Echoes of the wild

https://youtube.com/-g3u?si=syyASN_EST5Xm6Xh

echoes of the wild Discover the hidden wonders of nature with echoes of the wild.Join us as we explore the unseen beauty of the wilderness.

ඊ ලග ලිපිය ගොඩක් ඉන්ට්‍රස්ටිං අපේ සුනක මිතුරෝ කොහොමද අපි ලගට ආවේ,අපි කොහොමද එයාලව අපිට ඕන විදිහට හැඩගස්සව ගත්තේ කියලා කියලා දෙන්නම්.

The next article is very interesting. I will tell you how our dog friends came to us and how we Made them to our liking.

(This article can be read in English. It is below.)
Echoes of the wild පලමු ලිපිය මෙය සත්ත්ව ගෘහස්තකරනය පිලිඹදව ඔබ හට යම් අවබෝධයක් ලබා දීම සදහා ලියමි.මා විසින් පස්චාත් පුරාවිද්‍යා ආයතනයෙන් සත්ව පුරාවිද්‍යාව හදාරත්දී ලබාගත් දැනුම සංක්ශිප්තව මෙම ලිපියෙන් ඉදිරිපත් කෙරේ.මේ දැනුම මා හට ලබා දුන් ආචාර්‍ය කැලුම් මනමේන්ද්‍රාඅරච්චි ගුරුතුමාට මාගේ ප්‍රණාමය පුදකරමි..

සත්ව ගෘහස්ථකරණය: මිනිසා සහ සත්වයා අතර සහජීවනය

හැඳින්වීම

සත්ව ගෘහස්ථකරණය (Animal Domestication) යනු මානව ඉතිහාසයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයකි. මෙය ස්වභාවික පරිසරයෙන් ලබාගත් යම් සත්ව විශේෂයක ගහනයකින් කොටසක්, මිනිස් අවශ්‍යතා අනුව තෝරා බේරාගෙන අභිජනනය කර, ඔවුන්ගේ ස්වභාවික ස්වරූපයෙන් වෙනස් වූ ලක්ෂණ සහිත නව ගහනයක් ඇති කර ගැනීමේ ක්‍රියාවලියයි. වසර දහස් ගණනක් පුරා සිදු වූ මෙම තෝරා බේරා අභිජනනය කිරීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ගෘහස්ථ සතුන් ඔවුන්ගේ වල් ඥාතීන්ට වඩා වෙනස් ස්වරූපයක් දරයි. ගෘහස්ථකරණයේ අවසාන ප්‍රතිඵලය සෑම විටම මිනිසාට "වාසි සහගත" ඵල ගෙන දෙන ගහන බිහි කිරීමයි.

ගෘහස්ථකරණයේ අරමුණු

ප්‍රාග් ඓතිහාසික මානවයා විවිධ අරමුණු සඳහා සතුන් ගෘහස්ථකරණය කර ඇත:
බල්ලා වැනි සතුන් ආරම්භයේදී ආරක්ෂාවට හා දඩයමේ සහයකයන් ලෙස යොදා ගන්නා ලදී.
ආහාර (මාංශ): වල් ඌරා සහ අශ්වයා වැනි සතුන් මුලින් මාංශ සඳහා ද භාවිත විය. ඌරා ගෘහස්ථකරණය කිරීමේ මූලික අරමුණ ආහාරය විය.
ශ්‍රමය හා ප්‍රවාහනය: ඔටුවන්, ගවයන් සහ අශ්වයන් කාන්තාර තරණයට, බර ඇදීමට සහ ගමනාගමනය සඳහා යොදා ගැනිණි.
නිෂ්පාදන ලබා ගැනීම: ලොම් සහ හම් වැනි ද්‍රව්‍ය ලබා ගැනීම සඳහා ද සතුන් ඇති කරන ලදී. ඌරන්ගේ අස්ථි ආයුධ සඳහා ද, හම් පාවහන් සඳහා ද, කෙඳි බුරුසු සඳහා ද යොදාගෙන ඇත.

