Bashir Fatehi

خبرنگار ارشد کاخ سفید: ترامپ دیگر کمر راست نخواهد کرد
ترامپ در دام جنگ ابدی با ایران گرفتار شده؛ آتش‌بس فقط دروغ بود. از این پس اوضاع بدتر می‌شود، جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره ضربه سنگین می‌خورند و ترامپ احتمالاً تا پایان سال استیضاح خواهد شد.

مذاکرات مستقیم ایران و آمریکا امروز ۱۱ اپریل ۲۰۲۶ در اسلام‌آباد برگزار شد. محور بحث‌ها طبق گزارش‌های معتبر: تنگه هرمز، تحریم‌ها و دارایی‌های بلوکه‌شده، و وضعیت لبنان. تا این لحظه توافق نهایی اعلام نشده و گفت‌وگوها بیشتر روی یک بسته مرحله‌ای برای تثبیت آتش‌بس و کاهش تنش متمرکز است. درباره آزادسازی دارایی‌ها هم روایت‌ها متفاوت است: یک مقام ایرانی گفته موافقت شده، اما واشنگتن این ادعا را رد کرده—پس هنوز قطعی نیست.

مذاکرات آمریکا و ایران در اسلام‌آباد بیشتر شبیه «خاموش‌کردن آتش» است تا رسیدن به یک توافق بزرگ.
1.هرمز نقطه فشار فوری است؛ اگر مسیر کشتیرانی قابل پیش‌بینی نشود، اقتصاد جهانی و بازار انرژی دوباره شوک می‌گیرد.
2.ایران دنبال دستاورد ملموس است،به‌ویژه دسترسی به بخشی از دارایی‌های بلوکه‌شده تا بتواند نتیجه را در داخل کشور قابل دفاع نشان دهد.
3.آمریکا دنبال کاهش ریسک هرمز و هم‌زمان کنترل موضوعات بزرگ‌تر مثل تحریم‌ها و پرونده هسته‌ای است.
4.لبنان بزرگ‌ترین عامل خراب‌کننده است؛ هر تشدید جدی آن‌جا می‌تواند کل روند را قفل کند.

به نظرم احتمال یک توافق مرحله‌ای و مشروط (مثل بسته هرمز + بخشی از دارایی‌ها + تمدید آتش‌بس) بیشتر از توافق نهایی و بلندمدت است.

ترامپ گفت که پس از گفت‌وگو با مقام‌های پاکستان، حاضر شده حمله به ایران را برای دو هفته متوقف کند؛ به شرطی که ایران تنگه هرمز را فوراً و به‌صورت امن باز کند. او گفته این آتش‌بس باید دوطرفه باشد و در این مدت روی توافق نهایی صلح کار شود

جنگ ایران روز ۳۸؛ این‌جا ۱۰ تازه‌ترین موردی است که احتمالاً باید بدانید…

۱. ترامپ گفت: «تمام کشور را می‌شود در یک شب از بین برد. و آن شب ممکن است فردا شب باشد.»

ترامپ در یک کنفرانس خبری در کاخ سفید، فراتر از همه تهدیدهای قبلی خود صحبت کرد.

او گفت که ضرب‌الاجل سه‌شنبه ساعت ۸ شب، نهایی است.

وزیر دفاع، هگسث، اعلام کرد: «امروز بیشترین حجم حملات از روز اول تاکنون خواهد بود. فردا حتی بیشتر از امروز.»

وقتی یک خبرنگار از ترامپ پرسید آیا نگران ارتکاب جنایت جنگی از طریق هدف قرار دادن زیرساخت‌های غیرنظامی است یا نه، او گفت: «نه. امیدوارم مجبور نشوم این کار را بکنم.»

در زمان نگارش این متن، تنها چند ساعت تا پایان این ضرب‌الاجل باقی مانده است.

۲. مصر، پاکستان و ترکیه یک آتش‌بس ۴۵ روزه پیشنهاد کردند. ایران آن را رد کرد. ترامپ گفت: «کافی نیست.»

میانجی‌گران از مصر، پاکستان و ترکیه یک پیشنهاد نهایی به هر دو طرف فرستادند — آتش‌بس ۴۵ روزه، بازگشایی تنگه هرمز، و مسیری برای پایان دائمی جنگ.

