سخناني از نابغه ها

طلحه بن مصرّف می‌گوید: از عبد الله بن ابی اوفی رَضِیَ اَللهُ عَن‍‍‍‍ْهُ پرسیدم: آیا رسول الله ﷺ وصیتی کرده بود؟ گفت: خیر. گفتم: پس چرا برای مردم، وصیت کردن، لازم شده است؟ یا چرا مردم را به آن، دستور داده‌اند؟ گفت: رسول الله ﷺ برای عمل به کتاب الله، وصیت کرده بود.
صحیح مسلم۱۶۳۴
عبد الله بن ابی اوفی رَضِیَ اَللهُ عَن‍‍‍‍ْهُ ۹۸۴

عامر بن ربیعه رَضِیَ اَللهُ عَن‍‍‍‍ْهُ می‌گوید: رسول الله ﷺ رادیدم كه شب هنگام، در حالیكه سوار بر شتر بود و چهره‌اش به سمت مسیر شتر بود، نماز نفل می‌خواند
صحیح بخاری۱۱۰۴
عامر بن ربیعه رَضِیَ اَللهُ عَن‍‍‍‍ْهُ۵۷۹

بشارت دهندها
ابوهریره رَضِیَ اَللهُ عَن‍‍‍‍ْهُ می‌گوید: شنیدم که رسول الله ﷺ میفرمود(از نبوت، چیزی بجز بشارت‌ها، باقی نمانده است)صحابه پرسیدند: بشارتها چه هستند؟ فرمود: (خوابهای خوب)
صحیح بخاری6990
ابوهریره رضی الله عنه 2154

از انس رَضِیَ اَللهُ عَن‍‍‍‍ْهُ روایت است كه شخصی از او پرسید: رسول خدا ﷺ چند عـــــــــــمره انجام داد؟ فرمود: چهار بار. نخست، عمره حدیبیه است كه در ماه ذوالقعده، صــــــــورت گرفت و كفار مانع رسول ‏الله ﷺ شدند. عـــمره دوم، در ماه ذوالقعده سال بعد، زمانی كه با مشركین صلح كرد، انجــــــام گرفت. عمره سوم، عمره جعرانه است كه در سال تقـــــــسیم غنایم جنگ حنین، انجام یافت. آن شخص می‌گوید: پرسیدم رسول ‏الله ﷺ چند بار حج نمود؟ انس رَضِــــیَ اَللهُ عَن‍‍‍‍ْهُ در جواب، گفت: یک بار.
و در روایتی دیگر، آمده است كه رسول ‏الله ﷺ یــک عمره، در سال صلح حدیبیه، انجام داد كه كفار مانع ایشان شدند و عمره دوم را سال بعد و عمره سوم را در ماه ذوالقـــــــعده و عمره چهارم را با حج، بجای آورد.

صحیح بخاری

عایشه (رضی الله عنمها) میگوید.هرگاه، رسول الله ﷺ
وارد خانه‌اش می‌شد، نخست، مـــــــــــــــسواک می‌زد.
صحیح مسلم

