Kumaran Asan

“My Deity is Sree Narayana Guru”

When within me blazed an unquenchable ocean of fire,
Love arose and overflowed in divine ecstasy.
Then He came near, extending His gracious hand in adornment and guidance—
Sree Narayana Guru, my revered master, is indeed my God.

— Kumaranashan

"അണകവിയുന്നഴലാഴിയാഴുമെന്നിൽ
പ്രണയമുദിച്ചു കവിഞ്ഞു പാരവശ്യാൽ
അണികരമേകിയണഞ്ഞിടുന്ന നാരാ-
യണഗുരുനായകനെന്റെ ദൈവമല്ലോ "

__മഹാകവി കുമാരനാശാൻ

The Most Blessed Moment of My Life”: Sudhakaran Remembers Kumaranashan Bowing at Gurudevan’s Feet

Let us hear the words of Kumaranashan's eldest son, Sudhakaran, about the occasion when Gurudevan visited Ashan's residence while staying at Thonnakkal. 'When Swami Thrippadangal (Sree Narayana Guru) was leaving to return to Varkala , I was fortunate enough to witness my father touch Swami’s feet in reverence. The color of Swami's feet was like that of a lotus flower. Until that day, I had never seen my father bow his head to anyone. I consider that moment to be the most blessed one of my life".

തോന്നയ്ക്കൽ താമസിച്ചിരുന്ന കാലത്ത് കുമാരനാശാന്‍റെ വസതിയിൽ ഗുരുദേവൻ സന്ദർശിക്കാൻ എത്തിയ സന്ദർഭത്തെക്കുറിച്ച് ആശാന്‍റെ മൂത്ത പുത്രൻ സുധാകരന്‍റെ വാക്കുകൾ നമുക്കൊന്ന് കേൾക്കാം. "സ്വാമി തൃപ്പാദങ്ങൾ അവിടെ നിന്നു തിരിച്ചു വർക്കലയ്ക്കു പോകുന്നതിന് വില്ലുവണ്ടിയിൽ യാത്ര പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ അച്ഛൻ സ്വാമിയുടെ കാല് തൊട്ട് തൊഴുന്നത് കാണാൻ എനിയ്ക്ക് ഭാഗ്യമുണ്ടായി. സ്വാമിയുടെ പാദത്തിന്‍റെ നിറം താമരപ്പൂവിനോടൊത്തതായിരുന്നു. അന്നോളം ഒരിക്കലും അച്ഛന്‍റെ തല കുനിഞ്ഞു ഞാൻ കണ്ടിട്ടില്ല. എന്‍റെ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും ഭാഗ്യമുള്ള നിമിഷമാണ് അതെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു."

Kumaranashan — The Karma Yogi Who Dedicated His Life to Sree Narayana Guru and the S.N.D.P. Yogam

In the epic history of Indian culture, it is impossible to fully describe in words the selfless works of Kumaranashan, the Karma Yogi who, at the age of thirty, assumed office as the first General Secretary of the Sree Narayana Dharma Paripalana Yogam, the spiritual movement whose sacred lamp was lit by the divine hands of Bhagavan Sree Narayana Guru. For sixteen long years, he rendered tireless and selfless service to the Yogam. Likewise, how can one adequately describe the invaluable service he rendered for more than thirteen years, from 1904 (1079 Medam 1) to 1917, as the editor of Vivekodayam, the bi-monthly journal that served as the voice of the Yogam? As the very life-force of Vivekodayam, Ashan worked relentlessly to spread the sacred teachings and instructions of Bhagavan Guru among the members of the community, to reform society, to oppose primitive modes of worship and meaningless customs, to bring the issue of school admission for the oppressed communities before the government, and to fight like a warhorse for the rights of the avarna communities. Today, throughout Kerala, numerous organizations have arisen in the holy places sanctified by the divine footsteps of Bhagavan Guru. Yet, when one traces the roots of many of these institutions, they ultimately lead to the feet of Guru’s beloved Kumaru, who rests eternally on the shores of Pallana. As long as the sacred name of Guru continues to resonate across the earth, devotees of Guru will never forget the Mahakavi. How can one forget Kumaru, who illuminated the divine form of Guru through the light of his writings and spiritual experience? Through the Gurustavam, which echoes as an offering and prayer in countless homes and hearts, Kumaranashan revealed to future generations, beyond all doubt, who Guru truly was. In 1916, giving profound meaning to the great declaration “Guru is the visible God,” he observed a forty-one-day vow and consecrated the world’s first temple dedicated to Guru at the Kolathukara Shiva Temple in Kulathoor village of Thiruvananthapuram district. Although Bhagavan Guru had countless great monastic and household disciples, the rare spiritual fortune of performing such a consecration was bestowed upon Ashan alone, by the merit of countless virtuous deeds accumulated over many births.

