Public History•مێژووی گشتی

سلاو هاورێیان فەیسبوک ئاگاداری بۆ ناردوین ئەگەر لەماوەی ٢٤ کاتژمێری داهاتو زۆرترین کۆمێنت نەکرێ یەکجاری ئەم پەیجە دادەخرێ بۆیە تکایە ئەوەی ئەم پۆستە دەبینێ کۆمێنت بکا سوپاس بۆ هاوکاریتان

شەهید مەلا عەلی

عومەر موختار ڕەمزی شۆرش و بوێری

وێنەیەک هەمیشە لە زەین وهزری هەموان دا دەمێنیتەوە

“بە هەزارەها تف لە تاران”

لێره‌م ئه‌ڵێم به‌ " ئاراگۆن "
تف له‌ " پاریس "
تف له‌ " گانگۆن "
له ‌" ناپلێۆن "
له‌ " واشنتۆن "
له‌ " پنتاگۆن "
تف له‌" به‌رلین "
له ‌" شورای چین "
تف له‌ناوچه‌وانی " پۆتین "
تف له ‌" مۆسڪۆ "
له‌ " بێرنادشۆ "
تف له ‌" ڪۆتره‌ڪه‌ی پیڪاسۆ "
لە " ڪلینتۆن "
له ‌" هیمالایا "
له‌ " ئـۆڕاڵ "
له‌ " ئه‌مازۆن "
تف له‌ " گابۆن "
تف له ‌" ڪابوڵ "
تف له‌ " ئه‌نقه‌ره ‌وو ئاستانبوڵ "
به‌هه‌زاره‌ها هه‌زاران
تف له‌ " تـاران "
تف له‌ ناوه‌ڕاستی " عوڪاظ "
له ‌بورجی خه‌لیفه‌ " ڕیــاظ "
تف له‌جاشی مل به ‌" زه‌نـــگۆڵ "
تف لێره‌ تف له‌ " ئه‌نــادۆڵ "
تف له‌وانه‌ی له‌سه‌ر تیڤین له‌ناو ڕادێۆن ..
بێ چه‌ندو چۆن ..
دیموڪراسن
چه‌پن ڕاسن
شڪۆدارێڪی بێ شڪۆن ...
تفیان لێ بێ
به‌یه‌ڪ به‌هه‌زار به‌ملێۆن
به‌ته‌غارو بار و به‌تۆن
گشتان درۆن
خــــــۆ فڕۆشن
به‌شیری توله‌ سه‌گ گـــۆشن ..
به‌مرۆڤایه‌تی نامۆن ...
له‌یه‌ڪ تاپۆن
زه‌وییان کردووه‌ به‌بۆن ...
ته‌ڕنابن و ..
بوون به‌ڕۆن ...
پاڪ نابنه‌وه‌
گه‌ر به‌ئاوی سازگاری
كوێستانی قەندیلیش بیان شۆن.!

#پەشێو

کوردستانی گەورە پێکهاتووە لە 40 پارێـزگا.
1. باکوری کوردستان:
¹ ئامەد
² وان
³ موش
⁴ بەدلیس
⁵ جۆلەمیرگ
⁶ کنکان
⁷ ئاگری
⁸ ئەرزرۆم
⁹ ئەزرنگان
¹⁰ مەلەدی
¹¹ چەولیگ
¹² دیلۆک
¹³ دەرسیم
¹⁴ سێواس
¹⁵ خارپێت
¹⁶ ئیدر
¹⁷ سەمسوور
¹⁸ سێرت
¹⁹ مێردین
²⁰ رحا ـ رووها
²¹ کلیس
²² ئەردێخان
²³ ئێلهـ
²⁴ مەرەش
²⁵ شرنەخ
²⁶ قەرس
هەروەها نیوەی خەتای "هاتای" و بەشێکی ئارتڤین و گوموشخانە و بایبورت.

2. باشـوری کوردستان:
¹ هەولێـر
² سلێـمانی
³ دهـۆک
⁴ کەرکوک
⁵ هەڵەبجە
هەروەها نیوەی موسڵ و بەشێکی دیالە و سەڵاحەددین و واست.

3. رۆژئاوای کوردستان:
¹ حـەسیچە
هەروەها نیوەی ڕەقە و بەشێکی حەلەب و ئیدلب و لازقیە.

