Υπηρεσία Ιστορίας Ναυτικού

1 Ιουνίου 1941

Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος

Υψώνεται η σημαία της «Υπηρεσίας Εξουδετέρωσης Μαγνητικών & Ακουστικών Ναρκών», στο ιστιοφόρο ναρκαλιευτικό Σεβαστή.

Ιδρυτής και πρώτος διοικητής αυτών των πρωτότυπων πολεμικών σκαφών που βοήθησαν σημαντικά στις ναυτικές επιχειρήσεις της Β. Αφρικής και Μ. Ανατολής, υπήρξε ο Αντιπλοίαρχος Εμμανουήλ Ματθαίου (1902-1998). Τα ονόματα των πρώτων εξοπλισμένων ιστιοφόρων ναρκαλιευτικών ήταν: Σεβαστή, Χρήστος, Άγιος Γεώργιος (το πρώτο που ανατίναξε εχθρική νάρκη στο λιμάνι της Αλεξάνδρειας), Θάλεια, Λίβανος, Αλκανέτ, Λύκος, Παλλάς και Τασία.

Τα πλοία αυτά ήταν ξύλινα ιστιοφόρα που διέθεταν και πετρελαιομηχανή, τα οποία είχαν διαφύγει από την Ελλάδα στην Αλεξάνδρεια. Η δράση τους ουσιαστικά ολοκληρώθηκε την 1 Σεπτεμβρίου 1943, όταν τα πρώτα πραγματικά και όχι κατά συνθήκη ναρκαλιευτικά: Πάραλος, Αφρόεσσα, Σαλαμινία, Καρτερία, κατέπλευσαν στην Αλεξάνδρεια.
(πηγή: Δημήτρης Μπαλόπουλος (2025), ΝΑΥΤΙΚΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ, Ταξιδεύοντας στη χρονογραμμή, Ελληνικό Ινστιτούτο Ναυτικής Ιστορίας, Αθήνα).

Στη φωτογραφία εικονίζεται ο Έφεδρος Αξιωματικός Εμμανουήλ Ματθαίου. (πηγή: Διαδίκτυο).

29 Μαΐου 1943

Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος
Βύθιση Ισπανικού ατμόπλοιου «RIGEL» (πρώην Tercio de Montejurra) από το Υποβρύχιο «ΚΑΤΣΩΝΗΣ» στο στενό της ν. Σκιάθος.

Το πλοίο, αν και ισπανικών συμφερόντων, τελούσε υπό γερμανικό έλεγχο και βυθίστηκε κοντά στο ακρωτήριο Σηπιάδα, στην ευρύτερη θαλάσσια περιοχή της Σκιάθου. Κατά την επιχείρηση, το πλήρωμα του Υποβρυχίου «ΚΑΤΣΩΝΗΣ», υπό τη διοίκηση του Αντιπλοιάρχου Βασίλειου Λάσκου, αιχμαλώτισε τον καπετάνιο του πλοίου και τέσσερα μέλη του πληρώματος.

Στη φωτογραφία εικονίζεται το Υποβρύχιο «ΚΑΤΣΩΝΗΣ» εν πλω. (πηγή: Φωτογραφικό Αρχείο ΥΙΝ).

Στις 24 Μαΐου 2026, ο Ανθυποπλοίαρχος (ΤΥ) Μιχαήλ Κατσικαρέλης ΠΝ, Επιτελής-Ιστορικός της Υπηρεσίας Ιστορίας Ναυτικού, συμμετείχε στην εκδήλωση μνήμης με τίτλο «Ελευθέρια Επτανήσων 2026», που συνδιοργάνωσαν ο Δήμος Πύργου, η Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Πύργου και το Παράρτημα της Ε.Α.Α.Ν. Νομού Ηλείας, για την παράδοση της σημαίας της Ιονίου Πολιτείας, στις 23 Μαΐου 1864 στον Γεώργιο τον Α΄, Βασιλιά των Ελλήνων.

Μετά την Αρχιερατική Δοξολογία στον Ιερό Ναό Αγίου Νικολάου Κατακόλου, Νομού Ηλείας, ακολούθησε επετειακού χαρακτήρα ομιλία του Επιτελούς της Υπηρεσίας Ιστορίας Ναυτικού.

Στη συνέχεια πραγματοποιήθηκε επιμνημόσυνη δέηση, κατάθεση στεφάνων στο μνημείο του Αφανούς Ναύτη και επίδοση αναμνηστικών.

