TÜRK Uygarlıkları

Türk Olmak Şereftir

“Ben bir Gagavuz Türkü olarak Türk dünyasının bir parçasıyım. Bu yüzden Bozkurt işareti yapıyorum. Turan bizi birleştiriyor. Yaşasın Türk dünyası.”

- Natali Deniz

KUTSAL MEZARLARIMIZ; KURGANLAR
Toprak zeminin içine açılan çukurun; taş örgü duvar ve kalın ağaç parçalarının kaplanmasıyla elde edilen mezar türüdür. En yaygın olarak; Orta Asya ve Doğu Avrupa'da görülmektedir.
Bilinen en eski kurganlar; (yaklaşık olarak) Kafkasya'da; MÖ. 4000'e tarihlenmektedir. Üzerleri taş ve toprak yığılı şekilde bulunmaktadırlar. Uzunlukları 1 ile 70 metreye kadar değişmektedir. Altaylar'ın yüksek yerleri buzla kaplı olduğu için kazılar çok zor şartlarda ilerlemektedir. Bu tarih elbette değişebilir.
Kurganın en önemli özelliği; hayvancılık ile geçimini sağlayan, yayla hayatı yaşayan ve göçer topluluklara ait mezar türü olmasıdır.
Doğu Türkçe'sinde 'kale' anlamına gelmektedir. Öz Türkçe 'korugan' fiilinden türetilmiş bir ad olduğu düşünülmektedir.
Yazı ✍️: Bilhan Akkaya

KIRGIZ HANLIĞI
Ötüken'de; Uygur hakimiyetinden sonra yönetim, Kırgız Türkleri'ne geçmiştir. Kırgız isminin kaynağı ve anlamıyla ilgili olarak birden çok açıklama bulunmaktadır. Bir sava göre 'kırk' kelimesinin çoğuludur. Çin kaynaklarında Hunlar'ın yıkılmasından sonra gelişen Kırgızlar'a; Hakas denmiş ve böylece günümüze kadar gelmiştir. Güney Sibirya'daki Hakaslar bunlardır. Kırgız secerelerine göre de; Hakaslar ile Kırgızlar aynı topluluktur.
Çin kayıtları ve Kök Türkçe belgelere göre Kırgızlar; Eski Türk Çağı'nda, Güney Yenisey bölgesinde yaşamıştır. MÖ. 2. ve MÖ.1. yüzyıllarda Baykal Gölü'nün batısına, Balkaş Gölü'nün doğusuna, Bar Göl'ün kuzey tarafına, Yenisey'in orta kısımlarına yani Tanrı Dağları'nın doğusu ve Tannu Ula arasına yerleşmişlerdir. 13. yüzyıldaki Moğol saldırılarından sonra da günümüzde yaşadıkları yerlere gelmişlerdir.
Türeyiş destanları Hun, Kök Türk, Uygur ve Kırgızlar'da 'kurt' gibi ortak öğeler içermektedir.
Bir Kırgız destanında şöyle bir konu geçmektedir.
Kırgız kabilelerinin çevredeki halklarla yaptıkları bir savaşta; askerlerden biri ölür ve eşi dul kalır. Kadın hamiledir ve doğum yapacağı gün de yaklaşmıştır. Kendisine yaşayacağı bir yer ararken; Nina Nehri yakınında içinde kurtların bulunduğu bir mağara bulur. Gidecek başka kapalı bir alan bulamadığı için içeri girer. Doğum başlar. Çocuk doğar ama anne; doğum esnasında hayatını kaybeder. İçeride yaşayan kurt da; yeni doğum yapmış ve 6 enik sahibi olmuştur. Anne kurt; bu zavallı çocuğu da çocukları arasına alır ve onlarla beraber, onu da emzirerek büyütür. Halk; bu börünün besleyip büyüttüğü 6 kurt ve çocuğa; Yedi Börüler der.
Yazı ✍️: Bilhan Akkaya

BULGAR HANLIĞI
Bulgarlar; iki aile şeklinde yerleşmişlerdir. Bir aile Balkanlar'da diğer aile ise İdil-Ural çevresinde yer almıştır.
Bulgar kelimesinin çıkış noktası ile ilgili Türkçe'deki 'bulgamak' fiilinin öne sürülmektedir. Divan-ü Lugat-it Türk de (Türk Dili Divanı) bulgamak için ; ''bulandırmak, karıştırmak, öfkelendirmek ve can sıkmak'' anlamları verilmiştir.
Bu isimlendirme; bu topluluk için 5. yüzyıldan itibaren kullanılmaya başlanmıştır. Bu dönemde bağımsız bir boy değildirler. Köklerinin dayandığı Beş Ogur (Bittigur), Altı Ogur (Altıngur), Tokuz Ogur (Kutirgur), On Ogur, Otuz Ogur (Utirgur), Sarı Ogur (Sarogur) vs. kimlikler geçerliliğini korumaya devam etmektedir. Tahminlere göre; yarı özerk bir yapı oluşturmaları, 7. yüzyıl ortalarına denk gelmektedir.
Altın Orda Devleti Hanı Toktamış ile Timur İmparatorluğu'nun kurucusu ve ilk hükümdarı olan Emir Temür (Timur) arasındaki kavgalardan en zararlı çıkanlar; İdil-Ural Türklüğü ve Bulgarlar olmuştur. Bulgarlar'ı; Timur yıkmıştır.
Görsel: Süslü Bulgar Rünleri ile yazılmış bir mezar taşı.
Yazı ✍️: Bilhan Akkaya