Erchis Oil

🇲🇳Үндэсний эрх чөлөө, тусгаар тогтнолоо сэргээн мандуулсны түүхт өдрийн мэнд хүргэе🇲🇳

XV жарны цагаагчин гахай жилийн өвлийн дунд сарын шинийн 9 буюу 1911 оны 12 дугаар сарын 29-ний өдөр монголчууд бид өнөөгийн Хятад улсаас урьдаж Манжийн эрхшээлээс гарч тусгаар улс гэдгээ даян дэлхийд зарлан тунхагласан түүхт өдөр юм.

Энэ өдөр Богд Жавзандамба хутагтыг хаан ширээнд залж, түүнд төрийн тамга, далбаа, өргөмжлөл, хүндэтгэлийг өргөж, таван яам бүхий Засгийн газрыг байгуулснаар өнөөгийн Засгийн газрын түүх ийнхүү эхэлсэн түүхт өдөр юм.

Туурга тусгаар улсаа сэргээн мандуулахын төлөөх үе үеийн эх орончдын баатарлаг үйлсийг эргэн дурсаж, үндэсний эрх чөлөө, тусгаар тогтнолын үнэ цэнийг ирээдүй хойчийн үрстээ ойлгуулан мэдрүүлж, үндэстний ой санамжаа тодотгон тодруулж байх түүхт өдөр юм.

Нийт Монголчууд та бүхэндээ үндэсний эрх чөлөө, тусгаар тогтнолоо сэргээн мандуулсны түүхт 114 жилийн ойн мэндийг өргөн дэвшүүлье.

🇲🇳 МОНГОЛ БАХАРХАЛЫН ӨДӨР

🇲🇳 Их Эзэн Чингис Хааны мэндэлсний 863 жилийн ойн өдрийн мэнд дэвшүүлье.

Газрын тос бол дэлхийн хамгийн үнэ цэнтэй, нөлөө бүхий байгалийн баялагуудын нэг — гэхдээ түүний талаар хүмүүс тэр бүр мэддэггүй олон сонирхолтой баримт бий. Доорх баримт танд сонин байх болно 👇

⸻

🛢️ . “Хар алт” гэж нэрлэгддэг

Зарим улсын эдийн засаг бүр бүхэлдээ нефтийн орлогоос хамаардаг (жишээ нь: Саудын Араб, Кувейт).

⛽ Нэг баррель нефть ≈ 159 литр

Олон улсын хэмжүүрээр нэг “баррель” нефть гэдэг нь яг 158.987 литр юм. Энэ хэмжүүрийг 1860-аад онд АНУ-ын Пенсильвани мужид ашиглаж эхэлсэн түүхтэй.

⸻

🧬 . Байгалийн гарал нь амьд биетээс үүсэлтэй

Газрын тос нь сая сая жилийн өмнө далайн бичил амьтад, ургамлын үлдэгдэл хөрсөн дор дарагдаж, даралт, температурын нөлөөгөөр задран үүссэн органик бодис юм.

⸻

🏭 . Газрын тосоос 6000 гаруй бүтээгдэхүүн гардаг

Түлшнээс гадна нефтийн химийн үйлдвэрүүд нефтийг ашиглан эм, хуванцар, будаг, бордоо, гоо сайхны бүтээгдэхүүн гэх мэт 6000 гаруй зүйл үйлдвэрлэдэг.

⸻

🔥 Нефть өөрөө шатахгүй шингэн байж болно

Цэвэр нефть (түүхий хэлбэрээрээ) нь заримдаа шууд гал авалцдаггүй, харин агаарт ууршсан уур нь шатдаг — яг бензиний үнэртэж байгаа хэсэг шиг.

⸻

🌊 Нефть далайн ёроолд байгалиараа урсаж гарч ирдэг

Дэлхийн зарим хэсэгт, тухайлбал Мексикийн булан, Каспийн тэнгис орчимд нефть байгалийн даралтаар газраас өөрөө шүүрэн урсдаг үзэгдэл бий.

