Hubaal

Xalqada 1aad

sharaxaad kooban oo nidaamsan kuna saabsan sheekada Jeffrey Epstein iyo waxa loo yaqaan *“Epstein files”*:

---
🧑‍💼 Yuu ahaa Jeffrey Epstein?

Jeffrey Epstein** waxa uu ahaa maalqabeen Maraykan ah oo xiriir la lahaa siyaasiyiin, ganacsato, iyo dad caan ah.
2019 ayaa lagu xiray eedeymo ku saabsan ka ganacsiga galmada carruurta (s*x trafficking of minors). Bishii Agoosto 2019 ayuu ku dhintay xabsi ku yaalla New York, iyadoo warbixinta rasmiga ahi sheegtay is-dil.

---

⚖️ Sidee u bilaabatay arrintu?

1️⃣ Kiiskii 2008 (Florida)

* 2008 wuxuu heshiis la galay xeer-ilaaliyeyaasha Florida.
* Wuxuu qirtay eed yar oo la xiriirta ka faa’iidaysiga gabdho aan qaangaarin.
* Heshiiskaas (non-prosecution agreement) ayaa dhaleeceyn badan dhaliyay sababtoo ah ciqaabtu way yaraatay.

---

2️⃣ Xiritaankii 2019 (New York)

* Xeer-ilaalinta federaalka ee New York ayaa mar kale ku soo oogtay dacwad culus 2019.
* Markii la baaray guryihiisa, waxaa la helay dukumentiyo, sawirro, iyo qalab kale oo la xiriira eedeymaha.

---

📂 Maxaa loo yaqaan “Epstein Files”?

“Epstein files” waa eray loo isticmaalo:

* Dukumentiyada maxk**adaha
* Warqadaha iyo email-ada la qabtay
* Liisaska safarrada diyaaraddiisa gaarka ah
* Qoraallo laga helay guryihiisa
* Dukumentiyo ka yimid dacwadaha la xiriira

Qaar badan oo ka mid ah dukumentiyadan waxa ay ka soo baxeen dacwadda lala xiriiriyay:

👩‍⚖️ Ghislaine Maxwel
**Ghislaine Maxwell** waxaa lagu helay dambi 2021, kadib markii lagu eedeeyay inay ka caawisay Epstein soo helista iyo ka faa’iidaysiga gabdho yar yar.
Waxaa lagu xukumay 20 sano oo xabsi ah.

---

📣 Sidee Files-ku u soo baxeen?

* Qaar waxaa sii daayay maxk**adaha federaalka.
* Qaar waxaa codsaday warbaahinta iyada oo la adeegsanayo sharciyada helitaanka macluumaadka (FOIA).
* 2023–2024 maxk**ad ku taalla New York ayaa si tartiib ah u furtay dukumentiyo h**e loo qariyey.

Warbaahinta sida:

* **BBC News**
* **The New York Times**
* **The Guardian**
ayaa si faahfaahsan u baahiyay macluumaadkaas.

Maxay dadku u xiiseynayaan?

Sababaha ugu waaweyn:

* Xiriirrada Epstein la lahaa dad caan ah
* Su’aalaha ku saabsan heshiiskii 2008
* Geeridiisa oo muran dhalisay
* Magacyo caan ah oo ku jiray dukumentiyada (inkastoo magac ku jirid uusan macnaheedu ahayn dambi)

Qisada Nebi Yuusuf (SCW) duruus iyo cibaarooyin tiro badan ayaa ku duugan, gaar ahaan dhinacyada dhaqaalaha, siyaasadda iyo hoggaaminta, iyo arrimaha bulshada. Waa taariikh nololeed taxan adoonnimo illaa boqortooyo oo ay ku dhex jiraan, dhacdooyin taabanaya dhinacyada nolosha dhammaantood.

Walaalihii oo ka hinaasay jacaylka badan ee aabihii u qabo, ayaa isaga oo sebi ah ku riday ceel dheer. Kuma uu dhiman ee inta laga soo badbaadiyey ayaa haddana, addoonnimo loogu kala iibsaday suuqa Masar. Waa arrin xanuun badan, wiil yar oo ku soo barbaaray xorriyad iyo hoy nebi, in uu noqdo addoon lacag aad u yar la kala siisto.

Haddii uu laandheere jiro isagaa sheegan kara, waxa uu ahaa Nebi, Nebi dhalay, nebi sii dhalay oo nebi kale sii dhalay; waa Nebi Yuusuf nebi Yacquub, nebi Isxaaq, nebi Ibraahim. (Dhammaantood Nabadi korkooda ha ahaato). Laakiin, abtirsiintu dhib k**a ay hor istaagin oo waxa uu ku dambeeyey addoon adeege ka ah qasriga boqorkii Masar ee xilligaas. Sida oo kale abtirsiintu xabsi k**a ay ilaalin, k**ana ay cafiyin ee sannado badan ayuu maxbuus aan cidi danaynayn uu ahaa.

Waxa keliya ee noqon kara sababta uu xabsigaas kaga soo baxay, waa aqoontiisii, gaar ahaan aragtidii dhaqaale ee uu ku taliyey in dalka iyo dadka lagaga badbaadiyo dhibaatada ka dhalanaysay aafadii dabiiciga ahayd ee ku soo fool lahayd.

Gurigii addoonka uu ku ahaa haddana kuma uu badbaadin ee waxaa soo martay qiso ciqaab ku ahayd dhaqanka iyo anshaxwanaaggii lagu yaqaannay. Waxaa damaaciday marwadii koowaad ee Masar oo uu qasrigeeda ka shaqaynayey, markii uu diidayna waxa ay u dhigtay mu’aamarad ah in uu ku tacaddiyey oo kufsi uu la magaanaa. Sidaas ayuu Yuusuf kiis kufsi oo aanu gelin, muddo dheer xabsi ugu jiray. Laakiin fursaddaas ma dayacin oo saaxiibbo wanaagsan ayuu ku dhex hanuuniyey xabsiga, waxna baray.

