Quintiliano A. Belo

アクセス ウェブサイト

Quintiliano A. Belo The ordinary MAF Focal point for Agriculture Census

Fake vs hoax
2026/09/28

Fake vs hoax

Konkorda iha parte balun, Maibé, iha parte seluk, dadus ne’ebé ita hatan ho argumentu polítiku la iha utilidade atu muda...
2026/09/16

Konkorda iha parte balun, Maibé, iha parte seluk, dadus ne’ebé ita hatan ho argumentu polítiku la iha utilidade atu muda realidade númeru neebe konsumadu ona.

Dadus ne’ebé organizasaun boot hanesan World Bank lansa, liuliu bainhira uza metodolojia no standard internasionál, sei konsumadu iha nivel regional no internasionál.

Tanba ne’e, diak liu ita halo levantamentu ka survey foun ho rekursu ne’ebé Estadu iha. Estadu investe ona iha sistema estatístika durante tinan barak. Entaun, pergunta importante mak: tanba sa, depois TLSLS 2014, ita demora to’o tinan barak atu publika no iha fali survey living standards foun?

World Bank rasik hatete katak estimativa pobreza atual bazeia ba dadus TLSLS 2014, tanba ne’e mak survey living standards ikus ne’ebé disponivel. Estimativa ba tinan sira depois 2014 mak projeções, la’ós medisaun direta hosi survey foun. Agora, TLSLS 2024 nia análise remata ona, no dadus foun sei permite atualiza estimativa sira bainhira estatístika ofisiál publika.

Tanba ne’e, debate tenki la’o ba dadus foun, la’ós politizasaun dadus ka komentariu sira. Bainhira ita la konkorda ho númeru, resposta ne’ebé forte liu mak produz dadus ne’ebé atual, rigorozu no independente.

Politizasaun la muda númeru. Evidénsia foun mak bele muda númeru.

Obrigado wain.

Manipula Dadus, Banku Mundial "Lafaek" Ne'ebe Buka Sobu RDTL

Banku Mundial lansa relatoriu kona-ba taxa pobreza iha Timor-Leste maibe la-utiliza dadus atualizadu ba peskiza ne'ebe sira halo.

Banku Mundial uza sasukat rua hodi sukat taxa pobreza iha Timor-Leste: Low-income threshold $3/loron, no Lower-middle-income threshold $4.20/loron.

Oinsa Banku Mundial determina katak 44.3% husi total populasaun hetan rendimentu menus husi $3/dia? no 71.7% hetan rendimentu $4.20/dia? Laiha serteza! Tanba Banku Mundial foti sample random ka "acak" hodi determina katak 44% ka 71% husi total populasaun maka moris hela iha kiak laran.

Tuir loloos Banku Mundial tenke sukat bazeia ba numeru ema sira ne'ebe tama ona ba kategoria "labor force" ka ne'ebe iha ona servisu no hetan rendimentu menus husi $3/dia ka $4.20/dia.

Tuir dadus estatistika, populasaun Timor-Leste fahe ba kategoria sira hanesan tuir mai:

- Idade 0 to'o 14 ne'ebe konsidera dependente ba inan-aman reprezenta 33.1% husi total populasaun;

- Idade 15 to'o 25 ne'ebe konsidera iha ona kapasidade atu bele tama iha labor force ka servisu, maibe maioria husi idade ida ne'e barak maka sei eskola ka iha faze edukasaun. Kategoria idade ida ne'e reprezenta 21.6% husi total populasaun;

- Idade 65 ba leten, ne'ebe tama ona ba kategoria reforma ka sai dependente (ba estadu), kategoria ida ne'e reprezenta 5.2% husi total populasaun;

- Idade 26 to'o 64 ne'ebe konsidera tama ona ba "labor force" efetivu reprezenta 40.1$ husi total populasaun.

Dadus ida ne'e hatudu katak idade efetivu atu servisu (labor force) maka hamutuk 40.1% (husi total populasaun 1,436,923), signifika iha Timoroan hamutuk 576,206 maka bele konsidera atu foti hanesan sasukat hodi sura taxa pobreza.

Tuir dadus husi ILO katak taxa dezempregu iha Timor-Leste maka 9.6%-27%, signifika katak husi idade ne'ebe tama ona ba kategoria "labor force" (576,206) iha 9.6% - 27% (unemployment rate) maka dezempregu ka hamutuk na'in 155,576 maka laiha servisu ka seidauk hetan servisu (uza maximum unemployment rate 27%).

