Verkalýðsmálaráð Samfylkingarinnar

Baráttan heldur áfram!
Gylfi Þór Gíslason
Ágæta launafólk í dag 1. maí á alþjóðlegum baráttudegi verkalýðsins minnir hann okkur á að réttindi launafólks voru ekki gefin, þau voru unnin. Þau voru unnin með samstöðu, þrautseigju og kjarki fólks sem neitaði að sætta sig við óréttlæti.

Í dag stöndum við frammi fyrir nýjum áskorunum. Því að þrátt fyrir miklar framfarir sjáum við enn vaxandi ójöfnuð, ótryggan vinnumarkað og aukið álag á fólk sem heldur samfélaginu gangandi – hjúkrunarfræðinga, kennara, lögreglan, verkafólk og svo marga fleiri. Þetta fólk á ekki aðeins skilið þakkir – það á skilið réttlát kjör og raunverulegt öryggi.

Við verðum að spyrja: Hvers konar samfélag viljum við byggja? Viljum við samfélag þar sem afkoma fólks ræðst af tilviljun eða stöðu? Eða viljum við samfélag þar sem allir fá tækifæri til að lifa mannsæmandi lífi, óháð uppruna eða stétt?

Fólk vill réttlátt samfélag. Samfélag þar sem vinnan er virt. Þar sem laun duga fyrir lífsviðurværi. Þar sem húsnæði er ekki munaðarvara heldur mannréttindi. Þar sem enginn þarf að velja á milli þess að borga reikninga eða lifa mannsæmandi lífi.

Baráttan í dag snýst ekki aðeins um krónur og aura. Hún snýst um virðingu. Hún snýst um að tryggja að rödd launafólks heyrist – og skipti máli.

Við í Verkalýðsmálaráði Samfylkingarinnar munum halda áfram að minna forystu Samfylkingarinnar á að rót Samfylkingarinnar á að ver barátta fyrir réttindum launafólks, félagslegu öryggi og jöfnum tækifærum.

En þessi barátta er ekki verkefni eins hóps. Hún er verkefni okkar allra. Það hefur sýnt sig í gegnum söguna að þegar við stöndum saman, þá náum við árangri. Þegar við látum ekki skipta okkur upp, þá breytum við samfélaginu.

Kæru félagar, sagan kennir okkur að ekkert breytist nema fólk krefjist þess. Þess vegna er 1. maí ekki bara dagur til að minnast – hann er dagur til að hreyfa við hlutunum.

Ágæta launafólk um land allt, látum rödd okkar heyrast. Stöndum saman. Berjumst áfram fyrir réttlæti.

Gleðilegan baráttudag!



Gylfi Þór Gíslason

Formaður Verkalýðsmálaráðs Samfylkingarinnar.

Finnbjörn A. Hermannsson, forseti ASÍ, skrifar:

Á 1. maí, baráttudegi launafólks, fögnum við því að íslenskt samfélag stendur á sterkum grunni. Sá grunnur er ekki tilviljun. Hann byggir á baráttu kynslóðanna; á dugnaði, fórnfýsi og hugsjónum þeirra sem á undan okkur fóru. Velferðarsamfélag nútímans er afrakstur þessa fólks, bein afleiðing einbeitts vilja til breytinga og framfara í nafni lífsgæða sem einkennt hefur alla sögu íslenskrar verkalýðshreyfingar. Við, almenningur í landinu, berum ábyrgð á að verja það sem áunnist hefur og til þessarar skuldbindingar okkar vísar yfirskrift dagsins: Styrkur okkar er velferð allra.

Þetta er ekki slagorð. Þessi orð lýsa grundvelli samfélags sem skilað hefur almenningi á Íslandi lífskjörum sem standast samanburð við þau sem best þekkjast í heiminum.

Ávarpið allt má lesa í fyrstu athugasemd.

ASÍ og BSRB halda opinn fund um almenna íbúðakerfið - Vinnan - Tímarit Alþýðusambands Íslands ASÍ og BSRB halda opinn fund um almenna íbúðakerfið og ábyrgð sveitarfélaganna í húsnæðisuppbyggingu í aðdraganda

Hugleiðing inn í helgina.

