სახელმწიფო სიმბოლიკისა და ჰერალდიკის დეპარტამენტი

2022 წლიდან უკრაინელი ხალხი ყოველი წლის 15 ივლისს ზეიმობს უკრაინული სახელმწიფოებრიობის დღეს (უკრ. День Української Державності). დღესასწაულის კონცეფცია ეძღვნება უკრაინელი ხალხის ერთიან ერად ჩამოყალიბების აღნიშვნას და უკრაინის სახელმწიფოს ერთობას. ამასთან, 15 ივლისი ემთხვევა კიევის რუსეთის პირველი ქრისტიანი მმართველის, მოციქულთასწორი ვოლოდიმირ დიდის ხსენების დღეს, რომელმაც კიევის რუსეთში ქრისტიანობა სახელმწიფო რელიგიად გამოაცხადა და ხელი შეუწყო ერთიანი უკრაინული სახელმწიფოს შექმნას.

ტრადიციულად, ამ დღის სიმბოლოა უკრაინული სამკბილა (ქართულად უფრო გავრცელებული სახელწოდებაა "სამკაპა", რაც სინამდვილეში უკრაინულად „трезубец“- ცივი იარაღის აღმნიშვნელია და არა გერბზე დატანილი "тризуб"-ის). ეს ნიშანი უკრაინის სახელმწიფო მცირე და დიდი გერბის ცენტრალური ფიგურაა და განასახიერებს უკრაინელი ხალხის ერთობას, სიძლიერეს და თავისუფლებისკენ სწრაფვას.

სამკბილა ერთ-ერთი უძველესი უკრაინული სიმბოლოა, რომელსაც ჯერ კიდევ კიევის რუსეთის მთავრები გამოსახავდნენ საკუთარ საბეჭდავებსა და მონეტებზე. ამ სიმბოლოს წარმოშობის მრავალი ვერსია არსებობს, მაგრამ უკრაინაში აღიარებული ოფიციალური ვერსიის თანახმად, პირველად სამკბილას გამოყენება კიევის დიდ მთავარს, ვოლოდიმირ დიდს მიეწერება.
სამკბილა უკრაინის ოფიციალური სიმბოლო 1918 წლის 25 თებერვალს გახდა, როდესაც რუსეთის იმპერიის რღვევის შედეგად დაარსდა უკრაინის სახალხო რესპუბლიკა, თუმცა გასაბჭოების შემდგომ აღნიშნული სიმბოლო აიკრძალა.

სამკბილას აქტიურად იყენებდნენ უკრაინული ემიგრანტული ორგანიზაციები, კერძოდ, ОУН და УПА, რომელთა მთავარ მიზანს დამოუკიდებელი უკრაინული სახელმწიფო შექმნა წარმოადგენდა.

საბჭოთა კავშირის რღვევის შემდგომ, 1992 წელს სამკბილა ისევ გახდა უკრაინის ეროვნული სიმბოლო. აქვე აღსანიშნავია ის ფაქტი, რომ თითქმის 30 წლის განმავლობაში უკრაინას მხოლოდ მცირე სახელმწიფო გერბი ჰქონდა, რომელიც წარმოადგენდა ლაჟვარდის ველზე გამოსახულ ოქროს სამკბილას. უკრაინამ დიდი სახელმწიფო გერბი მხოლოდ 2021 წელს მიიღო. ამ გერბის ცენტრალური ფიგურა ისევ ლაჟვარდის ველზე გამოსახული ოქროს სამკბილაა. ფარის მტვირთველნი არიან მარჯვნივ შემართული ოქროს ლომი და ოქროსსამოსიანი კაზაკი. ფარი დაგვირგვინებულია ოქროს გვირგვინით.
ამასთან, სამკბილა უკრაინის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის სიმბოლოცაა.

მიუხედავად იმისა, რომ სამკბილას (სამკაპას) თავდაპირველი მნიშვნელობის ერთი, კონკრეტული, ზუსტი განმარტება არ არსებობს, მას ხსნიან როგორც ისტორიულ, ისე რელიგიურ კონტექსტში, დღეს ეს ეროვნული სიმბოლო ქვეყნის თავისუფლებას, ერთიანობას, ბრძოლისუნარიანობას და სულიერ ღირებულებებს გამოხატავს.

ნახევარმთვარისა და ვარსკვლავის სიმბოლოს შესახებ

ნახევარმთვარისა და ვარსკვლავის გამოსახვას საუკუნოვანი ისტორია და ღრმა სიმბოლური ფესვები აქვს, რომელიც დღეს ისლამურ სამყაროსთან და თურქულ კულტურასთანაა დაკავშირებული. თუმცა ნახევარმთვარისა და ვარსკვლავის კომბინაცია ამ რეგიონში მუსლიმურ და თურქულ ტომებამდე ბევრად ადრე, ბიზანტიურ და ანტიკურ პერიოდში გამოიყენებოდა, რაც მესოპოტამიიდან და ძველი საბერძნეთიდან გადავიდა. ის არა მხოლოდ ციური სხეულების, არამედ ღვთაებრივი მფარველობის, ქალღმერთების (არტემიდე/ჰეკატე) გამოხატულება და მოგვიანებით კი – ქრისტიანული ხატწერის ატრიბუტი იყო (მსგავსი სიმბოლიკის ერთ-ერთი უძველესი ნიმუში ჯერ კიდევ ძვ.წ. 300 წელს, მაკედონიის პატარა ქალაქ ურანოპოლისის [ზეცის ქალაქი} ბრინჯაოს მონეტებზეა დაფიქსირებული ).

კონსტანტინოპოლამდე (დღევანდელი სტამბოლი) ამ ქალაქს ბიზანტიუმი ერქვა. ლეგენდის თანახმად, როდესაც მეფე ფილიპე II-მ (ალექსანდრე მაკედონელის მამამ) ქალაქს ალყა შემოარტყა და ღამით დააპირა მასზე თავდასხმა, მოულოდნელად ნახევარმთვარე ამოიწვერა, მიდამო გაანათა და თავდამსხმელები გამოაშკარავა. მიიჩნეოდა, რომ მთვარემ ქალაქი გადაარჩინა, რის შემდეგაც ბიზანტიუმის მფარველ ღვთაებად ჰეკატე (მთვარის ქალღმერთი) გამოცხადდა. ნახევართმთვარე კი ქალაქის ოფიციალურ სიმბოლოდ იქცა და საუკუნეების განმავლობაში მასში მოჭრილ მონეტებზე გამოისახებოდა.

მას შემდეგ, რაც იმპერატორმა კონსტანტინე დიდმა ბიზანტიუმი ქრისტიანული იმპერიის დედაქალაქად აქცია, ძველი სიმბოლოები მთლიანად არ გაუქმებულა, არამედ ახალი, ქრისტიანული შინაარსი შეიძინა. კერძოდ, ნახევარმთვარე ღვთისმშობელს დაუკავშირდა (ახლა უკვე მარიამი ითვლებოდა ქალაქის მთავარ მფარველად. იკონოგრაფიაში ღვთისმშობელს ხშირად გამოსახავდნენ მთვარის ნახევარწრეზე მდგომარეს, აპოკალიფსური ხილვის მიხედვით: „დედაკაცი, მზით შემოსილი და მთვარე ფერხთით“). მთვარე ამ შემთხვევაში მის უბიწოებას, ვარსკვლავი კი ქრისტეს ან ბეთლემის ვარსკვლავს განასახიერებდა.