Hare ba faktu no dadus sira ne'e, hatudu katak Timoroan sira hamutuk 420,630 maka servisu, no husi numeru ida ne'e ita aplika salariu minimu $115, signifika katak hotu-hotu hetan rendimentu $3.7/dia ka aas liu kategoria Low Income threshold $3/dia.

Husi dadus ida ne'e bele dehan katak Timoroan hamutuk 155,576 maka laiha rendimentu ka moris iha kondisaun menus husi $3/dia. Nune'e, taxa pobreza lolos tuir formula ne'ebe Banku Mundial uza hodi sukat pobreza maka: Kiak = numeru ema ho rendimentu (menus $3/dia)/total populsaun x 100.

Signifika: 155,576/1,436,923 x100 = 10.8% husi total populasaun maka seidauk iha rendimentu minimu $3/dia.

Maske Diretor Banku Mundial deklara ona iha media nasional katak dadus ne'ebe sira uza hodi sukat taxa pobreza iha Timor-Leste kaduka (husi 2014-2021), maibe ida ne'e labele hasees faktu katak Banku Mundial manipula dadus ho objetivu atu sobu estabilidade governativa IX Governu nian.

Banku Mundial nia intensaun ida ne'e atu hamonu Primeiru Ministru Maun Bot Kaya Rala Xanana nia kredibilidade, tanba iha okaziaun barak ona Maun Bot Xanana demonstra nia pozisaun atu labele foti beibeik emprestimu husi Banku Mundial.

Iha inisiu IX Governu nia governasaun, PM Maun Bot Xanana orienta kedas ba Minsiteriu tomak atu avalia fali akordu emprestimu ne'ebe VIII Governu asina ho Banku Mundial no entidade estranjeira sira seluk.

Avaliasaun sira ne'e hatudu katak iha akordu emprestimu balun ne'ebe F2000-Pesti Lohi Povu-No Partidu Manufutu Khunto, la refleta Timor-Leste nia nesesidade atu foti emprestimu. Tanba ne'e maka Banku Mundial hakarak halo "balas dendam" hasoru PM Maun Bot Kay Rala Xanana.

Banku Mundial maka "lafaek" ne'ebe buka atu soran Timoroan sira liuhosi dadus manipuladu sira ne'ebe hatama ba iha sira nia relatoriu. Husi sorin seluk, partidu opozisaun nia militante sira sai hanesan manu kakatua no loriku ne'ebe hatene imita tuir deit ema seluk nia liafuan hodi halo barullu katak Timoroan hotu-hotu moris iha kiak nia laran.

CNRTMC husu ba Povu Timor-Leste atu mantein hakmatek no labele monu ba propaganda falsu husi entidade estranjeira sira ne'ebe buka atu soran povu. Ba foinsa'e sira bele kontinua kapasita-an liuhosi sentru formasaun sira ne'ebe Governu harii, nune'e iha abilidade atu kria empregu ba an rasik ka iha oportunidade atu hetan servisu bainhira iha vaga ne'ebe disponivel.

Viva Timor-Leste! Viva IX Governu! Viva CNRT-PD!

2026/06/30

𝐋𝐢𝐤𝐮𝐫𝐚𝐢 𝐋𝐚 𝐈𝐡𝐚 𝐅𝐫𝐨𝐧𝐭𝐞𝐢𝐫𝐚? 𝐅𝐞𝐬𝐭𝐢𝐯𝐚𝐥 𝐅𝐮𝐥𝐚𝐧 𝐅𝐞𝐡𝐚𝐧 𝐁𝐞𝐥𝐮, 𝐍𝐓𝐓 𝐧𝐨 𝐅𝐮𝐭𝐮𝐫𝐮 𝐈𝐝𝐞𝐧𝐭𝐢𝐝𝐚𝐝𝐞 𝐊𝐮𝐥𝐭𝐮𝐫𝐚𝐥 𝐢𝐡𝐚 𝐈𝐥𝐡𝐚 𝐓𝐢𝐦𝐨𝐫

𝐇𝐚𝐤𝐞𝐫𝐞𝐤 𝐧𝐚𝐢𝐧; 𝐐𝐮𝐢𝐧𝐭𝐢𝐥𝐢𝐚𝐧𝐨 𝐀𝐟𝐨𝐧𝐬𝐨 𝐁𝐞𝐥𝐨

Festival Fulan Fehan iha Belu, Nusa Tenggara Timur (NTT), Indonesia, sai ona eventu kulturál ida ne'ebé atrai atensaun nasional no internasionál. Iha festival ida ne'e, Likurai sai atração prinsipal. Ema miliaun haree no asisti liu husi televizaun, media sosial no plataforma dijitál. Partisipasaun dansador na'in rihun ba rihun iha planísie Fulan Fehan lori mensajen ida ne'ebé forte ba mundu katak Ilha Timor iha patrimóniu kulturál ne'ebé riku no uniku.