Waxaas oo imtixaan ah, dulqaad iyo adkaysi ayaa uu kaga soo gudbay, waxaanu ka korodhsaday magac iyo mansab uu noqday boqor ay dadkiisu ku badhaadheen.
Duruus aan la soo koobi karin oo qisadan ku jira waxaan si gaar ah uga xusayaa:
- Xaasidku si kasta oo uu yeelo, kaama hor istaagi karo yoolkaaga.
- Weligaa naxariis iyo cafis ku qaabil cid kasta oo dulmi kuugula kacda.
- Madaxnimadu waxa ay qurux yeelataa marka hoggaamiyuhu uu leeyahay awood iyo hal-adayg fulineed, iyo haddana dulqaad iyo dhaqan wanaagsan oo uu ku qaabilo cidda xumaysa.

La wadaag asxaabtaada kale si ay uga faa'iidaystaan.
X: Kamaal Marjaan

Akhlaaqda Wanaagsan
________________________________________________

Rasuulku waxa uu yidhi, "Anigu waxaa la ii soo saaray in aan dhamaystiro akhlaaqda wanaagsan."

Rasuulku waxa kale oo uu yidhi, "Kuwa idiinku kheyr badani, waa kuwa idiinku akhlaaqda fiican."

Akhlaaqda fiican waxay qofka ka dhigtaa mid dadka ugu fadli badan.

Rasuulku waxa kale oo uu yidhi, "Camalka ugu culus ee lagu miisaamo (maalinta qiyaame) waa akhlaaqda wanaagsan."

Akhlaaqda fiican waxa ay leedahay miisaan weyn maalinta Aakhiro.

Waxaa jiray nin wanaagsan oo lagu magacaabi jiray Xasan. Xasan waxa uu ahaa nin dadku jeclaayeen, sababta oo ah had iyo jeer waa uu u naxariis badnaa, caawinaadna wuu fidin jiray, xitaa markii naftiisa la dhibtoonayo.

Maalin maalmaha ka mid ah ayaa Xasan iyo saaxiibkiis Axmed ku kulmeen suuqa. Axmed waxa uu ahaa nin xanaaq badan oo marar badan dadka si xun ula dhaqma. Xasan ayaa arkay in Axmed maanta uu aad u xanaaqsan yahay, waxa uuna go'aansaday in uu caawiyo.

Xasan waxa uu si deggan ugu yiri, “Saaxiib, maxaa kugu dhacay maanta? Waxaa muuqata inaad dhib weyn ku haysato.”

Axmed ayaa ku jawaabay, “Dadku waa kuwo aan i fahmin, mar walbana waxa ay igu sameeyaan xumaan.”

Xasan ayaa ku yidhi, “Haddii aad dadka wanaag u muujiso, badanaa wanaag ayaa kuu soo noqda. Akhlaaqda wanaagsan iyo dulqaadka ayaa ka dhigaya qofka mid la jecel yahay oo lagu qiimeeyo.”

Axmed ayaa muddo ka dib bilaabay in uu isbeddel ku sameeyo dabeecadiisa. Waxa uu bartay inuu dadka si wanaagsan ula dhaqmo, dulqaadna yeesho. Saaxiibkiis Xasan ayaa had iyo jeer garab taagnaa, isaga oo tusaale u ahaa akhlaaqda wanaagsan.

Sanado kadib, Axmed waxa uu noqday nin dad badan jecel yihiin, waxa uuna helay nolol farxad leh oo xiriir wanaagsan leh. Waxa uu garwaaqsaday in akhlaaqda wanaagsan ay tahay furaha nolosha farxadda iyo guusha.

Akhlaaqda wanaagsan iyo dulqaadku waxa ay beddelaan qofka iyo nolosha. Marka qofku naxariis muujiyo, dadka ayaa u soo dhawaanaya, khilaafaadkuna wuu yaraadaa. Saaxiibtinimada iyo xiriirka wanaagsan waxa ay ku dhismaan akhlaaqda wanaagsan, taasi oo keenta nolol farxad leh.

La wadaag asxaabtaada kale si ay uga faa'iidaystaan macluumaadkan.
Qalinkii: Maxamed Deeqdarajo

Hubaal 2025
Mohamed deeq darajo

Dhulka hoostiisa maahee meel kale waa isku aamini waayeen, noloshaasna waa ku sugan yihiin.

Telefishinnada loogu daawashada badan yahay Israa’iil oo mid ka mid ah uu Netanyahu toos u maalgeliyo ee Channel 12 iyo Channel 14 ayaa shaqaalahooda faray inay isku diyaariyaan daadgureyn degdeg ah, iyadoo laga cabsi qabo in xaaladdu si lama filaan ah isu beddesho, sida ay werisay Reuters.

Buugga Magaalada Jacaylka.

Buuggan oo maalmahan noqday ka loogu hadalhaynta badan yahay, haddii aadan akhriyin haddaba hoo akhri.

Kasoo dalbo qaybta massegeka, si laguugu soo diro buuggan oo pdf ah ka war keen adna waxa lagu arkay akhriste.

Qaybta massegeka ee pageka noogu soo dir farriin gaaban si laguugu soo diro akhriste.

Ciid Mubaarak jaallayaal

Magaalada Jigjiga ee caasimada DDS ayaan markii ugu horreysay ku ciiday sannadkan.

Saaxiibadayada halkan ku nool si gaar u leenahay Ciid mubaarak.

