Ethio-Cert

03/10/2026

ነፃ App … እውነት ነፃ ነው?

“FREE” ብሎ የሚጻፍበትን App ስታወርዱ ምንም ክፍያ ላይከፍሉ ይችላል።
ግን አንዳንድ ጊዜ ገንዘብ ሳይሆን የግል መረጃዎ የክፍያው አካል ሊሆን ይችላል።

አንዳንድ መተግበሪያዎች(Apps) በስልክዎ ወይም ኮምፒዩተር ውስጥ ያሉ መረጃዎችን ፣ የቦታ (location) መረጃ ወይም ሌሎች ዳታዎችን ሊሰበስቡ ይችላሉ።

ስለዚህ ራስዎን ይጠይቁ፦
“ይህ App ነፃ ነው… ግን እኔ በምን እየከፈልኩ ነው?”

ከመጫንዎ በፊት Permissions እና Privacy Policy ይመልከቱ።

01/10/2026

ሴቶች በሳይበር ደህንነት ዘርፍ

በሳይበር ደህንነት (Cybersecurity) ዘርፍ ያለውን የሰው ኃይል እጥረት መፍታት ተጨማሪ ሰዎችን ከመቅጠር የዘለለ ጉዳይ ነው—ዋናው ቁልፍ ነገር ከፊታችን ያሉትን ብቃት ያላቸውን ሴቶች ችላ አለማለታችንን ማረጋገጥ ነው።
የቅርብ ጊዜ ጥናቶች የሚያሳዩት እውነታ፡
📌 ከፍተኛ ብቃት፡ የ ISC2 ጥናት እንደሚያመለክተው 27% የሚሆኑ ሴቶች በዘመናዊ የቴክኖሎጂ ዘርፎች ከፍተኛ እውቀት ያላቸው ሲሆን፣ የወንዶች ግን 17% ብቻ ነው።

📌 ዝቅተኛ ውክልና፡ ይህ ከፍተኛ ብቃት እያለ፣ ሴቶች በዓለም አቀፍ ደረጃ በሳይበር ደህንነት ሙያ ውስጥ ከ 22% እስከ 25% ብቻ ይሸፍናሉ።

📌 ያልተጠቀሙባቸው መንገዶች፡ ሴቶች ብዙውን ጊዜ ከሕግ፣ ከሳይኮሎጂ፣ ከስጋት አስተዳደር (risk) እና ከቢዝነስ ዳራ በመነሳት ወደ ሳይበር ደህንነት ይገባሉ። እነዚህ የተለያዩ አመለካከቶች እና ልምዶች ለዘርፉ እድገት እጅግ አስፈላጊ ናቸው።

ለተቋማት እና መሪዎች የሚሆኑ ዋና ዋና እርምጃዎች፡
የተለያዩ የሙያ መንገዶችን መክፈት፡ ከተለመደው የቴክኒክ ትምህርት ውጪ ያሉ ሴቶችን መሳብ እና በስራ ላይ በሚሰጥ ስልጠና ማበቃት።

አካታች የአመራር ባህል መገንባት፡ ሀሳባቸውን በግልጽ የሚያንፀባርቁ እና ጠንካራ አመራር የሚያሳዩ ሴቶችን እንደ "አስቸጋሪ" የሚያዩ ጊዜ ያለፈባቸውን አመለካከቶች (stereotypes) መታገል።

የመካሪነት (Mentorship) እድሎችን ማመቻቸት፡ ለአሰራር አመቺ የሆኑ የሙያ እድገት መንገዶችን እና የመካሪነት ፕሮግራሞችን ማዘጋጀት።

ተሳትፏቸውን ጎልቶ ማሳየት (Visibility)፡ ሴቶች በግንባር ቀደም ተናጋሪነት እና በቴክኒክ ባለሙያነት መድረክ ሲሰጣቸው፣ ዘርፉ ሴቶች የሚበቁበት እና የሚመሩበት መሆኑን ያረጋግጣል።