ცალკეულ ბიზანტიურ ფრესკებზე, წმინდა მეომრების (მაგალითად, წმინდა გიორგის ან თეოდორეს) ფარებზე ხშირად ვხედავთ ნახევარმთვარისა და ვარსკვლავის კომბინაციას. ეს სიმბოლო ამ კონტექსტში ღვთაებრივი მფარველობისა და ზეციური ძალების ნიშანია.

ბიზანტიის იმპერიის გვიან პერიოდში ნახევარმთვარე და ვარსკვლავი აქტიურად გამოიყენებოდა ქალაქის გერბებსა და სახელმწიფო სიმბოლიკაში. ხოლო კონსტანტინეპოლის დაცემის შემდეგ კიდევ რამდენიმე საუკუნე გვხვდებოდა ევროპელ დიდგვაროვანთა და სამხედრო პირთა ბეჭდებსა თუ შესამოსელზე. ამ ორნამენტით ისინი ხაზს უსვამდნენ მათი წარმომავლობის სიძველეს და კავშირს ჯვაროსნებთან და რაინდებთან.

როდესაც 1453 წელს სულთანმა მეჰმედ II-მ (დამპყრობელმა) კონსტანტინოპოლი აიღო და ბიზანტიის იმპერია დაემხო, ოსმალებმა, როგორც ახალმა მმართველებმა, გადაიბარეს ქალაქის მდიდარი კულტურული და სახელმწიფოებრივი მემკვიდრეობა, რაც მათი პოლიტიკური სტრატეგია გახლდათ. მეჰმედ II-მ თავი „რომის იმპერატორად“ გამოაცხადა. ქალაქის ტრადიციული სიმბოლოს - ნახევარმთვარისა და ვარსკვლავის შენარჩუნებით და მოდიფიკაციით, ოსმალეთის იმპერიამ ხაზი გაუსვა იმას, რომ ისინი იყვნენ ამ რეგიონისა და დიდი იმპერიის კანონიერი მემკვიდრეები (თუმცა, როგორც მკვლევრები აღნიშნავენ, ამ გამოსახულებებს თურქული მომთაბარე ტომებიც იყენებდნენ ძველი მესოპოტამიური ცივილიზაციების გავლენით, სადაც ნახევარმთვარე მთვარის ღმერთი სინის სიმბოლო იყო, ხოლო ვარსკვლავი - ქალღმერთ იშთარის. ასევე მიიჩნევენ, რომ მე-8 საუკუნეში გოქთურქების (ანუ „ცისფერი/ზეციური თურქები“ — შუა საუკუნეების მომთაბარე თურქული ტომები, რომლებმაც ჩამოაყალიბეს თურქთა სახაკანო 552–745 წწ. და „თურქი“ საკუთარ ეთნიკურ და პოლიტიკურ თვითსახელწოდებად აქციეს) დროს, ნახევარმთვარისა და ვარსკვლავის სიმბოლოები წარმოადგენდა პირველ გამოსახულებებს, რომლებიც გამოიყენებოდა ცენტრალურ აზიაში. ხოლო მისი, როგორც ოსმალეთის სიმბოლოს იდენტიფიცირება, დაემთხვა კონსტანტინოპოლის დაპყრობას).

დროთა განმავლობაში, ოსმალეთის გავლენის ზრდასთან ერთად, ნახევარმთვარისა და ვარსკვლავის კომბინაცია იმდენად ასოცირდა ოსმალეთის იმპერიასთან, თურქებთან, რომ მსოფლიომ ის ისლამური სამყაროს მთავარ ნიშნად აღიქვა, მიუხედავად იმისა, რომ მისი ფესვები ანტიკურ და ბიზანტიურ-ქრისტიანულ წარსულში მიდის.

15 ივლისს თურქეთის რესპუბლიკა "დემოკრატიისა და ეროვნული ერთობის დღეს აღნიშნავს". ეს დღე თურქეთის რესპუბლიკაში ოფიციალურ სახელმწიფო დღესასწაულად თურქეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტის 2016 წლის 29 ოქტომბრის ბრძანებით გამოცხადდა.
ყოველი წლის 15 ივლისს იხსენებენ 2016 წლის წარუმატებელი სამხედრო გადატრიალების მცდელობის დროს დაღუპულ 240 სამოქალაქო პირს, პოლიციელსა და სამხედროს.

სხვა თურქული სახელმწიფო დღესასწაულების მსგავსად, 15 ივლისის "დემოკრატიისა და ეროვნული ერთობის დღის" ცერემონიის განუყოფელი ნაწილია თურქეთის რესპუბლიკის სახელმწიფო დროშა, რომელიც წამოადგენს მეწამულ ქსოვილზე გამოსახულ ვერცხლის ნახევარმთვარესა და ვერცხლის ხუთქიმიან ვარსკლავს.
ეს დროშა ოსმალეთის იმპერიის ოფიციალური სიმბოლო 1844 წელს გახდა, ხოლო თურქეთის რესპუბლიკის ამჟამინდელმა სახელმწიფო დროშამ თანამედროვე სახე 1936 წელს მიიღო.

ოსმალური დროშა თანამედროვე თურქეთის დროშისგან ნახევარმთვარისა და ვარსკლავის პროპორციებით და ზომით განსხვავდება: ოსმალური დროშაზე გამოსახული ფიგურები უფრო ფართოა, ამასთან ოსმალური დროშის მეწამული ფერი თანამედროვე თურქულ დროშაზე ოდნავ უფრო მუქია.

აქვე აღსანიშნავია ის ფაქტი, რომ თურქეთის რესპუბლიკა არის იმ იშვიათი სახელმწიფოების რიცხვში, რომელსაც სახელმწიფო გერბი არ გააჩნია.

14 ივლისს საფრანგეთი აღნიშნავს ეროვნულ დღესასწაულს - ბასტილიის აღების დღეს.
ბასტილიის ციხე, სადაც სახელმწიფო დამნაშავე პატიმრები იხდიდნენ სასჯელს, საფრანგეთის რევოლუციის დროს, 1789 წლის 14 ივლისს, ამბოხებულებმა შტურმით აიღეს. ამ მოვლენის წლისთავზე, 1790 წელს კი ფედერაციის პირველი დღესასწაული (Fête de la Fédération) გაიმართა.

