29/05/2026
ЭМГЭНЭЛ
Монгол Улсын Гавьяат эдийн засагч, Үндэсний Статистикийн Хорооны ахмад ажилтан Цэнджавын Бадрах 2026 оны 05 дугаар сарын 28-ны өдөр таалал төгссөнд гэр бүл, үр хүүхэд, төрөл төрөгсдөд нь гүн эмгэнэл илэрхийлье.
Ц.Бадрах нь 1940 оны 11 дүгээр сарын 18-нд Ховд аймгийн Мянгад суманд төрсөн. Ерөнхий боловсролын дунд сургуулийг 1948-1958 онд, Эдийн засгийн дээд сургуулийг 1958-1962 онд төгсөж, эдийн засагч мэргэжил эзэмшин, улмаар 1977-1978 онд НҮБ-ын Хүн амын сангийн санхүүжилтээр ЗХУ-ын Ломоносовын нэрэмжит Улсын Их сургуульд хүн ам зүйч мэргэжлээр, 1992 онд Хүн ам зүйн чиглэлээр БНХАУ-ын Бээжин хотын Ардын Их сургуулийн дээд курсийг тус тус төгссөн. Ц.Бадрах нь 1962-2000 онд Статистикийн газар, Улсын тоо бүртгэлийн газар, Үндэсний статистикийн газар, Үндэсний Статистикийн Хороонд нийт 43 жил тасралтгүй ажилласан бидний бахархалт мэргэжилтэн, удирдах албан тушаалтан байлаа.
Ц.Бадрах нь Монгол Улсын Хүн ам, орон сууцны 1963, 1969, 1979, 1989, 2000 оны тооллогуудад Тооллогын товчооны дарга, мэргэжил, арга зүйгээр хангах ажлын хэсгийг удирдаж, 2010 оны тооллогын дүнг гаргах, түүнд үндэслэн судалгаа, шинжилгээний ажлыг боловсруулахад оролцсон манай улсын ахмад хүн ам зүйч, хүн ам, орон сууцны тооллогын тэргүүлэх мэргэжилтэн байлаа. Ажиллах хугацаандаа хүн ам зүйн асуудлыг хариуцан ажиллаж, Монгол Улсын хүн амын үндсэн үзүүлэлтийн динамик бүрдүүлэх ажлыг анх санаачлан, түүхийн холбогдох тоо баримтуудад үндэслэн 1918-1976 оны динамикийг бэлтгэн “МОНГОЛ УЛСЫН ХҮН АМ ХХ ЗУУНД” статистикийн эмхэтгэлийг бүлэг тус бүрд нь судалгаа, танилцуулгатайгаар монгол-англи хэлээр бэлтгэн Монгол Улсын хүн амын тоог 1900, 1911 онуудаар түүхэнд анх удаа тооцож, эмхэтгэлийг 2003 онд хэвлүүлэн хэрэглэгчдийн хүртээл болгож байв. Мөн хүн амын статистикийн эмхэтгэлийг бэлтгэх талаар тодорхой үе шаттай, системтэйгээр ажиллаж, “МОНГОЛ ХҮҮХДҮҮД” эмхэтгэлийг 1979 онд, “МОНГОЛЫН ЗАЛУУЧУУД” эмхэтгэлийг 1989 онд, “МОНГОЛЫН ЭМЭГТЭЙЧҮҮД” эмхэтгэлийг 1990 онд тус тус хэвлүүлэн нийтийн хүртээл болгож байсан бөгөөд “МОНГОЛЫН ӨНДӨР НАСТНЫ АХУЙ НӨХЦӨЛ” түүвэр судалгааг НҮБ-ын Хүн амын сангийн санхүү, техникийн дэмжлэгтэйгээр 1999 онд зохион байгуулж, нийтийн хүртээл болгож байлаа.
Тэрбээр Хүн ам, орон сууцны 1989 оны тооллогоор хүн амын нөхөн үржихүйн асуудлаар 15-49 насны 64 мянган эмэгтэйчүүдийг хамарсан түүвэр судалгаа зохион байгуулах санаачилгыг гаргасан нь энэ сэдвээр манай оронд явагдсан анхны бие даасан түүвэр судалгаа болсон юм. Ц.Бадрах нь Хүн ам зүйн асуудлаар олон жил идэвх, зүтгэлтэй ажиллаж байсны хувьд “ТӨРӨӨС ХҮН АМ ЗҮЙН ТАЛААР БАРИМТЛАХ” анхны бодлого боловсруулах ажлын хэсэгт орж ажиллан, улмаар 1995 онд УИХ-аар батлуулж байв.
Төр, засгаас түүний хөдөлмөр зүтгэлийг өндрөөр үнэлж, 1981 онд “Хөдөлмөрийн хүндэт медаль”, 1999 онд “Алтан гадас” одон, 2024 онд “Монгол Улсын Гавьяат эдийн засагч” цолоор тус тус шагнажээ. Монгол Улсын Гавьяат эдийн засагч, Үндэсний Статистикийн Хорооны шилдэг мэргэжилтэн, удирдах албан тушаалтан, ахмад ажилтан Ц.Бадрах Таны Монгол Улсын статистикийн салбарт оруулсан нөр их хөдөлмөр, гавьяа зүтгэл, заах арга ухаан, авьяас билэг, шударга зан, зарчимч чанар, эгэл даруу төрх бидний сэтгэл, зүрхэнд үүрд орших болно.
ҮЕ ҮЕИЙН УДИРДЛАГУУД, ХАМТРАН АЖИЛЛАЖ БАЙСАН ЖУРМЫН НӨХӨД,
НИЙТ ХАМТ ОЛОН