ഭാരത സംസ്കൃതിയുടെ ഇതിഹാസത്തിൽ ഭഗവാൻ ശ്രീനാരായണ പരമഹംസന്റെ തൃക്കരങ്ങളാൽ തിരി തെളിയ്ക്കപ്പെട്ട ആധ്യാത്മചൈതന്യമായ ശ്രീനാരായണ ധർമ്മ പരിപാലന യോഗത്തിന്റെ പ്രഥമ ജനറൽ സെക്രട്ടറിയായി 30- താമത്തെ വയസ്സിൽ സ്ഥാനമേറ്റുകൊണ്ട് 16 വർക്കാലം നിസ്വാർത്ഥ സേവനം നടത്തിയ കർമ്മയോഗിയായ ആശാന്റെ പ്രവർത്തികളെ വാക്കുകളാൽ വർണ്ണിക്കാൻ സാധിക്കില്ല. യോഗത്തിന്‍റെ നാവായ വിവേകോദയം ദ്വിമാസാന്തപുസ്തകത്തിന്റെ പത്രാധിപരെന്നനിലയിൽ നിണ്ട പതിമൂന്നിൽ പരം വർഷങ്ങൾ (1904 (1079 മേടം 1 തീയതി) ( മുതൽ 1917) ചെയ്തനിസ്വാർത്ഥ സേവനങ്ങൾ എങ്ങിനെ വർണ്ണിക്കുവാൻ സാധിക്കും. ഭഗവാന്‍റെ തിരുവചനങ്ങളും, അവിടുത്തെ നിർദ്ദേശങ്ങളും സമുധായ അംഗങ്ങളിൽ എത്തിയ്ക്കുക, സമുധായത്തെ നവീകരിക്കുക, പ്രാകൃതമായ ആരാധന രീതികളെയും നിരർത്ഥകമായ ആചാരങ്ങളെയും എതിർക്കുക, സമുധായത്തിന്റെ സ്കൂൾ പ്രവേശന പ്രശ്നങ്ങൾ സർക്കാരിന്റെ മുന്നിലേയ്ക്ക് എത്തിക്കുവാൻ വേണ്ടിഅ,വർണ്ണരുടെ അവകാശങ്ങൾക്കു വേണ്ടി ഒരു പടക്കുതിരയെപ്പോലെ പോരാടിയ വിവേകോദയത്തിന്റെ ജീവൻ ആശാനായിരുന്നു.ഇന്ന് കേരളക്കരയിൽ ഭഗവാന്റെ ദിവ്യപാദ പത്മങ്ങൾ പതിഞ്ഞ പുണ്യഭൂമികകളിലോക്കെയും അവിടുത്തെ തിരുനാമത്തിൽ അനവധി നിരവധി സംഘടനകൾ രൂപം കൊണ്ടിട്ടുണ്ട് അതിൽ പലതിന്റെയും വേരുകൾ തേടി ചെല്ലുമ്പോൾ പല്ലനയുടെ തീരത്ത് അന്ത്യവിശ്രമം കൊള്ളുന്ന ഭഗവാന്റെ കുമാരുവിന്റെ പാദങ്ങളിൽ എത്തി നിൽക്കും. ഗുരുവിന്റെ തിരുനാമം ഭൂമിയിൽ മുഴങ്ങിക്കേൾക്കുന്ന കാലം വരെയും മഹാകവിയെയും ഗുരുഭക്തർ മറക്കില്ല. ഗുരുവിന്റെ തിരുസ്വരൂപത്തെ അക്ഷരങ്ങളിലൂടെ അനുഭവത്തിന്റെ വെളിച്ചത്തിലേയ്ക്ക് പകർന്നു നൽകിയ കുമാരുവിനെ എങ്ങിനെ മറക്കാൻ സാധിക്കും. അനേക ലക്ഷംഭവനങ്ങളിലും ഹൃദയങ്ങളിലും അർച്ചനയായും ആരാധനയ്ക്കും മുഴങ്ങിക്കേൾക്കുന്ന ഗുരുസ്തവത്തിലൂടെ ഗുരു ആരായിരുന്നു എന്ന് സംശയലേശമന്യേ വരുവാൻ പോവുന്ന തലമുറയ്ക്ക് കാട്ടികൊടുത്തു. (1916) ഗുരുപ്രത്യക്ഷ ദൈവതമെന്ന മഹാവാക്യത്തെ അന്വർത്ഥമാക്കി തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ കുളത്തൂർഗ്രാമത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന കോലത്തു കര ശിവക്ഷേത്രത്തിൽ 1916 ൽ 41 ദിവസത്തെ വൃതം എടുത്തു കൊണ്ട് ലോകത്തിലെ ആദ്യ ഗുരുദേവക്ഷേത്രം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. ഭഗവാനു അതിമഹത്തായ സംന്യാസ, ഗൃഹസ്ഥ ശിഷ്യ സമ്പത്തുണ്ടായിരുന്നിട്ടും പ്രതിഷ്ഠ നടത്തുവാൻ ജന്മജമ്മാന്തരങ്ങൾ ചെയ്ത പുണ്യത്താൽ ഭാഗ്യം ലഭിച്ചത് ആശാനാണ്.