በሳይበር ደህንነት ውስጥ የሴቶች ውክልና መጨመር ስልታዊ ብልጫ (strategic advantage) ነው! ሴቶችን የሚስቡ፣ የሚያበቁ እና ጠብቀው የሚያቆዩ ተቋማት የበለጠ ጠንካራ እና ዘላቂ ይሆናሉ።

hashtag hashtag hashtag hashtag hashtag hashtag

30/09/2026

የመጽሐፍ ጥቆማ
ለዛሬ ያዘጋጀንላችሁ ጥቆማ "Sandworm: A New Era of Cyberwar and the Hunt for the Kremlin's Most Dangerous Hackers" የተሰኘውን የጸሐፊ Andy Greenberg መጽሐፍ ነው።

ይህ መጽሐፍ በዓለማችን ላይ ከተከሰቱት እጅግ አደገኛ እና ከፍተኛ ውድመት ካስከተሉ የሳይበር ጥቃቶች ጀርባ ያለውን እውነት ያጋልጣል። በተለይም በሀገራት የኤሌክትሪክ ሀይል ማሰራጫዎች፣ በኢንዱስትሪዎች እና በወታደራዊ ተቋማት ላይ የተፈጸሙትን የሳይበር ጥቃቶች እና የደህንነት መርማሪዎች (Threat Hunters) ጥቃቱን ለማክሸፍ ያደረጉትን ተጋድሎ በዝርዝር ያቀርባል።

ከመጽሐፉ የምናገኛቸው ዋና ዋና ነጥቦች (Key Takeaways)፦
1️⃣ ወሳኝ የመሰረተ-ልማት ደህንነት (Critical Infrastructure Protection): የሳይበር ጥቃት በኮምፒውተር ስክሪን ላይ ብቻ የሚቀጭ ሳይሆን፣ እንደ መብራት፣ ባንክ እና ጤና ተቋማት ያሉ የህዝብ አገልግሎቶችን ሙሉ በሙሉ ሊያደናቅፍ እንደሚችል ያሳያል።

2️⃣ የኢንሲደንት ሪስፖንስ (Incident Response) አስፈላጊነት: ጥቃት ሲከሰት ፈጣን እና የተቀናጀ ምላሽ መስጠት የጉዳቱን መጠን ለመቀነስ ምን ያህል ወሳኝ እንደሆነ ያብራራል።

3️⃣ Proactive Cyber Defense: አዳዲስ የስጋት ዓይነቶችን (Cyber Threats) አስቀድሞ መረዳት እና የመከላከል አቅምን ማጠናከር ለሳይበር ደህንነት ተቋማት ቀዳሚ ተግባር መሆን አለበት።

ለሳይበር ደህንነት ተመራማሪዎች፣ ለሲስተም አድሚኖች እና ለፖሊሲ አውጪዎች የሚመከር ምርጥ መጽሐፍ ነው!

📖 እርስዎስ ይህንን መጽሐፍ አንብበውታል? የትኛውን የሳይበር ደህንነት መጽሐፍ ቢጠቆም ደስ ይልዎታል? አስተያየትዎን በኮመንት ያካፍሉን!
hashtag hashtag hashtag hashtag hashtag hashtag hashtag

23/09/2026

የሳይበር ወንጀል ያስከተለው የ3 ቢሊዮን ዶላር ኪሳራ፡ በምዕራብ አፍሪካ ተቋማት ላይ የተደቀነው ስጋት
*************************
ከ2019 ጀምሮ በአፍሪካ ደረጃ ወደ 3 ቢሊዮን ዶላር የሚጠጋ የሳይበር ወንጀል ጉዳት መድረሱ፣ በናይጄሪያ፣ ጋና እና በሌሎች ምዕራብ አፍሪካ ገበያዎች የሚገኙ የንግድ ተቋማት የሳይበር ደህንነትን ከመደበኛ የስራ እንቅስቃሴ ስጋትነት አልፈው የዳይሬክተሮች ቦርድ ዋነኛ አጀንዳ እንዲያደርጉት እያስገደዳቸው መሆኑን ክሬስተን ፔዳቦ (Kreston Pedabo) አስታወቀ።