ایران فوراً آن را رد کرد و گفت تنها در صورتی پایان جنگ را می‌پذیرد که تضمین داده شود دوباره مورد حمله قرار نخواهد گرفت.

دیپلمات ایران در قاهره گفت: «ما دیگر به دولت ترامپ اعتماد نداریم، چون ایالات متحده در دورهای قبلی مذاکرات، دو بار ما را بمباران کرد.»

ترامپ این پیشنهاد را تأیید کرد، اما گفت «مهم است اما کافی نیست.»

پس از آن، ایران از طریق پاکستان، پیشنهاد متقابل ۱۰ ماده‌ای خود را فرستاد.

۳. اسرائیل رئیس استخبارات سپاه پاسداران را کشت. و در یک شب سه میدان هوایی تهران را هدف قرار داد.

اسرائیل، مجید خادمی، رئیس استخبارات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران را ترور کرد.

سپس در طول شب سه میدان هوایی تهران بهرام، مهرآباد و آزمایش را هدف قرار داد و ده‌ها چرخبال و هواپیمای متعلق به نیروی هوایی ایران را نابود کرد.

ایران هر دو مورد را تأیید کرد.

این فقط از بین بردن توانایی نظامی نیست، بلکه تخریب سیستماتیک فرماندهی، استخبارات، و زیرساخت‌های ترانسپورتی به‌صورت هم‌زمان است.

۴. ایران برای ۳۸ روز پی‌درپی هیچ اینترنتی نداشته است. طولانی‌ترین قطع سراسری اینترنت که تاکنون ثبت شده است.

نت‌بلاکس در روز ۳۸ تأیید کرد که قطع اینترنت ایران اکنون به طولانی‌ترین قطع سراسری اینترنت در تاریخ ثبت‌شده تبدیل شده است.

یک کشور کامل با ۹۳ میلیون جمعیت، از جهان قطع شده است.

یکی از باشندگان تهران به خبرنگاران گفت: «همیشه صدای بمب، پدافند هوایی و پهپاد شنیده می‌شود.»

فرد دیگری گفت که برای تحمل بمباران‌های شبانه، قرص خواب می‌خورد و نگران قطع برق، گاز و آب است. او گفت: «این جنگ را متوقف کنید.»

۵. شش کودک زیر ۱۰ سال در طول شب در تهران کشته شدند.

خبرگزاری فارس ایران گزارش داد که چهار دختر و دو پسر زیر ۱۰ سال، در حملات شبانه آمریکا و اسرائیل بر یک منطقه مسکونی در شهرستان بهارستان تهران کشته شدند.

یک حمله در نزدیکی اسلامشهر، در جنوب‌غرب تهران، دست‌کم ۱۵ نفر دیگر را نیز کشت.

پنج نفر در قم کشته شدند. سه نفر در تهران. شش نفر در شهرهای دیگر. این‌ها اعدادی‌اند که پشت سر تیترهای خبری قرار دارند.

۶. یک پهپاد ایرانی به پایگاه هوایی علی السالم کویت اصابت کرد. ۱۵ امریکایی زخمی شدند.

دو مقام امریکایی تأیید کردند که حمله پهپادی ایران به پایگاه هوایی علی السالم در کویت، در طول شب، ۱۵ نظامی امریکایی را زخمی کرده است.

ایران دیگر فقط زیرساخت‌ها را هدف قرار نمی‌دهد. حالا مستقیماً نیروهای امریکایی را در داخل کشورهای متحد هدف می‌گیرد.

۷. اسرائیل دوباره میدان گازی پارس جنوبی ایران بزرگ‌ترین میدان گاز جهان را هدف قرار داد.

اسرائیل یک مجتمع مهم پتروشیمی در پارس جنوبی را هدف قرار داد؛ بزرگ‌ترین میدان گاز طبیعی جهان که با قطر مشترک است و برای تولید برق مورد نیاز ۹۳ میلیون نفر در ایران اهمیت حیاتی دارد.

در این حمله، دو فرمانده ارشد سپاه پاسداران کشته شدند.

وزیر خارجه پیشین ایران به کشورهای عربی هشدار داد که اگر ترامپ حمله به نیروگاه‌های برق را عملی کند، تمام منطقه در «تاریکی» فرو خواهد رفت.