Glimpses from Kumaranashan’s Diary: History, Grief, and Personal Reflections

A single-line remark made by Kumaranashan in his 1911 diary about the members of the Sree Moolam Praja Sabha carries great historical significance. He wrote: “I am the only Ezhava member this term. It is a great pity.” The diary also notes that, during the same year, Ayyankali visited the Yogam office, and that Ashan had signed a register collecting signatures from those willing to extend personal assistance. On April 3, 1911, Kumaranashan’s mother passed away. The diary records the deep sorrow he experienced upon hearing the news and mentions that he wrote the poem “Oru Anuthapam” (“A Lament” / “A Regret”) in remembrance of that painful separation. Although Ashan generally did not show much interest in writing diaries regularly, a few brief notes from 1912 can still be seen. One interesting entry from July 13, 1913, simply states: “Began to practice cycling.” This short remark offers a rare and personal glimpse into the everyday life of the great poet.

1911-ലെ ഡയറിയിൽ ശ്രീമൂലം പ്രജാസഭയിലെ അംഗങ്ങളെപ്പറ്റി ആശാൻ ഒറ്റവരിയിൽ നടത്തിയിരിക്കുന്ന പരാമർശത്തിന് ചരിത്രപ്രാധാന്യമേറും. ‘I am the only Ezhava member this term. It is a great pity’ എന്നാണ് എഴുതിയിരിക്കുന്നത്. ഇതേ വർഷം യോഗം ഓഫീസിൽ അയ്യങ്കാളി എത്തിയതായും വ്യക്തിപരമായ സഹായം ചെയ്യാൻ സന്നദ്ധരായവരുടെ ഒപ്പ് ശേഖരിക്കുന്ന പുസ്തകത്തിൽ താൻ ഒപ്പിട്ടതായും ആശാൻ ഡയറിയിൽ കുടിച്ചിട്ടുണ്ട്. 1911 ഏപ്രിൽ 3-നാണ് കുമാരനാശാന്റെ അമ്മ മരണപ്പെടുന്നത്. ഈ വിവരം അറിഞ്ഞപ്പോൾ ഉണ്ടായ ദുഃഖവും വേർപാടിൽ അനുസ്മരിച്ചു ‘ഒരു അനുതാപം’ എന്ന കവിത എഴുതിയതായും ഡയറിക്കുറിപ്പുകളിൽ വ്യക്തമാക്കിയിരിക്കുന്നു.
തുടർച്ചയായി ഡയറി എഴുതാൻ പൊതുവേ താൽപര്യം പ്രകടിപ്പിക്കാതിരുന്ന ആശാൻ 1912-ൽ വളരെ കുറച്ചു കുറിപ്പുകൾ എഴുതിയതായി മാത്രമേ കാണുന്നുള്ളൂ. ആശാൻ സൈക്കിൾ ചവിട്ടാൻ പരിശീലിച്ചിരുന്ന നാളുകളിൽ ‘ബിഗാൻ ടു പ്രാക്ടീസ് സൈക്ലിംഗ്’ എന്ന് 1913 ജൂലൈ 13-ലെ ഡയറിയിൽ ഒറ്റവരി പരാമർശമുണ്ട്.