Maibé, sucessu ida ne'e mos hamosu pergunta importante. Bainhira Likurai sai ikon Festival Fulan Fehan iha Belu ou parte loromonu Ilha Timor, impaktu saida mak nia lori ba parte lorosa'e, liu-liu ba Timor-Leste? Fenómenu ida ne'e fortalece identidade kulturál iha Ilha Timor ka bele hamosu interpretasaun ne'ebé sala kona-ba reprezentasaun no propriedade patrimóniu kulturál?

Pergunta ida ne'e la'ós atu buka hatene sé mak "nain" ba Likurai. Pelo kontráriu, pergunta ida ne'e konvida ita atu haree fila-fali istória. Molok kolonialismu Portugés no Olandés fahe Ilha Timor, komunidade sira iha lorosa'e no loromonu movimenta livre. Sira fahe relasaun família, uma lisan, liafuan, sistema adat no pratika kulturál. Rejiaun hanesan Belu, Malaka, Kovalima, Fatumean, Bobonaro no área seluk iha relasaun sosiokulturál ne'ebé metin durante sékulu barak. Likurai mos moris iha kontektu ida ne'e.

Nia la'ós kultura estadu ida, maibé patrimóniu kulturál komunidade sira ne'ebé hela iha Ilha Timor. Tanba ne'e, interpretasaun ne'ebé limita Likurai ba fronteira polítika modernu la reflete realidade historika no antropolojika.

Festival Fulan Fehan hatudu katak kultura bele sai instrumentu efetivu ba diplomasia kulturál. Liu husi tebe Likurai, festival ne'e laos deit promove identidade lokal, maibé mos fó kontribuisaun ba dezenvolvimentu turizmu no ekonomia kreativa. Iha tempu hanesan, festival ne'e reprezenta prosesu integrasaun kulturál ne'ebé hametin relasaun entre komunidade sira ne'ebé iha raiz istoriku no kulturál hanesan, enkuantu nafatin respeita diversidade lokal. Iha kontektu ida ne'e, kultura la'ós ona fronteira administrativu ne'ebé kolonialista sira kria, maibé sai simbolu ba unidade, fraternidade, toleránsia no konvivénsia dame entre povu sira iha Ilha Timor.

Maski nune'e, integrasaun kulturál presiza nafatin rekonesimentu historiku no responsabilidade akademika. Bainhira publiku internasionál haree Likurai iha Festival Fulan Fehan, bele mosu interpretasaun simplista katak Likurai sai deit patrimóniu ne'ebé pertense ba Indonesia, nunee bele hamenus kompreensaun kona-ba distribuisaun historika Likurai iha Ilha Timor. Tanba ne'e, narrativa kulturál presiza esplika ho klaru katak Likurai eziste iha komunidade ilha Timor. Ida ne'e la'ós atu hamenus kontribuisaun no esforsu sira, maibé atu asegura katak istória no origem patrimóniu ne'e kontinua transmite ho loloos.

Festival Fulan Fehan bele lori benefísiu importante sira. Primeiru, aumenta vizibilidade internasionál ba kultura iha ilha Timor. Segundu, estimula investigasaun akademika kona-ba Likurai no patrimóniu kulturál seluk. Terseiru, bele atrai turista ne'ebé interesadu atu vizita fatin kulturál iha ilha Timor. Kuartu, bele motiva jerasaun foun atu aprende, preserva no valoriza sira nia patrimóniu kulturál iha ilha Timor.

Likurai la bele moris deit iha palku festival. Nia tenke kontinua moris iha aldeia, uma lisan, eskola, komunidade no família. Preservasaun kulturál presiza transmisão oral, dokumentasaun audiovisual, investigasaun siéntifika no edukasaun ba jerasaun foun. Hanesan subliña husi UNESCO, patrimóniu kulturál imateriál depende ba transmisão kontínua husi jerasaun ida ba jerasaun seluk. Bainhira transmisão ne'e para, patrimóniu bele lakon, maski festival kontinua realiza kada tinan.