თანამედროვე საფრანგეთის ერთ-ერთი სახელმწიფო ნიშანი, დროშა არის სამფეროვანი ქსოვილი (ტრიკოლორი). ფერები განლაგებულია ვერტიკალურად, შემდეგი თანმიმდევრობით: ლურჯი, თეთრი, წითელი.
საფრანგეთს ამჟამად აქვს არაოფიციალური გერბი, ქვეყნის სიმბოლო, რომელიც არაა კონსტიტუციით განსაზღვრული და არ გააჩნია იურიდიული სტატუსი, თუმცა 1953 წლიდან გამოიყენება, როგორც სახელმწიფო სიმბოლო საერთაშორისო დონეზე.
დევიზი: „თავისუფლება, თანასწორობა, ძმობა“
ჰიმნი: „მარსელიეზა“

შუა საუკუნეებიდან საფრანგეთის მონარქიას ჰქონდა ცნობილი გერბი - ლურჯ ფარზე სამი ოქროსფერი შროშანი (fleurs-de-lys).
მონარქიის დაცემისას, 1792 წლიდან, სამეფო ჰერალდიკა გაუქმდა. რესპუბლიკამ უარი თქვა ტრადიციულ გერბზე, რადგან იგი ასოცირდებოდა ბურბონთა დინასტიასთან, მონარქიულ ძალაუფლებასთან და ტირანიასთან.

სიმბოლო, რომელიც დღეს გერბის ფუნქციას ასრულებს, წარმოადგენს, ნახევარმთვარისებურ ფარს, რომელიც ერთ მხარეს ლომის თავით ბოლოვდება, მეორეს კი - არწივით, ცენტრში დატანილია მონოგრამა «RF» («République Française»). ფარის გარშემო დაფნისა და მუხის ტოტებია (მშვიდობის, ძლიერებისა და სიბრძნის გამოხატულებად). ცენტრალური ფიგურაა ლიქტორების ძნა (ფასცია - სამართლიანობის სიმბოლო).

თუმცა, საფრანგეთს აქვს მეორე სიმბოლოც, ალეგორია - „მარიანა“, რომელიც ფრანგი ხალხისთვის თავისუფლებას, თანასწორობასა და რესპუბლიკურ იდეოლოგიას გამოხატავს.
„მარიანას“ სიმბოლო საფრანგეთის ისტორიის ყველაზე დრამატულ პერიოდებს უკავშირდება. ის არ არის მხოლოდ ერთი კონკრეტული ქალი, არამედ რევოლუციური იდეების განსახიერებაა. 1792 წლიდან, საფრანგეთის ეროვნული კონვენციის დადგენილებით, ახალ სახელმწიფო ბეჭედზე დატანილი იყო ქალის გამოსახულება, რომელიც ხელით ფრიგიულ ჩაჩს (თავისუფლების სიმბოლო) აღმართავდა.

რაც შეეხება სახელის წარმომავლობას, მე-18 საუკუნეში "მარი" და "ანა" საფრანგეთში ყველაზე გავრცელებული სახელები იყო, რომელსაც ძირითადად მუშათა კლასისა და გლეხის ქალები ატარებდნენ. მონარქიის დამხობის შემდეგ მოსულმა ხელისუფლებამ ეს სახელი აირჩია იმის ხაზგასასმელად, რომ ახალი რესპუბლიკა უბრალო ხალხს ეკუთვნოდა.

ქალს, როგორც რევოლუციისა და თავისუფლების სიმბოლოს, მრავალი ფრანგი მხატვარი თუ სკულპტორი გამოსახავდა. პირველ რიგში კი, ალბათ ყველას გაახსენდება ეჟენ დელაკრუას ტილო „თავისუფლება ბარიკადებზე,“ რომელიც საფრანგეთის რევოლუციითაა შთაგონებული.
1849 წელს საფრანგეთის შინაგან საქმეთა სამინისტრომ გამოაცხადა კონკურსი ქვეყნის მთავარი სიმბოლოს გამოსავლენად, სადაც ორმა ნამუშევარმა გაიმარჯვა: „მებრძოლი მარიანა“ და „ბრძენი მარიანა“. მიუხედავად იმისა, რომ მეორე იმპერიის პერიოდში „მარიანას“ გამოსახულება აკრძალული იყო, დღეს იგი გამოსახულია საფრანგეთის თითქმის ყველა სახელმწიფო ორგანოს შენობაზე, აგრეთვე - ფრანგული ფრანკის მონეტებზე და თანამედროვე ფრანგულ ევროცენტებზეც.

საფრანგეთის რევოლუციის დროინდელ ამ და სხვა სიმბოლოებზე უფრო ვრცლად წაიკითხავთ ჰერალდიკოს დავით კლდიაშვილის წერილში „სოციალიზმის სიმბოლოების წარმოშობა“ - ჟურნალი „ჰეროლდი №3, 2014წ, გვ.43

ნაწყვეტები სტატიიდან:

„...1789 წლის 14 ივლისს პარიზელებმა ქალაქის წითელ-ლურჯი დროშის ქვეშ აიღეს ბასტილია და საფრანგეთის რევოლუციამ დაიწყო ახალი ერა არა მარტო კაცობრიობის ისტორიაში, არამედ ჰერალდიკაშიც.
ფრანგული რევოლუციის სიმბოლოდ „სიცოცხლის ხე“ იქცა, რომელიც ნებისმიერი ჯიშის ხე ან თუნდაც მიწაში ჩარჭობილი ხის ბოძი იყო. აჯანყებულებს სწამდათ, რომ იგი ნაყოფიერებისა და წარმატების მომტანი იყო. „სიცოცხლის ხე“ თავისუფლებისა და ფეოდალური სისტემის დაცემის სიმბოლოდ გადაიქცა და ამიტომაც საფრანგეთის ყველა ქალაქში საკუთარ „თავისუფლების ხეს“ რგავდნენ, რომელსაც ფრიგიული წითელი ჩაჩით, სამფეროვანი ლენტითა და ადამიანის უფლებების დეკლარაციის ტექსტით რთავდნენ. ამ ხის ქვეშ ცეკვავდნენ ფრანგები „კარმენიოლას“ და დღესასწაულობდნენ მონარქიის დამხობასა და რესპუბლიკის დამყარებას.
..საინტერესოა, რომ ფრიგიული ჩაჩი, როგორც თავისუფლების სიმბოლო, ძველი რომიდან იღებს სათავეს, როდესაც რომაელები განთავისუფლებულ მონებს ამის ნიშნად ხელწერილს და ფრიგიულ ჩაჩს აძლევდნენ.
..ლიქტორების ძნა - ფასცია (აქედან წარმოსდგება სიტყვა ფაშიზმი) თავის საწყისს ძველი რომიდან იღებს, სადაც იგი ხელისუფლების სიმბოლო იყო და მუდამ კონსულების წინ მიჰქონდათ. იგი წარმოადგენდა წითელი ტყავით შეკრულ წკნელებს, რომელიც განასახიერებდა ჩინოვნიკის მიერ დასჯის უფლებას, ხოლო მასში ჩარჭობილი ნაჯახი - წამების უფლებას. ფასცია იყო საფრანგეთის პირველი ემბლემა რესპუბლიკის დამყარების შემდეგ. საინტერესოა, რომ რევოლუციურად განწყობილმა ფრანგებმა უარი განაცხადეს ოფიციალურ სახელმწიფო გერბზე, ხოლო ქვეყნის მთავრობა სახელმწიფო სიმბოლოდ იყენებს „მარიანას“ გამოსახულებას, რომელიც არის საფრანგეთის ალეგორია. მარიანას ვხედავთ როგორც ფრანგულ მონეტებზე, ასევე 1892 წელს მიღებულ ქვეყნის უმაღლეს ჯილდოზე _ საპატიო ლეგიონის ორდენზე.“

https://heraldika.ge/uploads/herald3.pdf

11 ივლისს ინგუში ხალხი თავიანთი დროშის დღეს აღნიშნავდა (დამტკიცებულია 1999 წლის 11 ივლისს).

