26/11/2025
https://www.facebook.com/share/p/1BdXAGMoqm/
...ชำแหละการจัดการน้ำ “คนผิด-ระบบพัง-ข้อมูลเท็จ” เกรงใจผู้ใหญ่ ทำประเทศเสื่อมความสามารถ...
ท่ามกลางสถานการณ์วิกฤตน้ำท่วม ที่คนไทยกำลังร่วมแรงร่วมใจ ช่วยกันให้พ้นจากวิกฤตในครั้งนี้ แต่อีกมุมก็มีหลายคนมองว่า ปัญหาน้ำท่วม กลายเป็นภัยพิบัติซ้ำซากทุกปี ที่ไทยยังรับมือได้ไม่ค่อยดี
ทำให้มีนักวิชาการหลายคน ออกมาวิเคราะห์ถึงสาเหตุชัดๆ อย่างถึงรากถึงโคน หนึ่งในนั้นคือ “ศศิน เฉลิมลาภ” กรรมการมูลนิธิสืบนาคะเสถียร และนักเคลื่อนไหวด้านสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติ
ก็ได้ออกมาโพสต์เฟซบุ๊กร่ายยาว วิเคราะห์ความล้มเหลว ในการจัดการน้ำของไทยทั้งหมดเป็นซีรีส์ 5 EP.
1.“ปัญหาเชิงบุคคลและวัฒนธรรมองค์กร” เป็นชั้นแรกที่นำไปสู่ความล้มเหลวในทุกๆ ปี เพราะแต่งตั้งตามเส้นสาย ทำให้ข้อมูลผิด ประเมินสถานการณ์ไม่เข้าใจเนื้อหา สั่งการช้า และไม่เชื่อผู้เชี่ยวชาญหน้างาน
“แต่งตั้งผู้บริหารด้วยเส้นสาย มากกว่าความเชี่ยวชาญ หลายหน่วยงานหลักด้านน้ำ เช่น อุตุฯ ปภ. ชป. มท. สทนช.
มีผู้บริหารที่มาจากงานจัดหา–ล๊อบบี้–สายการเมือง มากกว่าสายวิชาการ–งานภาคสนาม–บริหารภัยพิบัติ
ผู้บริหารจำนวนหนึ่ง ไม่เคยผ่านงานบัญชาการภัยพิบัติจริง แต่กลับขึ้นมาคุมคนที่ทำงานเรื่องนี้มาทั้งชีวิต”
ผู้บริหารระดับสูงในต่างกรม-ฝ่าย ไม่ชอบกัน ทำให้ไม่แชร์ข้อมูลพยากรณ์-เรดาร์-ภาคสนามแบบ Real-time การแจ้งเตือนประชาชนจึงล่าช้า
อ.ศศิน ย้ำชัดอีกว่า ประเทศไทยมีวัฒนธรรม “เกรงใจผู้ใหญ่” มากกว่า “เกรงกลัวความผิดพลาด” ไม่กล้าสั่งอพยพ และไม่กล้าชี้ปัญหาเชิงระบบ เพราะกลัวผู้ใหญ่ไม่พอใจ
ที่สำคัญยังมีวัฒนธรรม “เน้นภาพลักษณ์” มากกว่างานจริง ลงพื้นที่ลุยน้ำ–แจกของ–ถ่ายรูป ถูกใช้แทนระบบบัญชาการที่ควรเกิดขึ้นใน War Room
ผู้บริหารหลายคน “ไปอยู่ในที่เห็นง่าย” มากกว่า “ไปอยู่ในที่ควบคุมสถานการณ์ได้จริง” ได้ภาพที่ดี แต่ระบบพัง นี่คือโครงสร้างความล้มเหลวที่กำลังเกิดขึ้น
“เมื่อคนที่ถูกแต่งตั้ง ไม่รู้จริง คนที่รู้จริง ไม่ถูกใช้ คนที่ควรตัดสินใจ ไม่กล้า คนที่กล้าตัดสินใจ ถูกย้ายออก ระบบทั้งระบบก็เดินไปไม่ได้”
2.“ปัญหาเชิงโครงสร้างราชการ” นักเคลื่อนไหวด้านสิ่งแวดล้อม ย้ำชัดว่า นี่เป็น “ระบบที่ออกแบบมาให้ทำงานช้า ทำงานซ้ำ และทำงานคนละทิศ”