Ita tenke debate kona-ba Likurai husi lójika kompetisaun polítika ba lójika kooperasaun kulturál. Likurai mak patrimóniu ne'ebé moris iha komunidade sira iha Ilha Timor molok fronteira modernu eziste. Tanba ne'e, Likurai presiza jere ho responsabilidade hamutuk, liu-liu responsabilidade moral, akademika no polítika atu dokumenta, investiga, ensina no promove Likurai hanesan parte integrante husi nia patrimóniu kulturál. Investimentu iha peskiza, edukasaun no diplomasia kulturál sei determina oinsá Likurai sei rekonesidu iha futuru.

Festival Fulan Fehan hatudu katak kultura ilha Timor iha kapasidade atu sai ponte entre povu sira. Desafiu boot agora mak asegura katak integrasaun kulturál la hamenus identidade lokal, no narrativu historiku kona-ba Likurai reflete realidade kompleta husi Ilha Timor. Bainhira kooperasaun, respeitu ba istória no komitmentu ba preservasaun patrimóniu sai prioridade, Likurai sei kontinua moris la'ós deit hanesan dansa tradisionál, maibé hanesan símbolu ida ba unidade kulturál, memória kolektiva no patrimóniu ne'ebé povu sira iha Ilha Timor partilla hamutuk.

Obrigado!

Likurai La Iha Fronteira? Festival Fulan Fehan Belu, NTT no Futuru Identidade Kultural iha Ilha TimorFestival Fulan Feha...
2026/06/30

Likurai La Iha Fronteira? Festival Fulan Fehan Belu, NTT no Futuru Identidade Kultural iha Ilha Timor

Festival Fulan Fehan iha Belu, Nusa Tenggara Timur (NTT), Indonesia, sai ona eventu kulturál ida ne'ebé atrai atensaun nasional no internasionál. Iha festival ida ne'e, Likurai sai atração prinsipal. Ema miliaun haree no asisti liu husi televizaun, media sosial no plataforma dijitál. Partisipasaun dansador na'in rihun ba rihun iha planísie Fulan Fehan lori mensajen ida ne'ebé forte ba mundu katak Ilha Timor iha patrimóniu kulturál ne'ebé riku no uniku.

Maibé, sucessu ida ne'e mos hamosu pergunta importante. Bainhira Likurai sai ikon Festival Fulan Fehan iha Belu ou parte loromonu Ilha Timor, impaktu saida mak nia lori ba parte lorosa'e, liu-liu ba Timor-Leste? Fenómenu ida ne'e fortalece identidade kulturál iha Ilha Timor ka bele hamosu interpretasaun ne'ebé sala kona-ba reprezentasaun no propriedade patrimóniu kulturál?

Pergunta ida ne'e la'ós atu buka hatene sé mak "nain" ba Likurai. Pelo kontráriu, pergunta ida ne'e konvida ita atu haree fila-fali istória. Molok kolonialismu Portugés no Olandés fahe Ilha Timor, komunidade sira iha lorosa'e no loromonu movimenta livre. Sira fahe relasaun família, uma lisan, liafuan, sistema adat no pratika kulturál. Rejiaun hanesan Belu, Malaka, Kovalima, Fatumean, Bobonaro no área seluk iha relasaun sosiokulturál ne'ebé metin durante sékulu barak. Likurai mos moris iha kontektu ida ne'e. Nia la'ós kultura estadu ida, maibé patrimóniu kulturál komunidade sira ne'ebé hela iha Ilha Timor.
Tanba ne'e, interpretasaun ne'ebé limita Likurai ba fronteira polítika modernu la reflete realidade historika no antropolojika.