⸻

💰 Дэлхийн хамгийн том нөөц Венесуэлд бий

Венесуэл улс дэлхийд батлагдсан хамгийн том газрын тосны нөөцтэй (ойролцоогоор 300 тэрбум баррель), Саудын Арабаас ч их.

⸻

🧪 “Хиймэл нефть” гаргаж болно

Шинжлэх ухаанч аргаар нүүрс, байгалийн хий, биомассаас хиймэл нефть гаргаж болдог (жишээ нь: Германы Фишер-Тропшийн процесс).

⸻

🏎️ Нэг литр бензин шатахад 2.3 кг нүүрстөрөгчийн давхар исэл ялгаруулдаг

⸻

РТ ТС1 JetA1

2025 онд Brent маркийн газрын тосны үнийн төлөвийн талаарх янз бүрийн шинжээчдийн таамаглалыг нэгтгэн хүргэж байна.

Шинжээчдийн Таамаглал:

Goldman Sachs: Brent маркийн газрын тосны үнэ 2025 онд баррель нь 90 ам.доллар хүртэл өсөх төлөвтэй байна. Үүнд эрэлт нэмэгдэж, ОПЕК+-ийн нийлүүлэлтийг хязгаарлаж байгаа бодлого нөлөөлнө гэж үзэж байна.
Morgan Stanley: Дэлхийн эдийн засгийн өсөлт удааширч байгаатай холбоотойгоор Brent маркийн газрын тосны үнэ 2025 оны сүүл гэхэд баррель нь 80 ам.доллар орчим байх болно гэж таамаглаж байна.
JPMorgan: Brent маркийн газрын тосны үнэ 75-85 ам.долларын хооронд хэлбэлзэх магадлалтай. ОПЕК+-ийн бодлого, геополитикийн эрсдэл зэрэг хүчин зүйлс үнийн тогтворгүй байдалд нөлөөлж болзошгүй гэж үзэж байна.
Rystad Energy: Эрчим хүчний хэрэглээ нэмэгдэж, уламжлалт эрчим хүчний эх үүсвэрүүдийн хөрөнгө оруулалт буурч байгаа нь Brent маркийн үнийг 2025 онд баррель нь 90-100 ам.доллар хүртэл өсгөх магадлалтай гэж таамаглаж байна.
Дүгнэлт:

Brent маркийн газрын тосны үнийн талаарх шинжээчдийн таамаглал нь харилцан адилгүй байна. Зарим нь эрэлт нэмэгдэж, нийлүүлэлт хязгаарлагдмал байгаа тул үнэ өснө гэж үзэж байгаа бол зарим нь эдийн засгийн өсөлт удааширч байгаагаас шалтгаалан үнэ тогтвортой байх болно гэж таамаглаж байна. Геополитикийн эрсдэл, ОПЕК+-ийн бодлого зэрэг хүчин зүйлс үнийн хэлбэлзэлд нөлөөлөх магадлалтай.
Өаөөдрийн байдлаар Brent маркийн газрын тосны үнэ баррель 61$ байна.

Avgas (Aviation Gasoline) гэдэг нь поршен хөдөлгүүртэй жижиг онгоцонд зориулсан түлш юм
1. Avgas гэж юу вэ?
Avgas бол “Aviation Gasoline” буюу нисэхийн бензин гэсэн үг юм.

Энэ нь газолин (бензин)-ийн тусгай төрөл,
өндөр октантай, поршен (piston) хөдөлгүүртэй онгоцонд хэрэглэгддэг түлш юм.
Турбин (jet) хөдөлгүүртэй онгоцонд биш — зөвхөн жижиг онгоц, сургалтын болон спортын нисэхэд хэрэглэдэг.

