КАЗАВИАЛЕСООХРАНА

ын бұзушыларды табу және жол бермеу, орман өрттерін уақтылы тауып және қолма-қол өшіру;

-Ормандармен ерекше қорғалатын табиғи аумақтарын сақтау және қорғау бойынша жұмыстар жүргізу;

-Ормандардың қалыптан ауытқуынан (патология) бақылау жасау, зиянкестер және аурулармен күрес жүргізу бойынша авиахимиялық жұмыстарды орындау;

-Орман, аңшылық және ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың қажетіне қарай ұшуларды орындау;

-Ормандарды өрттен қорғау, сақтау және жануарлар әлемі саласында жарнама ақпарат тарату іс-әрекеттерін ұйымдастыру, жергілікті тұрғындар арасында жаппай үгіт-насихат түсіндіру жұмыстарын жүргізу;

Қазақстанда авиаорман қорғауды құрудың қысқаша тарихы.

Қазақстанда авиациамен орман қорғау 1948 жылы өрт қауіптілігі аса күшті үш облыста басталды: ШҚО, Павлодар және Семей. Жерден өртке қарсы қызмет ұйымдастырылуына байланысты (ӨХС және басқа нысандар ) авиашолғындау 1960 жылы Павлодар жэне Семей облыстарында уақытша тоқтатылды. 1962 жылы авиаорманқорғауға жұмсалған қаражат 52 мың сом болды. Екі жылдан кейін авиашолғындау 4,8 млн га алқапта қайтадан жаңартылды. 1970 жылдардың басында орман қорғау жұмыстары аса бағалы және өрт қауіптілігі күшті қылқан жапырақты ормандарда 5,2 млн га алқапта 11 авиабөлім күштерімен 8 МИ-1 тіқұшақтарын, бір МИ-2 және екі АН-2 ұшақтарын қолданып жүргізілді. Барлық авиабөлімдер Батыс-Сібір авиазвеносына (Новосибирск) бағынды. 1972 жылы құрылған Батыс-Сібір авиабазасының Қазақ авиауданы сол уақытта осы қызметке қойылған талаптармен міндеттерге толық жауап бере алмады. Жергілікті халықтардың, демалушылардың Қазақстан ормандарына үздіксіз келушілердің саны өсуіне байланысты және олардың экологиялық білімдерінің жеткіліксіздіктерінен орман өрттерін және олардың алқабын қолда бар құралдармен, күштермен азайту төтенше қиын кейде тіптен мүмкін болмады. Сондықтан 1978 жылы Республикада тәуелсіз арнайы қызмет- Қазақтың авиациаменорманқорғау базасын (Қазавиаорманқорғау) құру туралы шешім кабылданды.

Алматы, Талдықорған және басқа облыстарда жаппай орман өрттері тұтанғанда авиаөрт қызметі өте күрделі жағдайда сұрапыл өртпен күресудің жоғары деңгейдегі ұйымшылдық іскерлігін бірнеше рет көрсетті.

1980жылдардың аяғында (1989ж.) 14 авиаөрманқорғау бөлімшелерінің(Алматы, Орал, Талдықорған, Петропавл, Көкшетау, Бурабай, Целиноград, Қарағанды, Павлодар, Семей, Ленинагорск, Зырьяновск және Қатон-Қарағай авиабөлімі ) 6,5млн га астам орманды күзетті. Авиашолғындау және орман өрттерін өшіруге Қазавиаорманқорғау Азаматтық авиациа бөлімшелерінен 29 әуе кемесін жалдады.

Осы уақытқа барлық жиынтығымен қызмет көрсетудің балама мекемесі (фирма) «Қазавиаорманқорғау» мекемесінен басқа Республикада ешкім жоқ. Авиакомпаниялардағы МИ-2, МИ-8, МИ-171 тік ұшақтарын пайдалану жалғасып жатыр. Қазавиаорманқорғау шет елдік ұшу аппараттарының басқа Белл-206, МD-600, ЕС-120-В, ВО-105 түрлерін пайдалануға көшіп жатыр. Советтер одағының тарқауына байланысты экономикалық дағдарысқа

ұшырағандықтан орман авиациалық жұмыстарын қаржыландыру 8 есе қысқартылды. Мұның әсері барлық ұшу сағаттарын жылына 7-8мыңнан 300-2000 сағатқа дейін қысқартуға әкеліп соқты. (1985 жылдан 1992 жылға дейін). 2003 жылдан осы уақытқа дейін ұшү сағаты біркелкі 6200-9000 сагат жылына.

Авиаөртқызметі жаппай орманөрттері тұтанғанда өте күрделі жағдайларда сұрапыл өртпен күресудің жоғары деңгейдегі ұйымшылдық іскерлігін бірнеше рет көрсетті.

Авиациаменорманқорғау орман шаруашылығы іс-тәжірибесіне берік кірді және Қазақстан орманды аудандарында өртке қарсы шаралар жүйесінде жетекші орын алды.


РГКП «Казавиалесоохрана» является единственным и уникальным государственным предприятием в Республике Казахстан, которое имеет многолетний опыт работ по обнаружению и тушению лесных и ландшафтных пожаров на территории РК.