Festival Fulan Fehan hatudu katak kultura bele sai instrumentu efetivu ba diplomasia kulturál. Liu husi tebe Likurai, festival ne'e laos deit promove identidade lokal, maibé mos fó kontribuisaun ba dezenvolvimentu turizmu no ekonomia kreativa. Iha tempu hanesan, festival ne'e reprezenta prosesu integrasaun kulturál ne'ebé hametin relasaun entre komunidade sira ne'ebé iha raiz istoriku no kulturál hanesan, enkuantu nafatin respeita diversidade lokal. Iha kontektu ida ne'e, kultura la'ós ona fronteira administrativu ne'ebé kolonialista sira kria, maibé sai simbolu ba unidade, fraternidade, toleránsia no konvivénsia dame entre povu sira iha Ilha Timor.
Maski nune'e, integrasaun kulturál presiza nafatin rekonesimentu historiku no responsabilidade akademika. Bainhira publiku internasionál haree

Likurai iha Festival Fulan Fehan, bele mosu interpretasaun simplista katak Likurai sai deit patrimóniu ne'ebé pertense ba Indonesia, nunee bele hamenus kompreensaun kona-ba distribuisaun historika Likurai iha Ilha Timor. Tanba ne'e, narrativa kulturál presiza esplika ho klaru katak Likurai eziste iha komunidade ilha Timor. Ida ne'e la'ós atu hamenus kontribuisaun no esforsu sira, maibé atu asegura katak istória no origem patrimóniu ne'e kontinua transmite ho loloos.

Festival Fulan Fehan bele lori benefísiu importante sira. Primeiru, aumenta vizibilidade internasionál ba kultura iha ilha Timor. Segundu, estimula investigasaun akademika kona-ba Likurai no patrimóniu kulturál seluk. Terseiru, bele atrai turista ne'ebé interesadu atu vizita fatin kulturál iha ilha Timor. Kuartu, bele motiva jerasaun foun atu aprende, preserva no valoriza sira nia patrimóniu kulturál iha ilha Timor.

Likurai la bele moris deit iha palku festival. Nia tenke kontinua moris iha aldeia, uma lisan, eskola, komunidade no família. Preservasaun kulturál presiza transmisão oral, dokumentasaun audiovisual, investigasaun siéntifika no edukasaun ba jerasaun foun. Hanesan subliña husi UNESCO, patrimóniu kulturál imateriál depende ba transmisão kontínua husi jerasaun ida ba jerasaun seluk. Bainhira transmisão ne'e para, patrimóniu bele lakon, maski festival kontinua realiza kada tinan.

Ita tenke debate kona-ba Likurai husi lójika kompetisaun polítika ba lójika kooperasaun kulturál. Likurai mak patrimóniu ne'ebé moris iha komunidade sira iha Ilha Timor molok fronteira modernu eziste. Tanba ne'e, Likurai presiza jere ho responsabilidade hamutuk, liu-liu responsabilidade moral, akademika no polítika atu dokumenta, investiga, ensina no promove Likurai hanesan parte integrante husi nia patrimóniu kulturál. Investimentu iha peskiza, edukasaun no diplomasia kulturál sei determina oinsá Likurai sei rekonesidu iha futuru.

Festival Fulan Fehan hatudu katak kultura ilha Timor iha kapasidade atu sai ponte entre povu sira. Desafiu boot agora mak asegura katak integrasaun kulturál la hamenus identidade lokal, no narrativu historiku kona-ba Likurai reflete realidade kompleta husi Ilha Timor. Bainhira kooperasaun, respeitu ba istória no komitmentu ba preservasaun patrimóniu sai prioridade, Likurai sei kontinua moris la'ós deit hanesan dansa tradisionál, maibé hanesan símbolu ida ba unidade kulturál, memória kolektiva no patrimóniu ne'ebé povu sira iha Ilha Timor partilla hamutuk. Obrigado!

2026/02/23

Tranzisaun La’ós Traisaun

Labele halo politika tranzisaun jerasaun konsidera hanesan traísaun ba istória. Maibé iha demokrasia modernu, tranzisaun mak prova katak luta la’ós ba eterniza poder, maibé ba eterniza sistema.

Se lider antigu sira deside nafatin konkore, ne’e direitu legítimu iha sistema demokrátiku. Maibé sira mos iha responsabilidade moral atu prepara terreno ba jerasaun tuir mai. Tanba independénsia la’ós finál; nia apenas pontu partída.

Boatarde

Lalessa
2026/02/15

Lalessa

2026/01/27

住所

Kyoto Kyoto-shi
Kyoto

営業時間

月曜日 09:00 - 17:00
火曜日 09:00 - 17:00
水曜日 09:00 - 17:00
木曜日 09:00 - 17:00
金曜日 09:00 - 17:00

ウェブサイト

アラート

Quintiliano A. Beloが新しいニュースやキャンペーンを投稿したら、いち早くメールでお知らせします。メールアドレスが他の目的に使われることはなく、いつでも配信を停止できます。

ショートカット

共有する

カテゴリー