18/09/2026
ඵලදායතාවය හරි තැනින්…
16 වන කොටස
වැරැද්ද මිනිසාගේද… නැත්නම් ක්‍රමයේද?
අපි කවුරුත් කැමතියි වැඩක් හොඳින් සිද්ධ වෙනවා දකින්න.
ඒත් සමහර වෙලාවට වැඩේ හරියට වෙන්නේ නැහැ.
එතකොට අපි මුලින්ම කරන්නේ මොකක්ද?
කෙනෙක් හොයන එක.
“ඔයා අතින් තමයි මේක වෙලා තියෙන්නේ.”
“එයා හරියට වැඩ කරලා නැහැ.”
“මේ නිලධාරියා නිසා තමයි පරක්කු වුණේ.”
“කම්කරුවා හරියට වැඩ කරලා නැහැ.”
ඒත්…
අපි කවදාහරි නතර වෙලා, “මේ වැඩේ කරන ක්‍රමයේම ප්‍රශ්නයක් තියෙනවද?” කියලා හිතලා තියෙනවද?
අපි පොඩි උදාහරණයක් බලමු.
රෝහලකට රෝගියෙක් එනවා.
මුලින්ම ලියාපදිංචි වෙන්න ඕන.
ඊට පස්සේ තවත් තැනකට යන්න ඕන.
එතැනින් තවත් පෝරමයක්.
ඊට පස්සේ තවත් අත්සනක්.
අන්තිමේදී වෛද්‍යවරයා හමුවෙන්න පැය ගණනක් යනවා.
එතකොට අපි කියනවා,
“කාර්ය මණ්ඩලය වැඩ ටිකක් හෙමින් කරනවා.”
හැබැයි…
කාර්ය මණ්ඩලය කාර්යක්ෂමව වැඩ කළත්,
ක්‍රමයම දිග වැඩි නම්?
පාසලකට යමු.
ගුරුවරයෙක් එකම තොරතුර විවිධ ලේඛනවලට නැවත නැවත ඇතුළත් කරනවා.
ඇයි?
“හැමදාම කළේ මෙහෙමයි.”
එතකොට ගුරුවරයාගේ කාලය යන්නේ දරුවෙකුට ඉගැන්වීමටද?
නැත්නම්…
එකම තොරතුර නැවත නැවත ලියන්නද?
කර්මාන්තශාලාවකට ගියොත් තවත් උදාහරණයක් තියෙනවා.
නිෂ්පාදනයක් එක තැනකින් තවත් තැනකට ගෙන යනවා.
ආයෙත් වෙන තැනකට.
ආයෙත් ආපසු.
අපි අහනවා,
“මේක මෙච්චර දුර ගෙනියන්නේ ඇයි?”
පිළිතුර වෙන්න පුළුවන්,
“මෙහෙම තමයි අපි මෙච්චර කාලයක් කළේ.”
ඒත් කවුරුහරි අලුතින් අහනවා නම්…
“ඇයි?”
අන්න එතැනින් වෙනසක් පටන් ගන්න පුළුවන්.
රාජ්‍ය කාර්යාලයකට එන පුරවැසියාටත් මේ අත්දැකීම තියෙන්න පුළුවන්.
එක වැඩක් කරගන්න තැන් කිහිපයකට යන්න වෙනවා.
එකම තොරතුර කිහිප වතාවක් දෙන්න වෙනවා.
එකම ලේඛනය නැවත නැවත ඉල්ලනවා.
අවසානයේ පුරවැසියා කියනවා,
“මේ වැඩේට මෙච්චර වෙලාවක් යන්න ඕනෙද?”
අපිට කියන්න පුළුවන්,
“නීතිය තමයි.”
“ක්‍රමය තමයි.”
“අපිට කරන්න දෙයක් නැහැ.”
නමුත්…
ඇත්තටම ඒ හැම පියවරක්ම අවශ්‍යද?
කියලා බලලා තියෙනවද?
මේ තමයි Process ගැන අපි කතා කළ යුතු තැන.
Process කියන්නේ අමාරු වචනයක් නෙවෙයි.
වැඩක් ආරම්භයේ සිට අවසානය දක්වා සිදු වන ආකාරය.
අපි කරන හැම වැඩකටම ක්‍රමයක් තියෙනවා.