ගෘහස්ථ සතුන් සහ ඔවුන්ගේ වල් ඥාතීන්: ජුලියට් ක්ලැටන්-බ්‍රොක් විසින් 1987 දී රචිත "ගෘහස්ථ කළ ක්ෂීරපායින්ගේ ස්වභාවික ඉතිහාසය" අනුව, ගෘහස්ථ සතුන් කිහිප දෙනෙකු සහ ඔවුන්ගේ වල් ඥාතීන් පිළිබඳ තොරතුරු පහත දැක්වේ.

1. අශ්වයා (Equus caballus)
ආරම්භය: අශ්ව ගෘහස්ථකරණය ක්‍රි.පූ. 4000 දක්වා දිව යයි. ක්‍රි.පූ. 2000 දී පමණ ගෘහස්ථකරණය කළ අශ්වයන් ධාවනයට යොදාගෙන ඇත.
මුල්ම ගෘහස්ථකරණය: ක්‍රි.පූ. 3100 දී පමණ සයිතියන්ස් ගෝත්‍රිකයන් විසින් දකුණු රුසියාවේ තණ බිම් අතර ප්‍රථම වතාවට අශ්වයා ගෘහස්ථකරණය කරන්නට ඇත.

පූර්වජයන් පිළිබඳ මත: Equus caballus remagensis හෝ Equus ferus නූතන අශ්වයාගේ පූර්වජයා ලෙස යෝජනා වී ඇත.
ප්‍රයෝජන: මුල් කාලයේ ප්‍රධාන වශයෙන් මාංශ සඳහා යොදා ගත් අතර, පසුව ගමනාගමනය සහ ප්‍රවාහනය සඳහා විශේෂීකරණය විය.
වර්තමාන තත්ත්වය: අද වන විට අශ්ව ප්‍රභේද 180 ක් පමණ ලොව පුරා දැකිය හැකිය. ඕස්ට්‍රේලියාව වැනි කලාපවල වල් වැදුණු (feral) විශාල අශ්ව රංචු ජීවත් වේ.

2. බූරුවා (Equus asinus) සහ එහි ඥාතීන්

බූරුවා (Donkey):
ආරම්භය: වසර 6000 කට පෙර ඊජිප්තුවේ හෝ මෙසපොතේමියාවේදී ගෘහස්ථකරණය කරන්නට ඇත.
ප්‍රයෝජන: අශ්වයන්ට වඩා ශක්තිමත්, ඉවසිලිවන්ත සහ දරාගැනීමේ හැකියාව සහිත සතුන් ලෙස ගමනාගමනයට සහ බර වැඩවලට යොදා ගැනිණි. ඔවුන්ට දවස පුරා කිලෝග්‍රෑම් සියයකට වඩා බරක් රැගෙන යෑමේ හැකියාව සහ ජලය රහිතව වැඩි වේලාවක් ගමන් කිරීමේ හැකියාව ඇත.

වල් බූරුවන්ගේ තත්ත්වය: දඩයම, වාසස්ථාන විනාශ වීම, රෝග සහ ගෘහස්ථ බූරුවන් සමඟ එක්වීම නිසා වඳ වී යෑමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇත. සුඩානය, ඉතියෝපියාව සහ සෝමාලියාව වැනි සුළු කලාපවල තවමත් වල් බූරුවන් ජීවත් වේ. ශ්‍රී ලංකාවේ පුත්තලම වැනි වෙරළ තීරයන්හි වල් වැදුණු බූරුවන් ජීවත් වේ.
කොටළුවා (Mule) සහ හිනි (Hinny):
පිරිමි බූරුවෙකුට දාව ගැහැණු අශ්වයෙකුට උපදින්නේ කොටළුවා ය. පිරිමි අශ්වයෙකුට දාව ගැහැණු බූරුවෙකුට උපදින්නේ හිනි ය.
මෙම සතුන් අශ්ව හා බූරු දෙමුහුන් වන අතර උපතින්ම වඳ සතුන් වේ. වසර 3000 කට පමණ පෙර සිට ගමනාගමනයට සහ බර වැඩවලට යොදාගෙන ඇත.