Maxaa Horumariya Dhaqaalaha Caalamka?
________________________________________________

Dhaqaalaha caalamku waa isku xirka dhaqaale ee waddamada adduunka, waxaana lagu gartaa is-dhaafsiga badeecadaha, adeegyada, maalgashiga, iyo tiknoolajiyadda. Horumarka dhaqaalaha caalamka waxa uu muhiim u yahay koboca dhaqaale ee waddamada kala duwan iyo xasiloonida guud ee caalamka. Si loo fahmo waxa horumariya dhaqaalaha caalamka, waxaa muhiim ah in la eego dhowr arrimood oo isbiirsaday kuwaas oo ay ka mid yihiin ganacsiga caalamiga ah, teknoolajiyadda, nabadda, siyaasadaha maaliyadeed, iyo horumarka waxbarashada iyo caafimaadka.

1: Ganacsiga Caalamiga ah

Ganacsiga caalamiga ahi waa mid ka mid ah tiirarka ugu waaweyn ee horumariya dhaqaalaha dunida. Marka suuqyada adduunku furmaan, waxaa kordha wax-soo-saarka, maalgashiga, iyo shaqo-abuurka. Iskaashiga ganacsi ee u dhexeeya waddamada, sida heshiisyada ganacsi ee xorta ah (Free Trade Agreements), waxay fududeeyaan in badeecooyin iyo adeegyo si sahlan lagu kala iibsado.

2: Teknoolajiyada iyo Dijitaalka

Teknoolajiyada casriga ah, gaar ahaan tiknoolajiyadda isgaarsiinta iyo automation-ka, waxa ay sare u qaadday wax-soo-saarka, hufnaanta, iyo hal-abuurka. Internet-ka iyo blockchain-ka waxay beddeleen sida ganacsigu u shaqeeyo. Teknoolajiyada sidoo kale waxa ay fududeysay in shirkado yaryar ay si fudud uga qaybqaataan dhaqaalaha caalamka.

3: Nabadda iyo Degenaanshaha Siyaasadeed

Si dhaqaalaha caalamku u koro, waxaa muhiim ah in waddamada dunidu ay ku jiraan xaalad nabdoon. Colaadaha, kacdoonnada, iyo xasillooni darrida siyaasadeed waxa ay carqaladeeyaan maalgashiga iyo ganacsiga. Nabadda waxa ay dhiirrigelisaa iskaashi caalami ah iyo suuqyo deggan in la helo.

4: Maalgashi Caalami ah (Foreign Direct Investment – FDI)

Maalgashiga tooska ah ee shisheeye waxa uu muhiim u yahay horumarinta dhaqaalaha waddamada soo koraya. Waxa ay keentaa shaqo-abuur, tababarro, iyo wareegga tiknoolajiyadda. Waddamada furan ee sharciyadooda maalgashigu cad yahay waxa ay soo jiitaan maalgelin badan.

5: Waxbarashada iyo Aqoonta

Dhaqaalaha casriga ah waxa uu ku tiirsan yahay aqoon, xirfad, iyo hal-abuur. Waddamada dadkooda leeyihiin heer sare oo waxbarasho waxa ay aad ugu horreeyaan dhinacyada wax-soo-saarka iyo horumarka dhaqaale. Waxbarashadu waxa ay kor u qaaddaa shaqaalaha kartida leh ee la jaanqaadi kara isbeddelka suuqa iyo dunida casriga ah.

6: Kaabeyaasha Dhaqaalaha (Infrastructure)

Kaabeyaasha dhaqaalaha sida waddooyinka, dekedaha, isgaarsiinta, iyo korontada ayaa laf-dhabar u ah horumarka dhaqaale. Haddii suuqyada si sahlan loogu xiran karo marinnada gaadiidka iyo tiknoolajiyadda, waxaa kordhaya wax-soo-saarka iyo isu-socodka badeecooyinka. Sidoo kale waxa dadka u sahlanaanaya helitaanka iyo gaadhida goobaha ganacsiyada iyo alaabaha.

7: Siyaasadaha Maaliyadeed iyo Lacageed

Siyaasadaha maaliyadeed ee deggan waxa ay dhiirrigeliyaan horumar dhaqaale. Tusaale ahaan, xakameynta sicir-bararka, kor u qaadidda maalgelinta dowladda, iyo yareynta deymaha waxa ay sare u qaadaan kalsoonida maalgashadayaasha iyo kobaca dhaqaale. In dawladdu qorshayaal cad ka leedahay, markasta la socoto isbeddelada ku dhacaya suuqyada iyo lacagaha.

Ugu dambayntii, dhaqaalaha caalamka waxa uu horumarayaa marka waddamadu si wadajir ah ugu shaqeeyaan nabadda, ganacsiga xor ah, iyo horumarinta dadka iyo kaabeyaasha. Is-dhexgalka dhaqaale ee dunida oo sii kordhaya wuxuu muujinayaa in horumarka mid ka dhaxayn karo dhammaan bulshooyinka haddii si caddaalad iyo hufnaan leh loo maamulo. Waa masuuliyad ka saaran hoggaamiyeyaasha adduunka in ay abuuraan jawi dhaqaale oo furan, nabdoon, iyo caddaalad ku dhisan.

La wadaag asxaabtaada kale si ay uga faa'iidaystaan macluumaadkan.
Qalinkii: Maxamed Deeq Darajo
Mohamed deeq darajo

Sheekadii Buugga Kooradadab

Xalqadii 11aad
________________________________________________

Sheekadu waxa ay inoo maraysay, Saha dhacay ninba si u saameeye, Nuur-Dhegey waxa uu ahaa “hal laba midigle dheelmay dhanna uma bedqabo", waxa uuna aad uga xumaa colaadda fakatay ee tolweynihii dhex martay taas oo isaga iyo xilihiisii kala fogaysey, halka uu ka filayey guga in uu la guri geli doono Bullo Garaad, waxa uu gabyooxay goox cidla ah, iyada oo saansaanyuhuna aanay u muuqan kuwa ka soo raynaya.