Kumaranashan’s Account of Sree Narayana Guru’s Visit to Kumarakom in 1906

Kumaranashan recorded the events associated with the 1906 visit of Sree Narayana Guru to Kumarakom, Kottayam, in the following words: “Among the socially beneficial activities undertaken after reaching the place, the most important were the establishment of a temple under the Kumarakom Samajam and the selection of a site for a school. In addition to this, Swami also put an end to the annual sacrifice of countless goats and chickens that had been conducted for years at an ancient Bhagavathi temple belonging to the Vallabhassery family of Kottayam, just as he had done in many similar temples elsewhere. He also succeeded in making many people give up alcohol and cured many patients of illnesses. Even now, we continue to receive numerous astonishing accounts regarding the works carried out there by the Swami. It is said that in the newly established Kumarakom temple, devotees praying with faith in his spiritual presence are experiencing remarkable fulfilments of their prayers, and because of this, the temple’s income has been increasing rapidly. Those who abandoned drinking through his influence are said to now vomit even at the sight of liquor. Everyone, in one way or another, acknowledges the power of the mental magnetism of great souls. A few years ago, the influence of this Yogeeswara had left many in Central and South Travancore utterly astonished. Although he has now transcended the stage of displaying wonders and attained a higher and more serene spiritual state, we may still believe that the power hidden within him occasionally manifests outwardly on its own for the welfare of others...”

__Swami Guruprakasham

1906-ൽ തൃപ്പാദങ്ങളുടെ കോട്ടയം കുമ്രരകം സന്ദർശനവേളയിലെ വിശേഷങ്ങൾ ആശാൻ രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത് ഇങ്ങനെയാണ്:. " സ്ഥലത്തെത്തിയശേഷം ചെയ്ത പൊതുഗുണപ്രദങ്ങളായ സംഗതികളിൽ കുമരകം സമാജം വകയായി ഒരു ക്ഷേത്രം ആരംഭിച്ചതും സ്കൂളിന് സ്ഥാനം കണ്ടതും മറ്റും പ്രധാനങ്ങളാകുന്നു. ഇതുകൂടാതെ കോട്ടയം വല്ലഭശ്ശേരി കുടുംബക്കാരുടെ വകയായി വളരെ പുരാതനമായ ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ കൊല്ലംതോറും നടന്നുവന്നിരുന്ന അസംഖ്യം ആടുകളുടെയും കോഴികളുടെയും ഹിംസയെ സ്വാമി . അവർകൾ (ഇമ്മാതിരിയുള്ള മറ്റ് അനേകം ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ എന്നപോലെ) നിർത്തൽ ചെയ്യുകയും അനേകം മദ്യപാനികളുടെ കൂടി ഉപേക്ഷിപ്പിക്കുകയും അനേകം രോഗികളെ സുഖപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുകയുണ്ടായി. സ്വാമി അവർകൾ അവിടെ ചെയ്ത പ്രവർത്തികളെ സംബന്ധിച്ച് അനേകം വിസ്മയകരങ്ങളായ ദൃഷ്ടാന്തങ്ങൾ ഞങ്ങൾക്ക് ഇപ്പോഴും കിട്ടിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നുണ്ട്. നൂതനമായി ആരംഭിച്ച കുമരകം ക്ഷേത്രത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിൻെറ സാന്നിദ്ധ്യ ബലത്താൽ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നവർക്ക് വലിയ ഫലസിദ്ധികൾ കണ്ടുവരുന്നു എന്നും തന്നിമിത്തം അവിടത്തെ ആദായം വേഗത്തിൽ വർദ്ധിച്ചുവരുന്നു എന്നും അറിയുന്നു. അദ്ദേഹത്താൽ കുടി ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടവർ മദ്യം കണ്ടാൽ ഇപ്പോൾ ഛർദ്ദിക്കുന്നുവത്രെ. മഹാത്മാക്കളുടെ മന:ശ്ശക്തി( Mental magnetism)യുടെ വൈഭവത്തെപ്പറ്റി ഒരുപ്രകാരം അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരുപ്രകാരം എല്ലാവരും സമ്മതിക്കുന്നതാണ്. ഏതാനും കൊല്ലങ്ങൾക്കു മുമ്പിൽ മദ്ധ്യദക്ഷിണ തിരുവിതാംകൂറിൽ അനേകരെ വിസ്മയാകുലരാക്കിയിരുന്ന ഈ യോഗീശ്വരന്റെ പ്രഭാവം താൻ ഇപ്പോൾ ആശ്ചര്യങ്ങളെ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന അവസ്ഥയെ കടന്നു ഉപരിതനവും ശാന്തവുമായ നിലയെ പ്രാപിച്ചിരിക്കുകയാണെങ്കിലും തന്നിൽതന്നെ മറഞ്ഞിരുന്നുകൊണ്ട് പരോപകാരാർത്ഥം ചിലപ്പോൾ സ്വയമേവ വെളിയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടെന്നുതന്നെ നമുക്കു വിചാരിക്കാം..."