ප්‍රශ්නය තියෙන්නේ…
ඒ ක්‍රමය තාමත් හොඳම ක්‍රමයද?
කියන එකයි.
අපිට සමහර වෙලාවට වැඩේ වැරදුණාම මිනිසාව වෙනස් කරන්න හිතෙනවා.
නමුත් සමහර වෙලාවට අවශ්‍ය වෙන්නේ මිනිසා වෙනස් කිරීම නොවෙයි.
වැඩ කරන ක්‍රමය වෙනස් කිරීම.
අන්න එතැනින් තමයි ඵලදායීතාවයට ලොකු ඉඩක් ලැබෙන්නේ.
අපි මීට කලින් කතා කළා මතක ඇති…
නාස්තිය අඩු කිරීම ගැන.
බලා සිටින කාලය…
අනවශ්‍ය ගමන්…
නැවත නැවත කරන වැඩ…
අනවශ්‍ය පියවර…
වැරදි නිසා නැවත කරන වැඩ…
මේවා හැම එකක්ම අපේ Process එක ඇතුළේ හැංගිලා තියෙන්න පුළුවන්.
ඒ නිසා සමහර වෙලාවට,
මිනිසුන්ට තවත් මහන්සි වෙන්න කියන එකට වඩා,
ඔවුන්ට තියෙන වැඩ කරන ක්‍රමය සරල කරන එකෙන් ලොකු ප්‍රතිඵලයක් ගන්න පුළුවන්.
ඒත් Process එකක් හොඳද නරකද කියලා තීරණය කරන්නේ කොහොමද?
මට හිතෙන්නේ අපිට ඉතා සරල ප්‍රශ්න කිහිපයක් අහන්න පුළුවන්.
මේ පියවර අවශ්‍යද?
මේ වැඩේ දෙවරක් කරන්න ඕනෙද?
මේකෙන් පාරිභෝගිකයාට වටිනාකමක් ලැබෙනවද?
මේක තවත් ඉක්මනින් කරන්න පුළුවන්ද?
මේ පියවර ඉවත් කළොත් මොකද වෙන්නේ?
අන්න ඒ ප්‍රශ්න අහන්න පටන් ගත්තම…
අපිට අපේම වැඩ කරන ක්‍රමය අලුත් ඇස් දෙකකින් බලන්න පුළුවන්.
හැබැයි මේක කියන්නේ “හැම පියවරක්ම අයින් කරන්න” කියන එක නෙවෙයි.
සමහර පියවර නීතිය නිසා අවශ්‍යයි.
සමහර පියවර ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් අවශ්‍යයි.
සමහර පියවර ගුණාත්මකභාවය තහවුරු කරන්න අවශ්‍යයි.
ඒ නිසා හොඳ Process එකක් කියන්නේ පියවර අඩුම Process එක නෙවෙයි.
අවශ්‍ය පියවර පමණක් තියෙන Process එක.
අපි පසුගිය ලිපියේ කතා කළේ People ගැන.
මිනිසුන් ආයතනයක සැබෑ ශක්තිය කියලා අපි කිව්වා.
ඒත්…
හොඳ මිනිසුන්ට නරක ක්‍රමයක් දුන්නොත්, ඔවුන්ගේ හැකියාවෙන් උපරිම ප්‍රතිඵල ගන්න පුළුවන්ද?
ඒ නිසා People සහ Process දෙක එකට යන්න ඕන.
හොඳ මිනිසුන් + හොඳ ක්‍රියාවලියක් = හොඳ ප්‍රතිඵලයක්.
මේ තමයි අපේ ඊළඟ ගමන.
Business Excellence Framework එකේ Processes කියන කොටස අපිට මතක් කරන්නේත් මේ සරල කතාවමයි.
ආයතනයක වැඩ කරන ක්‍රමය,
පාරිභෝගිකයාට වටිනාකමක් දෙන්න,
මිනිසුන්ට පහසුවෙන් වැඩ කරන්න,
නාස්තිය අඩු කරන්න,
ගුණාත්මකභාවය තහවුරු කරන්න,
හොඳ ප්‍රතිඵල ලබාදෙන්න
උදව් කරන විදිහට සකස් වෙලා තියෙනවද කියලා අපි බලන්න ඕන.
ඒ නිසා අද ඔබේ ආයතනයේ එක වැඩක් තෝරගන්න.