Waa say u ahayd isaga iyo naftiisa mar walba muran, dood iyo dagaal, waxana ay ku qancisay haddii ergo h**e la xumeeyey ergo loo xumeeyey, haddii la dirirana danba waa loo heshin ee adigu dantaada gaar iyo tan guudba isku wad, oo docna ha ku gabood falin dad u dhexeeye baad tahaye. Waxa uu dib u soo oo gocday bilic quruxsanleydii mar ay iyada oo yar badda ku soo wada rafiiqeen, iyaga oo Baargaal ka soo wada raacay doon Yaman ku socota siina maraysey Laasqoray, halkaas oo uu ku soo xannaaneeyey Bullo oo la socotay gabadh walaasheed ah oo Nuur qoyskooda u dhaxday, reerkoodana u soo dhibaad doonatay.

Waxa uu gooray mir dhexe tahay, iyada oo muddo badani ka danbeysey, ka muudey beeshiisii intuu faraskiisii ku matakhay meeshii Bullo ka xigtay oo meher iyo guri galkeedii ku beegnaa sannado la soo dhaafay ka hor. Jarmaado iyo carraw, jarrayn iyo hoyaad, dugaalsi iyo dibjirsii wuxuu soo ahaadaba, waxa uu dhawr habeen ka dib reerihii ugu yimi meesha la yidhaahdo Raacin oo ku taal gogolka buurta, oo ah dalsan gu'ga lagu Sugayey.

Xiligu waa kaliil gu' hortiis ah, diraac dheer iyo jiilaal ayaa xooluhu soo mareen, roobkii hogol-hogol mooyaane si taabba uma di'in. Nuur-Dhegey ayaa arkay markii geela la soo godlayey, hal ka mid ah geelii uu h**e gabbaatiga ugu bixiyey oo dhogor xumaatay inta ay dal-tabtay markaas ayuu ka damqaday siday isu dhalan rogtey, waxa uuna xasuustay maahmaahdii ahayd "nin naaso kor u ujeeda (gabadh) arkayaa ma eego naaso hoos u jeeda (geel).

Dabadeedna magaceedii ayuu ugu yeedhay hashii, markii ay codkisii garatay ayay ku soo dunuunucday iyadoo ololaysa, marakaas ayuu yidhi ".
•Gaaroodigaay cuni jirtiyo gubungubkay ruugtay
• Horaaddada gewerey wiiqyadaad geed engegay moodid
• Candhaday gurguursiin jirtoo goofatoo madhatay
• ololkay guclaysiyo ishay gebi ka yeelayso
• Haddii raacin galahaa yahoo geelba horuu eeday
• ood galangadi buur laf weyn gubatadi joogtid
• Asaan guri garaad kugu hubsaday godobi may raacday?

Nuur waxa ay kulmeen garaadkii soddogga u ahaa, iswaraysi iyo faallo ka dibna waxa ay isla garteen in guri galkii noqdo Samuulad Seermaweydo oo ah guga badhtamihiisa iyo meesha la yidhaahdo Manaa, oo ah dhul daaqsimeedka ku soo fadhiya dhulka loo yaqaan Macagta ee u laalaada xagga xeebta, uuna ku soo dillaaco durdur weynaha Moon ee webi la moodka ah.

Nasasho yar iyo kaftan ka dib waxaa loo humhumtay sidii loo si ambabixin lahaa Nuu.
Nuur in kasta oo uu aad ugu farxay Bullo oo weli u doonnan oo aan cid kale lagu darin, waxa ay mudatayna aanu u warqabin muddadii dheerayd ee ay kala maqnaayeen, haddana ballantii billaha yar ahayd buuro ayay kala cuslayd.

Waqtigii ballantu joogtey ayaa Nuur-Dhegey oo dabayshii jacaylku waddaa la soo jibaaxay faraskiisii Kamar-Qooq dhulka cagaagga badan ee buuraha silsilsadda Golis, isaga oo u soo jeeda halkii lagula ballamay. Waxa uuna soo dul istaagey durdurlka Moon isaga oo is waydiinayey ergo ma tihid? col ma tihid? tub ku joog ma tihid? xaggee ka timi? maxaad u socotaa?

Iyada oo xaaladdu ula ekayd sidii riyo riyo oo kale, markii uu faraskisii biyihii Moon ka rakaadinayey ayuu yidhi:
• Weligiiba Marin-hawlle buu aroos kugu mayiiraaye
• Ma lahayn Manaa baad u nogon maalin dabadeede
• Mushmushaax miyaan kuugu maray marinnadii Suuge
• Ma muquuna Eebbaan ku imi macagta laad laadda
• Maantana biyihii Moon miyaan xamarow kaa miijey
• Sida moodda galabeediyo cirkoo mayey ka hooraayo
• Ama uu miskigi xaramka iyo Maxamed i nuuray
• Miyey muhatay laabtoo mid kale muxubbadeed diiday
• Mawjado miyey siday adduun mahadho weeyaane
• maantana biyihii Moon miyaan xamarow kaa miijey

Waxa markiiba la guda galay soo dhowayntiisi, waxana la soo faynuuniyey dhowr fardooley ah oo hor baxanyo ah, inta kalena waxa ay hareeraha ka soo galbinayeen Nuur oo markiiba loo dhisay Bullo, iyada oo h**e wax walba loo sii diyaariyey. Nuur muddo ayuu la yaalley reerihii, waxa uuna aad uga helay maamuuskii iyo xididinimadii aadka u sarreysey ee loo sameeyey, in kasta oo uu la qabsan waayey cimiladii dhulkaas ee ahayd ceeryaamada da'aysa mar walba iyo dhulka wada qoyan gu' iyo jiilaalba.

