01/10/2026
Ísland er í tuttugasta og sjötta sæti landa í heiminum í nýútgefinni nýsköpunarvísitölu Alþjóðahugverkastofnunarinnar (World Intellectual Property Organization, WIPO), Global Innovation Index 2026 og lækkar um tvö sæti frá í fyrra. Ísland var í 17. sæti vísitölunnar árið 2021 og hefur fallið um níu sæti á fimm árum.
Ísland heldur stöðu sinni nokkuð vel á milli ára þegar litið er til aðstæðna til nýsköpunar og er þar í 21. sæti en var í 20. sæti í fyrra. Þegar hins vegar er horft til afraksturs nýsköpunar hefur Ísland fallið niður í 33. sæti, úr 29. sæti í fyrra og úr 16. sæti árið 2021 og hefur aldrei verið neðar á listanum.
„Það er mjög jákvætt að sjá að aðstæður til nýsköpunar eru hér almennt taldar nokkuð góðar en það er hins vegar umhugsunarefni að góðar aðstæður og fjárfesting í nýsköpun virðast ekki skila sér nægilega vel í afurðum, fyrirtækjum og útflutningi,“ segir Borghildur Erlingsdottir, forstjóri Hugverkastofunnar. „Nýsköpunarvísitala WIPO veitir gott tækifæri til að greina hvar skóinn kreppir, hvað við erum að gera vel og hvað við getum gert betur til að færa aðstæður og afrakstur nýsköpunar nær því sem gerist á hinum Norðurlöndunum. Það er t.d. mjög áhugavert að sjá að hlutfallslega færri háskólanemar útskrifast hér úr vísinda- og tæknigreinum en almennt gerist í þeim löndum sem við berum okkur saman við og fer frekar fækkandi. Þar eru bersýnilega tækifæri til úrbóta.“
Sviss, Svíþjóð, Bandaríkin, S-Kórea og Singapore skipa fimm efstu sæti listans í ár. Ísland er nú í 15. sæti listans af 39 Evrópuþjóðum. Hin Norðurlöndin raðast sem fyrr hátt á listanum þar sem Svíþjóð er í næstefsta sæti eins og í fyrra, Finnland er í 7. sæti, Danmörk í 9. sæti og Noregur í því 21.
Ísland skorar í ár hátt fyrir innviði og stofnanir en hins vegar lágt fyrir mannauð og rannsóknir og fyrir afrakstur þekkingar og tækni. Helsta ástæða þess að Ísland fellur á listanum á milli ára er lækkun á einkunn fyrir afrakstur skapandi greina sem skýrist af lækkun einkunnar fyrir nokkra mælikvarða en einnig af því að önnur lönd hafa hækkað í einkunn.
Þegar litið er til einstakra mælikvarða skorar Ísland hæst allra landa fyrir rafmagnsframleiðslu á íbúa, notkun á umhverfisvænni orku og fjölda höfuðléna. Ísland skorar hins vegar lágt fyrir stærð innanlandsmarkaðar (133. sæti), landsframleiðslu miðað við orkunotkun (130. sæti), fjölda hönnunarskráninga miðað við landsframleiðslu (107. sæti) og hlutfall háskólanema sem útskrifast úr STEM-greinum (100. sæti).