صلیب سرخ گفت: «تهدید عمدی علیه زیرساخت‌های حیاتی غیرنظامی نباید به یک امر عادی جدید در جنگ تبدیل شود.»

۸. قیمت بنزین در امریکا به هر گالن ۴.۱۲ دالر رسید. از آغاز جنگ ۳۸ درصد افزایش یافته است.

میانگین قیمت هر گالن بنزین معمولی در ایالات متحده به ۴.۱۲ دالر رسید؛ یعنی ۳۸ درصد بیشتر از ۲۸ فبروری.

از اول مارچ تاکنون، قیمت‌ها در همه روزها به‌جز سه روز افزایش یافته‌اند.

همان سه کاهش نیز فقط به اندازه بخش کوچکی از یک سنت بوده‌اند.

انتظار می‌رود افزایش بیشتر هم ادامه پیدا کند. قیمت نفت اکنون به بالاتر از ۱۰۹ دالر در هر بشکه رسیده است؛ ۵۰ درصد بیشتر از زمانی که جنگ آغاز شد.

۹. ایران به‌عنوان شرط صلح، غرامت مالی و تضمین عدم حمله دوباره را خواستار شد.

موضع ایران اکنون روشن و علنی است.

ایران آتش‌بس موقت را نمی‌پذیرد. زیر فشار ضرب‌الاجل مذاکره نمی‌کند.

شرایط ایران برای پایان جنگ شامل پرداخت غرامت مالی بابت خسارات جنگی، لغو همه تحریم‌ها، و یک تضمین الزام‌آور بین‌المللی است که ایالات متحده و اسرائیل هرگز دوباره به ایران حمله نکنند.

ایالات متحده تاکنون این موضع را «غیرمنطقی و بیش از حد» خوانده است.

هر دو طرف از طریق میانجی‌ها صحبت می‌کنند. اما هیچ‌یک به اندازه کافی عقب‌نشینی نکرده‌اند.

۱۰. ۳۸ روز گذشته. هزینه انسانی کامل. در پنج کشور.

• از ۲۸ فبروری تاکنون، بیش از ۳۴۰۰ نفر در سراسر خاورمیانه کشته شده‌اند.
• بیش از ۱۹۰۰ نفر در ایران.
• دست‌کم ۱۴۰۰ نفر در لبنان.
• ده‌ها نفر در اسرائیل، کشورهای خلیج، و عراق.
• ۱۳ نظامی امریکایی کشته شده‌اند و ۳۶۵ نفر زخمی شده‌اند.

ایران نه اینترنت دارد. نه رهبر عالی. نه پول باارزش ثابت.

میدان‌های هوایی بمباران می‌شوند. پوهنتون‌ها ویران شده‌اند. و حکومتی که هنوز هم می‌گوید: ما تسلیم نخواهیم شد.

امشب ساعت ۸ به وقت شرق امریکا، جهان خواهد فهمید که بعد چه اتفاقی می‌افتد

وضعیت اخیر ایران و سناریوهای محتمل پیش‌رو

چند چارچوب تحلیلی تازه که این روزها در رسانه‌ها و think-tank‌ها زیاد تکرار می‌شود این‌هاست.
یک روایت می‌گوید تهران ممکن است به جای عقب‌نشینی سریع، روی «طولانی کردن بحران برای گرفتن معامله بهتر» حساب کند. فایننشال تایمز و چتم‌هاوس به این منطق اشاره کرده‌اند که ایران می‌خواهد هزینه بی‌ثباتی را برای دیگران بالا ببرد تا در نهایت با امتیاز بیشتر پای میز مذاکره برگردد.
روایت دوم این است که جانشینی ممکن است به سمت نظامی‌تر شدن نظام برود، یعنی وزن سپاه در ساختار تصمیم‌گیری از گذشته هم بیشتر شود. رویترز و واشنگتن اینستیتوت هر دو هشدار داده‌اند که در صورت حذف رهبر، امکان برآمدن عناصر تندروتر و امنیتی‌تر بالاست.