Предприятие располагает штатом узкопрофильных квалифицированных специалистов в области обнаружения и тушения лесных пожаров (летчики-наблюдатели, работники авиапожарной службы).

Специалисты летного состава (летчики-наблюдатели) имеют высшее лесохозяйственное образование, прошедшие обучение в специализированном учебном центре Российской Федерации (ФБУ «Авиалесоохрана», г. Пушкино) и получившие соответствующую квалификацию по обнаружению и тушению пожаров с воздуха.

Авиапожарная служба имеет в своем составе десантников-пожарных, инструкторов авиапожарных команд и групп. Данные специалисты прошли курсовую подготовку по современным способам тушения лесных пожаров с применением мобильных, технических средств пожаротушения.

Тушение лесных пожаров по тактике и средствам пожаротушения сильно отличается от тушения пожаров жилых и промышленных объектов. При тушении лесных пожаров используются специальные средства пожаротушения, которые отличаются своей мобильностью и габаритами, что позволяет в тяжелых лесных условиях эффективно бороться с лесными пожарами.



«Казавиалесоохрана» выполняет следующие функции, определенные уставом предприятия:

- своевременное обнаружение и оперативное тушение лесных пожаров, выявление и предотвращение нарушений лесного законодательства;
- проведение работ по охране и защите лесов и особо охраняемых природных территорий;
- проведение лесопатологического надзора, выполнение авиахимических работ по борьбе с вредителями и болезнями леса;
- выполнение полетов для нужд лесного, охотничьего хозяйства и особо охраняемых природных территорий;
- агитационно-массовая, разъяснительная работа среди населения, организация рекламно-информационной деятельности в области охраны, защиты лесов и животного мира.

Краткая история создания авиалесоохраны в Казахстане.

Авиационная охрана лесов в Казахстане была начата в 1948 году в трех наиболее опасных в пожарном отношении областях: Восточно-Казахстанской, Павлодарской и Семипалатинской. В связи с организацией наземной противопожарной службы (пожарно-химических станций и других объектов), авиапатрулирование в 1960 году в Павлодарской и Семипалатинской областях было временно приостановлено.

В 1962 году затраты на авиационную охрану лесов составили всего 52 тыс.руб. Только через два года авиапатрулирование возобновилось на площади 4,8 млн. га. В начале семидесятых годов охрана лесов авиацией проводилась в наиболее ценных и пожароопасных хвойных лесах уже на площади 5,2 млн. га силами одиннадцати авиаотделений с применением восьми вертолетов МИ-1, одного МИ-2 и двух самолетов АН-2.

Все авиаотделения подчинялись Западно-Сибирской авиабазе (Новосибирской). Созданный в 1972 году Казахский авиарайон Западно-Сибирской авиабазы не полностью отвечал тем требованиям и задачам, которые предъявлялись уже в то время к этой службе.

В связи с неуклонно растущей посещаемостью лесов Казахстана местным населением, отдыхающими и недостаточной их экологической грамотностью сократить количество лесных пожаров и их площади существующими силами и средствами было чрезвычайно трудно, а иногда и невозможно.

Поэтому в 1978 году в республике решено было организовать самостоятельную специализированную службу - Казахскую базу авиационной охраны лесов (Казавиалесоохрана). Высокий уровень организованности авиапожарной службы и умение ее работников вести борьбу с огненной стихией в самых сложных условиях были неоднократно продемонстрированы в Алма-Атинской, Талды-Курганской и других областях в периоды массовых вспышек лесных пожаров.

В конце 80-х годов (1989 г.) 14 авиалесоохранных подразделений (Алма-Атинское, Уральское, Талды-Курганское, Петропавловское, Кокчетавское, Боровское, Целиноградское, Карагандинское, Павлодарское, Семипалатинское, Лениногорское, Зыряновское и Катонкарагайское авиаотделения) охраняли более 6,5 млн. га лесов. Для авиапатрулирования и тушения лесных пожаров Казавиалесоохрана арендовала в подразделениях Гражданской авиации 29 воздушных судов.

В настоящее время альтернативной организации (фирмы), предлагающей весь комплекс услуг, которым располагает «Казавиалесоохрана», в республике не существует. Продолжая эксплуатацию имеющихся в авиакомпаниях вертолетов Ми-2, Ми-8, Ми-171. «Казавиалесоохрана» переходит на использование других типов летательных аппаратов зарубежного производства: Bell -206, MD-600, EC-120-B, BO-105.

В связи с кризисом экономики, связанного с распадом Советского Союза, финансирование лесоавиационных работ сократилось в 8 раз. Это повлекло сокращение общего налета часов с 7-8 тысяч до 300 -2000 часов в год (с 1985-го по 1992 г.г.). С 2003-го года и по настоящее время налеты стабильны: по 6 200—9 000 часов в год.

Высокий уровень организованности авиапожарной службы и умение ее работников вести борьбу с огненной стихией в самых сложных условиях были неоднократно продемонстрированы в периоды массовых лесных пожаров.

Авиационная охрана лесов прочно вошла в лесохозяйственную практику и занимает ведущее место в системе противопожарных мероприятий, проводимых в лесных районах Казахстана.