عَنْ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ (رض) عَنْ رَسُولِ اللَّهِ (ص): أَنَّهُ أَتَاهُ سَائِلٌ يَسْأَلُهُ عَنْ مَوَاقِيتِ الصَّلاَةِ، فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِ شَيْئًا، قَالَ: فَأَمَرَ بِلالاً فَأَقَامَ الْفَجْرَ حِينَ انْشَقَّ الْفَجْرُ، وَالنَّاسُ لاَ يَكَادُ يَعْرِفُ بَعْضُهُمْ بَعْضًا، ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَقَامَ بِالظُّهْرِ حِينَ زَالَتِ الشَّمْسُ، وَالْقَائِلُ يَقُولُ: قَدِ انْتَصَفَ النَّهَارُ، وَهُوَ كَانَ أَعْلَمَ مِنْهُمْ، ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَقَامَ بِالْعَصْرِ وَالشَّمْسُ مُرْتَفِعَةٌ، ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَقَامَ بِالْمَغْرِبِ حِينَ وَقَعَتِ الشَّمْسُ، ثُمَّ أَمَرَهُ فَأَقَامَ الْعِشَاءَ حِينَ غَابَ الشَّفَقُ، ثُمَّ أَخَّرَ الْفَجْرَ مِنَ الْغَدِ حَتَّى انْصَرَفَ مِنْهَا وَالْقَائِلُ يَقُولُ: قَدْ طَلَعَتِ الشَّمْسُ أَوْ كَادَتْ، ثُمَّ أَخَّرَ الظُّهْرَ حَتَّى كَانَ قَرِيبًا مِنْ وَقْتِ الْعَصْرِ بِالأَمْسِ، ثُمَّ أَخَّرَ الْعَصْرَ حَتَّى انْصَرَفَ مِنْهَا وَالْقَائِلُ يَقُولُ: قَدِ احْمَرَّتِ الشَّمْسُ، ثُمَّ أَخَّرَ الْمَغْرِبَ حَتَّى كَانَ عِنْدَ سُقُوطِ الشَّفَقِ، ثُمَّ أَخَّرَ الْعِشَاءَ حَتَّى كَانَ ثُلُثُ اللَّيْلِ الأَوَّلِ ثُمَّ أَصْبَحَ، فَدَعَا السَّائِلَ، فَقَالَ: «الْوَقْتُ بَيْنَ هَذَيْنِ.

زا بوموسی اشعری (رض) روایت می‌کند که شخصی، نزد رسول الله ﷺ آمد و از آنحضرت ﷺ درباره‌ی‌ اوقات نمازها پرسید. پیامبر اکرم ﷺ به او جوابی نداد و به بلال دستور داد تا هنگام طلوع فجر، زمانی که هنوز مردم یکدیگر را خوب نمی‌شناختند، نماز را برگزار نماید. سپس دستور داد تا نماز ظهر را هنگام زوال آفتاب برگزار نماید زمانی که بعضی می‌گفتند: نیمروز است؛ ولی رسول اکرم ﷺ بهتر از آنها می‌دانست. سپس دستور داد تا نماز عصر را زمانی که خورشید بلند بود و ارتفاع داشت، برگزار نماید. بعد از آن امر نمود تا نماز مغرب را هنگام غروب آفتاب برگزار نماید. آنگاه دستور داد تا نماز عشا را هنگام پنهان شدن قرمزی برگزار نماید. اما فردای آنروز، نماز فجر را به اندازه‌ای تأخیر نمود که هنگام تمام شدن نماز، برخی می‌گفتند: خورشید طلوع کرده است یا نزدیک است طلوع کند. و نماز ظهر را تا نزدیک وقت دیروز نماز عصر به تأخیر انداخت. و نماز عصر را به اندازه‌ای به تأخیر انداخت که هنگام تمام شدن نماز، برخی گفتند: رنگ خورشید، قرمز شده است. و نماز مغرب را تا نزدیک غروب شفق (سرخی) به تأخیر انداخت، و نماز عشا را تا یک سوم اول شب به تأخیر انداخت. سپس هنگام صبح، سؤال کننده را طلب کرد و فرمود: «وقت هر نماز، میان این دو وقت است.
صحیح مسلم

اعلیحضرت او د هندوستان د نیولو فکرونه:

ما په یوه تېره لیکنه کي چي عنوان ئې وو (د شاه زمان او الفنسټن لیدنه) د شاه زمان او د هغه د واکمني په هکله يوه لنډه یادونه کړي وه.
له ډېره وخته چي زه د افغانستان معاصر تاریخ مطالعه او څېړمه نو د شاه زمان کارنامې او د هغه د سر فکرونه چي د هندوستان د نیولو په هکله ئې درلودو ماته مخته ودرېږي.