ඔනගර් (Equus hemionus):
අතීතයේදී ගෘහස්ථකරණයට ලක් වූ අතර ගමනාගමනයට යොදාගෙන ඇත. ගෘහස්ථ අශ්වයන් ව්‍යාප්ත වීමත් සමඟ භාවිතයෙන් ඉවත් විය.
ඔනගර් දඩයම සහ වාසස්ථාන අහිමි වීම නිසා වර්තමානයේ ගුජරාටයේ කුච් වනාන්තරයට සීමා වී ඇත.

3. ඌරා (Sus domesticus)
ආරම්භය: ගෘහාශ්‍රිත ඌරන් පිළිබඳ පැරණිම පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක නියර් ඊස්ට් කලාපයේ ටයිග්‍රිස් ද්‍රෝණියෙන් (අවුරුදු 15,000-14,700) හමු වී ඇත. සයිප්‍රස්වලින් ද පැරණි අවශේෂ වාර්තා වේ.
ලංකාවේ වසර 8000 කට පමණ පෙර සිටම වල් ඌරන්ගෙන් ප්‍රාදේශීය වශයෙන් ගෘහාශ්‍රිත ඌරන් ඇති කර ඇත.
ප්‍රයෝජන:
ප්‍රධාන වශයෙන්ම ආහාර සඳහා යොදා ගැනිණි.
සර්වභක්ෂක සතුන් බැවින් ආහාර සැපයීම පහසු වීම.
ඉන්දියාවේ ගෝවා ප්‍රදේශයේ මළපහ කළමනාකරණය සඳහා යොදාගෙන ඇත.
වර්තමාන තත්ත්වය: උතුරු ඇමරිකාවේ, නවසීලන්තයේ සහ කැනසස්හි සිටින වල් ඌරන් බොහෝ දුරට යුරෝපයෙන් රැගෙන ගොස් වල් වැදුණු සතුන් වේ.
ශ්‍රී ලංකාවේ සත්ව ගෘහස්ථකරණයට අදාළ සාධක (Equus ගණය)
අශ්ව අවශේෂ: ශ්‍රී ලංකාවේ අශ්ව අවශේෂ ප්‍රථමයෙන්ම හමු වී ඇත්තේ ප්‍රොටෝ ඓතිහාසික යුගයේ සිටයි (ක්‍රි.පූ. 900 - 500). අනුරාධපුර ඇතුළුනුවර AG 85 කැණීමෙන් ලැබුණු අශ්ව දත් ක්‍රි.පූ. 640 - 546 අතරට කාලනිර්ණය කර ඇත.
වාසස්ථාන පිළිබඳ නිගමනය: ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගයේ හෝ පූර්ව හොලොසීන/ප්ලයිස්ටොසීන යුගයේ ශ්‍රී ලංකාවේ අශ්වයන් ජීවත් වූ බවට ෆොසිල සාධක හමු වී නැත.
සංක්‍රමණය: ක්‍රි.පූ. 900 න් පසු ශ්‍රී ලංකාවට සංක්‍රමණය වූ මානව ප්‍රජාව මෙම අශ්වයන් මෙහි රැගෙන එන්නට ඇත.
Equus ගණයේ අනෙකුත් සතුන්: ක්‍රි.පූ. 900 වන විට ලොවපුරා බූරුවා සහ ඔනගර් ද ගෘහස්ථකරණයට ලක්ව තිබූ නිසා, යකඩ යුගයේදී අශ්වයාට අමතරව බූරුවා සහ ඔනගර් ද ශ්‍රී ලංකාවට රැගෙන එන්නට ඇති බවට සැක පහළ වේ. මෙම විශේෂ තුනේම සැකිලි කොටස් සහ දත්වල ඇති රූපීය සමානකම් නිසා, ප්‍රොටෝ ඓතිහාසික යුගයට අයත් Equus අවශේෂ අතර අශ්වයා, බූරුවා, ඔනගර්, කොටළුවා සහ හිනි යන සියලුම සතුන්ගේ අවශේෂ තිබීමට ඉඩ ඇත.