ინგუშეთის რესპუბლიკის დროშა წარმოადგენს სწორკუთხა ქსოვილს სამი ჰორიზონტალური ზოლით: ზედა - მწვანე, შუა - თეთრი და ქვედა - მწვანე ფერის. ცენტრში ფართო თეთრ ზოლში გამოსახულია წითელი სოლარული ნიშანი
სიმბოლიკა:
• თეთრი – სიწმინდე და სუფთა ზრახვები
• მწვანე – ბუნება, ნაყოფიერება და ისლამი
• წითელი – ბრძოლა უსამართლობის წინააღმდეგ
• ტრისკელიონი/მზის ნიშანი – იგივე სამფეხა ბორჯღალი, არა მხოლოდ კავკასიასა და საქართველოს მთიანეთში გავრცელებული უძველესი მისტიური სიმბოლო, რომელიც გამოხატავს სიცოცხლის უწყვეტ მოძრაობას, ერთიანობას და კეთილდღეობას.

ინგუშეთის რესპუბლიკის გერბი წარმოადგენს წრეს, რომლის ცენტრში გამოსახულია არწივი გაშლილი ფრთებით - კეთილშობილებისა და სიმამაცის, სიბრძნისა და ერთგულების სიმბოლო. გერბის ცენტრში ვერტიკალურად, კავკასიის მთების ფონზე მოთავსებულია საბრძოლო კოშკი, რომელიც განასახიერებს ძველ და ახალ ინგუშეთს. კოშკიდან მარცხნივ გამოსახულია მთა მაატ-ლოამი, მარჯვნივ ბაშ-ლოამი. მთებისა და კოშკის ზემოთ გამოსახულია ზენიტში მყოფი მზის ნახევარწრე, რომლისგანაც ქვემოთ ეშვება შვიდი სწორი სხივი. პატარა წრის ქვედა ნაწილში გამოსახულია სოლარული ნიშანი, რომელიც განასახიერებს მზისა და დედამიწის მუდმივ მოძრაობას, ყველაფერ არსებულის ურთიერთკავშირსა და უსასრულობას. სოლარული ნიშნის რკალის მსგავსი სხივები საათის საწინააღმდეგო მიმართულებისაა. გარშემო წითლით თეთრზე შემოყვება წარწერა: "რესპუბლიკა ინგუშეთი" "გიალგიაი მოხკ" (ГIАЛГIАЙ МОХК).

საქართველოს სახელმწიფო ჰერალდიკისა და სიმბოლიკის დეპარტამენტი საკუთარ ბეჭდურ თუ ციფრურ გამოცემებში დიდ ადგილს უთმობს კავკასიის ჰერალდიკას. 2013 წლის ჟურნალ „ჰეროლდის“ №2- ში დაიბეჭდა მარიამ ბეჟიტაშვილის წერილი „ინგუშეთის ჰერალდიკური ატრიბუტიკა,“ სადაც ავტორი ისტორიის ჭრილში ვრცლად მიმოიხილავს ინგუშების (შენიშვნა: მათი თვითსახელწოდებაა „ღალღაი“-ს [Ghalghai], ხოლო ქართულ წყაროებში გვხვდება ტერმინი „ღლიღვი“) ტრადიციულ და არსებულ სიმბოლიკას, როგორც ეროვნული იდენტობის გამოხატულებას და დასძენს:

«...ინგუშეთის რესპუბლიკის გერბში საკმაოდ ნათლად იგრძნობა ეროვნული ერთობის უნიკალობის ვიზუალიზაცია, ნაციონალური ერთიანობის და მრავალსაუკუნოვანი კულტურის გამოკვეთის ცდა. საზოგადოება, რომელსაც წინამდებარე სტატია შეეხება, ვითარდება სპეციფიკურ პირობებში, არ აქვს სუვერენული ტერიტორიული სახელმწიფოს ფორმა, იგი ინკორპორირებულია რუსეთის ფედერაციაში არასრული ფედერალური თვითგამგებლობის სახით. საკუთარი სახელმწიფოს არქონის პირობებში ძნელია დგომა ეროვნული ინტერესების სადარაჯოზე. როგორც ეროვნული გერბიც აჩვენებს, ინგუშ ერს აქვს კულტურული განკერძოებულობის რესურსი, სრული თვითგამოხატვისა და ავტონომიურობის სურვილი, მაგრამ უფლება - არა! მათ გააჩნიათ უნიკალური სიმბოლოები, რომლებიც ავტონომიურობის იდეალის ვიზუალურ გამოვლინებას წარმოადგენს: ნაციონალური გერბი, დროშა, ჰიმნი.»

სტატია სრულად იხ.
https://heraldika.ge/uploads/herald%20(2).pdf

კვართის გამოსახვის ისტორია საქართველოს სამეფო გერბში

ნაწყვეტი დ. კლდიაშვილის წერილიდან "საქართველოს სამეფო გერბში კვართის გამოსახვის ისტორია"
"ჰეროლდი," N5

