07/04/2026
** जागतिक आरोग्य दिन (७ एप्रिल) **
मुलांच्या आरोग्यासाठी काही अत्यंत महत्त्वाचे मुद्दे :
मुलांच्या सर्वांगीण विकासासाठी केवळ शारीरिकच नाही, तर मानसिक आरोग्यही तितकेच महत्त्वाचे आहे.
१. सकस आणि संतुलित आहार
मुलांच्या वाढीच्या वयात पोषणाची मोठी भूमिका असते.
घरचे जेवण: हॉटेलचे किंवा पॅकेटमधील पदार्थ टाळून घरी बनवलेले ताजे अन्न द्यावे.
फळे आणि भाज्या: आहारात पालेभाज्या आणि हंगामी फळांचा समावेश असावा.
प्रथिने (Proteins): अंडी, डाळी, मोड आलेली कडधान्ये आणि दूध यांचा समावेश असावा.
साखर आणि मीठ: चॉकलेट, कोल्ड ड्रिंक्स आणि अति मीठ असलेले पदार्थ (वेफर्स इ.) मर्यादित ठेवावेत.
२. शारीरिक हालचाल आणि खेळ
आजकाल मुले मोबाईलमध्ये जास्त वेळ घालवतात, ते टाळण्यासाठी:
मैदानी खेळ: दिवसातून किमान १ तास मुलांनी मैदानावर खेळणे आवश्यक आहे. यामुळे हाडे आणि स्नायू मजबूत होतात.
योगासने: मुलांची एकाग्रता वाढवण्यासाठी साधी योगासने किंवा प्राणायाम शिकवावा.
३. पुरेशी झोप
मुलांच्या शरीराची झीज भरून काढण्यासाठी आणि मेंदूच्या विकासासाठी झोप महत्त्वाची आहे.
लहान मुलांना वयानुसार ९ ते ११ तासांची शांत झोप मिळणे आवश्यक आहे.
झोपण्यापूर्वी किमान एक तास मोबाईल किंवा टीव्ही पाहणे बंद करावे.
४. वैयक्तिक स्वच्छता (Personal Hygiene)
चांगल्या सवयींमुळे अनेक आजार दूर राहतात.
हात धुणे: जेवणापूर्वी आणि शौचालयाचा वापर केल्यानंतर हात साबणाने स्वच्छ धुण्याची सवय लावा.
दात घासणे: सकाळी उठल्यावर आणि रात्री झोपण्यापूर्वी अशा दोन वेळा दात घासणे आवश्यक आहे.
आंघोळ: दररोज स्वच्छ आंघोळ करणे आणि स्वच्छ कपडे घालणे.
५. मानसिक आरोग्य आणि संवाद
मुलांचे मानसिक आरोग्य हे शारीरिक आरोग्याइतकेच महत्त्वाचे आहे.
संवाद साधा: मुलांशी मैत्रीपूर्ण नाते ठेवा, जेणेकरून ते त्यांच्या मनातील भीती किंवा ताण तुम्हाला सांगू शकतील.
स्क्रीन टाइम कमी करा: मोबाईल आणि टीव्हीचा वापर मर्यादित ठेवा. जास्तीत जास्त वेळ त्यांच्यासोबत खेळा किंवा गोष्टी सांगा.
प्रोत्साहन द्या: मुलांच्या छोट्या यशाचेही कौतुक करा, ज्यामुळे त्यांचा आत्मविश्वास वाढेल.
६. नियमित लसीकरण आणि तपासणी
शासकीय वेळापत्रकानुसार मुलांचे लसीकरण वेळेवर पूर्ण करा.
मुलांच्या डोळ्यांची आणि दातांची नियमित तपासणी करत राहा.
थोडक्यात सांगायचे तर: "निरोगी शरीर आणि आनंदी मन हीच मुलांच्या उज्ज्वल भविष्याची गुरुकिल्ली आहे."
नीलेश शेकदार
संचालक, "मी अजिंक्यच फाउंडेशन"
कौन्सेलर, social worker

05/04/2026
22/03/2026
04/03/2026
14/02/2026