مخکي له دې چي د شاه زمان واکمني، او د هغه وخت و پيښو ته کتنه وکړو اړینه دا بولم چي اول شاه زمان وپیژنو.

اعلیحضرت شاه زمان څوک وو؟

اعلیحضرت شاه زمان د تېمورشاه زوی، او د ملي اتل اعلیحضرت لمسی وو، چي په 1770م کال کي زېږیدلی وو. شاه زمان په 1793م کال کي د خپل پلار تېمورشاه له مړیني وروسته د په مرسته د واک پر ټغر کښېناست او تر 1801م کاله پوري پر واک پاته سی.
د افغان ملي تاریخ لیکوال ښاغلی قدرت الله حداد فرهاد د شاه زمان په هکله داسي لیکي:

له احمدشاه بابا نه وروسته په ملي تاریخ کي اعلیحضرت شاه زمان یوه داسي روښانه څېره ده، چي ملي تاریخ ئې په ښه نامه یادوي. شاه زمان ته که ربړونه نه وای پېښ سوي نه یوازې چي افغانستان ئې ساته، بلکي هندوستان ته ئې هم د انګرېزانو له نېواکه نجات ورکاوه. اعلیحضرت شاه زمان په ملي تاریخ کي یو مدبـر، هیـله مـن، سـیاستوال او زړور سرلښکر پېژندل سوی دﺉ.
کله چي اعلیحضرت شاه زمان پاچا سی نو کورني او بهرني حالات ډېر له خطره ډک وو؛ په کور دننه کي د تېمورشاه دوو زامنو #همایون او اوضاع خرابه کړې وه او د شاه زمان پاچاهي ئې نه منله له بلي خوا په هندوستان کي هم انګرېزانو د هند ډېره برخه نېولي وه، په ایران کي هم قاجاري دولت ټینک سوی وو او غوښتل ئې چي د لوی افغانستان ځیني سیمي تر تصرف لاندي راولي. لکه نېشاپور، مشهد، او هرات. اعلیحضرت شاه زمان غوښتل چي په هیواد کي یوه پرمختللی حکومت رامنځ ته کړې او د احمدشاه بابا په څېر خپله امپراطوري پراخه کړي. ځکه خو ئې پر هندوستان څو واري حمله وکړه تر څو هند د بدمخو انګرېزانو له شتونه پاک کړي خو هر کله به چي شاه زمان د ډهلي تر دروازي ورسید نو شاه محمود به د فارسیانو په مرسته پر هرات حمله وکړه، ځکه به نو شاه زمان اړ سی چي بیرته د هیواد پر لوري شاتګ وکړي چي ګواکي مرکزي حکومت ئې له کوم ګواښ سره مخ نسې.

شاه زمان یوه لویه غلطي چي وکړه هغه د سردار پاینده محمد خان بارکزي او کندهاري سردارانو وژنه وه دا ځکه چي دوی د شاه زمان پر ضد د کودتا یوه طرحه پر لار اچولي وه او غوښتل ئې چي دده وزیر ووژني او دی له واکه ليري او پر ځای ئې شاه محمود کښېنوي. ددې پیښي وروسته د سردار پاینده محمد خان بارکزي مشر زوی له خپل ماما او د شاه زمان له ناسکه ورور شاه محمود آبدالي (دُراني) سره چي د فارس د حکومت د لاس آله وه یو ځای سی او د مرکزي حکومت او شاه زمان پر ضد ئې په پاڅونونو لاس پوري کړ.

انګرېزانو چي د شاه زمان د یرغل څخه وېره درلوده چي ګواکي هندوستان به د دوی له شتونه خلاصوي په بېلا بېلو توطیو ئې لاس پوري کړ. خپله د هندوستان خلکو هم څو وارې د شاه زمان څخه وغوښتل چي هندوستان ته راسې او دوی د انګرېزانو له ظلمه وژغوري.