Mar ayuu Nuur ku laabtay cidahoodii oo muddo qaadatay, balse markii uu soo laabtayba waxa uu jeclaystay in reerka la raro, oo la ambabixiyo. Haddaba si uu dareenkiisa u muujiyo ayuu doorbiday inuu kaftan suugaameed ku gudbiyo rabitaankiisa, waxa uuna yidhi:
* Cisho noolba roob da'haya oo raradu ceegaagto
*Oo maalku caato u bakhtiiyo ma carradiinaa leh?
*Geedaha culuba oo sdii coodile u muuqda
*Doog eeyan xooluhu cunayn ma carradiinaa leh?
*Waayel cagligu taam yahoon kuna cibaadaysan
*Cirroolahan salaadda u kacayn ma carradiinaa leh?
* Wiil aan ciseyn waalidkii kana cabsoonaynin
*Jitaanka wada caasiga ah ma carradiinaa leh?
• Culusaanyo geel iyo fardaha nimaan ceshoonaynin
*Waa tamal gobaadeed iduhu cayn aad dhiibtaba'e
*Cajabayeey abaalkaan la celin ma carradiinaa leh?
*Nin cirradu wareentaan la rarin ma carradiinaa leh?

Haddii Nuur soo noqday codsigaa geeddiga ahaana gudbistey, waxaa markiiba loo dedejiyey safarkiisii, iyadaoo awr badan oo raran iyo xoolo badan loo diyaariyey. Nuur iyo Bullo waxaa gaadiidka iyo xoolaha u sii kexeeyey oo lagu daray rag dhallinyaro ah, oo uu ka mid ahaa nin la yidhaahdo Cigaal Raage, oo afmaalna ahaa.

Markii arooskii iyo aroosaddi la geeyey halkii ay si rasmi ah u degi lahaayeen, oo dhallintii waddeyna la nasiyey aadna loo soo dhoweeyey, ayaa Cigaal Raage oo ay ku dhegganayd jawaabtii gabaygii Nuur, waxaa u muuqtay fursad uu ku jawaabi karo, waxa uuna yidhi:
*Anagoo sadcaal na caddiboo caynku nagu raagay
*Gacan qaadka layska ceshadiyo hadalka ceeryoomay
* Iyo sooryadaan la carfiyayn ma carradiinaa leh?
*Naagaha cureejaha gaboo cagaha
jiidaaya
*Agalada cidlada baas cuskuga ma carradiinaa leb?
*Meel uu cisyaankii batoo culimadii joogto
* Oo aan cilmiga qaadanayn ma carradiinaa leh?
*Cod kastuu yiraahdaba mimaan ceebi qabanaynin
*Oo caaya xididkii mudnaa ma carradiinaa leb?
*Si kastoo laguu caawiyoo cudud laguu siiyo
* Cajabayey abaal aan la celin ma carradiinaa leh?
* Dad aan cood lahayn oo canjel cunaya dhuuxiisa
* Oo miro cawaageed ku nool ma carradiinaa leh?
* Nin goboo calool u eg si baan uga camiiqaaye
*Midab caaliyaan ku arki jirey reer suldaan caliye
* Cajabayeey midkeer laga cabsaday ma carradiinaa leh?

Haddaba halka Nuur-Dhegey dantu kaga xidhnaatay beelihii qorrax dhac ka xigay ee reer Sanaag, ayaa sida oo kale Maxamed Cabdalle Naalleeye oo ku magac dheeraa Afdhaal isna
laxdu ugu xidhnayd beelihii Bari, iyada oo ay u doonnanayd gabadhii la odhan jirey Caasha Boqor. Afdhaal waxaa uu ahaa halyey iyo gabayaa caan ah, geesi aan galow aqoon iyo abbaanduule weligü koore guudkii ku joogey, noloshiisana ku dhammaystay dakano, dood iyo dagaal.

lyadoo aan muddo lays dhexmarin oo labadi beelood is neceen, wax war ahna aanu ka helin waxa ay mudatay gabadhii aadka ugu weyneyd, ee uu wax badan ku hammiyi jirey, ayuu go'aansaday inuu sidii wax waalan iska dhagaaqo oo aado dhankay ka xigtey.
Dabadeedna uma kalfine faraskiisii Bara-Roob ayuu heensihii saaray oo habkiisii u dhammeeyey, waxa uuna foolka saaray dhanka Bari. Waxa uu sii dhalandhoolaba waxa uu gaadhay guryihii uu u socday ee reer Boqor, waxaana loo soo dhoweeyey si wacan, isaga oo la dejiyey guri ka mid ah guryihii reer boqor
looguna keenay nooc walba oo marti gelyo ah.

Afdhaal inkasta oo soo dhoweyn kala kulmay Baargaal (magaladii Boqorka), misana nasiib darro dantii uu u socdey waa ku hungoobey, gabadhiina nin kale ayaa la siiyey oo loo guuriyey intii colaadda lagu kala maqnaa, waxaana lala aadey magaalada Bender-Siyaad
(Qaw). Afdhaal haddii lala damcay in godobtir (af-dhabaandhow)" gabadh kale loo siiyo oo diyaar loola ahaa kuma qancin.
Maalin maalmaha ka mid ah ayay xaruntii Boqorka ku kulmeen nin Qarqoor la dhaho oo aan jeclaysan Afdhaal araggiisa, waxa uuna yidhi: waar waadigi shaxda ku ba'naaye bal kaalay maanta isku day Afdhaaloow, intii uu soo jeexay dhagaxana u soo gurtay.