ලොකු වැඩක් ඕන නැහැ.
පාරිභෝගිකයෙකුට සේවාවක් ලබාදෙන එකක් වෙන්න පුළුවන්.
පාසලේ ලේඛනයක් සකස් කරන එකක් වෙන්න පුළුවන්.
රෝහලේ රෝගියෙකුගේ ගමනක් වෙන්න පුළුවන්.
කර්මාන්තශාලාවේ නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලියක් වෙන්න පුළුවන්.
ප්‍රජා වැඩසටහනක් වෙන්න පුළුවන්.
ඊට පස්සේ එක ප්‍රශ්නයක් අහන්න.
“මේක අපි හැමදාම කරන විදිහටම කරන්න ඕනෙද?”
සමහරවිට පිළිතුර “ඔව්” වෙන්න පුළුවන්.
ඒත්…
සමහරවිට ඔබට හමුවෙයි,
“අපිට මේක මීට වඩා හොඳින් කරන්න පුළුවන්.”
ඒ පුංචි අවබෝධය තමයි…
ඵලදායතාවයේ ඊළඟ පියවර.
**“වැරැද්දක් දැක්කම මිනිසා දිහා විතරක් බලන්න එපා…
වැඩේ සිදුවන ක්‍රමය දිහාත් බලන්න.”**
*****
අපේ ගමන තවම අවසන් නැහැ…
මේ ලිපි පෙළ හරහා අපි මේ වන විට කතා කරමින් සිටින්නේ Business Excellence Framework එකේ විවිධ අංග පිළිබඳවයි.
ඒත් අපේ අරමුණ මේ සංකීර්ණ ආකෘතිය පාඨකයාට ඉදිරිපත් කිරිම පමණක් නොවෙයි.
ආයතනයක දිනපතා වැඩ කරන අපි හැමෝටම, මේ එක් එක් අංගය අපේ වැඩට සම්බන්ධ කරගෙන සරලව තේරුම් ගන්න පුළුවන් විදිහට මේ ගමන තේරුම් අරන් යන්නයි අපේ උත්සාහය.
නායකත්වය තනිවම ප්‍රමාණවත් නැහැ.
පාරිභෝගිකයා තේරුම් ගැනීමත් තනිවම ප්‍රමාණවවත් නැහැ.
හොඳ උපායමාර්ගයක් තිබුණත්, හොඳ මිනිසුන් සිටියත්, ක්‍රියාවලිය දුර්වල නම් අපේක්ෂිත ප්‍රතිඵලය ලබාගන්න අමාරුයි.
මේ සියල්ල එකිනෙක සම්බන්ධ වූ විටයි ආයතනයක් සැබෑ විශිෂ්ටත්වය කරා ගමන් කරන්නේ.
ඒ නිසා අපි මේ ලිපි පෙළේ ඉදිරියට යන සෑම කොටසකදීම, Framework එකේ එක් එක් අංගය වෙන වෙනම හඳුනාගන්නා අතරම, ඒවා එකිනෙක සම්බන්ධ වී ඵලදායී හා විශිෂ්ට ආයතනයක් ගොඩනඟන්නේ කෙසේද යන්නත් සරල උදාහරණ සමඟ කතා කරමු.
මේ ගමනේදී ඔබගේ අදහසත් අපට ඉතාම වැදගත්.
ඔබේ ආයතනයේදී මෙවැනි අත්දැකීමක් තිබුණාද?
ඔබට හිතෙන වෙනත් උදාහරණයක් තිබෙනවාද?
නැත්නම් මේ ලිපි පෙළේ ඉදිරියේදී අපි කතා කළ යුතු කරුණක් තිබෙනවාද?
ඔබේ අදහස් සහ යෝජනා Comment එකක් ලෙස අප සමඟ බෙදාගන්න.
ඔබේ එක් අදහසක්, මේ ලිපි පෙළ තවත් කෙනෙකුට වඩාත් ප්‍රයෝජනවත් කරවන්න පුළුවන්.
අපි එකට ඉගෙන ගනිමු…
එකිනෙකාගේ අත්දැකීම් බෙදාගනිමු…
ආයතන වඩාත් ඵලදායී කරමු.
ඵලදායිතාවය හරි තැනින්…
අපේ ගමන තව දුරයි.
සටහන – අමිල අතුකෝරාල Amila Prabath Athukorala
