08/05/2026
💥Νέα επιστημονική δημοσίευση στο ΙΜΔΟ!
🧑🔬👩🔬Daskalakou, E.N., Oikonomidis, S. & Thanos, C.A. From cone to seedling: Reproductive biology of Juniperus drupacea at its westernmost distribution limit. Plant Biosyst 160, 110 (2026). https://doi.org/10.1007/s44473-026-00116-6
Η δρυπηφόρος άρκευθος (Juniperus drupacea - κοινά δενδρόκεδρο) είναι δίοικο δένδρο, υπολειμματικό (relict) της Τριτογενούς περιόδου, σπάνιο είδος στην Ευρώπη, που απαντά αποκλειστικά στην Ελλάδα - ο κύριος πληθυσμός του βρίσκεται στο όρος Πάρνωνα (Πελοπόννησος). Στην Ευρώπη, το είδος χαρακτηρίζεται από την Διεθνή Ένωση για την Προστασία της Φύσης (IUCN) ως κινδυνεύον (EN), αντιμετωπίζοντας απειλές όπως η βόσκηση φυταρίων, η υπερ-υλοτόμηση, οι πυρκαγιές και η κλιματική αλλαγή. Σε εθνικό επίπεδο, το είδος προστατεύεται από το ΠΔ 67/1981, συγκροτεί μαζί με άλλα είδη αρκεύθου τον οικότοπο προτεραιότητας «9560* - Μεσογειακά δάση με ενδημικά Juniperus spp.» σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Οδηγία 92/43/ΕΟΚ, και οι πληθυσμοί του στον Πάρνωνα εντάσσονται στο Δίκτυο ΦΥΣΗ 2000.
Δεδομένα σχετικά με μορφομετρικά χαρακτηριστικά των κώνων/σπερμάτων της δρυπηφόρου αρκεύθου και τη βιωσιμότητα/φυτρωτικότητα των σπερμάτων της, συλλέγονται και αναλύονται, δίδοντας έμφαση: α) στην μελέτη της φυτρωτικής και αποθηκευτικής συμπεριφοράς των σπερμάτων και β) στην μακροχρόνια, εκτός τόπου (ex situ) διατήρηση του φυτικού γενετικού υλικού του είδους στο Ινστιτούτο Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων-ΕΛΓΟ «ΔΗΜΗΤΡΑ», στοχεύοντας στην ενίσχυση δράσεων αποκατάστασης και διατήρησης του είδους και του οικοτόπου. Οι ώριμοι κώνοι συλλέγονται το φθινόπωρο (έτη ωρίμασης και συλλογής 2020-2023). Η μέση μάζα κώνου βρέθηκε 3539,0 ± 95,5 mg, κάθε κώνος περιέχει 1-5 βιώσιμα σπέρματα (ΜΟ: 2,3 σπέρματα/κώνο) και η μέση μάζα σπέρματος είναι 33,9 ± 2,6 mg.
Η φύτρωση σπερμάτων αρκεύθου μελετήθηκε στο εργαστήριο, σε διηθητικό χαρτί ή άγαρ, σε σταθερές (10, 15, 20 °C) και σε εναλλασσόμενες (20/10, 25/15 °C) θερμοκρασίες, μετά από ψυχρή στρωμάτωση (διάρκειας 0, 4, 8, 12, 16, 20, 24 και 32 εβδομάδων-w) στους 5 oC, τόσο σε συνεχές Σκοτάδι όσο και σε εναλλασσόμενες συνθήκες Φως/Σκοτάδι (φωτοπερίοδος 12:12 h), όπως και με την προσθήκη ορμόνης (GA3) στους 15 oC στο Φως/Σκοτάδι, μετά από 16 w ψυχρής στρωμάτωσης ή χωρίς προμεταχείριση. Η βιωσιμότητα των σπερμάτων, που βρίσκονταν αποθηκευμένα σε Τράπεζα Σπερμάτων, αξιολογήθηκε με τον έλεγχο τετραζολίου (TTZ).
Η βέλτιστη φύτρωση σπερμάτων αρκεύθου παρατηρήθηκε στους 15 °C, ενώ τόσο η ψυχρή στρωμάτωση (έως 16 w), όσο και η εφαρμογή GA3 οδήγησαν αποκλειστικά στην αύξηση του τάχους της φύτρωσης. Τα σπέρματα έχουν ορθόδοξη συμπεριφορά αποθήκευσης και διατηρούνται βιώσιμα για μεγάλο διάστημα (>15 έτη). Τα αποθηκευμένα σπέρματα, έγκλειστα σε κώνους, διατηρούν υψηλότερη βιωσιμότητα, συγκριτικά με τα «γυμνά» σπέρματα.
Λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις πεδίου, τα φυτάρια αρκεύθου παρουσιάζουν υψηλό ποσοστό θνησιμότητας κατά το πρώτο έτος.
🔗 Η δημοσίευση είναι διαθέσιμη και στο Θεόφραστο στο link: http://hdl.handle.net/20.500.12038/352
From cone to seedling: Reproductive biology of Juniperus drupacea at its westernmost distribution limit - Plant Biosystems
Juniperus drupacea is a Tertiary relict, dioecious tree, rare in Europe, found exclusively in Greece; its primary population located in Parnon Mt. (Peloponnese). In Europe, the species is considered as Endangered by the IUCN Red List, facing primary threats such as sapling grazing, timber overexploi...