Ujeedada Qarqoor waxa ay ahayd inuu dareenkiisa tuso una hanjabo inta la shaxayo waxa uuna Qarqoor yidhi:
• Waataad qar dheer naga riddeen qaxar kalileede
• Arladoo quruxle waataad horweyn qabax ka siiseene
*xaajiyoow gabiilkaad tahaan laabtu qabanayne.
*Qudha fedhahay wada go`oo waan qandhanayaaye.
* Nin qunbacasho badan baan ahoo layma qaayibo'e.
*Magligayga daabkaan gabtaa umal i qaadaaye.
* Qoobadaha weyn oo la sido qaab kalaa xigine
* Nin sidaada garanaa Hartigu libin ku qaataaye
*Naga quma qamuunyada rag qabo yaan laguu qarine

Oo yidhi: Afdhaal waa weddine maad iska guratid shaxda. Afdhaal baa isna intii uu qaatay dhagaxii oo shaxdii degey oo yidhi:
* Waataad qarfaha naga hesheen qubaygii dayreede
* Kun qarraarkii waataad fardaha qalam ka siiseene
* Ragga qaran ah waataad ergada qala tidhaahdeene.
* Qambaruursi waa taan in badan fooror qaayibaye.
* Waa tay ganiinyada dibnuhu, badh ila qaarmeene
* Ma qun ledose xaajow ninkii maaga qoladay'e.
* Qabiilkay nin toocsaday abid qawl ma uu dhagane
* Bahday lama ganjidhshee, markii qiiqu dulufaaday
* Wax qarqoor Ilaah kuugu riday qulucaad hayseene
* Qararkii igaar iyo xondhiyo qolal haddaan joogo
* Oon maanta qale kuu ahood gool igelin weydey
* Qoslayeey qamuunyada maxaa iiga qubanaaya

Kuna daray waa weddin labo jaraaley ah ee Qarqoorow iska g**o adigu. Taasina waxa ay u jadeer wacday oo quusisay raggii Afdhaal sida xun isha ugu eegayey.

Afdhaal haddii ay u cuntami weydey in gabadh kale la siiyo, maalmo hadanna uu joogey Baargaal iyo Badweynta Hindiya coonkeeda, waxa ay ula muuqatay in aan mugga fadhi u hadhin ee sida dani ugu muugato uu yeelo, markaas ayuu mar labaad faraskiisii ka soo heensaystay, haseeyeeshee ma aadin dhankii
uu ka yimi markii h**e, ee waxa uu u baydhay dhinaca woqooyı galbeed iyo halkii lala aaday gabadhii Caasho Dhuux ina Boqor, isaga oo ku geeraaraya gabay ciil ay ka mid ahaayeen:
• Nin waliba hal buu leeyahoo hebed u maalaaye
• Halabtii guduudnayd ninkeer gaane u bogaystey
• Haddaan hoogayeey kugu danbayn hoorri baan ahaye

Waxa uu maalmo soo yohoomaba, habeenno badan soo dhaxaba, waxa uu ugu danbayn ka soo dusay Karia Boosaaso, isaga oo haddana Galbeed uga sii xeeb maray oo yimi magaalada
Benderr-Siyaad (Qaw) oo aan ka fogeyn Bender-Qaasim (Bosaaso) kana xigta ilaa saddex iyo toban kiilo miir dhanka galbeed.

Waa inoo xalqada xigta iyo habeen danbe insha Allah.

La wadaag asxaabtaada kale si ay ula socdaan taxanaha sheekadan xiisaha badan.

Hubaal 2025



Mohamed deeq darajo

Sheekadii Buugga Kooradadab

Xalqadii 10aad
________________________________________________

Sheekadu waxa ay inoo maraysay, wax taladii la isku maan dhaafo oo la isku mari waayoba,
waxaa lagu soo gunaanaday, in ergo geelii ka daba tagta la diro, iyada oo guddi kalena loo xil saaray sidii wixii bahdooda lagu tebayey ay u soo dhammaystiri lahaayeen, waxaana ergadaas madax looga dhigay, nin la yidhaahdo Nuur Maxamed (Nuur-Dhegey), kaasoo ka mid ahaa raggi ugu magaca dheeraa beesha Bari xilligaas, wuxuuna ahaa gabayaa caan ah, geesi iyo afhayeen aad loo xurmeeyo.

Waa ninkii isaga oo qolo kale ergo ugu tegey kuna raagey, iyaga oo h**e ugu garyigli waayey, ku lahaa:
• Kalkaan imi kalkiisii miyaa kaabiga i saaray
• Ma buquulladi baa kawiran kirada doonaayey
• Kabihii miyaa iga madhtaan karan aqoon waayey
•Kayakayaha dayreed miyaa kacakan i muuqday
•Iga kici kuwii shaaxin dhacay keeni ma hayaane
• Kud ha laayo gelaan u tago maanta karamaane
Intaas waxaa u dheerayd in uu ahaa xidid cusub oo la xiisanayo, ayna u doonanayd gabadh uu dhalay Garaadkii beesha Sanaag ee xilligaas, Garaad Maxamuud Cali.

Ergadii goortii ay soo gaadhay guryihii u horreeyey iyo hebelladii ay rabeen, ammintuna tahay gabbal sii ciiraya ayay u baydheen dhirtii guryaha ku dhoweyd. Ciddii meesha til goortii la arkay ragga badan ee u soo hoyday oo martida u ah, ayaa aaskii markii uu dam yidhi maqribna la tukaday dhulkiina himhimow nogday rag odayaal ahi u soo keceen xaggii martida, iyada oo ay daba socdaan wiilal kurayo ah oo gogol u soo qaaday. Salaan iyo isnabdayn ka dib waxaa martidi ku war bixisay inay ergo nabadeed yihiin.