"ვახუშტი ბატონიშვილის მიერ შესრულებულ 1735 წლის საქართველოს გენერალურ რუკაზე (ატლასზე) საქართველოს მეფეთა ბაგრატიონების საგვარეულო გერბი “სამეფო კვართიან-დავითიანის” სახელით არის მოცემული და იგი იმ პერიოდისთვის ჩვენი ქვეყნის სახელმწიფო გერბად გვევლინება.
ქართულ სახალმწიფო გერბზე კვართის გამოსახულების გაჩენის საინტერესო მოვლენასთან უნდა გვქონდეს საქმე: XVII საუკუნეში საქართველოში გავრცელდა აზრი, რომ თემურ-ლენგის შემოსევების დროს ქართველებმა წმინდა სიდონიას საფლავიდან ქრისტეს კვართი ამოიღეს და ამის შემდეგ მას კათალიკოსები ინახავდნენ, ხოლო როცა მეფე ალექსანდრე I დიდმა (1412-1442 წწ.) დანგრეული სვეტიცხოველი აღადგინა, კვართი შეინახეს ჯვრის ბუდეში და იგი ტაძარში დაასვენეს.
შაჰ-აბას I-მა (1587-1629 წწ.) ქართლში 1615 წლის ლაშქრობის დროს, თითქოს, ქრისტეს კვართს მიაგნო და, როგორც სამხედრო ნადავლი, სპარსეთში გადაიტანა. 1624 წელს ირანში რუსი ელჩები ვასილი კორობინი და დიაკონი ოსტაფი კუვშინოვი ჩავიდნენ, რომლებიც რუსეთის მეფე მიხაილ ფეოდოროვიჩს (1613-1645 წწ.) ატყობინებდნენ, რომ შაჰ-აბასს სურდა ივერიიდან წამოღებული მაცხოვრის კვართი მისთვის გადაეცა. ელჩები იქვე აღნიშნავდნენ, რომ კვართი თავად არ უნახავთ და არც შეუძლიათ მისი ჭეშმარიტება დაამტკიცონ, თუმცა, როგორც შაჰისგან იცოდნენ, მას მრავალი სასწაული მოეხდინა.
1625 წლის 25 თებერვალს შაჰ-აბას I-ის ელჩმა ურუსან-ბეგმა რუსეთის პატრიარქ ფილარეტს ძვირფასი ქვებით გაწყობილი ოქროს კიდობანი მიართვა, რომელშიც წითელი ფერის კვართი(?) ესვენა. ფილარეტი სკეპტიკურად შეხვდა ამ მოვლენას და მისი ისტორია გამოიკითხა. ამ დროს მოსკოვში მყოფი კახეთის მეფე თეიმურაზ I-ის (1606 - 1616 წწ, 1625-1632 წწ.) ელჩის, არქიეპისკოპოს თეოდორისგან შეიტყო, რომ მართალია, შაჰ-აბასმა საქართველოში ბევრი ეკლესია დაანგრია,
მაგრამ ქრისტეს კვართი არ წაუღია და იგი დღემდე სვეტიცხოველში ინახება. ე.წ. “პარიზის ქრონიკიდან” ცნობილია, რომ, როდესაც შაჰ-აბასმა სვეტიცხოვლის ტაძრის დანგრევა გადაწყვიტა, მისმა იმამებმა შეაჩერეს, რადგან იგი წმინდა ადგილი იყო, რომელზეც ადამიანის ხელის შეხება არ შეიძლებოდა. ამის გამო შაჰ-აბასმა საკუთარი გადაწყვეტილება შეცვალა, ტაძარში შევიდა და ილოცა კიდევაც. ამის შემდეგ რუსეთში “საჩუქარს” გამოცდა მოუწყვეს და მანაც სასწაულები მოახდინა, რის გამოც კვართი მოსკოვის უსპენსკის ტაძარში გადაასვენეს, ხოლო შემდეგ იგი დაანაწევრეს და რუსეთის სხვადასხვა ეკლესიაში დაარიგეს.
კვართის ისტორიის შესახებ ე. ბელოკუროვმა 1891 წელს წიგნიც კი გამოსცა - “Дело оприсылки шахом Аббасом ризы Господней царю Михаилу Феодоровичу в 1625 году”, რომელშიც მის რუსეთში ჩამოტანას ამტკიცებდა.
საინტერესოა, რომ “კვართი არ იყო შეკერილი, თავიდან ბოლომდე ნაქსოვი იყო” (იოანე 19.23). არსებული საეკლესიო ტრადიციით, იგი არა წითელი, არამედ თეთრი ფერისაა და მარიამის მიერ მოქსოვილი, ხოლო იესო მას განუყრელად ატარებდა და მასთან ერთად იზრდებოდა. ქრისტეს კვართთან დაკავშირებულმა ამ ისტორიამ სწორედ ქართულ ჰერალდიკაზე იქონია გავლენა: ქართველმა მეფეებმა საკუთარი სახელმწიფო გერბის მთავარ ფიგურად კვართი გამოსახეს, რამაც იმდროინდელ ქართულ საზოგადოების ყოველგვარი ეჭვები საბოლოოდ გაფანტა.
XIX საუკუნეში, როდესაც საქართველო რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში მოექცა, ბაგრატიონთა გერბში კვართის გამოსახვის საკითხმა კვლავ არაერთგვაროვანი ხასიათი მიიღო.
რუსეთში დამტკიცებულ ბაგრატიონთა (ქართლის მეფე იესეს შთამომავალთა) გერბზე კვართი საერთოდ არ გადაიტანეს, ხოლო შემდეგ არა თეთრი, არამედ წითელი გამოსახეს.
მოგვიანებით ბაგრატიონ მუხრან-ბატონებმა და ბაგრატიონ “გრუზინსკებმა” თეთრი კვართი საკუთარ საგვარეულო გერბზე აღადგინეს. ვახუშტი ბატონიშვილის “სამეფო კვართიან-დავითიან” გერბზე ვერცხლის (თეთრ) ველზე ოქროს (ყვითელი) კვართია გამოსახული. ჰერალდიკური კანონებით ქრისტეს სიმბოლურ გამოსახულებას ვერცხლზე ოქროს ჯვარი წარმოადგენს. აქედან გამომდინარე, ბაგრატიონთა გერბში ქრისტეს კვართის ვახუშტისეული ვარიანტია (თეთრზე ოქრო) მისაღები: და გერბში კვართის გამოსახვის უფლება მხოლოდ ბაგრატიონთა სამეფო შტოს წარმომადგენლებს უნდა ჰქონდეთ.
რუსი მეცნიერი ვ.ვ. პახლიობკინი მიიჩნევს, რომ გერბში “კვართის სიმბოლური მნიშვნელობა ის იყო, რომ იგი ხაზს უსვამდა სამეფო საგვარეულოს სიძველეს, ქართული სახელმწიფოებრიობის სიძველესა და ქვეყანაში უძველესი დროიდან მართლმადიდებლობის შემოტანას”.

წერილი სრული სახით იხ.
http://www.heraldika.ge/uploads/HEROLDI%20V_NEW.pdf

რამდენიმე დღის წინ, სომხეთში, ერევნის მახლობლად, არაგაწონის ოლქში მდებარე ამბერდის ციხესიმაგრეში, სომეხმა არქეოლოგებმა სარესტავრაციო სამუშაოების დროს თამარ მეფის მონეტა აღმოაჩინეს. საზოგადოების მაღალი ინტერესიდან გამომდინარე, მოგაწვდით ამბერდის ციხისა და თამარ მეფის მონეტის შესახებ მცირე ინფორმაციას.

როგორ აღმოჩნდა თამარ მეფის დროინდელი მონეტა სომხეთში?

ისტორიული ამბერდის (იგივე - ანბერდის) ციხე ჩრდილოეთ სომხეთის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ციხესიმაგრე იყო, რომელიც იცავდა სავაჭრო გზებსა და სომხეთის ორ ისტორიულ კულტურულ-რელიგიურ ცენტრს, დვინსა და ვაღარშაპტს (ამ ქალაქის ნაწილია სომეხთა საკათალიკოსო ცენტრი - წმინდა ეჯმიაწინი). მეთერთმეტე საუკუნემდე ამბერდის ციხესიმაგრე სომეხთა სამეფოს, ბაგრატუნთა დინასტიის მფლობელობაში შედიოდა. თუმცა შემდეგ ჯერ ბიზანტიელთა, 1170 წლიდან კი თურქ-სელჩუკთა ხელში გადავიდა და მათ სამხედრო ბაზად გადაიქცა.