روایت سوم این است که حمله خارجی می‌تواند در کوتاه‌مدت نوعی انسجام جنگی و ملی‌گرایانه ایجاد کند، اما در میان‌مدت بحران مشروعیت را عمیق‌تر کند؛ این نگاه را هم کرایسز گروپ و چتم‌هاوس و هم چند گزارش رسانه‌ای تقویت می‌کنند. 

از نظر من، سناریوی اول و محتمل‌تر در کوتاه‌مدت این است که نظام سقوط فوری نکند، بلکه به سمت تثبیت امنیتی برود: شورای رهبری، سپاه، نهادهای امنیتی و روحانیون محافظه‌کار تلاش کنند کنترل را نگه دارند، سرکوب را تشدید کنند، و همزمان درِ مذاکره محدود را کامل نبندند. دلیلش روشن است: در اعتراضات قبلی نیروهای امنیتی همچنان وفادار مانده‌اند، اپوزیسیون داخل و خارج کشور هم همچنان پراکنده است، و حتی برخی ارزیابی‌های آمریکایی که رویترز نقل کرده، نسبت به «تغییر رژیم سریع» بدبین بوده‌اند. 

سناریوی دوم یک گذار کنترل‌شده اما سخت است: یعنی رهبر بعدی یا یک ساختار جمعی، با محوریت محافظه‌کاران و احتمالاً نفوذ بیشتر سپاه، بر سر کار بیاید و بعد ایران به سمت آتش‌بس یا توافق محدود درباره جنگ، موشک‌ها یا پرونده هسته‌ای برود. این سناریو وقتی قوی‌تر می‌شود که نخبگان حاکم به این نتیجه برسند که بقای نظام مهم‌تر از ادامه فرسایشی جنگ است. گزارش‌های کرایسز گروپ، رویترز و FT نشان می‌دهد که بعد از ضربات نظامی و فشار اقتصادی، انگیزه برای «نجات نظام از راه معامله» می‌تواند بالا برود. 

سناریوی سوم که پرهزینه‌ترین است، شکاف درونی و آشوب چندلایه است: جنگ ادامه پیدا کند، تنگه هرمز یا مسیرهای انرژی ناامن‌تر شوند، اقتصاد بیشتر فروبپاشد، اعتراضات دوباره جان بگیرد، و در خود حاکمیت هم رقابت بر سر جانشینی و قدرت بالا برود. اکونومیست، رویترز و واشنگتن اینستیتوت روی خطر کشیده شدن بحران به یک نزاع منطقه‌ای بزرگ‌تر و همزمان یک بحران داخلی عمیق‌تر تاکید کرده‌اند. این سناریو هنوز محتمل‌ترین نیست، ولی اگر جنگ طولانی شود، وزنش بالا می‌رود. 

سناریوی چهارم که بعضی‌ها در فضای رسانه‌ای زیاد درباره‌اش حرف می‌زنند، فروپاشی سریع نظام و جایگزینی فوری آن است.
من این را فعلاً کم‌احتمال‌تر می‌دانم. علت نه این است که نارضایتی کم است، بلکه چون اپوزیسیون یکپارچه نیست، آلترناتیو سازمان‌یافته و مورد اجماع روشن دیده نمی‌شود، و تجربه اعتراضات اخیر نشان داده که خشم اجتماعی لزوماً به انتقال قدرت سریع تبدیل نمی‌شود. رویترز و برخی تحلیل‌های دیگر مشخصاً روی شکاف اپوزیسیون و نبود یک محور واحد تاکید کرده‌اند.

ایران بعد از خامنه ای ؟

ایران بعد از خامنه‌ای، دست‌کم در کوتاه‌مدت، بیشتر به سمت خلأ کنترل‌شده می‌رود تا فروپاشی فوری. یعنی نظام اول تلاش می‌کند خیلی سریع نشان بدهد که زنجیره قدرت قطع نشده و تداوم برقرار است. سابقه و ساختار حقوقی جمهوری اسلامی هم دقیقاً برای همین طراحی شده که در لحظه جانشینی، پیام «ثبات» بدهد نه «بی‌نظمی». 

