Boğaziçi Köprüsü - FSM Köprüsü

alışmalar başladı ve 29 Ekim 1973'te zamanın Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk tarafından hizmete açıldı. Köprünün toplam uzunluğu 1560 metre, iki kule arası uzunluğu 1073 metredir. Köprünün deniz yüzeyinden yüksekliği 64 m.'dir.
-------------------------------------------------------------------------------------------------
Avrupa ve Asya kıtalarını ayıran Boğaz'dan karşıdan karşıya kolayca geçebilme fikri yüzyıllar boyunca çekiciliğini korudu. Bilinen en eski Boğaz geçişi M.Ö. 511 yılında gerçekleştirildi. İskit seferine çıkan Pers Kralı Darius'un 700 bin kişilik ordusu, gemilerin yan yana getirilmesiyle oluşturulan yüzer köprü ile Trakya'ya geçti.

1900 yılına ait bir fotoğrafa göre ise, Osmanlı Devleti’nin İstanbul Boğazı’na yaptırmayı düşündüğü iki ayrı köprünün projesi yer almaktadır. Abdülhamit döneminde hazırlatılan projede; Kandilli, Anadolu Hisarı ile Rumeli Hisarı arasında hem tren yolu hem de karayolunun geçmesinin planlandığı köprü yer almıştır.
-------------------------------------------------------------------------------------------------
20. yüzyıl'ın ikinci yarısında İstanbul'un hızla gelişmesi ve Avrupa - Asya arasındaki trafiğin artışı Boğaz'a köprü yapılmasını zorunlu hale getirdi. Mühendisler, Boğaz'ın bir köprüyle geçilmesi konusunda zaman zaman değişik projeler üretse de bunlar tasarı halinde kaldı. Örnek olarak 1940 yılında Nuri Demirağ'ın girişimiyle Türk muhendisler ve Amerikalı uzmanlar tarafından boğaz köprüsü projelendirilmiş ve bu işe talip olunmuştur ama o zamanki iktidar tarafından "boğaza köprü olmaz, yıkılır" diye bu teklif rededilmiştir. T.C. Karayolları İdaresinden, Boğaz'da köprü geçişinin 9 yerden mümkün olduğu raporunu alan dönemin Demokrat Parti'li Başvekili Adnan Menderes 25 Mayıs 1960'da bir İngiliz müşavirlik firmasıyla sözleşme imzaladı. Birkaç gün sonra meydana gelen 27 Mayıs Darbesi dolayısıyla bu projenin gerçekleşmesi ancak 1965 yılında Adalet Partisi'nin tek başına iktidara gelmesinden sonra olabildi.

1967'de konuda uzmanlaşmış dört mühendislik firmasından yeni bir proje hazırlamaları istendi ve en uygun öneriyi yapan Freeman Fox and Partners adlı İngiliz firmasıyla 1968'de anlaşma imzalandı. İnşaatı gerçekleştirecek firmayı seçmek için açılan ihaleyi de Hochtief AG adlı Alman ve Cleveland Bridge and Engineering Company adlı İngiliz firmalarının oluşturduğu konsorsiyum kazandı. Köprünün inşaatına 1970 yılında başlandı. Anlaşmaya göre inşaatın maliyeti 21.774.283 ABD Doları'dır. Maliyet olarak, o tarihteki 1 doların karşılığını 9 Türk Lirası'yla hesaplarsak, 300 milyon 818 bin 16 Türk Lirası harcanmıştır. İnşaat üç yılda tamamlanmış ve 29 Ekim 1973'te, Cumhuriyetin ilanı'nın 50. yıldönümünde hizmete açılmıştır. Avrupa ve Asya ile sabit bağlantı olarak Türkiye ulaşım ağının çok önemli bir halkasını oluşturan köprüde, o dönemden bugüne beklenen trafik artışı beklenenin çok üstünde gerçekleşti. Köprünün ilk hizmete açıldığı yıl günlük ortalama araç geçişi 32 bin iken 1987'de bu sayı 130 bine, 2004 yılında ise 180 bine çıktı. Ayrıca yaşanan olumsuz vakalardan ötürü köprü 1978'den beri yaya trafiğine kapalıdır.
-------------------------------------------------------------------------------------------------
İstanbul Avrasya Maratonu

İlk olarak 1979 yılında koşulan yarışın en önemli geçiş noktası Boğaziçi Köprüsü'dür. Kıtalararası Avrasya Maratonu başladığı günden bu yana tam üç defa güzergah değiştirdi. Son yıllarda Halk Koşusu, 15 km ve Maraton olarak 3 farklı güzergahta koşulan maraton, İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin organizatörlüğünde düzenlenmektedir. Türkiye'de uluslararası nitelikteki en önemli maraton yarışıdır. Tercüman Gazetesi tarafından 1973 yılında gündeme getirilen Asya’dan Avrupa’ya maraton fikri, 1979’da bir grup Alman turistin girişimiyle start aldı. Boğaz Köprüsü’nden ilk kez koşanlar bunun 1 Nisan şakası olduğu endişesindeydiler. Yıldan yıla gelişen Avrasya, İstanbul Büyükşehir Belediyesi organizatörlüğünde ise zirveye ulaştı.
-------------------------------------------------------------------------------------------------
Boğaziçi Köprüsü’ne ışıklandırma sistemi:

İstanbul Boğaziçi Köprüsü’nün yeni aydınlatma ve ışıklandırma sistemi 22 Nisan 2007 tarihinde düzenlenen tören ve ışık gösterisiyle faaliyete geçirildi. Boğaziçi Köprüsü’nün aydınlatılmasında kullanılan renk değiştirebilen led armatürler, uzun ömürlü, düşük enerji tüketimine sahip ve çevre dostu olma özelliği taşıyor. Köprünün tamamı 16 milyon renk değiştirebilen led armatürlerle aydınlatıldı. Dekoratif aydınlatma projesinin montaj işleri birçoğu YTÜ DAK kökenli tırmanışçılardan oluşan "Yüksek İşler - HighWorks"adlı iple erişim çözümleri sunan şirket tarafından gerçekleştirilmiştir. Aydınlatma ekipmanlarının montajı sırasında 236 adet V-askı halatına 2000 adet led ışık modülü ve 7000 metrenin üzerinde kablo sabitlenmiştir. Bu çalışma sırasında 12 iple erişim teknisyeni 9000 metrenin üzerinde dikey ip inişi yapmıştır ve bu montaj çalışması Türkiye'de 2007 yılına kadar gerçekleştirilmiş en büyük iple erişim projesidir.
-------------------------------------------------------------------------------------------------
Anektodlar:

Türü: Asma köprü
Malzeme: Çelik
Ayak sayısı: 2
Uzunluk: 1.560 m
Genişlik: 39 m (3+3 şerit)
Yükseklik: 165 m
Alt açıklık: 64 m
Yapım: Cleveland Bridge andEng. Co&Hochtief A.G. Başlangıç: 20 Şubat 1970
Bitiş tarihi: 1 Haziran 1973
Açılış: 30 Ekim 1973
Kullanım: 1973 – günümüz
-------------------------------------------------------------------------------------------------
Köprünün yapımı boyunca, 35 mühendis ve 400 işçi, 3 vardiya (24 saat) yöntemiyle çalıştılar. Köprü, temelinin atılışından; 1574 gün sonra açıldı. Köprüden geçen araçların ödediği ücret; 10, yayalar için 1 liraydı. Köprüden ilk intihar; 16 Aralık 1974’de yaşandı (Açılışından 14 ay sonra). Köprünün üzerinde, ilk 10 yıl içinde 9.500 trafik kazası oldu (Günde ortalama 3 kaza). Köprü ilk olarak 1984’de (11 yıl sonra) bakıma alındı. Köprüden 1 milyarıncı (1.000.000.000) araç, 1999 yılında (26 yıl sonra) geçti. Köprüden yaya geçişleri, sadece; 4 yıl sürdü (1977’den sonra geçişler tamamıyla yasaklandı). Köprü açıldığı yıl, dünyanın 4., Avrupa’nın ise 1. “Asma Köprüsü” unvanını kazandı. Köprünün açıldığı gün; 28.126 araç geçiş yaptıı, ki bu rakam 402 araba vapurunun taşıyacağı araç adedine eşitti. Köprüden, günümüzde ortalama; 200.000 araç geçmekte...
İlk ölüm olayı köprünün açılışı sırasında 58 yaşındaki Bayram Atılgan'ın fenalaşarak hayatını kaybetmiştir. Köprü'nün ilk kazası ise araç trafiğine açıldığı ilk gün Ortaköy ayağı üzerinde 34 CF 231 plakalı otomobilin, Faruk Atilla adında bir vatandaşa çarparak ayağından yaralanmasıyla gerçekleşmiştir. Boğaziçi Köprüsü'nün yapımına, 440 milyon lira harcanırken, bağlantı yolları için gerekli olan istimlak çalışmaları ile birlikte bu rakam yaklaşık 2.1 milyar TL'ye çıktı. Köprü ilk açıldığı yıllarda yay trafiğine açıkken, artan intihar ve kaza vakaları sebebi ile 1 Aralık 1977 tarihinde yay trafiğine kapatıldı. Köprü, 1979 yılında ilk kez düzenlenen kıtalararası bir maratona ev sahipliği yaptı. Bugün Avrasya Maratonu adıyla anılan bu maraton, dünyada, iki kıta arasında koşulan tek maraton olma özelliğini korumakta. Fatih Sultan Mehmet Köprüsü


