03/12/2013
LÀNG LỤA CHĂMPA: CẢM XÚC LỤA LÀ XỨ QUẢNG
Thật kỳ lạ, ở phố cổ Hội An lại có một vườn dâu xanh mượt! Người mắc võng như muốn níu quá khứ xa mờ với hiện tại râm mát bằng nhịp võng đưa. Trong mê tĩnh của giấc ngủ trưa, chợt câu chuyện tìm về mạch nguồn nghề dệt tơ tằm Chămpa của một doanh nhân xứ Nhật lại gợi mở khá nhiều ánh sáng. Đưa vị phó chủ tịch một tập đoàn sản xuất lụa tơ tằm có lịch sử hơn 160 năm của Nhật tìm nghề nuôi tằm ngoài trời với những ây dâu cao hàng chục thước ở xứ Quảng là doanh nhân trẻ Lê Thái Vũ, người gốc Quảng Nam, làm việc tại Sài Gòn.
Trong ngôi nhà truyền thống 2 gian 3 chái của người Việt, bạn nếm thử nước ép trái dâu được hái trong vườn và thật thú vị khi được nghe kể về nghề tơ tằm xứ Quảng gắn với cuộc đời của bà Chúa Tàm Tang.
Thuở ấy, ở Xứ Quảng, một năm có hai vụ dâu tằm tơ lụa. Nguồn tơ sống phong phú tạo nên nhiều mặt hàng lụa có chất lượng cao nhờ sự kết hợp các kinh nghiệm của cha ông từ Đàng Ngoài truyền lại với các kinh nghiệm trồng dâu nuôi tằm (giống dâu, giống tằm) của người Chămpa và bí quyết dệt lụa của người Minh Hương.
Giáo sĩ Alexandre de Rhodes, đến Hội An cuối năm 1624, nhận xét: “Ở Đàng Trong nhiều tơ lụa đến nỗi còn dùng để đan lưới và bện dây thuyền”. Xứ Quảng sản xuất được nhiều mặt hàng lụa với nhiều kiểu dệt khác nhau, sợi mịn hay thô, mỏng hay dày, trơn hay có hoa văn, nhuộm màu hay không, được chia thành nhiều sản phẩm khác nhau như: trừu, lượt, sa, the, xuyến, nhiễu, là, lãnh, đoạn, vóc, văn, gấm. Trong sách “Phủ Biên Tạp Lục”, Lê Quý Đôn đã đánh giá cao chất lượng lụa xứ Quảng: “Các vóc, sa, lãnh, gấm, trừu cải hoa rất khéo” và “Người phủ Thăng, phủ Điện dệt được các thứ the, đoạn, lụa, là”.
Lịch sử cho thấy, dưới thời Chúa Nguyễn, hàng năm, tơ sống và các loại lụa của xứ Quảng và Đàng Trong đã được xuất khẩu sang các nước Đông Nam Á và phương Tây qua cảng thị Hội An; các tàu thuyền của Nhật Bản, Bồ Đào Nha, Hà Lan... đã đến mua. “Sở dĩ nghề tàm tang xứ Quảng thế kỷ XVII - XVIII phát triển một mặt là nhờ đất đai màu mỡ, người dân cần cù lao động, mặt khác còn nhờ công đức của bà Đoàn Thị Ngọc, người đã hết lòng khuyến khích sự phát triển nghề tàm tang trên quê hương”, nhà nghiên cứu Nguyễn Phước Tương - Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, nói.
Theo Quốc Hải, vntravellive.com