የሂሳብ ምርመራ እና የማማከር አገልግሎት የሚሰጠው ይህ ተቋም እንደገለጸው፣ የዲጂታል ክፍያዎች፣ የክላውድ አገልግሎቶች እና የኤሌክትሮኒክስ ደረሰኞች አጠቃቀም እየጨመረ መምጣቱ የሳይበር ስጋቶችን ያባባሰው ሲሆን፣ በተመሳሳይ ወቅት ደግሞ ተቆጣጣሪ አካላት የሕግ ማከበር መስፈርቶችን አጥብቀዋል። ተጨማሪውን ለማንበብ ሊንኩን ይጫኑ https://www.ethiocert.gov.et/news/%E1%8B%A8%E1%88%B3%E1%8B%AD%E1%89%A0%E1%88%AD-%E1%8B%88%E1%8A%95%E1%8C%80%E1%88%8D-%E1%8B%AB%E1%88%B5%E1%8A%A8%E1%89%B0%E1%88%88%E1%8B%8D-%E1%8B%A83-%E1%89%A2%E1%88%8A%E1%8B%AE%E1%8A%95-%E1%8B%B6%E1%88%8B%E1%88%AD-%E1%8A%AA%E1%88%B3%E1%88%AB%E1%8D%A1-%E1%89%A0%E1%88%9D%E1%8B%95%E1%88%AB%E1%89%A5-%E1%8A%A0%E1%8D%8D%E1%88%AA%E1%8A%AB-%E1%89%B0%E1%89%8B%E1%88%9B%E1%89%B5-%E1%88%8B%E1%8B%AD-%E1%8B%A8%E1%89%B0%E1%8B%B0%E1%89%80%E1%8A%90%E1%8B%8D-%E1%88%B5%E1%8C%8B%E1%89%B5

የሳይበር ደህንነትን ለማጠናከር እና ወቅታዊ የመከላከያ መረጃዎችን ለማግኘት የ Ethio- CERTን ማህበራዊ ሚዲያ ገጾች ይከታተሉ።
‎ተጨማሪ የሳይበር ደህንነት መረጃዎችን ለማግኘት፡-
‎• ድረ ገጽ፦ https://lnkd.in/e_ZNJkew
‎•ሊንክዲን (LinkedIn) ፦ https://lnkd.in/dWhnui6U
‎•ቲክቶክ (Tiktok) ፦ https://lnkd.in/dYDfNbEY
‎• የሳይበር ጥቃት ጥቆማ ለመስጠት ነጻ የስልክ መስመር፡ 933

22/09/2026

የአየርላንድ የመረጃ ጥበቃ ኮሚሽን በጉግል ላይ የ403 ሚሊዮን ዩሮ ቅጣት ጣለ!
**********************
የአየርላንድ የመረጃ ጥበቃ ኮሚሽን (DPC) የተጠቃሚዎችን የቦታ መረጃ አያያዝ በተመለከተ በርካታ የአውሮፓ ህብረት የመረጃ ጥበቃ ህግ (GDPR) ጥሰቶችን ፈጽሟል በሚል በጉግል ላይ የ403 ሚሊዮን ዩሮ ($463 ሚሊዮን ዶላር ቅጣት ጥሏል።

ኮሚሽኑ እንዳረጋገጠው ጉግል የተጠቃሚዎችን የዌብና አፕሊኬሽን እንቅስቃሴ ፣ የተጓዙባቸውን ቦታዎች የሚከታተለው የቦታ ታሪክ (Location History )፣ እና የአንድሮይድ ስልኮች የት እንደሚገኙ ትክክለኛነት እንዲያውቁ የሚያስችለው ( Location Accuracy) ሲጠቀሙ የህጉን መስፈርቶች ሳያሟላ እና ግልጽነት በጎደለው መንገድ የመረጃ አያያዝ ፈጽሟል። ተጨማሪውን ለማንበብ ሊንኩን ይጫኑ https://www.ethiocert.gov.et/news/%E1%8C%89%E1%8C%8D%E1%88%8D-403-%E1%88%9A%E1%88%8A%E1%8B%AE%E1%8A%95-%E1%8B%A9%E1%88%AE-%E1%89%B0%E1%89%80%E1%8C%A3

የሳይበር ደህንነትን ለማጠናከር እና ወቅታዊ የመከላከያ መረጃዎችን ለማግኘት የ Ethio- CERTን ማህበራዊ ሚዲያ ገጾች ይከታተሉ።
‎ተጨማሪ የሳይበር ደህንነት መረጃዎችን ለማግኘት፡-
‎• ድረ ገጽ፦ https://lnkd.in/e_ZNJkew
‎•ሊንክዲን (LinkedIn) ፦ https://lnkd.in/dWhnui6U
‎•ቲክቶክ (Tiktok) ፦ https://lnkd.in/dYDfNbEY
‎• የሳይበር ጥቃት ጥቆማ ለመስጠት ነጻ የስልክ መስመር፡ 933