1193 წელს ქართველთა ერთიანმა არმიამ, რომელსაც ზაქარია მხარგრძელი და მისი ძმა ივანე ათაბაგი მეთაურობდა, გაათავისუფლა ციხესიმაგრე, რის აღსანიშნავადაც ამ ადგილას წარწერიანი ქვაჯვარი იყო აღმართული.
ამ პერიოდში ჩრდილოეთ სომხეთი, ამბერდის ციხის ჩათვლით (შენიშვნა: მდებარეობის მიხედვით, ციხესიმაგრე არ მიეკუთვნება ისტორიული ლორეს ტერიტორიას), საქართველოს სამეფოს შემადგენლობაში შედიოდა და საქართველოს მეფის ხელდასხმით მმართავდა მხარგრძელთა დინასტია, რომელთაც საპატიოდ მინიჭებული ჰქონდათ შაჰარმენთა და იშხანაციშახანის ტიტულები. მხარგრძელთა მფლობელობაში ციხესიმაგრე სტრუქტურულად გაძლიერდა, განახლდა და მეთორმეტე საუკუნის საქართველოს მნიშვნელოვანი სამხედრო პუნქტი გახდა.
აქედან გამომდინარე, ტერიტორაზე თამარ მეფის ქართული მონეტის აღმოჩენა სრულიად ბუნებრივი მოვლენაა.

მიუხედავად იმისა, რომ ჯერ კიდევ მიმდინარეობს ახლადაღმოჩენილი მონეტის შესწავლა, ჩვენი მხრიდან დავძენთ, რომ თამარის პერიოდის მონეტები, მოჭრილი 1187-1210 წლებში, საქართველოს ტერიტორიაზე ნაპოვნია ერთეულების სახით. სომხეთში აღმოჩენილი მონეტის მსგავს ფულის ნიშანზე , რომელიც თამარისა და დავით სოსლანის სახელითაა 1200 წელს მოჭრილი, ავერსზე თევზის მსგავსი ფიგურული ნიშანია, რომლის ორივე მხარეს მთავრულით დაქარაგმებულია თამარისა და დავითის სახელები. კუთხეებში „ქორონიკონი 420“ (1200), რევერსზე კი არაბული ოთხსტრიქონიანი ზედწერილია: „დედოდალი დედოფალთა, მშვენება ქვეყნისა და სარწმუნოებისა, თამარ ასული გიორგისა, მესიის თაყვანისმცემელი“

უნდა ითქვას ისიც, რომ პირველად ქართულ ნუმიზმატიკაში სწორედ ამ პერიოდის მონეტაზე გვხვდება ფიგურული ნიშანი, რომელზეც დღემდე მიმდინარეობს პოლემიკა სამეცნიერო წრეებში. მკვლევართა ნაწილი მიიჩნევს, რომ ეს გეომეტრიული ფიგურა, რომელიც თამარის ხელრთვად იყო აღიარებული, ქრისტეს მონოგრამისგანაა შედგენილი, ხოლო ნაწილი მიიჩნევს, რომ ეს ფიგურული ნიშანი ქართველ ბაგრატოვანთა საგვარეულო დამღაა.
ხოლო რაც შეეხება არაბულ წარწერას, ეს განპირობებულია ქვეყნის ეკონომიკური პოლიტიკით (საქართველო აქტიურად ვაჭრობდა მუსლიმურ სამყაროსთან. უცხოელ ვაჭრებს მარტივად უნდა გაეგოთ მონეტის წარმომავლობა და ფასი. არაბული წარწერა კი მონეტას მეზობელ ქვეყნებში მსყიდველობით უნარიანობასა და ნდობას მატებდა) და, რაც მთავარია, ფულზე დატანილი პოლიტიკური გზავნილით: ტექსტი - თამარის აპოლოგეტიკა, წარმოადგენდა მუსულმანური სამყაროსთვის განკუთვნილ პოლიტიკურ დეკლარაციას, რომელიც ხაზს უსვამდა თამარის ძალაუფლებასა და მის ქრისტიანულ იდენტობას.

საქართველოს ტერიტორიაზე რუსეთის მიერ დროებით ოკუპირებული აფხაზეთის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის ქალაქ გუდაუთის ადმინისტრაციის საიტი იტყობინება, რომ 2026 წლის 1 ივლისს სეპარატისტული ხელისუფლების მიერ დამტკიცდა ქალაქ გუდაუთის გერბი (ავტორები: ა. ს. აგუმაა, თ. დ. კაიტანი).

ადგილობრივი მედია გერბის შემდეგ აღწერილობას გვთავაზობს:
„ქალაქ გუდაუთის სიმბოლოს საფუძვლად აღებულია რიტონის გამოსახულება (ძვ. წ. II ათასწლეული, ინახება ერმიტაჟის კოლექციაში), რომელიც ხვავისა და ბარაქის (რქის) სიმბოლოა, რაც მიანიშნებს იმაზე, რომ ვაზი ამ რეგიონში უძველესი დროიდანვე არსებობდა.
გერბის მომდევნო ნაწილში გამოსახულია ბზის ხე, რაც გვიანდელი შუა საუკუნეების უკავშირდება ე.წ. გენუის პერიოდის დღევანდელი გუდაუთის სახელწოდებას - Cavo de Buxo (*ჩვენი შენიშვნა: ქართული თარგმანია „ბზის ნავსადგური“. გენუელების მიერ დაარსებული ფაქტორია. ასე ეწოდა ბიჭვინთის კონცხთან არსებული ტყის მასივის მიხედვით (ბზიფი), რომელიც განთქმული იყო ბზის საუკეთესო ჯიშებით, რაც ევროპაში გაჰქონდათ.) .
გერბის ქვედა ნაწილში მონაცვლე მწვანე და თეთრი ზოლები აფხაზური სახელმწიფოს დამოუკიდებლობის სიმბოლოა (ეროვნული დროშის ფრაგმენტი).
გერბს აქვს ხმელთაშუაზღვისპირული, ესპანური ტიპის ფარი. იგი სამნაწილიანია, სადაც თითოეული ნაწილი ცალკეულ გერბს წარმოადგენს.
გუდაუთის გერბზე გამოყენებული ფერების სიმბოლური მნიშვნელობა:
ოქრო (ყვითელი ფერი): პლანეტა - მზე, დღე - კვირა. სიმბოლოა სიმდიდრის, ძალის, ერთგულებისა და მუდმივობის.
ვერცხლი (თეთრი ფერი): პლანეტა - მთვარე, დღე - ორშაბათი. სიმბოლოა უმანკოების, სისპეტაკისა და ქალწულობის.
ლაზურიტი (ცისფერი/ლაჟვარდოვანი ფერი): პლანეტა — იუპიტერი, დღე - ოთხშაბათი. სიმბოლოა დიდებულების, სილამაზისა და სინათლის.
ზურმუხტი (მწვანე ფერი): პლანეტა - ვენერა, დღე - პარასკევი. სიმბოლოა იმედის, ბარაქისა და თავისუფლების.“

მიუხედავად იმისა, რომ აღნიშნულ გერბზე დატანილი სიმბოლიკა ნაწილობრივ ეფუძნება მემკვიდრეობითობასა და ისტორიულ წყაროებს, გერბის ვიზუალური და ბლაზონის ტექსუალური მხარე არ შეესაბამება და არღვევს ჰერალდიკის მკაცრ წესებს, აღარაფერს ვამბობთ იმაზე, რომ მასში ვხვდებით ფაქტობრივ შეცდომებს და დამახინჯებებს, როგორც გერბზე დატანილი არტეფაქტების დათარიღების, ისე შინაარსობრივი თვალსაზრისით (მაგ., ბრინჯაოს ბარაქის რქა, ე.წ. რიტონი, რომელიც ბობმბორას გორაზეა აღმოჩენილი და კოლხური კულტურის ( უფრო ზუსტად, მტკვარ-არაქსის კულტურის გაგრძელება) ნიმუშს წარმოადგენს, აკადემიურ სამეცნიერო ლიტერატურაში თარიღდება ძვ. წელთაღრიცხვის VI -V საუკუნეებით და ა.შ.).

