27/09/2026
Zgłosili mniej, zgłosili więcej – ale nigdy dokładnie tyle, ile faktycznie pobrali"
Piąty odcinek naszej serii o audycie w Zakładzie Wodociągów i Kanalizacji w Wierzbicy. Tym razem temat, który – w naszej ocenie – jest jednym z poważniejszych w całym raporcie: rozbieżności między ilością wody faktycznie pobranej z ujęć a ilością zgłaszaną do Wód Polskich, czyli instytucji, wobec której zakład rozlicza się z opłat za pobór wód podziemnych.
Metoda audytora była prosta i trudna do podważenia: zestawiono dane ze sprawozdań przekazywanych do Wód Polskich kwartał po kwartale z odczytami wodomierzy zapisanymi w książkach eksploatacji poszczególnych studni głębinowych. Te dwa źródła, dotyczące dokładnie tego samego okresu i tego samego ujęcia, powinny się zgadzać. Nie zgadzały się – i to regularnie, na przestrzeni całego badanego okresu.
Przykłady z ujęcia Polany pokazują skalę problemu najlepiej:
I kwartał 2025: zgłoszono 24 582 m³, książka eksploatacji wskazuje 23 582 m³ (zgłoszono o 1000 m³ więcej, niż realnie pobrano),
II kwartał 2025: zgłoszono 18 317 m³, książka wskazuje 26 763 m³ (tym razem zgłoszono o 8446 m³ mniej),
III kwartał 2025: zgłoszono 22 134 m³, książka wskazuje 35 170 m³ (różnica sięga już 13 036 m³ – to prawie 60% więcej wody pobranej, niż wykazano w sprawozdaniu).
To nie jest odosobniony przypadek jednego ujęcia. Podobne rozbieżności audytor wykazał także dla:
Zalesic – w II kwartale 2025 zgłoszono 45 364 m³ wobec 53 856 m³ z książki eksploatacji, a rok wcześniej, w II kwartale 2024, sytuacja była odwrotna: zgłoszono 78 829 m³, podczas gdy książka wskazywała jedynie 65 116 m³ – czyli tym razem zgłoszono o 13 713 m³ więcej, niż faktycznie pobrano,
Rudy Wielkiej i Wierzbicy – tu rozbieżności były mniejsze (rzędu kilkuset metrów sześciennych), ale występowały niemal w każdym analizowanym kwartale.
To, co szczególnie zwraca uwagę, to brak jednego kierunku błędu. Raz zgłoszono więcej niż pobrano, raz mniej – i to w ramach tego samego ujęcia, w kolejnych kwartałach. Trudno to wytłumaczyć jednorazową pomyłką pisarską. Wygląda to raczej na brak systemowej kontroli nad tym, jakie dane w ogóle trafiają do sprawozdań kierowanych do zewnętrznej instytucji.
Problem nie kończy się na sprawozdaniach do Wód Polskich. Audytor wykazał też błędy w sprawozdaniu M-06 ("sprawozdanie o wodociągach i kanalizacji") przekazywanym do GUS za 2025 rok: zapisano, że woda dostarczona (zużycie wody) wyniosła 458,5 tys. m³, podczas gdy – jak wynika z ustaleń audytu – powinno być to 305,21 tys. m³. Podobnie ze stratami wody: w sprawozdaniu wpisano 23,3 tys. m³, a faktyczna wartość powinna wynosić 41,31 tys. m³. To oznacza, że oficjalne dane statystyczne o funkcjonowaniu zakładu, trafiające do Głównego Urzędu Statystycznego, były błędne – i to w obu kierunkach: zaniżono zużycie, a jednocześnie zaniżono realny poziom strat wody, czyli wody, która została pobrana, ale nigdy nie trafiła do odbiorcy jako sprzedana.
Dlaczego to jest poważne, a nie tylko "papierologia"? Bo te liczby nie są wewnętrzną statystyką zakładu – na ich podstawie nalicza się opłaty za korzystanie ze środowiska wobec Wód Polskich, raportuje się dane do GUS, a w dłuższej perspektywie mogą one wpływać na kalkulację taryfy za wodę i ścieki. Jeśli te dane od lat są niespójne z rzeczywistymi odczytami wodomierzy – trudno oprzeć się wrażeniu, że nikt w zakładzie systematycznie nie weryfikował, czy to, co idzie do sprawozdań, w ogóle zgadza się z tym, co pokazuje licznik