4. رۆژهەلاتی کوردستان:
¹ ورمێ "ئورمیە"
² سنە
³ کرماشان
⁴ ئیلام
⁵ لۆڕستان
⁶ هەمەدان
⁷ چوارمەحاڵ و بەختیاری
⁸ کوهگیلویە و بۆیەرەحمەد
بەشێکی ئەهواز

5ـ باکووری ڕۆژهەڵاتی کوردستان "کوردستانی سوور"
ژمارەی دانیشتووان سەروو ‌50.000هەزار
پایتەخت لاچین

گەورەترین شاری ئورمیـەیە لە رۆژهەلاتی کوردستان بچوکترینیش شاری کلیسە لە باکوری کوردستان.
کوردستان دابەش کراوە بەسەر شەش وڵاتــدا ئیراق ئێـران سوریا تورکیا ئەرمینیا و ئازەربایجان کە بەشی زۆری تورکیا داگیریکردووە.

زارەکانی زمانی کوردی
¹ کرمانجی
² سۆرانی
³ زازاکی
⁴ لۆری
⁵ هەورامانی
⁶ لەکی
⁷ کەڵهوڕی

زاراوەی کرمانجی بەشی زۆریان لە باکوور و ڕۆژاوای نیشتمانن، زارەوەی "زازاکی"یشلە باکوری کوردستانن.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
هەرچی زارەوەی سۆرانییە لە باشور و رۆژهەلاتن، زاروەی "لۆری"یش لە رۆژهەڵاتی نیشتمانن.

گەورەترین دەریاچەی کوردستان، دەریاچەی ورمێ لە بەشی ڕۆژهەڵات. دووەم گەورەترین دەریاچەی وانە لە باکوری نیشتمان.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
بەرزترین چیا، چیای "ئاگری"یە کە بەرزیەکەی 5.321 مـەترە. دەکەوێتە بەشی باکور.
کوردستانی گەورە دراوسێـە لەگەل 6 وڵات
1ــ تـورکیا
2ـــ ئێران
3ـــ ئەرمینیا
4ـــ ئێراق
5ـــــ سوریا
6ـــ ئازرباینجان
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
ڪوردستانی گەورە لەسێ لاوە هاوسنوورە لەگەڵ دەریا. کەنداو و دەریای ناوەڕاست و دەریای ڕەش.

ئەگەر هەر کەموکوورتییەکی هەیە لە کۆمێنت ئاماژەی پێبدەن.

وەرگیراوە

وێنەیەکی مێژوویی لە ئێرلەندا ساڵی ١٩٧٢

کچێک کە دەزگیرانەکەی لە ڕووبەڕووبوونەوەی بەریتانییەکان بریندار بووە، بە تفەنگی دەزگیرانەکەی تا دوا دڵۆپی خوێنی شەڕ دەکات.
کاتێک فەرماندەی کەتیبەی سەربازە ئینگلیزەکان بۆی دەرکەوت کە شەڕی ژنێک دەکەن، دوای کوژرانی فەرمانی بە سەربازەکانی کرد دەست لە تەرمەکەی نەدەن و بۆ ئێرلەندییەکانی جێبێڵن تا بینێژن. فەرماندەکە گوتبووی: ئێمە بەرگری لە شاژنێک دەکەین کە گرنگی بە بارودۆخی ئێمەی سەرباز نادات، بەڵام ئەم کچە گرنگی بە خۆشەویستەکەی و خاکەکەی دەدات و خۆی لە پێناویاندا بە کوشت دا.

دواتر ئەو وێنەیە بۆ ڕۆژی ژنان لە ئێرلەندا هەڵبژێردرا و ئەم درووشمەیان لەسەر نووسی:
"مەترسە لە خۆشویستنی ژنێکی بەهێز، ڕەنگە ڕۆژێک تاکە سوپای تۆ بێت" !

تونێلی دەربەندیخان لەکاتی دروستکردنیدا، مێژووی وێنەکە دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی 1959 واتە ساڵێک دوای دروستبوونی کۆماری عێراق و ڕوخانی پاشایەتی. لەو پڕۆژەدا فەڕەنسیەكان‌و دواتر ئینگلیزەكان‌ و بەلجیكیەكان بەشدار بوونە لە تەواوکردنی.
#بە لایککردنی پەیج دەبنە خاوەن زانیاری مێژوویی.

سلاو هاوڕێیانی ئازیز هاتینەوە خزمەتتان
تکایە لایک و کۆمێنت بکەن تاکو زۆرترین کەس بینەر بیت

منارەی مزگەوتەکان بەپێی سەردەمەکان
Admin:- Amir Zandi