საქართველოს სახელმწიფო სიმბოლიკისა და ჰერალდიკის დეპარტამენტი, როგორც ქვეყნის მთელს ტერიტორიაზე ჰერალდიკური პოლიტიკის გამტარებელი ორგანო, რომელსაც ევალება ტერიტორიული სიმბოლიკის დადგენა-შემუშავება და საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისობაში მოყვანა, ამ შემთხვევაში განსაკუთრებით მიუთითებს სამართლებრივი მხარის შეუსაბამობაზე:

გუდაუთის რაიონი, ქ. გუდაუთა ამჟამად რუსეთის მიერ ოკუპირებული აფხაზეთის ტერიტორიაზე მდებარეობს, სადაც დროებით შეჩერებულია საქართველოს კანონმდებლობა, მიუხედავად იმისა, თავად აფხაზეთი გაერთიანებული ერების ორგანიზაციისა და მსოფლიოს ქვეყნების აბსოლუტური უმრავლესობის მიერ აღიარებულია, როგორც საქართველოს შემადგენელი ნაწილი.
ავტონომიური რესპუბლიკის სიმბოლოების დამტკიცება საქართველოში ხდება საქართველოს კონსტიტუციისა და საქართველოს ორგანული კანონის ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის საფუძველზე, დამატებით - შესაბამისი ავტონომიური რესპუბლიკის საკანონმდებლო ორგანოს (უმაღლესი საბჭოს) მიერ მიღებული დადგენილებით.
თავის მხრივ, ამ უმაღლესი წარმომადგენლობითი ორგანოს არჩევა საქართველოში რეგულირდება საქართველოს კონსტიტუციით და საქართველოს ორგანული კანონის – საარჩევნო კოდექსით, რომელიც განსაზღვრავს არჩევნების ჩატარების წესს, პროცედურებს და ადმინისტრირებას. საკანონმდებლო ორგანო აირჩევა ამ ავტონომიური რესპუბლიკის მოსახლეობის - საქართველოს მოქალაქეების, უმეტესობის მიერ, რაც გამორიცხავს აფხაზეთის, ამ შემთხვევაში კი, გუდაუთის საკრებულოს ლეგიტიმურობას.

შესაბამისად, მათ მიერ მიღებული გერბიც არაკანონიერი და არალეგიტიმურია.

საქართველოს სახელმწიფო სიმბოლიკისა და ჰერალდიკის დეპარტამენტი, კომპეტენციის ფარგლებში, მუდმივად თვალს ადევნებს საქართველოს დროებით ოკუპირებულ ტერიტორიებზე ჰერალდიკური და სახელმწიფო მნიშვნელობის სიმბოლიკის ცვლილებებს და შესაბამისი დასკვნების სახით აღნუსხავს, რასაც პერიოდულად ვაცნობთ საზოგადოებას.

4 ივლისი აშშ-ის დამოუკიდებლობის დღეა - ეროვნული დღესასწაული.

ფილადელფიაში შეკრებილმა მეორე კონტინენტურმა კონგრესმა 13 კოლონია ინგლისისაგან დამოუკიდებელ შტატად გამოაცხადა. ჩრდილოეთ ამერიკის კონტინენტზე შეიქმნა ახალი სახელმწიფო - ამერიკის შეერთებული შტატები. 1776 წლის 4 ივლისს დამტკიცდა თომას ჯეფერსონის მიერ შედგენილი დამოუკიდებლობის დეკლარაცია.

აშშ-ის გერბი, ანუ „დიდი ბეჭდის“ წინა მხარე, ოფიციალურად დამტკიცდა 1782 წელს და მასზე გამოსახულია თეთრწვერა არწივი, რომელსაც ერთ ხელში ზეთისხილის ტოტი, მეორეში 13 ისარი, ხოლო ნისკარტით სადევიზე ბაფთა უჭირავს, ლათინური წარწერით: E pluribus unum („ერთიანობა მრავალფეროვნებაში“).

საინტერესოა, რომ ევროპული ტრადიციისაგან განსხვავებით, სადაც სახელმწიფოთა გერბები მოიცავს ჰერალდიკურ ფარებს, ფიგურებსა და დევიზს, აშშ-ს ოფიციალური სახელმწიფო გერბი როგორც ცალკე ჰერალდიკური ნიშანი არ არსებობს. ის, რასაც ხშირად „გერბს“ უწოდებენ, სინამდვილეში არის დიდი ბეჭდის წინა მხარე (Great Seal of the United States).

ამერიკამ, როგორც რესპუბლიკამ, 1782 წელს შექმნა დიდი ბეჭედი, რომელიც გამოიყენება ოფიციალური დოკუმენტების დამოწმებისთვის, სამხედრო სიმბოლოებზე და სხვადასხვა სახელმწიფო ინსტიტუტებში (დიზაინერები: ჩარლზ ტომსონი (კონტინენტური კონგრესის მდივანი) და უილიამ ბარტონი, ჰერალდიკის სპეციალისტი)

ბეჭდის წინა მხარე (არწივი, ფარი, ზეთისხილის ტოტი და ისრები) ხშირად აღიქმება როგორც „გერბი“, ამ ტერმინითვეა ხალხში დამკვიდრებული, რადგან გამოსახულება ჰერალდიკურ სტილს იმეორებს, მაგრამ ოფიციალურად აშშ-ს აქვს დიდი ბეჭედი, და არა ცალკე გერბი.

სიმბოლური მნიშვნელობა:

ფარი შედგება 13 ვერტიკალური ზოლისგან (წითელი და თეთრი), რომლებიც სიმბოლურად წარმოადგენენ შტატებს; ზედა ლურჯი ნაწილი კი კონგრესის აღმნიშვნელია.

არწივი - ეროვნული სიმბოლო, რომელიც გამოხატავს ძალას, თავისუფლებას და სიფხიზლეს.

ზეთისხილის ტოტი - მშვიდობის სურვილი.

ისრები - მზადყოფნა თავდაცვისთვის; 13 ისარი წარმოადგენს თავდაპირველ შტატებს.

არწივის თავზე გამოსახულია 13 ვარსკვლავი ღრუბლიდან ამომავალი ნათებით, რაც შტატების ერთიანობას აღნიშნავს.