การจัดการน้ำต้องการความต่อเนื่องหลายปี แต่ระบบไทย มีนโยบายไม่ต่อเนื่อง เปลี่ยนคน เปลี่ยนนโยบายทุก 3–6 เดือน
ไม่มีความมั่นคงทางองค์กร นโยบายเปลี่ยนตามคน ไม่ใช่ตามข้อมูล ทุกปีแก้แบบเฉพาะหน้า ไม่สร้างระบบยั่งยืน
หน่วยงานน้ำหลายแห่ง ต่างคนต่างมีเรดาร์ ดึงข้อมูลคนละชุด พูดกันคนละศัพท์ ทำงานคนละจังหวะ ทำให้เกิด “เสียงแตก” สั่งการช้า ทำให้ประชาชนเสียหายก่อนคำสั่งจะออก
“การสื่อสารภายในล้มเหลว ไม่มีใครกล้าส่งสัญญาณเตือนจริง นี่คือปัญหาใหญ่ที่คนทั่วไปมองไม่เห็น แต่ทำให้ระบบพังทุกปี หน่วยงานไม่กล้าส่ง Critical Bulletin (CB) เพราะกลัวทำคนตื่นตระหนก”
ที่สำคัญ ประเทศไทยไม่มี Common Operating Picture (COP) หรือที่เรียกว่า ระบบแสดงภาพสถานการณ์ ที่จะทำให้นายก–รองนายก–ผู้ว่าฯ เห็นข้อมูลเดียวกันพร้อมกัน แบบประเทศพัฒนาแล้ว นี่คือหัวใจของ “การล่มสลายเชิงระบบ”
3. “ปัญหาเชิงข้อมูลและเทคนิค” คือประเทศไทยไม่มีระบบ เข้าใจน้ำแบบจริงจัง เมื่อข้อมูลผิดตั้งแต่ต้นทาง ผลลัพธ์จึงผิดทุกชั้น
อ.ศศิน ชี้ให้เห็นอีกว่า ประเทศขาด Radar ฝนที่อ่านค่าแบบ real-time และ Hydrology Model ที่ผูกกับภูมิประเทศจริง ข้อมูลจริงถูกส่งผ่านแค่ Line กลุ่ม ซึ่งคลาดเคลื่อนง่าย
และระบบประเมินไม่ได้นำ Topography, Drainage, Land Use เข้ามาคำนวณร่วม ทำให้พยากรณ์ว่าไม่หนัก แต่พื้นที่หน้างานกลับจมจริง
4.“ปัญหาการเมืองและผลประโยชน์” เมื่อการเมืองขึ้นคุมระบบน้ำ ความปลอดภัยจึงกลายเป็นเรื่องรอง”
ระบบน้ำไทยไม่พังเพราะฝน ไม่พังเพราะเครื่องมือ แต่พังเพราะการเมืองใหญ่ แทรกซึมลงไปถึงระดับเทคนิค
ผู้บริหารบางส่วน ที่ถูกแต่งตั้งจากการ “ซื้อ–ขาย–แลกเปลี่ยน สนใจเน้นสร้างผลงานที่มองเห็นได้ เช่น พวกถนน, คันดิน, สิ่งก่อสร้าง มากกว่าระบบเตือนภัย–แบบจำลอง–การวิเคราะห์ความเสี่ยง
“ระบบน้ำถูกการเมืองยึด จนเสียสมดุล ถ้าระบบเทคนิคถูกการเมืองครอบ ผู้ปฏิบัติจะไม่กล้า ผู้เชี่ยวชาญจะไม่ถูกฟัง และประเทศจะถูกสั่งการด้วยโครงการ แทนข้อเท็จจริง”
5. “ผลกระทบสุดท้ายต่อระบบจัดการน้ำทั้งประเทศ” เป็นผลกระทบระยะยาว ที่ทำให้ประเทศกำลัง “เสื่อมความสามารถ”
คนรู้จริงถูกกันออก คนตัดสินใจไม่รู้พื้นที่วิกฤต ถูกบริหารด้วย ความรู้สึก-ภาพการทำงาน มากกว่าข้อมูล-วิชาการ