Odayada beesha loo yimi waxay markiiba go'aansadeen inta aan guddoonka iyo Garaadka arrintu gaadhin inay u quus
rabaan oo ergadaas dibu celiyaan iyaga oo aan geeloodii tuludna ka siin. Haddii cabbaar la wada joogay hammuuntii iyo harraadkiina ka ba'ay socotadii, ayaa lagu yidhi waar meesha innaga soo kaxeeya aan xagga guryaha u hoy tagnee dhaxan iyo shuuxba waa jiraane, iyada oo ninba uu yidhi anigu hebel baan kaxaynayaa
anna hebel baan kaxaynayaa illayn debed la seexin maayo ragga, guri wada deeqana ma jiro e.

Ergadii iyagu hadal k**a soo celin oo ninba nin buu raacay, iyada oo loo talinayey sidii h**ey loo yidhi: “meyd iyo martiba waa loo taliyaa". Halkaas ayaa ninba martigiisii ku gurya geeyey, isaga oo u loogey neefkii uu u doorbiday, siiyeyna anfaco kale wixii uu u heli karayey. Goortii nin waliba hubsaday in uu harqaday jecleystayna inuu mugga iska nabad seexdo, illayn daal iyo diif baa haysaye hugiina iska fududeeyey, ayaa waxaa haddana marti walbi ku war helay, isaga oo marti geliyihiisii kicinayo war hebel, war he bal toos, balse jawaabta ka hor imanaysey waxa ay ahayd: xaashalillaahi! xaashaa lillaahi! meel aan wax mariyo ma hayo, isaga oo u qaatay in cunno kale loo kicinayo.

Waxaa se lagu yidhi: waar naftaada la baxso war ma hayside, rag ma noola, intaan labadeenaba laysku dilin!! Markaas ayaa nin waliba hanbaabiray, nin farriinti goor h**egaadhay iyo nin cawaysin loo sheega iyo nin saq dhexe ku baraarugayba, waxaana ergadii noqnin kabihiisa haleela iyo nimaan haleelin, nin weesada gala hela iyo nin hilmaamayba, iyada oo aanu ninna nin la socon oo uu moodayo in keligii nabad galay ayuu Bari dhankuu ka xigay wejiga saaray.

Beeshii martida loo ahaa falkaas xun ee ay ku sameeyeen ergada waxa uu ahaa talo ay habeennimadii gaadheen iyaga oo jawaab uga dhigaya falkii lagu sameeyey ergadii Weji-adag
Ergadii nabad raadinta ahayd waxaa ku dhacday dhibaato aad u weyn, oo sas iyo argagax leh, isaga oo mid walbaa cidla cararay xilli mugdi habeennimo ah, xawaarana ku maraya dhul aad u kala fog, si aan waagu ugu beryin deegaanka beeshan.

Ciddii beesha Bari dhegaha ayay taagayeen iyaga oo dhawraya wixi war ah ee soo kordha, waxa ayna mar walba rajaynayeen in ay si qumman wax u dhammaan doonaan in kasta oo dhiillona aanay dareenkooda ka madhnayn. Waxaa ergadii firxatay ugu soo horreeyey nin faranfarxeed ah oo ugu dhallinyaraa raggii ergada ahaa, oo u badnaa waayeel ayna ka muuqatay daal, dif iyo argagax weyn.
Waxa uu degmadii keenay war aad looga naxay, kaasi oo ahaa inuu keligii ka nabad galay ergadii isagana uu bixiyey nin ay qoys yihiin, waxa uuna sheekada ugu daray sida loo dagay oo markii h**e loo hagaajiyey markii danbena raggii birta looga waraabshey.

Warka dhiillada iyo naxdinta lihi wax ka dheerayn oge, waxa uu isla markiiba isaga tallaabay degmooyinkii oo idil, taas oo nin walba lamafilaan ku noqotay, iyada oo weliba lagu jirey maalmo kheyr iyo bil cideed. Haseyeeshee ergadii iyaga oo habqan ah oo midba mid aanu la socon, isuna war hayn ayay iska soo daba dhaceen, waxaana mid walbi sheegayey ama ku warramayey inti ninkii h**e sheegay!

Aw Muuse lsmacil Samatar oo ahaa Shiikh caalinm ah, guurti afmaalna ahaa waxa uu ku fadhiyey masallihisii, isaga oo goortuu tukaday tusbaxiisa ka qablax siinaya oo werdiga iyo raatibka afka ku hayey markii warka dhiillada ahi yimi. Aw Muuse aad buu uga naxay, balse ma danaynayn wixii hadal iyo faalle laga shubayey ardaagiisa weyn oo had iyo jeeraale aan laga waayin rag ku sheekaysanaya ama ku shawraya, gaar ahaan xilliga dhadooyin cusubi jirto. Waxa uuna afkiisa u xidhay isaga oo soomanaa berritona ay tahay maalintii ciidka barakaysan ugu horreysay, waa se lala yaabay waxa Aw Muuse aamusiyey maanta o kale.

Wiil dhallinyaro ah oo uu adeer u yahay ayaa u waraysi tagey gurigii odayga oo aayadiis weydiiyey wax gabay ah ma tirinayey adeerkay? Miyuu se iska daayey gabaygii?
Waxa ay tidhi: Eeddo wax hadal ahba k**a maqal beryahan. Aw Muuse markii loo sheegay su'aasha wiilka waxa uu gartay in tolkii ka rabo in uu dhacdadan wax ka yidhaahdo oo la sugayo murtidii looga bartay.
Haddii habeenkii la baryey, waxaa aroortii loo dareeray bankii weynaa ee salaadda ciidda lagu tukan lahaa, iyada oo aan loo kala hadhin carruur iyo cirroole, rag iyo haween, wixii beesha meesha tiil soo gaadhi karayey barxadda weyn, iyada oo intii hadhayna kaskaaska xoolaha iyo loogidda hilib ciideedka ku hawlanaayeen.