اما در عمل، من سه تصویر محتمل می‌بینم:
1. تداوم نظام با چهره‌ای جدید
محتمل‌ترین سناریو این است که یک رهبر جدید از درون هسته سخت نظام انتخاب شود، نه کسی که مسیر جمهوری اسلامی را تغییر دهد. رویترز هم نوشته که در سناریوی جانشینی، اولویت حاکمیت حفظ تداوم و وفاداری به اصول نظام است. 
2. قدرت‌گیری بیشتر نهادهای امنیتی و سپاه
چون جانشین روشن وجود ندارد و کشور هم در وضعیت جنگی و امنیتی است، وزن واقعی قدرت احتمالاً موقتاً بیشتر به سمت نهادهای امنیتی و نظامی می‌رود. AP هم صریحاً گفته که آنچه بعداً رخ می‌دهد تا حد زیادی به نهادهایی مثل سپاه بستگی دارد. 
3. افزایش شکاف داخلی، نه الزاماً تغییر رژیم
خامنه‌ای فقط یک فرد نبود، ستون تعادل بین روحانیت، سپاه، بیت رهبری و شبکه‌های وفادار نظام بود. با حذف او، شکاف‌های پنهان می‌تواند آشکارتر شود. ولی این به معنی تغییر فوری رژیم نیست، چون نظام هنوز ابزار سرکوب، سازماندهی و انتقال قدرت را دارد. در عین حال، نارضایتی اقتصادی و اجتماعی و فرسایش مشروعیت، فشار را بالا نگه می‌دارد. 

بنا، ایران بعد از خامنه‌ای احتمالاً در کوتاه‌مدت سخت‌تر، امنیتی‌تر و محتاط‌تر می‌شود، نه آزادتر. اگر تغییری هم رخ بدهد، بیشتر از مسیر رقابت درون حاکمیت و فشار انباشته اجتماعی خواهد بود، نه صرفاً با مرگ خامنه‌ای در یک شب.

تمثیل غار افلاطون

افلاطون در کتاب جمهوریت داستانی را بیان می‌کند که تا امروز هم معنا و پیام عمیقی برای زندگی انسان دارد.

او می‌گوید گروهی از انسان‌ها از کودکی در غاری زنجیر شده‌اند و فقط سایه‌ها را بر دیوار می‌بینند. چون هرگز چیزی فراتر از آن ندیده‌اند، همان سایه‌ها را حقیقت می‌پندارند. اما وقتی یکی از آنان آزاد می‌شود و از غار بیرون می‌رود، با دنیای واقعی، نور، آگاهی و حقیقت روبه‌رو می‌شود. آن‌گاه درمی‌یابد که آنچه در غار می‌دید، تنها سایه‌ای از واقعیت بوده است.

پیام این داستان بسیار روشن است:
گاهی ما نیز در زندگی، به آنچه فقط ظاهر حقیقت است دل می‌بندیم و آن را حقیقت کامل می‌پنداریم. در حالی که دانایی، تفکر و آگاهی، انسان را از تاریکی نادانی به روشنایی حقیقت می‌رساند.

درس بزرگ این تمثیل این است:
هر چیزی که می‌بینیم، می‌شنویم و باور می‌کنیم، همیشه تمام حقیقت نیست.
برای رسیدن به حقیقت، باید جرأت اندیشیدن، پرسیدن و بیرون آمدن از غار عادت‌ها و باورهای محدود را داشته باشیم.

نام کتاب: جمهوریت

به خودت یادآوری کن که زندگی دشمن تو نیست. وقتی انتظارها با واقعیت برخورد می‌کند، ممکن است زندگی سخت به نظر برسد؛ اما چالش‌ها نشانه‌ی اشتباه بودن مسیر نیستند، بلکه نشان می‌دهند که در حال رشد هستی. اگر موانع را مجازات نبینی، آرامش و وضوح برمی‌گردد. زندگی در حال ساختن توست، نه تخریب تو.

من باور دارم بسیاری از سختی‌ها علیه ما نیستند؛ آن‌ها آمده‌اند تا ما را عمیق‌تر، صبورتر و قوی‌تر بسازند. وقتی نگاه‌مان را تغییر دهیم، می‌بینیم که زندگی نه یک میدان جنگ، بلکه یک مسیر برای بالیدن و تبدیل شدن به نسخه‌ی بهتر خود ماست.