ข้าราชเชี่ยวชาญด้านน้ำที่เก่งจริง ไม่ได้รับการเติบโต และถูกกันออกจากตำแหน่งนโยบาย กลายเป็นว่าขึ้นอยู่กับความใกล้ชิดทางการเมือง ทำให้คนเก่งท้อแท้และลาออก ไปสู่ภาคเอกชน
นี่คือบทสรุปสุดท้ายของซีรีส์ ที่ อ.ศศิน ตั้งคำถามใหญ่ ต่ออนาคตการจัดการน้ำของประเทศไทยไว้ว่า
ระบบไม่ใช่แค่พัง แต่กำลัง “เสื่อมความสามารถ” ประเทศไทยไม่ได้แค่ขาดเขื่อน แต่เราขาด “คน–ระบบ–สถาบัน” ที่เคยทำงานได้ และตอนนี้ ทุกอย่างกำลังค่อยๆ ดับลงพร้อมกัน
ล่าสุด "มูลนิธิกระจกเงา" ได้ตั้ง "ทีมจัดการข้อมูลผู้ประสบภัย" เพื่อหนุนหน่วยงานรัฐ และทีมกู้ภัยส่วนหน้า ให้เข้าช่วยเหลือได้อย่างแม่นยำ โดยสามารถแจ้งขอความช่วยเหลือได้ที่ jitasa.care
ตอนนี้ สิ่งที่ผู้ประสบภัยต้องการจำนวนมาก คือ น้ำดื่ม, ข้าวสาร, อาหารแห้ง และ ยาสามัญประจำบ้าน โดยเฉพาะยาป้องกันโรคฉี่หนู
โดยพี่น้องชาวไทย ที่ต้องการ "บริจาคเงิน-สิ่งของ" สามารถช่วยเหลือได้ ดังนี้
1."ม.สงขลานครินทร์" (ม.อ.หาดใหญ่) ที่ อาคารกิจกรรมนักศึกษา และอาคารศูนย์กีฬาและนันทนาการ (รับบริจาค ข้าวสาร, อาหารแห้ง, น้ำดื่ม, ยาสามัญ)
ติดต่อ : 099-405-6239, 062-235-2644 หรือบริจาคได้ที่ "ธนาคารไทยพาณิชย์" เลขบัญชี "565-471106-ห1" ชื่อบัญชี "สงขลานครินทร์เพื่อผู้ประสบภัย"
2."เทศบาลเมืองบ้านพรุ" จ.สงขลา ที่ ศูนย์บริการสาธารณสุข และสำนักงานเทศบาล (รับบริจาค ยา-เวชภัณฑ์ และอาหารกล่อง)
ติดต่อ : คุณศศิธร (090-219-0555), คุณโสมสิริ (061-209-5651)
3."มูลนิธิกระจกเงา" เลขที่ 191 ซอยวิภาวดีรังสิต 62 (แยก 4 - 7) เขตหลักสี่ กทม. (รับบริจาคสิ่งของ)
ติดต่อ : 061-909-1840 หรือบริจาคได้ที่ “ธนาคารไทยพาณิชย์” เลขบัญชี “507-410183-8” ชื่อบัญชี “โครงการภัยพิบัติ โดยมูลนิธิกระจกเงา”
สนับสนุนแบบลดหย่อนภาษีได้ที่ “เทใจ ดอทคอม” (taejai.com/th/project/ots-mirrorfoundation-fund)
เรียบเรียง : LIVE Style
ที่มา : https://shorturl.asia/DmONu, https://shorturl.asia/eKLwb, https://shorturl.asia/Y7aoX, https://shorturl.asia/slOU4, https://shorturl.asia/zuWG2
LIVE Style - ไลฟ์สไตล์บันดาลใจ ประเด็นสดใหม่เสิร์ฟมุมมอง
#น้ำท่วม #น้ำท่วมหาดใหญ่ ่ #น้ำท่วมสงขลา #น้ำท่วมสตูล #น้ำท่วมภาคใต้ #อุทกภัย #อพยพ #ฝนตกหนัก
ศศิน เฉลิมลาภ