Την Τρίτη 26 Μαΐου 2026, στην Αίθουσα «Αντιναύαρχος Δημήτριος Φωκάς» της Υπηρεσίας Ιστορίας Ναυτικού, πραγματοποιήθηκε Εκπαιδευτική Ημερίδα από την Ειδική Ομάδα Αλληλεγγύης (Ε.Ο.Α.) ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ, με θέμα «Εκπαίδευση στις Πρώτες βοήθειες – Χρήση συσκευής Απινίδωσης».

Ευχαριστούμε θερμά τον εθελοντή κ. Παναγιώτη Χατζημαλλή και την Ειδική Ομάδα Αλληλεγγύης (Ε.Ο.Α.).

27 Μαΐου 1824

Ελληνική Επανάσταση - Η καταστροφή της Κάσου

Ισχυρός αιγυπτιακός στόλος υπό τον Ισμαήλ Γιβραλτάρ και στρατός υπό τον Χουσεΐν Μπέη (περίπου 25-45 πλοία και 3.000-4.000 Αλβανοί στρατιώτες) έφτασε στα ανοιχτά της Κάσου. Ο εχθρικός στόλος άρχισε να κανονιοβολεί τις περιοχές Κατάρτι, Αμμούδα, Πούντα του Αγίου Γεωργίου και το χωριό της Αγίας Μαρίνας.

Οι Κασιώτες αμύνθηκαν απελπισμένα και με εύστοχους κανονιοβολισμούς κράτησαν σε απόσταση τον στόλο για τις πρώτες δύο ημέρες.

Η Ελληνική Διοίκηση στο Ναύπλιο απάντησε στις απεγνωσμένες εκκλήσεις των Κασιωτών στις 27 Μαΐου 1824, υποσχόμενη βοήθεια μόλις έφτανε το δάνειο, καθώς τα πλοία της Ύδρας και των Σπετσών δεν μπορούσαν να εκπλεύσουν λόγω έλλειψης χρημάτων.

Το ολοκαύτωμα της Κάσου ολοκληρώθηκε λίγες μέρες αργότερα, στις 29 Μαΐου 1824, όταν αιγυπτιακές δυνάμεις αποβιβάστηκαν τη νύχτα και κατέλαβαν το νησί.

Η απώλεια της Κάσου στοίχισε στο Ναυτικό Αγώνα, διότι πέρα από τον αξιόμαχο στόλο που διέθετε, αποτελούσε μια σημαντική προκεχωρημένη ναυτική βάση, από όπου θα μπορούσαν να προσβληθούν οι αιγυπτιακές θαλάσσιες επικοινωνίες και οι νηοπομπές.

Ο πίνακας ζωγραφικής είναι του Γεώργιου Μηνιάτη (1823 – 1885) με τίτλο «Μετά την καταστροφή».

27 Μαΐου 1821

Ελληνική Επανάσταση

Πυρπόληση οθωμανικού δίκροτου από τον Δημήτριο Παπανικολή στην Ερεσσό της Μυτιλήνης. Ο Ψαριανός Παπανικολής κατάφερε να κολλήσει το πυρπολικό στο δίκροτο, το οποίο και εξερράγη οδηγώντας στον θάνατο πάνω από χίλιους άνδρες.

Ο Οθωμανικός Στόλος επέστρεψε στη βάση του υπό το φόβο νέων πυρπολήσεων. Η ναυμαχία της Ερεσσού της Μυτιλήνης, θεωρείται η πρώτη κατά μέτωπο ναυμαχία που έδωσαν οι Έλληνες ναυμάχοι στην ελληνική επανάσταση του 1821.

Στη φωτογραφία απεικονίζεται η πυρπόληση από τον Παπανικολή στον κόλπο της Ερεσσού, σε πίνακα του Κωνσταντίνου Βολανάκη (1837-1907). Ενώ, στη δεύτερη φωτογραφία εικονίζεται ο Δημήτριος Παπανικολής (Ψαρά, 1790 – Αθήνα, 1855).

26 Μαΐου 1821

Ελληνική Επανάσταση

Οι Υδραίοι αποστέλλουν έγγραφο στον Εμμανουήλ Τομπάζη, με το οποίο τον διορίζουν Αρχιναύαρχο του Στόλου για τον αγώνα κατά των Οθωμανών.

Στη φωτογραφία εικονίζεται λιθογραφία προσωπογραφίας του Εμμανουήλ Τομπάζη. (πηγή: Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα).