21/09/2026

የሳይበር ጥቃት ሰለባ የሆኑ ሰዎች ለምን ዝምታን መረጡ?
**********************
በአሁኑ የዲጂታል ዘመን የኢንተርኔት እና የቴክኖሎጂ አጠቃቀም ከጊዜ ወደ ጊዜ እየጨመረ በመጣ ቁጥር የሳይበር ወንጀሎችም በዚያው ልክ እየተስፋፉ ይገኛሉ። ነገር ግን የሳይበር ደህንነትን ለመጠበቅ በሚደረገው ጥረት ውስጥ ዋነኛው እና ትልቁ ፈተና በዓለም አቀፍ ደረጃ የሚደርሱ የሳይበር ጥቃቶችን ሪፖርት አለማድረግ ነው።

በዓለም አቀፍ ደረጃ የተሰበሰቡ መረጃዎች
ከ40% እስከ 50% የሚሆኑ ተጎጂዎች ያጋጠማቸውን የሳይበር ወንጀል በይፋ ሪፖርት አያደርጉም። በተለይም እንደ ኦንላይን ትንኮሳ ወይም የግል መረጃ ማጭበርበር ባሉ ጥቃቶች የሰዎች እፍረት እና "ምንም መፍትሔ አይገኝም" የሚል እምነት ሪፖርት አለማድረግን እስከ 90% ያደርሰዋል። ተጨማሪውን ለማንበብ ሊንኩን ይጫኑ https://www.ethiocert.gov.et/news/%E1%8B%A8uk-%E1%8A%A4%E1%88%AD%E1%8D%96%E1%88%AD%E1%89%B6%E1%89%BD-%E1%8B%A8%E1%88%B3%E1%8B%AD%E1%89%A0%E1%88%AD-%E1%8C%A5%E1%89%83%E1%89%B5

እርሶም ማንኛውም የሳይበር ጥቃት ከደረሰቦት ይህንን ሊንክ በመጠቀም https://www.ethiocert.gov.et/incident-report ሪፖርት ያድርጉ።

የሳይበር ደህንነትን ለማጠናከር እና ወቅታዊ የመከላከያ መረጃዎችን ለማግኘት የ Ethio- CERTን ማህበራዊ ሚዲያ ገጾች ይከታተሉ።
‎ተጨማሪ የሳይበር ደህንነት መረጃዎችን ለማግኘት፡-
‎• ድረ ገጽ፦ https://lnkd.in/e_ZNJkew
‎•ሊንክዲን (LinkedIn) ፦ https://lnkd.in/dWhnui6U
‎•ቲክቶክ (Tiktok) ፦ https://lnkd.in/dYDfNbEY
‎• የሳይበር ጥቃት ጥቆማ ለመስጠት ነጻ የስልክ መስመር፡ 933

19/09/2026

Google Gemini ያለ ማንም ሰው ትዕዛዝ 3 ኩባንያዎችን Hack አደረገ።
***************
ጉግል እንደገለጸው፣ የጄሚናይ አርቴፊሻል ኢንተለጀንስ (AI) ሞዴል የሳይበር ሴኪዩሪቲ አቅሙን ለመፈተሽ በተደረገ ሙከራ ወቅት በራሱ ጊዜ የሶስት ኩባንያዎችን የመረጃ መረብ ሰብሮ ገብቷል፤ ይህም ኤአይ እንዲህ አይነት ድርጊት ሲፈጽም የመጀመሪያው የታወቀ አጋጣሚ እንደሆነ ይታመናል።

አንድ የጉግል ባለስልጣን ለቢቢሲ እንደተናገሩት፣ ጄሚናይ "በኢንተርኔት ላይ ያሉ ይፋዊ መረጃዎችን በመፈለግ እና የይለፍ ቃላትን በመገመት የፍተሻው አካል ናቸው ብሎ ያሰባቸውን ድህረ ገጾች ጥሷል"፤ አክለውም በእያንዳንዱ አጋጣሚ "ሞዴሉ እንቅስቃሴውን አቁሟል" ብለዋል።