30 Jan 2026

ترسناک‌ترین جای زندگی این است که مثل سال گذشته، در همان نقطه باقی بمانی.
ماندن در راحتی در ظاهر آرام است، اما با گذشت زمان قیمتش را خواهی پرداخت. رشد نیاز به حرکت دارد؛ به چالش خودی، به ناراحتی، به پرسش دوباره‌ی آن‌چه فکر می‌کنی می‌دانی. وقتی حرکت نمی‌کنی، توانایی‌ات خاموش می‌شود و روزها بدون تغییر در هم گم می‌شوند.
……..

اینجا همان جایی است که با تجربه‌ی خودم عمیقاً می‌فهمم:
در زندگی من از مهاجرت‌ها، بحران‌ها، و دوباره‌ساختن‌های که تجربه کردم، هر از گاهی که از جای امن بیرون شده‌ام، مسیر تازه‌ای باز شده. برای من هیچ‌چیز به اندازه‌ی «درجا ماندن» خطرناک نیست.
پیشرفت؟ کامل بودن نمی‌خواهد، فقط قدم برداشتن می‌خواهد؛ حتی اگر آن قدم ها کوچک باشد.
آنچه باید از آن بترسیم «حرکت کردن» نیست؛ «بی‌حرکت ماندن» است.
پیشرفت همیشه آن‌سوی ترس ایستاده است.

۲۷ جنوری
لندن - انگلیس

تصویر ذهنی ما سقف موفقیت ما است؛
انسان تنها تا جایی پیش می‌رود که خود را لایق آن می‌داند. وقتی خود را کم‌ارزش ببینیم، پیش از آنکه فرصت‌ها را درست بسنجیم، آن‌ها را رد می‌کنیم. اما وقتی برای خود احترام و جایگاه بلندتری قائل شویم، تصمیم‌ها واضح‌تر می‌شود، سطح توقع بالا می‌رود و اعتمادبه‌نفس راه را باز می‌کند. تغییر بیرونی از همان لحظه شروع می‌شود که روایت درونی‌ات را تغییر بدهی.
…..

تجربۀ من نشان داده که هر بار تصویرم را از خودم ارتقا داده‌ام، زندگی‌ام هم ارتقا یافته. این نوشته فقط یک جمله نیست؛ بل یک یادآوری است که تغییر بیرونی از تغییر روایت درونی آغاز می‌شود.

۲۳ جنوری ۲۰۲۶
لندن-انگلیس

The Path to Self-Love by Ruby Dhal

آقای رابی می‌گوید داشتن یک حلقهٔ حمایتی سالم برای رشد درونی و خوددوستی ضروری است. چنین جمعی می‌تواند احساس ارزشمندی، شادی، امنیت و تعلق را بیشتر کند و تنهایی و احساسات منفی را کاهش دهد.
وقتی اطراف‌ات پر از آدم‌های مهربان، قابل اعتماد و مشوق باشد، راحت‌تر حرف می‌زنی، کمتر می‌ترسی، و ذهن‌ات برای تجربه‌های تازه بازتر می‌شود.
کتاب تأکید می‌کند برای تقویت خوددوستی باید خود را با کسانی احاطه کرد که افکار مثبت، تلاش‌ها و مسیر رو به رشد تو را تأیید می‌کنند.
…….

نوت: برای من این نوشته یادآوری می‌کند که هیچ‌کس تنها رشد نمی‌کند. آنچه مسیر زندگی را می‌سازد، فقط تلاش فردی نیست بل آدم‌هایی هستند که تو را درک میکنند، بالا می‌برند و احساس ارزشمند بودن می‌دهند. در تجربهٔ خودم از سال‌های کارم و زندگی ام در افغانستان تا ساختن زندگی تازه در بریتانیا، بارها دیده‌ام که حضور چند انسان درست می‌تواند چیقدر معجزه باشد.
این متن برایم تأکید دوباره است که باید دایرهٔ اطراف‌ما را آگاهانه انتخاب کنیم؛ چون همین آدم‌ها هستند که یا به ما کمک می‌کنند خودمان را بیشتر دوست داشته باشیم، یا باعث می‌شوند از خودمان فاصله بگیریم، پس در انتخاب تان دقت کنید.

۲۰ جنوری ۲۰۲۶
لندن -انگلیس