Hljóðbókasafn Íslands

Styrkur til að vinna með skólabókasöfnum

Hljóðbókasafn Íslands hlaut kærkominn styrk úr Bókasafnasjóði og fór úthlutun fram í Höfuðstöðinni á sunnudaginn. Verkefnið heitir Samstilltar hljóð- og rafbækur fyrir grunnskólanemendur og hefur það að markmiði að efla lestur grunnskólanemenda með því að auka aðgengi að samstilltum hljóð- og rafbókum í gegnum skólabókasöfnin. Um samstarf við Miðstöð menntunar- og skólaþjónustu er að ræða og munu þau leggja til bækurnar sem verða til boða á skólabókasöfnunum. Samstilltar bækur eru þannig að lesendur geta hlustað á upplestur og fylgst með textanum á sama tíma. Þess háttar lestur er fyrir þau sem eiga erfitt með einbeitingu yfirleitt árangursríkari.

Bókasafnasjóði bárust alls 23 umsóknir í ár og var heildarupphæð umsókna rúmar 54 milljónir króna. Alls var úthlutað 19 milljónum til níu verkefna og hlaut Hljóðbókasafnið hæsta styrkinn eða 3.7 milljónir króna.

Um miðan mánuðuðinn komu saman til fundar á Íslandi fimm norrænir kollegar og einn frá Sviss sem veita hljóðbókasöfnum eða hljóðbókadeildum forstöðu. Margt var rætt en miklar breytingar hafa átt sér bæði hvað varðar alla tækni og sjálfstæði safnanna. Í Danmörku, Noregi og Finnlandi er nú talað um aðgengilega bókasafnsþjónustu innan stærri heilda. Í tilviki Noregs og Danmerkur heyrir þjónustan undir Landsbókasöfnin en í Finnlandi hafa þrjú ólík söfn verið sameinuð.

Hljóðbókasafn Íslands á í miklu og góðu samstarfi við Norðulöndin og einn liður í því er virkt samstarf forstöðumanna. Sviss hefur um árabil tekið þátt í samstarfinu og þar og í Svíþjóð eru ekki fyrirhugaðar neinar stjórnsýslulegar breytingar. Hljóðbókasafn Íslands er í nokkurri óvissu en sameining við Landsbókasafn Íslands verður að öllum líkindum tekin fyrir á haustþingi Alþingis.

Við fengum góða gesti í vikunni. Rut Sverrisdóttir er lögblind og hefur verið lánþegi á safninu í 40 ár. Hún hefur verið búsett í Svíþjóð undanfarna áratugi. Rut og Eddie Bergstrand fengu styrk til að koma til Íslands og gera samanburð á hlutskipti blindra og sjónskertra í þessum tveimur löndum og benda á hvað betur mætti fara í þjónustu við þennan hóp.

Karl Ágúst Úlfsson þekkja flestir. Það er leitun að Íslendingi sem glatt hefur þjóð sína oftar og betur en hann. Karl lauk rétt í þessu innlestri á sinni nýjustu afurð, minningabókinni Fífl sem ég var. Í kynningartexta um hana segir: Hver þekkir ekki föndurkennarann, leigubílstjórann, Silla, Geir (og Grana) og margar fleiri hetjur úr Spaugstofunni? Og ekki má gleyma Eyjólfi í Ytri-Hnjáskeljum, Danna í Líf-myndunum og fleiri slíkum.

Leikandi allra þessara kunningja okkar, Karl Ágúst Úlfsson, rifjar hér upp sköpunarsöguna sem vissulega hefur ekki verið án átaka. Þá fléttast inn barátta hans sjálfs við illkynja sjúkdóm, sem hefur gengið vonum framar.

Karl Ágúst er ennþá ferskur og bókin segir lesandanum að hann muni áfram gleðja okkur með því að sýna þjóðinni í spéspegilinn.

Hljóðbókasafn Íslands sendir lánþegum sínum og velunnurum bestu óskir um gleðileg jól og farsælt komandi ár og minnir á mikilvægi lesturs fyrir alla.

