18/09/2026
RZEŹ W ZŁOTORII
Bardzo często można przeczytać, że Krzyżacy 2 września 1409 roku po zdobyciu zamku w Złotorii wymordowali jego obrońców. Otóż jest to kolejna z nieścisłości, które zalęgły się w polskiej historiografii.
O rzezi pisał w połowie XV wieku krzyżacki kronikarz Laurentius Blumenau. Nie twierdził on jednak, że wymordowano tych obrońców, którzy się poddali, a jedynie, że walki na ziemi dobrzyńskiej od Bobrownik, przez Dobrzyń po Złotorię były krwawe. Miała miejsce strage hostium - masakra, rzeź nieprzyjaciół, co raczej należy rozumieć jako wiele ofiar wśród przeciwników, ale nie wymordowanie tych którzy się poddali. Wymordowanie obrońców faktycznie miało miejsce, ale w Dobrzyniu 2 tygodnie wcześniej.
Inni kronikarze, bliżsi czasowo wydarzeń, nic o mordowaniu obrońców w Złotorii nie wspominają. Długosz, który Krzyżaków nie lubił, nie miał powodów by ich uniewinniać. Zanotował jednak, że po zdobyciu zamku w Złotorii „wszystkich pozostałych Krzyżacy wzięli do niewoli. Byli między nimi: Dobiesław Olewiński, Hebermut, Iwan z Góry i inni”. Pozostałych, bo wielu padło w trakcie walk. Pięćset lat później nad Bzurą także miała miejsce 'rzeź', ale tak jak pod Złotorią była to rzeź z powodu przewagi jednej ze stron, a nie chodzi o zbrodnie wojenne.
Nasz kronikarz wprost stwierdza, że obrońcy byli później długo trzymani w niewoli. Po kilku z nich przebywało na zamkach m.in. w Elblągu, Dzierzgoniu, oraz w Laskach koło Malborka. Ostatecznie zostali zwolnieni i według tegoż Długosza np. Dobiesław już w październiku 1410 roku brał udział w bitwie pod Koronowem.
W 1959 roku toruński historyk Marian Biskup jeszcze bardziej posunął naszą wiedzę w tym temacie. Opublikował wówczas znajdujący się w archiwum w Getyndze krzyżacki dokument z początku XV wieku. Zawierał on listę wziętych do niewoli 40 członków załogi broniącej Złotorii, a spis ten aż 28 osób wymienia z imienia i nazwiska. Nikt ich nie pozabijał.
Dlaczego w Dobrzyniu obrońców zabito, a w Złotorii już nie? Możliwe, że obrońcy po prostu na czas zdążyli sobie wytargować - poddanie za życie. Historycy upatrują tu jednak rolę płockiego biskupa Jakuba z Korzkwi. To jego delegaci po masakrze w Dobrzyniu mieli przekonać Jungingena by zachowywał się bardziej humanitarnie. Jak było? Nie wiem. Ale że naukowcy z UMK wciąż odkrywają nieznane dokumenty na temat zamku w Złotorii, więc może jeszcze się dowiemy...
PS Zdobycie zamku w Złotorii NIE wyglądało jak na tym obrazku AI. 🙂