په 1799م کال کي د مکاره انګرېز چالاکه استازی د ايران و دربار ته ولاړی او د پیسو او ارزښتمنو ډالیو لکه دوه دانې الماس، چي ارزښت ئې 250 زرو روپیو ته رسېده او د قاجار د خزانې لپاره درې مېلیونه روپۍ او درې زره میله ټوپک، 20 عرادې توپونه او د لوېدیځ خراسان د بخشش کولو ژمنه او همدارنکه د ایران پاچا ته د استرجي په نوم د ښکلي انګلیسي هلک د ډالۍ کولو په وسیله ئې نوموړی راضي کړ او په لاندې ډول ئې ورسره تړون لاسلیک کړ.

🔸 - کله چي د افغانستان پاچا (شاه زمان) پر هندوستان باندې د حملي په نیت را ووځي، نو د فارس (ایران) پاچا به له خپلو ټولو ځواکونو سره پر افغانستان باندې حمله کوي.

🔸 - د فارس پاچا به له شاه زمان سره د سولې هېڅ تړون نه لاسلیک کوي خو! که چیري افغان پاچا ژمنه وکړي، چي په راتلونکي کي به د انکلیس پر خلاف کوم اقدام نه کوي.

🔸- د فارس پاچاه ژمنه کوي، چي که چیرته د افغانستان او انګلیس د حکومتونو ترمنځ جګړه رامنځ ته کېږي، د فارس دولت به د انکلیسانو د مرستې لپاره فوځ استوي او د فوځ مصارف به د انګلیس دولت ورکوي.

همدارنګه د انګرېزي استازي نظر چي د (دره الزمان) په کتاب کي د شاه زمان په هکله راغلی دﺉ داسي ده:

((زمان شاه د افاغنه وو سلطان زه د یو غښتلي دښمن په توګه په هند کي پېژنم. زمان شاه پرته له کومي بهرنۍ مرستې نسې کولای چي په خپلو مټو په مساعد وخت کي پر هندوستان حمله وکړي. زمان شاه هله درولی سو چي دده په تومن (هیواد) کي نفاق ته لمن ووهو.))

په 1797م کال کي چي کله شاه زمان له شل زره فوځ سره د پېښور څخه د پنجاب پر لور د هندوستان د نیولو په موخه وخوځید او لاهور ته دننه سی. نو انګلیسان یو ځل بیا په ویره کي سول او په پایله کي له هرات څخه خبر راورسید چي محمود په بغاوت لاس پوري کړی دﺉ! شاه زمان په بشپړې بې باورۍ د هندوستان قضیه پر ځای پرېښوده او د کندهار پر لور وخوځېد او له هغه ځایه ئې هم د هرات پر لور حرکت وکړ. د همدې کال په وروستیو کي ئې محمود ته په هرات کي ماتې ورکړه او محمود له خپل زوی کامران سره یوځای فارس ته وتښتېد.
پر هندوستان د شاه زمان د بریدونو او د ایران او افغانستان د جګړې په هکله د ایران د پاچا وزیر ابراهیم خان، د شاه زمان و وزیر رحمت الله خان وفادار ته لیک واستاوه او په هغه کي ئې داسي لیکلي وو:

غوره ده چي د دواړو لورو(افغانستان او ایران) ترمنځ له جګړې څخه مخنیوی وسي، ځکه د ایران پاچا دا غواړي، چي شهزاده محمود دې د افغانستان پاچا و اوسې، بلکي له محمود څخه چي د افغانستان د پاچا (شاه زمان) مشر ورور وو، دومره ملاتړ کوي چي هرات او د هغه توابع نوموړي ته ورکړل سي. رحمت الله خان داسي جواب ورکړی وو. چي: د هرات قضیه د ایران د پاچا د جنګونې لپاره پلمه ده، ځکه بې دینه انګلستان هغوی دې جګړې ته پارولي دي او که چیري ایران په دې وروستیو دوو کلونو کي پر هندوستان باندې د افغانستان د حملو مخه نه وای نیولې، تر اوسه به په هند کي د انګلیستان نیمایي تاسیسات لمنځه وړل سوي وو، په داسې حال کي چي ایران د کفارو د رضایت د ترلاسه کولو لپاره مومنین یو پر بل باندې لمنځه وړي.