ორიოდე სიტყვით ჩვენს განვლილ გზაზე, დღევანდელობასა და ფუნქციებზე:

სსიპ საქართველოს სახელმწიფო სიმბოლიკისა და ჰერალდიკის დეპარტამენტი („ჰერალდიკის სახელმწიფო საბჭო“) დაარსდა საქართველოს პარლამენტის 2008 წლის 29 თებერვლის დადგენილებით (№5778-Iს) „საქართველოს პარლამენტთან არსებული ჰერალდიკის სახელმწიფო საბჭოს შესახებ”. მანამდე სახელმწიფო სიმბოლიკის საკითხები წყდებოდა სხვადასხვა სამართლებრივ ჩარჩოში, 2004 წლიდან კი - საქართველოს პრეზიდენტთან არსებული ჰერალდიკური კომისიის შესაბამისად.
სახელმწიფო სიმბოლოების, ხუთჯვრიანი დროშისა და გერბის დადგენისა და დამტკიცების შემდეგ დღის წესრიგში დადგა სახელმწიფოს ჰერალდიკური პოლიტიკის ჩამოყალიბებისა და წარმართვის საკითხი სახელმწიფოს ერთიანი ჰერალდიკური სახის მისაღებად, როგორც ადგილობრივი თვითმმართველობების, ისე სახელმწიფო დაწესებულებათა დონეზე.

2008 წელს ელდარ შენგელაიას მოთავეობით შეიქმნა ჰერალდიკის სახელმწიფო საბჭო, როგორც საჯარო დაწესებულება. მასში გაერთიანდნენ ის მეცნიერები და ჰერალდიკის სპეციალისტები, რომლებიც დამოუკიდებლობის გამოცხადებიდან მოყოლებული, ნებაყოფლობით საწყისებზე სწავლობდნენ და აზუსტებდნენ სახელმწიფო ჰერალდიკურ ტრადიციას.
საქართველოს მთავრობის დადგენილების თანახმად, საქართველოს სახელმწიფო სიმბოლიკისა და ჰერალდიკის დეპარტამენტის კომპეტენციაში შედის ჰერალდიკის საკითხებში ერთიანი სახელმწიფო პოლიტიკის წარმართვა, ჰერალდიკური ნორმების, სიმბოლოთა გამოყენების წესის და საქართველოს სახელმწიფო სიმბოლოებთან დაკავშირებით წინადადებების შემუშავება.

2019 წლის 22 თებერვლის საქართველოს კანონით (4313-IIს) „სახელმწიფო მნიშვნელობის სიმბოლოების შესახებ” საქართველოს პარლამენტმა სახელმწიფო დაწესებულებები დაავალდებულა ნებისმიერი სახელმწიფო მნიშვნელობის სიმბოლოს (ემბლემების, განმასხვავებელი ნიშნების, უწყებრივი ჯილდოების, უნიფორმების) დადგენის ან ცვლილების საკითხი წარუდგინონ საქართველოს სახელმწიფო სიმბოლიკისა და ჰერალდიკის დეპარტამენტს. აქედან გამომდინარე, ასევე ჰერალდიკური და ვექსილოლოგიური მემკვიდრეობის გათვალისწინებით, დეპარტამენტთან კოორდინაცით დადგინდა სახელმძღვანელო კრიტერიუმები, რაც საფუძვლად დაედო საქართველოს მუნიციპალიტეტთა გერბებსა და დროშებს, ხოლო ძალოვან უწყებებთან მჭიდრო თანამშრომლობით, შემუშავდა და დადგინდა სამხედრო-საბრძოლო დროშების, ემბლემების სრული პაკეტი. შესაბამის სახელმწიფო უწყებებთან ერთად გრძელდება დაჯილდოების სისტემის თუ ნუმიზმატიკის სფეროში მონეტებისა და ბანკნოტების ახალი ნიმუშების შექმნა, დახვეწა და ერთიან სახელმწიფო პოლიტიკასთან მორგება.

ასევე ჩვენი მოვალეობაა საქართველოს სახელმწიფო სიმბოლოებისა და სახელმწიფო მნიშვნელობის სიმბოლოების პოპულარიზაცია; საქართველოსთან დაკავშირებული ისტორიული, კულტურული ან/და სახელმწიფო მნიშვნელობის ჰერალდიკური ნიმუშებისა და სიმბოლოების, ღირებული მხატვრული შინაარსის მქონე ჰერალდიკური ნიშნების მოძიება, შეგროვება, შესწავლა და თანამედროვე სტანდარტების მიხედვით დანერგვა სახელმწიფოებრიობის მემკვიდრეობითობის პრინციპის დაცვით. ამ მიზნით მუდმივად ვიკვლევთ როგორც საქართველოში, ისე უცხოეთის არქივებში, ბიბლიოთეკებსა და მუზეუმებში დაცულ მასალებს. შედეგად, მოძიებული და დიგიტალიზებულია ბევრი ისტორიული საზღვაო რუკა, სხვადასხვა საგერბო ატლასში, ცნობარში დაცული საქართველოს სახელმწიფოებრიობასთან დაკავშირებული ჰერალდიკური მასალა, გამოსახულება.

დეპარტამენტი და მასთან არსებული ექსპერტთა კოლეგია მუშაობს ჰერალდიკური ნიმუშების მხატვრული სახის დადგენაზე, იმართება ადგილობრივი და საერთაშორისო კონფერენციები, გამოფენები, სამეცნიერო ექსპედიციები, საჯარო ლექციები, სემინარები და ტრენინგები, გამოსცემს ლიტერატურას სახელმწიფო სიმბოლიკისა და ჰერალდიკის საკითხებზე, ასევე ყოველწლიურ ალმანახს „ჰეროლდი“, რომლის თორმეტ ნომერში საზოგადოება უკვე გაეცნო არერთ მოპოვებულ ჰერალდიკურ არტეფაქტს, ახალშექმნილი და დადგენილი სიმბოლოების შესახებ ინფორმაციას, ქართველი და უცხოელი ექსპერტების, ჰერალდიკის, ვექსილოლოგიის, ფალერისტიკისა და ნუმიზმატიკის სპეციალისტთა სამეცნიერო და შემეცნებით სტატიებს, დეპარტამენტის მიერ მომზადებულ, დამტკიცებულ, ასევე ჯერ დაუდგენელი სახელმწიფო მნიშვნელობის სიმბოლოების (ინსიგნიების, ბუნიკების, ბანკნოტების, მონეტების, გონფალონების) პროექტებს, სიმბოლოებთან დაკავშირებულ მოქმედ და ისტორიულ სამართლებრივ აქტებს.

ჟურნალში დაბეჭდილ სამეცნიერო თუ მხატვრულ მასალას, ილუსტრაციებს, სიახლეებსა თუ საინტერესო მოვლენებს თითქმის ყოველდღიურ რეჟიმში ვაცნობთ დაინტერესებულ მკითხველებს ჩვენი ოფიციალური საიტისა და ფეისბუქ-გვერდის საშუალებით.

სახელმწიფო სიმბოლიკისა და ჰერალდიკის დეპარტამენტის მიერ გაწეულ სამუშაოსა და გეგმების შესახებ უფრო დეტალურად წაიკითხავთ ჟურნალ "ჰეროლდის" №10-ში.