ይህ አጋጣሚ የተፈጠረው የአርቴፊሻል ኢንተለጀንስ እድገት ፍጥነት ላይ የህዝብ ትኩረት እና ክትትል በድጋሚ በጨመረበት ወቅት ነው፤ አንዳንድ የቴክኖሎጂ ኩባንያዎች ቴክኖሎጂው በሰው ልጅ ላይ ሊያመጣ የሚችለውን ስጋት በማንሳት የእድገቱ ፍጥነት እንዲቀንስ ጥሪ እያቀረቡ ይገኛሉ ።

አክለውም "እነዚህ ክስተቶች ከፍተኛ አቅም ያላቸውን የኤአይ ሞዴሎች በኃላፊነት ስሜት እንዲንቀሳቀሱ የማሰልጠን አስፈላጊነትን ያጎላሉ" ብለዋል።

ሌሎች የኤአይ ሲስተሞችም በቅርቡ ተመሳሳይ የመረጃ ጥሰት አጋጣሚዎችን ዘግበዋል።

የቴክኖሎጂውን እድገት ደህንነት በተመለከተ የሚደረገው የህዝብ ክርክር እያደገ ሲሄድ፣ በህግና መመሪያዎች ዙሪያ ያለው ውይይትም እንዲሁ እየጨመረ ነው።

ጉግል እንደገለጸው፣ የጄሚናይ አርቴፊሻል ኢንተለጀንስ (AI) ሞዴል የሳይበር ሴኪዩሪቲ አቅሙን ለመፈተሽ በተደረገ ሙከራ ወቅት በራሱ ጊዜ የሶስት ኩባንያዎችን የመረጃ መረብ ሰብሮ ገብቷል፤ ይህም ኤአይ እንዲህ አይነት ድርጊት ሲፈጽም የመጀመሪያው የታወቀ አጋጣሚ እንደሆነ ይታመናል።

አንድ የጉግል ባለስልጣን ለቢቢሲ እንደተናገሩት፣ ጄሚናይ "በኢንተርኔት ላይ ያሉ ይፋዊ መረጃዎችን በመፈለግ እና የይለፍ ቃላትን በመገመት የፍተሻው አካል ናቸው ብሎ ያሰባቸውን ድህረ ገጾች ጥሷል"፤ አክለውም በእያንዳንዱ አጋጣሚ "ሞዴሉ እንቅስቃሴውን አቁሟል" ብለዋል።

ይህ አጋጣሚ የመጣው የአርቴፊሻል ኢንተለጀንስ እድገት ፍጥነት ላይ የህዝብ ትኩረት እና ክትትል በድጋሚ በጨመረበት ወቅት ነው፤ አንዳንድ የቴክኖሎጂ ኩባንያዎች ቴክኖሎጂው በሰው ልጅ ላይ ሊያመጣ የሚችለውን ስጋት በማንሳት የእድገቱ ፍጥነት እንዲቀንስ ጥሪ እያቀረቡ ይገኛሉ—ምንም እንኳን ሁሉም ኩባንያዎች በዚህ ባይስማሙም።

በመጀመሪያ በዎል ስትሪት ጆርናል (Wall Street Journal) የተዘገበው ይህ የሳይበር ጥሰት፣ የሳይበር ሴኪዩሪቲ ግምገማዎችን በሚያካሂድ ነጻ ድርጅት አማካኝነት በግንቦት ወር በተደረገ ፍተሻ ወቅት የተከሰተ ነው።

አክለውም "እነዚህ ክስተቶች ከፍተኛ አቅም ያላቸውን የኤአይ ሞዴሎች በኃላፊነት ስሜት እንዲንቀሳቀሱ የማሰልጠን አስፈላጊነትን ያጎላሉ" ብለዋል።