"Opinber og víðtæk pólitísk athygli sem er margvísleg kynbundiin mismunun réttilega hefur kaffært og gert óvar lítið ú rstöðu og erfiðleikum annarra þjóðfélagshópa sem urðu útundan í efnahagsþróun eða döguðu uppi í umrót tímans. Þeir leita nú á pólitísk mið utan frjálslyndis og jöfnuðar. Það framkallar niðurbælda reiði sem fáir vita af. Illa launað,réttindarýrt verkafólk finnur enga pólitíska talsmenn, því gömlu málsvararnir eru uppteknir annars staðar.
Popúlismi og hugarórar afturhalds og þjóðernishyggju eiga greiðan aðgang að skoðanamótun þessa fólks.
Er þannig komið fyrir jafnaðarmönnum að starf þeirra sé borið upp af upplýstu, menntuðu, vel meinandi og réttsýnu fólki sem lesiðð hefur um réttleysi og bágborin kjör annarra en deildir þeim ekki sjálft,og finnur því ekki leið til að tengjast lífsbaáttu þeirra." (Þröstur Ólafsson horfin heimur bls 165)

https://heimildin.is/grein/26417/verdbolgan-betri-leid-er-i-bodi/

"Ríkisstjórnin þarf að hífa sig upp úr þeirri slepjulegu hægri pólitík að hallalaus fjárlög skipti öllu máli fyrir lækkun verðbólgunnar. Það gera þau ekki, heldur eykur niðurskurður í opinbera geiranum á vandann sem búið er að hlaða upp með miklum innviðaskuldum í samfélaginu á liðnum áratugum nýfrjálshyggju-hagfræðinnar. Sú pólitík felur í sér langtíma hnignun innviða og velferðarkerfis."

Verðbólgan: Betri leið er í boði Reynslan hefur sýnt að hávaxtastefnan sem hefur verið í aðalhlutverki í baráttunni við verðbólguna skilar ekki góðum árangri. Við erum með hærri verðbólgu en grannríkin þrátt fyrir miklu hærra vaxtastig.

Aðsendar greinarVestfirðir sem birtist í BB.is (Bæjarins besta)

Í forystu í 110 ár: Verkalýðsfélagið Baldur 1916-2026
01. apríl 2026 12:50

Árið 1916 er stórt í sögu verkalýðshreyfingarinnar á Íslandi. Þann 12. mars komu saman fulltrúar 7 verkalýðsfélaga í Reykjavík og Hafnarfirði til að stofna Alþýðusambands Íslands – ASÍ. Sama ár voru stofnuð tvö verkalýðsfélög á Ísafirði, Sjómannafélag Ísfirðinga og Verkalýðsfélagið Baldur. Stéttarfélögin á Ísafirði og ASÍ eiga sér því samfellda 110 ára sögu.

Verkalýðsfélagið Baldur var stofnað á Ísafirði 1. apríl 1916. Félagið stóð í stafni verkalýðshreyfingarinnar á Vestfjörðum í áratugi, stóð að stofnun Alþýðusambands Vestfjarða árið 1927 og var í forystu sameiningar félaganna í Verkalýðsfélag Vestfirðinga árið 2002.

Fyrstu skrefin

Verkalýðsfélagið Baldur var stofnað á árum fyrri heimsstyrjaldar þegar verð á helstu nauðsynjum, svo sem kolum, olíu og öðrum innfluttum vörum, hækkaði upp úr öllu valdi og kaupmáttur launa hrapaði. Karlarnir sem stofnuðu Baldur fóru sér hægt í kröfugerð gagnvart atvinnurekendum fyrstu misserin, minnugir þess hvernig fyrsta stéttarfélag verkafólks á Ísafirði var knésett í vinnudeilu tíu árum áður. Baldursfélagar beindu kröftum sínum að sameiginlegum innkaupum á kolum og kjötmeti og garðrækt og mótekju.

Þar kom að félagsmenn töldu sér fært að mæta atvinnurekendum árið 1921 og knýja fram samninga um launahækkun. Að vísu voru samningarnir munnlegir og stóðu aðeins stutta stund áður en tók að bera á samningsbrotum, ráðningu utanfélagsfólks á lægri töxtum og hótunum um brottrekstur þeirra sem vildu standa á taxta félagsins. Í kjölfarið breyttist Baldur í hálfgert leynifélag, þar sem verkamenn voru neyddir til að segja sig úr félaginu, til að halda vinnunni. Það var á þessum tíma sem félagarnir sneru sér til nýráðins póstmeistara í bænum, sem starfað hafði á Akureyri með verkafólki og jafnaðarmönnum. Finnur Jónsson var formaður Baldurs 1921-1932. Á þeim árum varð Verkalýðsfélagið Baldur stórveldi í íslenskri verkalýðssögu.