Aw Muuse oo ahaa Shiikh caalim ah oo murti
badan ayaa goortii uu tujiyey dadweynihii, salaaddii ciiddana uu dhammeeyey hortooda isa soo taagey, iyada oo la filayo inuu duco iyo wacdigii iyo waanadii looga bartay ku darayo, lana dhawrayo oo dhegaha loo raaricinayo, ayuu wiilkii intii uu gacanta soo qabtay isaga oo ku hal qabsanaya laga wederay gabaygan caanka noqday ee loo yaqaan “Darbadaaley" oo tilmaan ka bixinaya xaaladda colaadeed ee taagan, waxa uuna ku bilaabay:

*Darbane Maxamedow gabay aduu, kuu dalil yahaye
*Aduu kula degoo kula dersoo, daacad kuu yahaye
*Durdurkisii adigaa ahiyo, daristii weyneyde.
*Ducagabe adaan waxaan lahaa, xaal walba u daaye
*Da'daadaan lahaa waxay furfurin, dabarradii baase
*Duq baad tahaye joog baan labaa, waa la soo diidine.
*Duullaanka h**e waxaan laba, wiilasha u daaye
*Haddii laga danbaxay xaajadaan, idinla doonaayay
*Dirgi buu igu qabsaday hadalka inaan, anigu dooxaaye
*Wuxuu mudanahay iga dalbado, diiday ma awoode.

Aw muuse isaga oo sii wata gabaygsii aadka u dheeraa waxa uu ka warramayaa ergadii beesha Sanaag soo xumaysay oo soo hungowday, iyaga oo aan wada socon hadba mid dallankacaya oo firxad ahi dooxada imanayey:
• Nuur Maxamed geluu dalbaday, tuludna loo diidye
• Ergo dallan kacaysoo dulli ah, baa dooxadii timide
• Laaye wuxuu la soo duday bahdis, inay daweysaaye
Darbane Nuur Cismaan keli ahaan, dooc ku tari waave
•Ogaalkaan dareen qabo mindhaa, uma dadaashaane.
• Dayacanow delleganow sidii, doog Alle cid siiyey
• Diigdiigsadow sida biciid, cid uma daardaare
• Shisheeyuhu wuxuu damacsan yahay, waana k**a diide

Colaaddu heerka ay ka gaadhtey labada beelood isaga oo Aw Muuse wax ka tilmaamaya oo guubaabinaya dadkii dhegeysanayey waxaa ka mid ahaa hadalladiisii:
• Dakanaduu dadkeedii kan yahay, duug walle ma lehe.
• Dad haddaad tihiin toban sanaad, laguma daaqeene
• Dabgaxa Dhirindbireed madaxyadaan, abidan duugoobin
• Doob-Cadalle iyo tii kaloo, laga danbaysiiyey
• Alla dakhalka jabay baan, waqiis laga dawoobayne
•Dakanadiinna maqan oo rag qabo, deyiba maysaane
• Haddaan diin la dhigan ama ninnimo, daabka la adkaysan
•Dulli baa lagu socdaa wacad Alle, labada daaroode.

Dadkii meesha isugu yimi dhacdadani fajiciso ayay ku noqotay, waayo k**a fileyn meesha iyo madasha toonna gabay, ee waxa ay sugayeen duco iyo Alla bari. Haseyeeshee markii uu AwMuuse darbad ka mid ah tuducyada gabaygiisa tiriyaba waxaa is beddelayey dareenka dhageystayaasha, taasi oo badankooda ku abuurtay qiiro iyo qamuunyo, waxaana aad u yaraa dadkii meesha ka tegay iyada oo milicduna hadba sii kululaanaysey.

Intii guryaha ku hadhayna goortay wax ku soo laabta guryihii waayeen ayay iyaga oo yaabban bankii salaadda ciidda lagu tukadey ka soo war dooneen, balse iyana sidii kuwii meesha fadhiyey ayay ciil iyo cadho madax martay mar alla iyo markay midhihii gabayga si dhuuxaanba.

Aw Muuse oo ku miyirsaday dadkii ku soo xoomay sida ay hadba ugu soo dhowaanayeen cagihiisa soo wada fadhiistay, iyaga oo dusha isaga soo baxay cadceeddiina korkiisa joogto oo la soo gaadhay xilligi salaadda Duhur ayaa darbaddi u danbaysey ku soo dujay duco iyo Alle u noqosho, dadkiina ku kala dareeriyey isaga oo leh:
*Darbad kalena waa Guullahay, Daayin midaan tuugaye
*Eebbow dambaabaye maqfiro, adigu hay diidin,
• Eebbow cisyaankaan daldalay, derejo ii dhaafi
• Eebbow waxaan horu dulmiyey, ba igu daymaynnin,
• Dabka belelka naaraha Allow, derekadaa hoose
• Eebbow Ibliis ha igu darin, duulka lagu biirsho,
• Eebbow kuwii lagu derbiey, hayga dacal yeelin,
*Ebbow dakano naguma gelin, nimankii deexeede
° Eebbow nin weliyoo la diley, waad ka dirirtaaye,
*Eebbow ma duudsidid xaqa oo, Daayin baad tahaye,
• Eebbow rucbiga nagu dul furan, duul kale u meeri!

Saha dhacay ninba si u saameeye, Nuur-Dhegey waxa uu ahaa “hal laba midigle dheelmay dhanna uma bedqabo", waxa uuna aad uga xumaa colaadda fakatay ee tolweynihii dhex martay taas oo isaga iyo xilihiisii kala fogaysey, halka uu ka filayey gu'ga in uu la guri geli doono Bullo Garaad, Waxa uu gabyooxay
goox cidla ah, iyada oo saansaanyuhuna aanay u muuqan kuwa ka soo raynaya.

Waa inoo xalqada xigta iyo habeen danbe insha Allah.

La wadaag asxaabtaada kale si ay ula socdaan taxanaha sheekadan xiisaha badan.

Hubaal 2025



Mohamed deeq darajo