په 1801م کال کي چي کله شاه محمود د فارسیانو په مرسته کندهار ونیوی نو شاه زمان د مقابلي لپاره ورغی تر څو کندهار بیرته ځیني ونیسي خو د شاه زمان په فوځ کي بې اتفاقي رامنځ ته سوه او لس زره سرتیري ئې د احمد خان نورزایي په مشري د شاه محمود له فوځ سره یو ځای سول؛ هغه وو چي د شاه زمان روحیه کمزوري سوه او پر خپل ټول ګارډ باندې بد ګومانه سی او د پیښور پر لور ولاړی تر څو هلته قواوي منظمي او بیرته د کابل پر لور را وګرځي خو د شینوارو په سیمه کي د دمې پر مهال د له لوري ونیول سو او د په نوم د مشهورو الماسو غوښتنه ځیني وسوه. شاه محمود چي اوس ئې کابل نیولی وو کله چي د خپل ورور د اسارت څخه خبر سی نو ځواکونه ئې د هغه لور ته واستول او ړوند ئې کړ. په دې توګه افغانستان، د سیمي د یوه مقتدر هېواد په توګه، چي کولای ئې سوای هندوستان او سیمه د انګلیس له استعمار څخه خلاصه کړي، د نولسمي میلادي پیړۍ په لومړیو کي د کورنیو او قبیلوي اختلافونو له امله او همدارنکه د فارس د قاجاري حکومت د ناځوانه او خاینانه مداخلې او همدارنګه د انګلیسانو د مکارو دسیسو له امله تیت پرک سو او د خراسان لوی هېواد له یوې پیړۍ ویاړونو او شان او شوکت وروسته يو ځل بیا له تزلزل سره مخامخ سو.

د شاه زمان په اړه د بهرنیانو نظریات:

(فریر) د افغانستان په کتاب کي د شاه زمان په هکله لیکي:
شاه زمان هوښیار، زړور، پوه، او فعال میړنی وو. هغه تل د آس پر زین سپور له یوې جګړې بلي ته روان وو. د افغانستان خلکو هغه ته د تېمورشاه د نورو زامنو نه ډېر احترام درلود.
(سري ویلیم جان) وایي: په هند کي د انګلیس ټول دښمنان د کابل خواته ګوري او ټولو شاه زمان ته بلنه ورکړې، چي هند ته راسي، وزیر علي سلطان ټیپو او د جوناګړ راجا ټول د افغانستان پادشاه هڅوي چي هندوستان ته راسي او د افغاني لښکر ټول خرڅ به دوی ورکړي.

سټوراټ الفنسټن یو برتانوي تاریخ لیکونکی وو نوموړي د افغان امپراطور اعلیحضرت شاه زمان سره د ژوند په وروستیو کي کتلي وو او د هغه یادونه ئې په خپلو یاداښتونو کي کړي وه.

د شاه زمان سره د ژوند په وروستیو شیبو کي وکتل الفنسټن د شاه زمان په هکله لیکي: شاه زمان مو په داسي حال کي ولید چي په خیمه کي ئې غالۍ او لیمڅي هوار وو شاه زمان پر لوی کوچ ناست وو موږ دته مخامخ تر هغو ولاړ وو چي ده د کیناستلو اجازه راکړه دده لباس ساده او ارت بې لستوڼو کوټ ئې اغوستی وو، چي وریښمین ګلان پري ګنډل سوي ول پر سر ئې توره لونګۍ وه څیره ئې ډېره شاهانه وه، دغه وخت دی څلویښت کلن ښکاریده غږ او حرکت ئې جګ او منظم وو اوږد مخ او ښکلي ږیره ئې درلوده دده څیره په هېڅ صورت یوه ړانده ته نه پاتي کیده سره له دي چي سترګي ئې ژوبلي وي خو بیا هم توري بریښیدلې او د ده څیري ته ئې تازه ګي وربښله کله چي به چا ورسره خبري کولي، مخ به ئې هغي خواته اړاوه دده څیره غمجنه او له خپګان نه ډکه وه. کله چي موږ کېناستو ډیره چوپتیا خپره سوه خو ده پخپله چوپتیا ماته کړه او د د بدبختیو په باب ئې خبري وکړي او د شرایطو د ښه کیدو هيله ئې وکړه. داؤ د نومیالي پادشاه یو اخیري انځور چي ومولید، د شاه زمان وروستی خبره چي دی زوړ، ړوند، او ناتوانه وو داده:

[ پادشاهي بې توري او توره بې هدفه نه وي] د لوی افغانستان نومیالی امپراطور اعلیحضرت شاه زمان په 1844م کال کي د اته کالو پاچاهي وروسته د 74 کالو په عمر وفات سی او د هند په امام رباني المجدد الثاني په زیارت کښي خاورو ته وسپارل سو.

تاریخپوه شفق on TikTok 65 Followers, 404 Following, 51 Likes - Watch awesome short videos created by تاریخپوه شفق

روز جنـــــــگ اخد
انس بن مالک رضی الله عنه میگوید،روز جنگ احد، رسول الله صلی اللّٰه علیه وآله وسلم با هفت نفر از انصار و دو نفر از قریش (مهاجران) تنها ماند؛ و هنـگامی که مشرکین به او نزدیک شدند، فرمود،چه کــــسی آنان را از ما دور می‌کند تا اینکه به بهشت برود یا رفیقم در بهشت باشد؟ پس مردی از انصار جلو آمد و آنقدر جنــــــگید تا اینکه کشته شد. دوباره مشرکین نزدیک شدند. رسول اکرم ﷺ فرمود،چه کسی آنان را از ما دور می‌کند تا به بــــــــهشت برود یا رفیقم در بهشت باشد. این بار، مرد دیگری از انصار جلو آمد و آنقدر جنگید تا اینکه کـــــــشته شد. و این ماجرا همچنان ادامه پیدا نمود تا اینکه هر هفت انصاری کشته شدند. آنگاه رسول الله صـــــلی اللّٰه علیه وآله وسلم فرمود،ما با همراهانــــــــــــــمان انـصاف نکردیم(هر هفت نفر آنان کشته شدند و دو نفر مــــــــــــهاجر همچنان باقی ماندند.)
صحیح مسلم

ابوموسی اشعری (رضی الله عنه) میگوید.رسول ‏الله ﷺ فرمود هرکس، نمازهای صبح و عصر را بخواند، وارد بهشت می‌شود.
صحیح مسلم

سلمه بن اكوع می‌گوید.نـــــــــــــبی اكرم ﷺ در روز عاشورا، شخصی را مأموریت داد تا اعلام كند.هـــركس، چیزی خورده است تا فرا رسیدن شب، چیزی نـــــــــــــ خورد یا روزه گیرد. و هركس كه تا كـــــــنون چیزی نخورده است، نخورد و روزه بگیرد.
صحیح بخاری

﴿ ٱلَّذِينَ إِذَآ أَصَٰبَتۡهُم مُّصِيبَةٞ قَالُوٓاْ إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّآ إِلَيۡهِ رَٰجِعُونَ
بسم الله الرحمن الرحيم
( يَا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلَى رَبِّكِ رَاضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبَادِي وَادْخُلِي جَنَّتِي).

جریر رَضِیَ اَللهُ عَن‍‍‍‍ْهُ می‌گوید .نبی اكرم ﷺ در حــجة الوداع خطاب به من فرمود.مردم را ساكت كن. سپس، فرمود.بعد از من كـافر نشوید تا با جنگ وخونریزی یكدیگر را نابود سازید.
صحیح بخاری