Í fylkingarbrjósti

Fyrstu árin voru einungis verkakarlar í Baldri, en árið 1924 gengu verkakonur til liðs við félagið, sem varð eftir það sameiginlegt baráttutæki verkafólks á Ísafirði. Forystumenn Baldurs voru jafnframt kjölfestan í meirihluta jafnaðarmanna í kaupstaðnum samfellt frá 1921 til 1946. Þannig varð Ísafjörður frægur sem Rauði bærinn.

Hörðustu kjaraátök félagsins á þessum tíma urðu árið 1926, þegar Baldursfélagar hófu verkfall til að verjast kröfum atvinnurekenda um launalækkun. Finnur Jónsson sagði um verkfallið: „Enn stóðu stærstu atvinurekendurnir, með bankaútibúin að bakhjalli, í hatramlegri andstöðu við fólkið og hugðust að kúga það undir sig. Hörðustu átökin urðu vorið 1926. Þá buðu atvinnurekendur verkafólkinu slík smánarboð, að alþýðan þoldi þetta ekki lengur, heldur fylkti liði í Baldri og braut vald þeirra á bak aftur.“

Í kjölfar verkfallsboðunar kom til átaka við Edinborgarbryggjuna þann 9. febrúar 1926. Atvinnurekendur fengu nokkra verkamenn til að mæta til vinnu, en félagar í Baldri fjölmenntu á bryggjuna og komu í veg fyrir að útskipun færi fram. Skutull, málgagn jafnaðarmanna sagði þannig frá: „Fógeti var á vettvang kominn og hafði fengið sér varaskeifu eður viðauka við lögregluliðið. Var viðauki sá Norðmaður einn, sem hér hefur verið, O. G. Syre, talinn skrambans vel að manni, lifrarbraskari og m.m. Skarst hann í leikinn og lenti af því saman við verkamann einn. Gekk sá svo fast að þeim norska, að hann fór undan á hæli uns leikurinn barst að lifrartunnum fullum. Verkamaðurinn drap Syre þar niður á milli eins og smjöri í öskju.” Eftir þetta fékk Baldursfélaginn Sigurður Bjarnason viðurnefnið “Sýrafellir”. Átökunum lauk að tveim viknum liðnum með sigri verkafólks. Kauplækkuninni var hrundið og í fyrsta sinn var samningsréttur verkafólks viðurkenndur skriflega.

Sterkari samtök

Verkalýðsfélagið Baldur gekk til liðs við Alþýðusamband Íslands árið 1917 og var upp frá því forystufélag ASÍ á Vestfjörðum. Forystumenn Baldurs aðstoðuðu við stofnun annarra verkalýðsfélaga, til dæmis Verkalýðsfélags Hnífsdælinga og félaganna á Patreksfirði, í Álftafirði, Súgandafirði og Bolungarvík. Frægt varð um allt land þegar formaður Baldurs, Hannibal Valdimarsson, var fluttur með valdi frá Bolungarvík sumarið 1932 þegar hann fór út í Vík til að styðja félaga sína. Þegar lítill hópur æstra Bolvíkinga sigldu með Hannibal til Ísafjarðar var þeim stungið í steininn, en Hannibal og fjöldi verkamanna sigldi aftur til Bolungarvíkur og héldu verkalýðsfund í troðfullu samkomuhúsi.

Árið 1927 stofnuðu jafnaðarmenn og verkalýðssinnar svæðissamband á Vestfjörðum. Alþýðusamband Vestfjarða (ASV) var mikilvægt tæki til að ná fram samræmdum kjörum á sjó og í landi fyrir allt verkafólk í fjórðungnum. Munaði þar ekki minnst um samstöðu Baldursfélaga, til að jafna kauptaxta annarra félaga til jafns við það sem náðst hafði fram á Ísafirði.