Einn af velunnurum Hljóðbókasafns Íslands í hópi rithöfunda er leik- og skáldkonan fjölhæfa, Sólveig Pálsdóttir. Hún sendi nýlega frá sér spennusöguna Ísbirnir sem hefur mælst mjög vel fyrir, jafnt hjá leikum sem lærðum. Hún hefur nú lokið við að lesa bókina inn fyrir lánþega safnsins og fyrir það erum við sérstaklega þakklát.

Bókasafnsdagurinn er í dag, 8. september, og í tilefni hans minnum við á hlutverk Hljóðbókasafns Íslands: Að gera efni aðgengilegt og miðla því til fólks sem glímir við blindu, sjónskerðingu, lesblindu eða aðra prentleturshömlun. Markmið laga um safnið er að uppfylla réttindi þessara hópa fyrir hönd íslenska ríkisins. Þema dagsins er:

Lestur er bestur - fyrir sálina

Hljóðbókasafnið fékk á dögunum nemanda í starfskynningu úr 10. bekk í Áslandsskóla í Hafnarfirði. Lea Karen Friðbjörnsdóttir hefur verið blind frá mjög ungum aldri og hefur alla tíð notað þjónustu Hljóðbókasafns Íslands. Það var því kærkomið fyrir safnið að fá að kynnast henni betur og fá vitneskju um hvað mætti gera betur, hvaða bækur hana langaði til að safnið gerði aðgengilegar og svara þeim fjölmörgu spurningum sem Lea hafði um safnið og starfsemi þess. Næsta vetur byrjar Lea nám í Flensborgarskóla og safnið er í samvinnu við Sjónstöð Íslands byrjað að undirbúa námsefni til að mæta því. Heimsóknin var fróðleg og skemmtileg fyrir alla aðila og bjartsýni, dugnaður og jákvætt viðhorf Leu einstaklega smitandi.

Hljóðbókasafnið og fjölþjóðlegt samstarf um hljóðbækur:

Í apríl var Hljóðbókasafn Íslands gestgjafi fundaviku tveggja samstarfshópa: UX-hópsins og IT Forum, sem samanstanda af sérfræðingum frá norrænum og evrópskum stofnunum sem vinna að aðgengi að hljóðbókum fyrir notendur með prentleturshömlun. Fundirnir fóru fram í húsnæði Hljóðbókasafnsins og í fyrsta sinn var haldinn sameiginlegur fundur beggja hópanna, sem markaði nýtt skref í samstarfinu.

Fjallað var um lykilatriði í þróun aðgengis og þjónustu við lánþega með prentleturshömlun. Rætt var um auknar kröfur um afritunarvarnir og áhrif þeirra á lánþega og kynntar niðurstöður notendarannsóknar á upplifun fólks með lesblindu, ADHD og einhverfu af talgervlaröddum. Einnig voru til umræðu frá Noregi niðurstöður viðtala við foreldra barna með fötlun til að bæta þjónustu við þennan hóp. Kynntar voru skýrslur frá Sviss og Finnlandi um hvernig hægt er að bæta þjónustu við viðkvæma notendahópa með einföldum forritum og litlum spilurum sem gætu komið í stað geisladiska fyrir suma lánþega.

Rætt var um stefnu og leiðbeiningar varðandi notkun gervigreindar í framleiðslu, þar á meðal myndlýsingar og leiðir til að auka skilvirkni í framleiðslu og minnka kostnað án þess að það komi niður á lánþegum. Farið var yfir nýja innkaupaferla fyrir EPUB framleiðslu og stöðu námsbóka í raungreinum.
Fulltrúar frá eftirfarandi stofnunum tóku þátt í fundunum:

• Tibi (Noregur)
• Dedicon (Holland)
• MTM (Svíþjóð)
• SBS (Sviss)
• Nota (Danmörk)
• Celia (Finnland)
• Hljóðbókasafn Íslands

Hljóðbókasafn Íslands óskar öllum lánþegum og velunnurum safnsins gleðilegra páska! 🐣