__സ്വാമി ഗുരുപ്രകാശം

Kumaranashan’s Call for Industry and Self-Reliance (1905)

By 1905, the Ezhava community had only just begun to gain gradual access to formal education. Kumaranashan closely observed that many educated youths, instead of taking up productive occupations, remained inactive while waiting solely for government jobs. Believing that true progress for both home and society could come only through enterprise and industry, Ashan wrote a powerful article urging people to move beyond dependence on official employment. In the article, he appealed to the financially privileged members of the community to support poor youngsters in traveling abroad, learning modern industries, and introducing those skills back home. A translated portion of Ashan’s words reads: “Among us (the Ezhava community), we can see many wealthy men. From ancient times itself, numerous tharavads among us have lived in prosperity and affluence. All this stands as proof of our industrious nature. Our ancestors did not earn their wealth through government service. In this land, filled for centuries with extraordinary caste prejudice and hostility, we have had to endure the oppression of merciless upper sections of society. Yet, when we reflect upon the fact that we still continue to live with a reasonable degree of well-being, we ourselves can understand how enduring and powerful the fruits of industry truly are. There are many young men among us who, after studying up to the matriculation class, remain idle here and there while burdening their tharavads. Their numbers are increasing year after year to such an extent that guardians may soon lose confidence in providing English education to their children. Instead of wasting time wandering in search of petty jobs that merely allow them to survive on family support, how much brighter our future would become if these youths turned themselves into productive workers. If even half a dozen among them could travel to countries such as Japan, study scientific industries, and return to spread that knowledge among our people, how quickly the condition of our community and our country would improve.” Ashan’s vision was remarkably forward-looking for his time. Long before industrial education and entrepreneurship became widely discussed in Kerala, he was advocating scientific training, global exposure, self-reliance, and economic empowerment as the true path toward social progress.