ඊළග ලිපියෙන් බල්ලන් ගෘහාශ්‍රිත වීම කියවමු.
මෙය ඔබට ප්‍රයෝජනවත් යැයි හැගේනම් follow කරන්න like කරන්න,comment කරන්න.

The English translation is as follows:
​Echoes of the Wild
​This is the first article in the "Echoes of the Wild" series, which I am writing to give you some understanding of animal domestication. The knowledge I gained while studying Zooarchaeology at the Postgraduate Institute of Archaeology is presented concisely in this article. I offer my profound respect to my teacher, Dr. Kelum Manamendra-Arachchi, who imparted this knowledge to me.
​Animal Domestication: Coexistence Between Man and Animal
​Introduction
​Animal Domestication is a significant turning point in human history. It is the process of establishing a new population of a certain animal species—selected and bred by humans according to human needs from a population acquired from the natural environment—with characteristics different from their wild form. As a result of this selective breeding over thousands of years, domestic animals possess a different appearance compared to their wild relatives. The ultimate outcome of domestication is always the creation of populations that bring "beneficial" results to humans.
​Objectives of Domestication
​Prehistoric humans domesticated animals for various purposes:
​Animals like the dog were initially used for protection and as assistants in hunting.
​Food (Meat): Wild animals such as the wild boar and the horse were also initially used for meat. The primary purpose of domesticating the pig was for food.
​Labour and Transport: Camels, cattle, and horses were used for crossing deserts, pulling heavy loads, and transportation.
​Acquisition of Products: Animals were also raised to obtain materials such as wool and hides. Pig bones were used for tools, hides for footwear, and bristles for brushes.
​Domestic Animals and their Wild Relatives: According to "A Natural History of Domesticated Mammals" written by Juliet Clutton-Brock in 1987, information on a few domestic animals and their wild relatives is given below.
​1. The Horse (Equus caballus)
​Origin: Horse domestication dates back to 4000 BCE. Domesticated horses were used for riding around 2000 BCE.
​Earliest Domestication: The Scythians tribe may have first domesticated the horse on the Southern Russian Steppes around 3100 BCE.
​Ancestral Theories: Equus caballus remagensis or Equus ferus have been proposed as ancestors of the modern horse.
​Usage: Primarily used for meat in the early periods, and later specialized for travel and transportation.
​Current Status: Approximately 180 horse breeds can be seen worldwide today. Large herds of feral horses live in regions like Australia.
​2. The Donkey (Equus asinus) and its Relatives
​Donkey:
​Origin: May have been domesticated in Egypt or Mesopotamia around 6000 years ago.
​Usage: Used for travel and heavy work as they are stronger, more patient, and more enduring than horses. They have the ability to carry loads over a hundred kilograms throughout the day and travel for longer periods without water.
​Status of Wild Donkeys: Endangered due to hunting, habitat destruction, diseases, and interbreeding with domestic donkeys. Wild donkeys still live in small regions such as Sudan, Ethiopia, and Somalia. Feral donkeys live along coastal areas in Sri Lanka, such as Puttalam.
​Mule and Hinny:
​A mule is born from a male donkey and a female horse. A hinny is born from a male horse and a female donkey.
​These animals are horse-donkey hybrids and are sterile from birth. They have been used for travel and heavy work for about 3000 years.
​Onager (Equus hemionus):
​Was domesticated in the past and used for travel. Its use declined with the spread of domestic horses.
​Due to hunting and habitat loss, the Onager is currently restricted to the Rann of Kutch in Gujarat.
​3. The Pig (Sus domesticus)
​Origin: The oldest archaeological evidence of domesticated pigs has been found in the Near East region of the Tigris basin (15,000–14,700 years ago). Ancient remains are also reported from Cyprus.
​In Sri Lanka, domestic pigs have been locally raised from wild boars for about 8000 years.
​Usage:
​Primarily used for food.
​Easy to feed as they are omnivores.
​Used for waste management in the Goa region of India.
​Current Status: Wild pigs in North America, New Zealand, and Kansas are mostly feral animals that were brought from Europe.
​Evidence of Animal Domestication in Sri Lanka (Equus Genus)
​Horse Remains: Horse remains in Sri Lanka have been found primarily from the Protohistoric period (900 – 500 BCE). Horse teeth from the AG 85 excavation in Anuradhapura's inner city have been dated to 640 – 546 BCE.
​Habitat Conclusion: No fossil evidence suggests that horses lived in Sri Lanka during the prehistoric, pre-Holocene, or Pleistocene epochs.
​Migration: Human communities who migrated to Sri Lanka after 900 BCE may have brought these horses with them.
​Other Equus Animals: Since the donkey and onager were also domesticated worldwide by 900 BCE, it is suspected that, in addition to the horse, the donkey and onager may also have been brought to Sri Lanka during the Iron Age. Due to the morphological similarities in the skeletal parts and teeth of these three species, the Equus remains belonging to the Protohistoric period may contain remains of all animals: horse, donkey, onager, mule, and hinny.
​In the next article, we will read about the domestication of dogs.
If you find this useful, please follow, like, and comment.

