Archeologie Mechelen

Kennen jullie het Mechelse A-Team? Met de A van Archeologie. Net als dat andere A-Team sinds jaar en dag met z'n vieren. Tot nu. Want deze week moesten Liesbeth, Frank en Johan helaas afscheid nemen van collega Bart die de organisatie na (bijna) 15 jaar trouwe dienst verlaat. Al is de kans groot dat jullie hem in de nabije toekomst nog af en toe zien opduiken in Het Predikheren - Bibliotheek Mechelen. Ook zal de dienst vanaf volgend jaar worden geïntegreerd in Museum Hof van Busleyden: een nieuw jaar met nieuwe kansen.

Vandaag 718 jaar geleden werd Mechelen officieel een 'stad'! Hertog Jan II van Brabant en Jan Berthout kenden toen aan Mechelen een keure toe die de basis vormde van de stedelijke organisatie. Zo kreeg de stad talloze rechten waaronder een eigen twaalfkoppige schepenbank. Ondanks latere wijzigingen, onder meer in 1302, 1303 en 1305, bleef dit charter tot in 1795 bepalend voor het bestuur van de stad!
Daarnaast kreeg Mechelen ook de exclusieve stapelrechten op zout, vis en haver. Het economische belang hiervan was enorm. Voortaan moesten boten die deze producten vervoerden, aanmeren in Mechelen en de hele lading drie dagen lang te koop aanbieden. Wat niet verkocht was, mochten handelaars opnieuw opladen om op andere plaatsen te verkopen. Dit leidde tot eeuwenlange conflicten met Brussel, Antwerpen en Leuven die door de Mechelse stapelrechten flink benadeeld werden.

Gisteren werd Het Predikheren-boek gepresenteerd! "Het boek brengt een fotografische ode aan het voormalig predikherenklooster en haar transformatie tot stadsbibliotheek van Mechelen."
Hierin zit ook een bijdrage van onze eigen Bart Robberechts, die aan de hand van de in het klooster gevonden grafstenen de historie van het gebouw uit de doeken doet: "De grafstenen laten zich immers lezen als de bladzijden uit een stenen boek, een boek waarin de bewogen geschiedenis van het klooster gebeiteld staat."
Te koop in de boekhandels en aan de balie van Het Predikheren - Bibliotheek Mechelen.

Lezers herbeleven transformatie Het Predikheren dankzij boek Ontwerpers, archeologen, historici, kunstenaars en gebruikers laten hun licht schijnen over Het Predikheren in een boek dat vanaf vandaag woensdag ...

Eén middag in de week komt vrijwilliger Johan ons team versterken. In het atelier is hij ondertussen een bekwaam jongleur geworden van alle soorten aardewerk! Johan, heel erg bedankt voor je inzet! (Geen potten werden mishandeld tijdens het maken van deze foto)

De resultaten van het geofysisch onderzoek dat we op het Wieleveld in Muizen lieten uitvoeren zijn binnen! Conclusie: de geavanceerde apparatuur van TARGET nam veel magnetische schommelingen waar, maar duidelijke structuren zoals fundamenten van een Romeinse villa werden niet herkend. Helaas. De 'lineaire patronen' op de afbeelding kunnen toeval zijn; ze zijn in ieder geval niet herkenbaar genoeg. Waarschijnlijk bevindt het hoofddeel van de villa zich tussen M3 en M1 – in hetzelfde gebied waar al, volgens aan ons meegedeelde informatie, restanten waren opgegraven – of aan de andere kant van de spoorlijn.

Center for Artefact Research vzw publiceerde onlangs deze post over een mysterieuze vondst die we deden op de site Huis van Lorreinen, een gedurfd stadsvernieuwingsproject van Stad Mechelen, dmvA architecten en Van Poppel Bouwbedrijf vlakbij de Grote Markt ❤️

Artefact van de maand: tweelingbakje

Het laatste artefact dat we jullie dit jaar willen tonen is een simpel, maar toch iets of wat mysterieus keramisch voorwerp uit de Scheerstraat te Mechelen (foto rechts bovenaan). Het bestaat uit twee ronde, aaneengevoegde bakjes met een verticaal, lusvormig worstoor ertussen. Archeologen kennen het als zogenaamde tweelingbakjes. De laatste decennia zijn er verschillende exemplaren opgegraven in zowel België als Nederland, maar ook uit Londen is eentje bekend. Het oudste dateert uit de 13de eeuw, en het jongste uit de 20ste eeuw. Reeds sinds de jaren ’70 wordt over de functie stevig gedebatteerd. Er werden heel wat hypotheses naar voren geschoven: kweekbakje, voederbakje, transportbakje om een warme maaltijd in te vervoeren, olielampje, etc. Voor vele van deze theorieën zijn echter sterke tegenargumenten te bedenken. Zo is de diameter steeds wat klein voor een warme maaltijd en is er geen plaats voor een wiek.

Waarvoor diende het dan wel? Tegenwoordig wordt aangenomen dat het om een gecombineerd etens- en drinkbakje voor pluimvee gaat. Een affiche met aardewerkmodellen voor gevogelte uit 1920-25 toont immers een gelijkaardige bak, weliswaar zonder oor, onder de benaming ‘duiventweebak’. Toch kunnen we ons afvragen of alle tweelingbakjes wel deze functie hadden. Waar veel exemplaren voorzien zijn van een naar binnen geplooide rand (foto links onder, collectie museum Rotterdam) is dit niet het geval bij ons Mechels exemplaar. Deze afwijking is niet onbelangrijk, daar de naar binnen geplooide rand geïnterpreteerd werd als een bewuste manier om te zorgen dat de vogels niet te erg zouden morsen met hun water en voer. De zoektocht gaat verder…

Dana Piessens,
Specialiste (post)middeleeuws aardewerk

Opgegraven door Dienst Archeologie Mechelen

Precies 75 jaar geleden (22 november 1944, 13:45) sloeg het noodlot toe. Een V1 raket, bedoeld voor het bevrijde Antwerpen, sloeg in op de Sint-Lambertuskerk van Muizen. Het gevolg: 6 doden, 38 gewonden en een groot deel van het dorpsplein in puin. Als gevolg van de verwoesting en de mogelijke plannen voor de herbouw van de kerk, werd er door professor Mertens in 1949 een archeologische opgraving uitgevoerd. Het onderzoek bracht een bijzondere centraalbouwkerk aan het licht, die bij recent onderzoek door het agentschap Onroerend Erfgoed en het Vlaams Erfgoed Centrum in de 11de eeuw kon worden gedateerd.

Gisteravond organiseerde heemkundige kring Lemmen Dol in samenwerking met archeoloog Peter Van den Hove een lezing en rondleiding in het kader van dit onderzoek. Vandaag om 13:30 zal er in Muizen een herdenking plaatsvinden waarin die noodlottige gebeurtenis en de slachtoffers zullen worden herdacht.

Gisteren mochten we op het inspiratiemoment voor de volgende Archeologiedagen (29, 30 en 31 mei 2020) onze activiteiten van de vorige editie - in Muizen - gaan toelichten 🚴‍♀️🚴‍♂️