26 Μαΐου 1941

Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος
Κατάληψη της Ναυτικής Διοίκησης ν. Κρήτης από γερμανικά στρατεύματα και αιχμαλωσία Διοικητού και Αξιωματικών αυτής.

Η κατάληψη της Ναυτικής Διοίκησης Κρήτης (ΝΔΚ) από τα γερμανικά στρατεύματα έλαβε χώρα κατά τη διάρκεια της Μάχης της Κρήτης, η οποία ξεκίνησε στις 20 Μαΐου 1941. Η ΝΔΚ, που είχε ιδρυθεί τον Οκτώβριο του 1940 για την άμυνα του νησιού, τέθηκε υπό τον έλεγχο των δυνάμεων του Άξονα μετά την επικράτηση των Γερμανών αλεξιπτωτιστών και την αναγκαστική υποχώρηση των συμμαχικών δυνάμεων.

Κατά τη διάρκεια της αεραποβατικής επίθεσης (Επιχείρηση «Ερμής»), οι γερμανικές δυνάμεις κατέλαβαν τα αεροδρόμια και τα κύρια διοικητικά κέντρα, συμπεριλαμβανομένης της περιοχής των Χανίων.

Κατά την κατάρρευση της οργανωμένης άμυνας, πολλοί Αξιωματικοί και Ναύτες της ΝΔΚ, καθώς και βρετανικές δυνάμεις (Creforce), αιχμαλωτίστηκαν από τους Γερμανούς αλεξιπτωτιστές.

Μετά τις 28 Μαΐου 1941, όταν ξεκίνησε η εκκένωση των συμμαχικών δυνάμεων, όσοι δεν κατάφεραν να διαφύγουν προς την Αίγυπτο είτε αιχμαλωτίστηκαν είτε εντάχθηκαν στην αντίσταση.

Στην πρώτη φωτογραφία εικονίζεται χάρτης της Κρήτης, όπου φαίνονται τα σημεία απόβασης των Γερμανικών Στρατευμάτων στο νησί (πηγή: Διαδίκτυο). Στη δεύτερη και τρίτη φωτογραφία εικονίζονται Γερμανικές επιχειρήσεις κατάληψης της ν. Κρήτη. [πηγή: Imperial War Museum (I.W.M)].

22 Μαΐου 1973

Αντιδικτατορική δράση

Το Αντιτορπιλικό «ΒΕΛΟΣ» με Κυβερνήτη τον Αντιπλοίαρχο Νικόλαο Παππά, αφού εγκατέλειψε άσκηση του ΝΑΤΟ, κατέπλευσε στο Φιουμιτσίνο της Ιταλίας, παραχωρώντας συνέντευξη στα διεθνή μέσα ενημέρωσης για την κατάσταση στην Ελλάδα .

Στις φωτογραφίες εμφανίζονται, το Αντιτορπιλικό (Α/Τ) «ΒΕΛΟΣ», ο Κυβερνήτης του Αντιπλοίαρχος Νικόλαος Παππάς και μέλη του πληρώματος που έλαβαν μέρος στη αντιδικτατορική δράση τον Μάιο 1973. (πηγή: Φωτογραφικό Αρχείο ΥΙΝ).

Την Τετάρτη 20 Μαΐου 2026 και ώρα 18:30 στην αίθουσα «Αντιναύαρχος Δημήτριος Φωκάς» της Υπηρεσίας Ιστορίας Ναυτικού, ο Πλοίαρχος Ιωάννης Πρεκατσουνάκης ΠΝ ανέλυσε τη Μάχη της Κρήτης τον Μάιο του 1941 στην περιοχή του Ηρακλείου, μέσα από προσωπικές μαρτυρίες και έρευνα στο πεδίο της μάχης. Την εκδήλωση συντόνισε η Δημοσιογράφος Μπήλιω Τσουκαλά.

Ευχαριστούμε όλους όσους μας τίμησαν με την παρουσία τους, καθώς και τη δημοσιογράφο κυρία Μπήλιω Τσουκαλά για τον προλογισμό του ομιλητή, την πληρέστατη εισαγωγή και το συντονισμό της εκδήλωσης.

Ιδιαίτερα δε ευχαριστούμε τον Πλοίαρχο Ιωάννη Πρεκατσουνάκη ΠΝ για την εξαιρετικά λεπτομερή και γλαφυρή παρουσίασή του, καθώς και για τη διάθεση αντικειμένων και κειμηλίων απ’ την προσωπική του συλλογή.