Verkalýðsfélagið Baldur stóð ásamt Sjómannafélaginu og fleirum að stofnun Samvinnufélags Ísfirðinga sem lét smíða sjö vélbáta, Birnina, á árunum 1928-29. Það var gert sem svar við því að bankarnir höfðu selt burt úr bænum helminginn af vélbátaflota bæjarins. Samvinnufélagið varð stærsta útgerðar- og fiskvinnslufyrirtæki bæjarins næstu tvo áratugi og rak meðal annars stórt síldarplan á Siglufirði. Á kreppuárunum 1930-1939 stóðu bæjaryfirvöld og stéttarfélögin að stofnun nýrra atvinnufyrirtækja svo sem útgerð togarans Skutuls og stofnun rækjuvinnslu. Atvinna og styrking byggðar hefur ætið verið eitt af baráttumálum verkalýðshreyfingarinnar á Vestfjörðum. Þátttaka Baldurs í útgerð rækjutogarans Skutuls undir lok síðustu aldar var enn eitt dæmið um það.

Alþýðuhúsið

Alþýðuhús Ísfirðinga við Norðurveg var reist á árunum 1934-1935 af Verkalýðsfélaginu Baldri og Sjómannafélagi Ísfirðinga, undir forystu Hannibals Valdimarssonar. Hannibal hafði áður haft forystu um byggingu Samkomuhússins í Súðavík. Hann flutti til Ísafjarðar árið 1931 og skipaði sér þegar í forystusveit jafnarðarmanna og var kosinn formaður í Baldri árið eftir. Alþýðuhúsið var tekið í notkun með félagsfundi í Baldri 27. október 1935. Fundurinn var haldinn í veitingasal í kjallaranum, en mánuði síðar var fyrsta kvikmyndasýningin í bíósalnum. Hannibal hafði umsjón með byggingu hússins og var framkvæmdastjóri þess fyrstu árin. Húsið hefur síðan þjónað sem kvikmyndahús kaupstaðarins og var um áratugi helsta samkomuhús Ísfirðinga þar sem fóru fram leiksýningar, tónleikar, skemmtanir, samkomur og pólitískir fundir.

Ávextir baráttunnar

Verkalýðsfélagið Baldur óx og dafnaði næstu áratugi. Fleiri starfsstéttir gengu í félagið og eftir 1940 störfuðu í félaginu deildir vörubílstjóra, Sjöfn deild starfsstúlkna á elliheimili og sjúrkahúsi, Dröfn deild netagerðarmanna og Dyngja deild saumakvenna hjá klæðskerum og við hattagerð. Fjölmennasti starfshópur Baldurs frá upphafi var verkafólk í fiskvinnslu.

Mörg baráttumál verkalýðsfélaganna hafa náð fram að ganga á síðustu áratugum. Orlof, veikindaréttur, slysabætur, lífeyrissjóðir, starfsréttindi og vinnuvernd eru meðal þeirra réttinda sem verkafólk hefur áunnið sér í kjarasamningum verkalýðsfélaga. Með sama hætti hefur starfsemi verkalýðsfélaganna orðið yfirgripsmeiri. Verkalýðsfélög á Vestfjörðum stóðu að stofnun Lífeyrissjóðs Vestfirðinga árið 1970. Sjúkra- og styrktarsjóður festi sig í sessi og Orlofssjóður eignaðist sumarhús í Vatnsfirði, Ölfusborgum og víðar í samstarfi við önnur verkalýðsfélög og auk þess íbúðir í Reykjavík og á Akureyri til útleigu fyrir félagsmenn.

Mörg af baráttumálum verkalýðshreyfingarinnar eftir 1960 fengust fram með sameiginlegum kjarasamningum á landsvísu. Baldur gekk til liðs við Verkamannasamband Íslands (síðar Starfsgreinasambandið) árið 1965 og átti þar sína fulltrúa í stjórn sambandsins. Þannig tóku samningar Baldurs og annarra félaga í Alþýðusambandi Vestfjarða mið af heildarsamningum verkalýðsfélaganna í landinu, þó sérstakir samningar hafi verið gerðir milli Alþýðusambands Vestfjarða og atvinnurekenda í fjórðungnum.

Verkfallið 1997

Þó að verkalýðsfélögin hafi náð viðurkenningu fyrir mörgum áratugum snýst starf þeirra enn um það grundvallarmarkmið að verkafólk njóti lífskjara sem geri þeim kleift að lifa með reisn og standa jafnfætis öðrum stéttum samfélagsins. Margt hefur áunnist í þeim efnum, en sífellt þarf að setja ný markmið og verja þá áfanga sem náðst hafa.