2. Найрлага ба шинж чанар

Шинж чанар Тайлбар

Октан тоо Маш өндөр (100–130 хүртэл)
Үндсэн найрлага Исол-октан, ароматик нүүрсустөрөгч
Хольц Зарим төрөлд тетраэтил хар тугалга (TEL) агуулагддаг
Шаталтын чанар Тогтвортой, өндөр өндрөөс хөөрөхөд найдвартай асалттай байх зориулалттай
Өнгө Төрлөөс хамаарч ялгаатай — Avgas 100LL нь хөх өнгөтэй гэх мэт

3. Avgas-ийн төрлүүд

Түлшний төрөл Өнгө Октан Тайлбар

Avgas 100LL Цэнхэр 100 “Low Lead” – бага хар тугалгатай, хамгийн түгээмэл төрөл
Avgas 100/130 Ногоон 100–130 Илүү өндөр гүйцэтгэлтэй поршен хөдөлгүүрт
Avgas UL91 Улаан 91 Хар тугалгагүй шинэ үеийн хувилбар

4. Автомашинд хийж болох уу?

Үгүй. Болохгүй.
Учир нь:Avgas нь хар тугалгатай (TEL) → хүний биед хортой, катализатор устгана.

Шаталтын температур, октан хэт өндөр → автомашины хөдөлгүүрийн галын тохиргоонд тохирохгүй.

Хөдөлгүүр, түлшний системд гэмтэл үүсгэж болзошгүй.

Онгоцны түлшийг машинд хийж болох уу гэж асуух хүмүүс мэр сэр бий. Үнэхээр сонирхолтой асуулт.... 👇

✈️ Онгоцны түлш ба 🚗 Машины түлш хоёрын ялгаа:

1. Төрөл

Онгоцны түлш (Jet fuel, Kerosene type)
→ Jet A, Jet A-1, JP-8 зэрэг төрөл байдаг.
→ Керосин (kerosene) буюу дизельтэй төстэй, хүнд бүтэцтэй түлш.

Машины түлш (Gasoline / Diesel)
→ Автомашинд хоёр төрлийн хөдөлгүүр ашиглагддаг:

Gasoline engine – бензин хэрэглэнэ.

Diesel engine – дизель хэрэглэнэ.

---

⚙️ Яагаад онгоцны түлшийг машинд хийж болохгүй вэ?

🚗 Бензин хөдөлгүүрт:

Онгоцны түлш нь хэт тослог, хүнд, шаталтын температур өндөр тул:

Оч залгуур ажиллахгүй

Түлш бүрэн шатахгүй

Хөдөлгүүр "knock" үүснэ, эвдрэлд хүргэнэ.

🚚 Дизель хөдөлгүүрт:

Jet fuel нь дизельтэй ойролцоо ч тосолгооны чанар муутай байдаг.

Түлшний насос, форсунк элэгдэнэ

Тосолгоо дутсанаас хөдөлгүүрийн эд анги гэмтэнэ

Хүйтэн нөхцөлд зуурамтгай чанар бага тул асалт муудна.

👉 Тиймээс богино хугацаанд туршилтаар дизель хөдөлгүүрт Jet fuel хэрэглэх боломжтой ч, урт хугацаанд ашиглавал хөдөлгүүрийг эвдэнэ.

---

🧯 Дүгнэлт

Түлш Ашиглах боломж Тайлбар

Jet fuel → бензин машинд ❌ Болохгүй Шаталт буруу, хөдөлгүүр эвдэрнэ
Jet fuel → дизель машинд ⚠️ Түр хугацаанд болох ч аюултай Тосолгоо муу, насос эвдрэнэ.

Монгол улсын Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн Сайдын 2024 оны 12 сарын 27 өдрийн А/102 дугаар “Журам батлах тухай” тушаалаар Ашигт малтмалын тусгай зөвшөөрөл олгох журмыг шинэчлэн баталсан. АМГТГ-аас Ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрөл олгох Сонгон шалгаруулалтын 82 дугаар урилгыг төрийн худалдан авах ажиллагааны цахим систем https://www.tender.gov.mn/mn д байршуулсныг үүгээр мэдэгдье.

Сонгон шалгаруулалтын журам:
https://mrpam.gov.mn/public/pages/44/А102.pdf

Төрийн худалдан авах ажиллагааны цахим систем Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг - Төрийн худалдан авах ажиллагааны газар