1905 കാലം. ഈഴവർക്ക് വിദ്യാലയ പ്രവേശനം അൽപ്പാൽപ്പമായി ലഭിച്ചു തുടങ്ങിയിട്ടേയുള്ളൂ. പഠിച്ചവരാകട്ടെ മറ്റു തൊഴിലുകളൊന്നും എടുക്കാതെ, ഉദ്യോഗം മാത്രം പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് നിഷ്ക്രിയരായി കാലം കഴിക്കുന്നത് ആശാൻ ശ്രദ്ധിച്ചിരുന്നു. വീടിനും നാടിനും അഭിവൃദ്ധി ഉണ്ടാകണമെങ്കിൽ ഉദ്യോഗം കാത്തിരിക്കാതെ വ്യവസായത്തിലേക്ക് പ്രവേശിയ്ക്കണമെന്ന് ആഹ്വാനം ചെയ്തുകൊണ്ട് ആശാൻ ഒരു ലേഖനമെഴുതി. വിദേശത്തുപോയി വ്യവസായങ്ങളെ പറ്റി പഠിക്കുന്നതിനും അത് നാട്ടിൽ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിനുംമറ്റും ധനശേഷിയുള്ളവർ നിർധനരെ സഹായിക്കുവാൻ മുന്നോട്ടുവരണമെന്നും ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്ന ആശാന്റെ ലേഖനത്തിലെ ഒരു ഭാഗം : "നമ്മിൽ (ഈഴവ സമുദായത്തിൽ) അനേകം ലക്ഷേശ്വരന്മാരെ നാം കാണുന്നുണ്ട്. പുരാതന കാലം മുതൽക്കേ ഐശ്വര്യാഭിവൃദ്ധിയോടുകൂടി കഴിഞ്ഞുപോരുന്ന ഒട്ടനവധി തറവാടുകൾ നമ്മുടെ ഇടയിലുണ്ട്. അതെല്ലാം നമ്മുടെ വ്യവസായ ശീലത്തിന്റെ മാത്രം ദൃഷ്ടാന്തമാകുന്നു. നമ്മുടെ പൂർവ്വന്മാർ ഉദ്യോഗം ഭരിച്ചല്ല ധനം സമ്പാദിച്ചത്. അസാമാന്യമായ ജാത്യസൂയയും വൈരവും കൊണ്ടു നിറഞ്ഞിരുന്ന ഈ രാജ്യത്ത് അനവധി കാലമായി നിഷ്കരുണന്മാരായ ഉയർന്ന പരിഷകളുടെ ഞെരുക്കങ്ങൾ എല്ലാം സഹിച്ചു ജീവിക്കേണ്ടിവരുന്ന നാം ഇപ്പോഴും സാമാന്യം ക്ഷേമമായി കഴിയുന്നതു വിചാരിച്ചാൽ വ്യവസായത്തിന്റെ ഫലം എത്ര അവ്യാഹതമായിയിട്ടുള്ളതാണെന്ന് നമുക്ക് തന്നെ കാണാം. മെട്രിക്കുലേഷൻ ക്ലാസുവരെ പഠിച്ച് തറവാടുകളെ പീഡിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് അങ്ങുമിങ്ങും എത്താതെ നിൽക്കുന്ന അനേകം യുവാക്കന്മാർ നമ്മുടെ ഇടയിലുണ്ട്. ഇവരുടെ സംഖ്യ രക്ഷകർത്താക്കന്മാർക്ക് മേലാൽ കുട്ടികളുടെ ഇംഗ്ലീഷ് വിദ്യാഭ്യാസത്തിൽ അധൈര്യം ജനിപ്പിക്കത്തക്കവണ്ണം കൊല്ലംതോറും വർദ്ധിച്ചു വരികയാണ്. തറവാട്ടിൽനിന്നും കൊണ്ടുപോയി ചെലവുകഴിക്കത്തക്കവണ്ണമുള്ള ചില്ലറ ഉദ്യോഗങ്ങളെ മോഹിച്ചുനടന്ന് കാലം കളയാതെ ഓരോ തൊഴിലാളികളായി തിരിയുവാൻ ഇവർക്ക് മനസ്സുണ്ടാവുകയാണെങ്കിൽ എത്ര നല്ലതായ ഒരു ഭാവിയാണ് നമ്മുടെ മുമ്പിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഇവരിൽ അരഡസൻ ജനങ്ങൾക്ക് ജപ്പാൻ മുതലായ ദേശങ്ങളിൽ പോയി ശാസ്ത്രീയമായ വ്യവസായങ്ങൾ പഠിച്ചുവന്ന് അവയെ നമ്മുടെ ഇടയിൽ പ്രചരിപ്പിക്കുവാൻ കഴിയുമെങ്കിൽ നമ്മുടെ സമുദായത്തിന്റെയും രാജ്യത്തിന്റെയും സ്ഥിതി എത്ര വേഗത്തിൽ ഭേദപ്പെട്ടുപോകുന്നതാണ്."...