Verkfallsátök eru sjaldgæfari nú en áður var. Samningar verkalýðsfélaga og atvinnurekenda fara nú fram samkvæmt nákvæmum reglum og lögum og oftast næst samkomulag á milli aðila, þó að tilstilli stjórnvalda þurfi oft að koma til. En stundum eru aðstæður í þjóðfélaginu þannig að ekki tekst að ná fram samningum án átaka. Þannig var það vorið 1997 að nokkur verkalýðsfélög á Vestfjörðum, undir forystu Verkalýðsfélagsins Baldurs, háðu harðvítugt verkfall á meðan önnur verkalýðsfélög á landinu sættust á lakari kjör eða sátu hjá. Kjör verkafólks, einkum fiskvinnslufólks, hafði hrakað umtalsvert árin á undan og kvótakerfið hafði læst klónum í mörg byggðarlög um allt land. Verkafólk á Vestfjörðum taldi sig knúið til aðgerða. Vestfjarðafélögin þreyttu sjö vikna verkfall við erfiðar aðstæður gegn sameinuðu atvinnurekendavaldi á öllu landinu og óvinveittum stjórnvöldum. Baldursfélagar ásamt félögum innan ASV á Hólmavík, í Súðavík, á Suðureyri, Flateyri og Þingeyri tóku þannig upp hanskann fyrir verkafólk á landinu öllu og sýndi að þegar samtakamáttur og baráttuvilji er fyrir hendi má ná lengra í baráttunni fyrir mannsæmandi kjörum.

Verk Vest

Verkalýðsfélagið Baldur á Ísafirði sameinaðist öðrum stéttarfélögum í Verkalýðsfélagi Vestfirðinga. Verk Vest var stofnað árið 2002 og fór stofnfundurinn fram í Alþýðuhúsinu á Ísafirði 21. september. Baldursfélagar stóðu því enn á ný í fararbroddi fyrir sameiginlegum hagsmunum vinnandi fólks með því að skapa sameinað félag verkafólks, sjómanna, verslunarmanna og iðnaðarmanna á Vestfjörðum. Hugsjónir félaganna frá 1916 hafa lifað í 110 ár og lifa trúlega lengi enn: Að vinnandi stéttir fái notið afraksturs starfa sinna við mannsæmandi kjör í réttlátu samfélagi.

Sigurður Pétursson, sagnfræðingur.

Greinin birtist á vef Verkalýðsfélags Vestfirðinga og samin fyrir félagið.

https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fbb.is%2F2026%2F04%2Fi-forystu-i-110-ar-verkalydsfelagid-baldur-1916-2026%2F

Frjálshyggjutrúboðið byrjaði eins og við vitum sem uppreisn gegn velferðarrríkinu. Velferðaríkið er holdgerving okkar eigin hugmyndafræði. Pólitískt erindisbréf okkar hljóðar upp á að verja hagsmuni vinnandi fólks gegn fjármagnseigendum;að verja almannahagsmuni gegn rótgrónum sérhagsmunum;að verja mannréttindi verkafólks gegn ráðningarvaldi atvinnurekenda. Okkar verkefni er að beita lögmætu valdi lýðræðislegs ríksvalds gegn sjálfteknu valdi auðræðisins. Þetta er okkar hlutverk. Um þetta snýst okkar pólitíska erindisbréf.(JBL, lífsskoðun jafnaðarmanns bls 385.)

https://www.sameyki.is/frettir/stok-frett/2026/03/24/Sameyki-tekur-undir-med-gagnryni-Verkalydsmalarads-Samfylkingarinnar/

Sameyki tekur undir með gagnrýni Verkalýðsmálaráðs Samfylkingar.

Sameyki.is Sameyki tekur undir með formanni Verkalýðsmálaráðs Samfylkingarinnar, Gylfa Þór Gíslasyni, sem ber von um að Kristrún...

Frá aðalfundi Sameykis.

Á aðalfundi Sameykis í gær var lögð rík áhersla á réttindabaráttu launafólks og samþykktar voru mikilvægar lagabreytingar sem styrkja starf félagsins, auka lýðræði félagsins og stöðu félagsfólks.

Sameyki er eitt stærsta stéttarfélag landsins og gegnir lykilhlutverki í að verja réttindi opinberra starfsmanna. Formaður Sameykis, Kári Sigurðsson sagði skýrt á fundinum að sú barátta heldur áfram af fullum krafti.

👉 Lestu nánar um fundinn á vef Sameykis. Hlekkur í fyrstu athugasemd.