ሌሎች የኤአይ ሲስተሞችም በቅርቡ ተመሳሳይ የመረጃ ጥሰት አጋጣሚዎችን ዘግበዋል።

ምንጭ-BBC

18/09/2026

‎የወደፊቱን ዲጂታል ዓለም ማን ይጠብቀዋል?
‎
‎የሳይበር ደህንነት ዛሬ የIT ባለሙያዎች ብቻ ኃላፊነት አይደለም። የዲጂታል ደህንነት የሚጀምረው ዛሬ ከምናስተምራቸው ወጣቶች ነው።
‎
‎በየዓመቱ ኢመደአ (INSA) ከተለያዩ ዩኒቨርስቲዎች ጋር በመተባበር ለወጣቶችና ታዳጊዎች የሳይበር ስልጠናዎችን እያካሄደ ነው። 5ኛው Cyber Talent Summer Camp እስከ 7 የስልጠና ማዕከላት ተስፋፍቶ ከ14,000 በላይ ወጣቶች መመዝገባቸውም የወጣቱ ትውልድ ፍላጎት እየጨመረ መሆኑን ያሳያል።
‎
‎ይህ ተሞክሮ በዩኒቨርስቲዎች የCyber ክበቦችን መመስረትንም ያካትታል፤ ይህም ተማሪዎች የተማሩትን እውቀት ወደ ተግባራዊ ክህሎት እንዲቀይሩ ዕድል ይፈጥራል።
‎
‎በUK National Cyber Security Centre የሚመሩ የCyber Skills ፕሮግራሞች ልጆችን ከልጅነት ጀምሮ በonline safety ማስተማር፣ በኋላም practical cybersecurity skills እና የሙያ መንገድ እንዲያዩ ማገዝን ያካትታሉ።
‎
‎ይህ የሚያሳየው አንድ ግልጽ ነገር ነው፦
‎
‎የሳይበር ትምህርት ስልጠና ብቻ አይደለም፤ የወደፊቱን የሰው ኃይል መገንባት ነው።
‎
‎ኢትዮጵያ ወደ ዲጂታል ኢኮኖሚ እየተሸጋገረች በሄደች ቁጥር፣ በሳይበር ደህንነት የተማረ፣ በሙያው የተካነ እና በሥነ-ምግባር የሚመራ ትውልድ ያስፈልጋል።
‎
‎ዛሬ የምናስተምረው ወጣት፣ ነገ የሀገራችንን ዲጂታል ዓለም የሚጠብቅ ባለሙያ ነው።
‎
‎
‎

17/09/2026

16/09/2026

በደቡብ አፍሪካ በደረሰ የሳይበር ጥቃት የ45 ኢንሹራንስ ኩባንያዎች ደንበኞች መረጃ ተሰረቀ።
*****************
በመቶ ሺዎች የሚቆጠሩ ደቡብ አፍሪካውያን የኢንሹራንስ ደንበኞች የግል መረጃ በአንድ ጥቃት ተሰርቋል። ኤምአይፒ ሆልዲንግስ (MIP Holdings) ከተሰኘው የኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ አገልግሎት ሰጪ ድርጅት የ45 ያህል የኢንሹራንስ ኩባንያዎች ደንበኞች የግል መረጃ የድርጅቱ ዋና ሥራ አስፈጻሚ ሪቻርድ ፈርዝ ለቴክ ሴንትራል (TechCentral) ተናግረዋል።

እነዚህ 45 ድርጅቶች የኤምአይፒ ደንበኞች ከሆኑት መካከል አጋማሹን ያህል የሚሸፍኑ ሲሆን፥ አብዛኞቹ የሕይወት ኢንሹራንስ ሰጪዎች ናቸው። ተጨማሪውን ለማንበብ ሊንኩን ይጫኑ https://www.ethiocert.gov.et/news/%E1%89%A0%E1%8B%B0%E1%89%A1%E1%89%A5-%E1%8A%A0%E1%8D%8D%E1%88%AA%E1%8A%AB-%E1%89%A0%E1%8B%B0%E1%88%A8%E1%88%B0-%E1%8B%A8%E1%88%B3%E1%8B%AD%E1%89%A0%E1%88%AD-%E1%8C%A5%E1%89%83%E1%89%B5-%E1%8B%A845-%E1%8A%A2%E1%8A%95%E1%88%B9%E1%88%AB%E1%8A%95%E1%88%B5-%E1%8A%A9%E1%89%A3%E1%8A%95%E1%8B%AB%E1%8B%8E%E1%89%BD-%E1%8B%B0%E1%8A%95%E1%89%A0%E1%8A%9E%E1%89%BD-%E1%88%98%E1%88%A8%E1%8C%83-%E1%89%B0%E1%88%B0%E1%88%A8%E1%89%80%E1%8D%A2