İstanbul'da Kavacık ile Hisarüstü arasında, Asya ile Avrupa'yı Boğaziçi Köprüsü'nden sonra ikinci kez bağlayan asma köprü. Yapımına 4 Ocak 1986'da başlanılan ve ankraj blokları arasındaki uzunluğu 1.510 m, orta açıklığı 1.090 m, genişliği 39,4 m, denizden yüksekliği 64 m'dir.
İnşaata 4 Ocak 1986 tarihinde başlanılmış ve halen dünyanın en büyük çelik asma köprüleri içinde 14. sırada yer alan bu büyük proje 3 Temmuz 1988 tarihinde tamamlanmıştır. Köprünün proje hizmetleri İngiliz Freeman, Fox ve Partners firması ve BOTEK Boğaziçi Teknik Müşavirlik A.Ş. firması tarafından yerine getirilmiş, inşaatını ise Türkiye'den STFA, Japon Ishikawajima Harima Heavy Industries Co. Ltd., Mitsubishi Heavy Industries Ltd. ve Nippon Kokan K. K. adlı şirketlerin oluşturduğu konsorsiyum 125 milyon dolar karşılığında üstlenmiştir.
-------------------------------------------------------------------------------------------------
Fatih Sultan Mehmet Köprüsü projesinin temel özellikleri, taşıyıcı kule temellerinin boğazın iki yakasındaki yamaçlara oturması, kulelerin tabliye mesnet düzeyinden başlaması ve tabliyesinin Boğaziçi Köprüsü’ndeki gibi ortotropik, berkitmeli panellerden oluşan aerodinamik enkesitli kapalı kutu biçiminde olmasıdır. Boğaziçi Köprüsü’nden farklı olarak bu köprünün askı kabloları dikey olarak düzenlenmiştir. Bu kablolar çiftli tertiplenmiş olup gerektiğinde bu kablolardan biri kolayca değiştirilebilecektir. Fatih Sultan Mehmet Köprüsü’nün kule temelleri 14 m x 18 m boyutunda ve ortalama 6 m yüksekliğindedir. Ama zemin durumuna göre yer yer kademeli olarak proje kotundan 20 m daha derine inilmiştir. Temellerin üzerinde yükseliği 14 m’ye varan betonarme kaideler yer almakta ve çelik kuleler bu kaidelerin içine 5 m kadar ankre edilmiş bulunmaktadır. Köprünün ana bloklarına mesnet oluşturan bu kulelerin yüksekliği, temel betonu üst kotundan başlamak üzere 102,1 m’dir. Kuleler yüksek mukavemetli berkitmeli çelik panellerin birbirine bulonlanarak birleştirilmesiyle 8 kademe halinde monte edilmiştir. Boyutları tabanda 5 dm x 4 m, tepede ise 3 m x 4 m’dir. Düşey kuleler birbirlerine ikişer adet yatay kirişle bağlanmış olup, her birinin içinde bakım hizmetleri için bir asansör yerleştirilmiştir. Taşıyıcı ana kablolar, her kulenin tepesinde yer alan kablo semeri üzerinden geçmektedir. Bunlar git-gel çekim yöntemi ile yapılmış, her seferinden ve bir doğrultuda 4 tel taşıyan kasnağın 4 m/sn gibi çok yüksek bir hızda çalışması sağlanmıştır. Her ana kablo bir ankraj bloğundan öbürüne uzanan 32 tane büklüm grubundan, ayrıca tepedeki semerlerle ankraj blokları arasında yer alan 4 tane ek gergi bükümünden oluşmaktadır. Her bir büklümde 504 tane, ek büklümlerde ise 288 ve 264 tane çelik tel vardır. Galvanizli yüksek mukavemetli çelikten olan tellerin çapı 5,38 mm’dir. Kutu kesitli tabliye 33,80 m genişliğinde ve 3 m yüksekliğinde olup her iki yanında konsol olarak dışa taşan 2,80 m eninde birer yaya yolu bulunmaktadır. Dört gidiş dörtte geliş olmak üzere toplam sekiz şeritli tabliyenin aerodinamik biçimi rüzgar yükünü azaltmaktadır. Tabliye 62 üniteden oluşmaktadır.Çeşitli uzunluktaki bu üniteler birbirine kaynakla birleştirimiştir. Ağırlıkları 115-230 ton arasında değişen tabliye üniteleri, denizden palangalar ile yukarı çekilerek yerlerine yerleştirilmiştir.
-------------------------------------------------------------------------------------------------
Köprü, 3 Temmuz 1988'de zamanın başbakanı Turgut Özal tarafından hizmete açılmıştır. Köprüden geçen ilk araç Özal'ın resmi otomobili olmuştur. Fatih Sultan Mehmet Köprüsü, Edirne-Ankara arasındaki Trans European Motorway (TEM) in bir parçasıdır.