25/10/2026
Ostatni z „Niezłomnych”. Człowiek, którego komuniści wypuścili dopiero po 13 latach piekła
Wyobraź sobie rok 1967. W PRL pełną parą rusza produkcja kultowego Fiata 125p, a na ulicach powoli rodzi się nowa rzeczywistość. Mało kto jednak wie, że w tym samym czasie z bram komunistycznego więzienia wychodzi człowiek-legenda – ostatni więziony przez władzę ludową żołnierz Armii Krajowej.
Nazywał się Adam Boryczka. Cichociemny, oficer z żelaza, którego komunistyczny reżim skazał na śmierć, uznając za jednego ze swoich najgroźniejszych wrogów.
Od Wierzchosławic do brytyjskich spadochronów
Jego droga do legendy zaczęła się długo przed wojną. Urodzony w 1913 roku w Witosowskich Wierzchosławicach, chłopak z Tarnowa uczył się fachu i dyscypliny w tamtejszych pułkach piechoty oraz Państwowych Zakładach Azotowych w Mościcach.
Gdy wybuchła wojna, mimo problemów ze zdrowiem, zgłosił się na ochotnika. Przeszedł szlak przez Rumunię, Francję aż na Wyspy Brytyjskie. Tam wstąpił do elitarnej 4 Kadrowej Brygady Strzelców, ale jego przeznaczenie leżało gdzie indziej – w okupowanej Polsce.
W nocy z 8 na 9 kwietnia 1942 roku Boryczka skakał ze spadochronem w rodzinne strony jako cichociemny. Od tej chwili jego życie stało się pasmem brawurowych akcji, ale i śmiertelnego ryzyka.
Człowiek od zadań niemożliwych
W strukturach legendarnego „Wachlarza” dowodził dywersją kolejową i organizował tajną łączność. Kiedy został skierowany na Wileńszczyznę, otarł się o śmierć. W lipcu 1943 roku cudem uciekł przed aresztowaniem przez gestapo, choć kula przeszyła mu lewe płuco.
Nie poddał się – dowodził oddziałami partyzanckimi w Puszczy Rudnickiej, gdzie… drugi raz został postrzelony w płuco. Przejął dowództwo nad 6 Wileńską Brygadą AK, a gdy sytuacja stała się beznadziejna, organizował brawurowe przerzuty zagrożonych aresztowaniem akowców przez NKWD w bezpieczniejsze rejony Polski.
Pułapka bezpieki i krwawe śledztwo
Jego niezłomność sprawiła, że stał się celem dla komunistycznej bezpieki. Boryczka, działając w konspiracji (najpierw w DSZ, potem w Zrzeszeniu WiN), nieświadomie wpadł w gigantyczną grę operacyjną UB o kryptonimie „Cezary” – fikcyjny V Zarząd WiN w pełni kontrolowany przez komunistów.
W jego ręce wpadł kluczowy „Plan X” – tajne instrukcje na wypadek III wojny światowej. W czerwcu 1954 roku, podczas przekraczania granici z NRD, został aresztowany.
Zaczęło się brutalne, nieludzkie śledztwo. 21 maja 1955 roku Wojskowy Sąd Garnizonowy w Warszawie skazał go aż trzykrotnie na karę śmierci. W ramach „łaski” Rada Państwa zamieniła wyrok na dożywocie.
Więzienia we Wronkach, Strzelcach Opolskich i Rawiczu miały go złamać. Boryczka organizował tam głodówki, walczył do końca, odpierając presję fizyczną i psychiczną. Nie ugiął się ani na krok.
Wolność i pamięć
Dopiero 29 listopada 1967 roku – po 13 latach katowania w komunistycznych katowniach – wyszedł na wolność. Do końca swoich dni aktywnie walczył o prawdę i pamięć o Armii Krajowej. Zmarł w 1988 roku, doczekując wolnej Polski, pośmiertnej rehabilitacji w 1991 roku oraz awansu na stopień pułkownika w 2013 roku.
