Sayed Nasrullah Fayeq

کوته سنگی و لیسه مریم چرا به این اسم‌ها مسما گردیدند؟
بی‌بی سنگی؛ زنی که نامش بر تاریخ و جغرافیای کابل ماند

نام «کوته‌سنگی» در کابل، تنها یک نشانی جغرافیایی نیست؛ این نام به یاد زنی بر زبان مانده است که در یکی از تاریک‌ترین دوره‌های استبداد سیاسی افغانستان، بی‌هراس سخن گفت و ایستاد. بی‌بی سنگی، که در منابع با نام‌های مریم و بی‌بی سیده نیز شناخته می‌شود، از چهره‌های کم‌نظیر ادبی و اجتماعی افغانستان در نیمهٔ نخست سدهٔ بیستم میلادی بود؛ زنی سخنور، آگاه و استبدادستیز که صدایش از مرزهای دربار عبور کرد و به حافظهٔ جمعی شهر راه یافت.
بی‌بی سنگی در سال ۱۲۴۳ خورشیدی (۱۸۶۴ میلادی) در کابل زاده شد. پدرش، سنگی محمد مشهور به «سنگی بابای غازی»، از سادات کنر، عالم دینی و از سرکردگان مبارزات ضد استعمار بریتانیا در جنگ‌های اول و دوم افغان–انگلیس بود. چنین پیشینه‌ای، زمینه‌ساز پرورش زنی شد که هم به ادبیات عرفانی روی آورد و هم به کنش اجتماعی و سیاسی.
در دوران امیر عبدالرحمن خان، که استبداد سیاسی بر کشور سایه انداخته بود، بی‌بی سنگی با سرودن اشعاری انتقادی، خشونت و سرکوب دربار را به چالش کشید. همین اشعار سبب شد او به زندان سیاسی فرستاده شود. به روایت‌های تاریخی، امیر بیم آن داشت که آگاهی و نفوذ فکری این زن تحصیل‌کرده، به بیداری زنان زندانی و گسترش نارضایتی سیاسی بینجامد. پافشاری او بر مواضعش چنان زبانزد بود که در میان اهل دربار، به نماد سرسختی در برابر معامله‌گری سیاسی بدل شده بود.
به دستور امیر، سلولی تجریدی از سنگ در دشتی دورافتاده در غرب کابل ساخته شد؛ جایی میان چند قلعهٔ قدیمی. این زندان در اسناد کوتوالی کابل به نام «کوتهٔ بی‌بی سنگی» ثبت گردید. با گذشت زمان، نام این محل در گفتار مردم به «کوته‌سنگی» کوتاه شد؛ نامی که تا امروز باقی مانده، هرچند خود زندان در دورهٔ امان‌الله خان ویران شد و بعدها تلاش‌هایی برای تغییر نام منطقه صورت گرفت.
نقش بی‌بی سنگی تنها به اعتراض ادبی محدود نماند. او در حلقه‌های جوانان استقلال‌طلب نیز حضور داشت و بنا بر روایت‌ها، در نخستین لحظات جلوس امان‌الله خان بر تخت سلطنت، او را به پی‌گیری استقلال سیاسی افغانستان تشویق کرد. این حضور، بی‌بی سنگی را به یکی از معدود زنان اثرگذار در روند فکری و سیاسی آن دوره بدل ساخت.
سرانجام، با وساطت بزرگان و متنفذان دربار و به‌ویژه به دلیل جایگاه خانوادگی و سیادتش، فرمان عفو او صادر شد و پس از چند ماه از زندان آزاد گردید. اما میراث او فراتر از آزادی شخصی بود. امروز، هم نام کوته‌سنگی در کابل و هم لیسهٔ مریم در خیرخانه—نخستین مکتب مدرن دخترانه در افغانستان—یادآور زنی است که در زمانهٔ خاموشی، سخن گفت.
بی‌بی سنگی در تاریخ رسمی کمتر دیده می‌شود، اما نامش همچنان در جغرافیای شهر و در حافظهٔ فرهنگی کابل زنده است؛ نمادی از پیوند شعر، مقاومت و آگاهی در تاریخ معاصر افغانستان.
سروش‌مهرنوش‌نیکزاد
منبع:
فرید یونس، مقاله منتشر شده در ویب
ویکی‌پدیای فارسی – مدخل کوته‌سنگی
تأیید وجه تسمیه و زندانی شدن بی‌بی سنگی.
آرشیو مطبوعات و اسناد تاریخی افغانستان (دورهٔ امیر عبدالرحمن خان و امان‌الله خان).
پژوهش‌های منتشرشده در مجلات تاریخی و فرهنگی افغانستان دربارهٔ نام‌گذاری‌های شهری کابل و تاریخ کوته‌سنگی.