'Echoes of the Wild'
මේ ශ්‍රී ලංකාවේ අතිශය රහසිගත සහ වනගත මායිම් ගවේෂණය කරන ගමනයි.
මෙය හුදෙක් ස්ථාන කරා සංචාරය කරන වැඩක් නෙවෙයි . අපි යන්නේ වර්තමාන වනජීවී ජීවිතය සමඟ බැඳී ඇති ඉතිහාසයේ, මිථ්‍යාවන්ගේ සහ පාරම්පරික දැනුමේ දෝංකාරය පසුපසයි.
ඔබට මෙම නාලිකාවෙන් සහ ෆේස්බුක් පේජයෙන් බලාපොරොත්තු විය හැකි දේ:
🌿 Explore & Adventure:
ආර්. එල්. ස්පිට්ල් (R. L. Spittel) වැනි විද්වතුන්ගේ වාර්තා සහ පොත්පත්වලින් මඟ පෙන්වීම් ගෙන, නුවරගල තැන්නේ දුර්ග මාර්ග, පැරණි රජරට වැව් හා ඝන වනාන්තරවල සැඟවුණු පුරාවස්තු සොයා යෑම.
🐾 Nature & Wildlife:
මිනිසා සහ වනසතුන් අතර ඇති සියුම් සබඳතා. ගැමි ජීවිතය සහ වන සීමාව අතර අරගලය සහ සමබරතාවය.
අපගේ වීඩියෝ සහ තොරතුරු මගින් ඔබට ශ්‍රී ලංකාවේ සැබෑ වන ජීවිතයේ සුන්දරත්වය සහ එහි නොසන්සුන් බව පෙන්වා දෙයි.
📜 The Lost Stories:
වනගතව ජීවත් වන වැදි ජනතාවගේ, ගැමියන්ගේ සහ පරිසරවේදීන්ගේ සැබෑ,
නොකියූ කතන්දර ලෝකය වෙත ගෙන ඒම.
ඔබ ගවේෂණයේ අලුත් අරුතක් සොයන්නේ නම්, මෙය ඔබට ගැලපෙනම නාලිකාව සහ පේජයයි.
අප හා එක්වන්න (Call to Action)
වනයේ රහස් සෙවීමේ සහ අතීතය සමග සම්බන්ධ වීමේ මෙම වික්‍රමාන්විත ගමනට ඔබත් එකතු වන්න!
🔔 අපව fallow කරන්න සහ like කරන්න, එවිට ඔබට අපගේ කිසිදු ගවේෂණාත්මක කථාංගයක් මඟ නොහැරෙනු ඇත