‏قال رسول الله ﷺ :

إنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَبْسُطُ يَدَهُ
باللَّيْلِ لِيَتُوبَ مُسِـيءُ النَّهارِ
وَيَبْسُطُ يَدَهُ بالنَّهـارِ لِيَتُوبَ
مُسِيءُ اللَّيْلِ

حتّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ مِن مَغْرِبِها.

صحيح مسلم📚

رسول الله ﷺ فرمودند:
همانا *خداوند عزّوجل* دست بلا کیف خود را در شب می‌گشاید تا گناه‌ کار روز توبه کند و او قبولش کند،
و دست بلا کیف خود را در روز می‌گشاید تا گناه‌کار شب توبه کند تا او قبولش کند،
تا زمانی که خورشید از مغرب طلوع کند.

زندگی سخت ترین نبرد ها رابه قوی ترین سربازان میسپارد!

دنبال نمائید!
انستاگرام: www.Instagram.com/motivational___speech7/

تلگرام: https://t.me/+-ZtIqIQ0d9FmYzY1

نیکی همواره به‌عنوان یکی از والاترین ارزش‌های انسانی شناخته می‌شود. در هر شرایطی، نیکوکاران از ویژگی‌های خوب خود دور نمی‌شوند و همچون گلی می‌درخشند که هرگز به خار تبدیل نمی‌شود. این اصل، یادآور آن است که انسان باید در همه حال اصالت خود را حفظ کند و اجازه ندهد که شرایط یا سختی‌های زندگی، بر ذات پاک او تأثیر بگذارد.

نیک در هیچ حال بد نشود
گل محال است که خار را ماند

این بیت زیبا، تعهد انسان به نیکی و ماندگاری آن را در هر موقعیتی به تصویر می‌کشد.

#نیکی #خوبی #گل #ادب #معرفت #انسانیت

رسول خدا، محمد مصطفی صلی‌الله علیه و آله، خورشید هدایت و رحمت بود. با نوری از حقیقت، تاریکی‌های جهل را از میان برد و با مهربانی‌اش دل‌های خسته را تسکین داد. او نه تنها پیام‌آور وحی الهی، بلکه الگوی کامل انسانیت و اخلاق بود. زندگی‌اش مملو از عشق به خدا و خلق بود، و کلامش همچون نسیمی آرام، دل‌ها را به سوی راستی و خیر سوق می‌داد. در هر لحظه از زندگیش، انسانیت و کرامت انسانی را به ارمغان می‌آورد و برای همیشه در قلب‌ها ماندگار شد.

ستاد انتخابات کشور نتایج نهایی دور دوم #انتخابات ریاست جمهوری را اعلام کرد که براساس آن مسعود #پزشکیان در این انتخابات به پیروزی رسید.

آمار کلی شرکت کنندگان در انتخابات در داخل و خارج از کشور ۳۰ میلیون و ۵۳۰ هزار و ۱۵۷ اعلام گردید.
مسعود پزشکیان با ۱۶ میلیون و ۳۸۴ هزار و ۴۰۳ رای پیروز انتخابات شد و سعید جلیلی هم ۱۳ میلیون و ۵۳۸ هزار و ۱۷۹ رای آورد و در سومین نامزدی خود هم نتوانست به ریاست جمهوری برسد.

BBC News فارسی