Darulaman Online

TOKOH MUDA PENERUS LEGASI: DR. MUHAMMAD KHALIL ABDUL HADI

“Kemana tumpahnya kuah kalau tidak ke nasi.” Begitulah perjalanan YB Dr. Muhammad Khalil bin Tan Sri Dato’ Seri Tuan Guru Haji Abdul Hadi, anak sulung kepada Abdul Hadi Awang, yang mewarisi tradisi ilmu dan perjuangan keluarganya. Tokoh muda ini muncul sebagai penerus legasi ulama—berwawasan Islam, berpengalaman politik serta berpotensi memimpin Malaysia dan Parti Islam Se-Malaysia sebagai gerakan Islam yang dihormati di pentas antarabangsa.

Lahir di Marang, Terengganu, beliau dibesarkan dalam suasana yang menekankan pendidikan Islam dan kepimpinan. Pendidikan awalnya di Marang , Terengganu diikuti pengajian Thanawi Al Azhar di Pakistan seterusnya di Universiti Al-Iman, Yaman dalam bidang Pengajian Islam dan Syariah. Beliau kemudian memperoleh Ijazah Sarjana dari University of Portsmouth, United Kingdom dan Ijazah Kedoktoran dari Universiti Sultan Zainal Abidin pada tahun 2022. Gabungan ilmu agama dan akademik moden ini membentuk pemimpin yang memahami tuntutan syarak serta realiti semasa.

Dalam PAS, perjalanan politik beliau bermula dari akar umbi sebagai Ketua Pemuda PAS Cawangan Rusila, kemudian memimpin Pemuda PAS Ru Rendang dan Ketua Pemuda PAS Kawasan Marang. Beliau seterusnya dilantik sebagai Ketua Dewan Pemuda PAS Terengganu sehingga 2017 sebelum melangkah ke peringkat pusat sebagai Naib Ketua Dewan Pemuda PAS Malaysia (2013–2017). Timbalan Ketua Dewan Pemuda PAS Malaysia (2015-2017). Pada 2017, beliau memenangi jawatan Ketua Dewan Pemuda PAS Malaysia tanpa bertanding, mengukuhkan kedudukannya sebagai tokoh muda yang diberi kepercayaan besar dalam parti.

Selepas melepaskan jawatan Ketua Dewan Pemuda PAS Malaysia tempoh sepenggal, beliau dipilih p**a untuk menganggotai saf kepimpinan lebih senior sebagai Ahli Jawatankuasa Kerja PAS Pusat merangkap Pengerusi Lajnah Antarabangsa. Dalam peranan ini, beliau bertindak sebagai jambatan diplomasi yang menghubungkan PAS dengan gerakan Islam dan pemimpin luar negara, memperkukuh jaringan serta persefahaman di peringkat global. Peranan ini menonjolkan kepakaran beliau dalam hubungan antarabangsa dan menjadikan PAS lebih aktif di pentas gerakan Islam dunia.

Di peringkat kerajaan negeri, wakil rakyat penggal kedua Dun Batu Buruk ini dipilih memegang amanah sebagai Exco Penerangan, Dakwah dan Pemerkasaan Syariah Terengganu dalam pentadbiran Perikatan Nasional di bawah kepimpinan Menteri Besar Terengganu, Dato' Seri Dr Ir Ahmad Samsuri Mokhtar. Portfolio ini mengetuai perancangan strategik dakwah serta usaha memperkukuh kedudukan perundangan Islam, di samping menaikkan imej pentadbiran teknokrat yang berteraskan tadbir urus cekap dan nilai Islam. Gandingan antara kepakaran profesional dan kekuatan ilmu agama ini dilihat sebagai model pentadbiran yang memacu kemajuan negeri sambil mengekalkan prinsip dan syiar Islam.

Selain peranan politik dan pentadbiran, beliau memimpin Yayasan Permata Ummah yang menumpukan penerbitan ilmiah, aktiviti kebajikan serta forum isu semasa dan antarabangsa. Antara projek utamanya ialah penerbitan Tafsir Al-Tibyan lengkap 30 juzuk Al-Quran dalam bahasa Melayu yang digarap daripada kuliah tafsir mingguan Tuan Guru Abdul Hadi Awang sejak tahun 1976, di samping kempen kesedaran pembebasan Al-Quds dan program pembangunan masyarakat. Beliau juga sesekali menggantikan ayahnya menyampaikan kuliah dhuha Jumaat di Masjid Rusila apabila beliau uzur atau berada di luar kawasan, meneruskan tradisi ilmu yang menjadi nadi gerakan dakwah di Marang.

Gabungan latar keluarga ulama, pendidikan tinggi, pengalaman politik dari akar umbi hingga nasional, tanggungjawab dalam kerajaan negeri serta penglibatan antarabangsa menjadikan Dr. Muhammad Khalil Abdul Hadi antara tokoh muda PAS yang berpotensi besar sebagai penerus legasi perjuangan. Dengan pendekatan strategik, berprinsip dan relevan dalam landskap politik moden, beliau sedang ditempa untuk memainkan peranan lebih besar—bukan sahaja dalam memimpin PAS, tetapi juga dalam membentuk masa depan Malaysia yang maju berteraskan nilai, keadilan dan kesejahteraan ummah.

𝐃𝐑 𝐇𝐀𝐈𝐌 𝐇𝐈𝐋𝐌𝐀𝐍 𝐀𝐁𝐃𝐔𝐋𝐋𝐀𝐇: 𝐊𝐄𝐓𝐎𝐊𝐎𝐇𝐀𝐍 𝐏𝐑𝐎𝐅𝐄𝐒𝐎𝐑 𝐌𝐔𝐃𝐀 𝐌𝐄𝐌𝐀𝐂𝐔 𝐀𝐆𝐄𝐍𝐃𝐀 𝐓𝐄𝐊𝐍𝐎𝐊𝐑𝐀T

Ramai masih sinis terhadap kemampuan Parti Islam Se-Malaysia (PAS) untuk menerajui negara, dengan tanggapan bahawa parti yang sering dilabel sebagai “Parti Pak Lebai” ini hanya mampu mengurus hal ehwal agama semata-mata. Kononnya, untuk memacu ekonomi, pembangunan dan kemajuan negara memerlukan tokoh teknokrat serta profesional yang tiada dalam saf kepimpinan parti tersebut. Persepsi ini hakikatnya jauh meleset. Realitinya, PAS sejak sekian lama melahirkan barisan profesional, akademik dan teknokrat yang bukan sahaja cemerlang dalam bidang masing-masing, malah tampil memegang amanah kepimpinan di peringkat negeri dan nasional.

Antara tokoh yang mencerminkan kebangkitan golongan intelektual dalam saf perjuangan parti ialah Profesor Dr. Haim Hilman Abdullah, yang dilahirkan pada 4 Februari 1973 di Tanjung Malim, Perak. Beliau mendapat pendidikan awal di Sekolah Kebangsaan Sungai Selisek, Hulu Selangor sebelum meneruskan persekolahan menengah di Sekolah Menengah Kebangsaan Khir Johari, Tanjung Malim.

Selepas itu, beliau melanjutkan pengajian di peringkat diploma di Universiti Teknologi MARA (UiTM) sebelum menyambung pengajian ke University of Portsmouth, United Kingdom, di mana beliau memperoleh Ijazah Sarjana Muda dan Sarjana dalam Pentadbiran Perniagaan. Komitmen terhadap ilmu diteruskan sehingga ke peringkat tertinggi apabila beliau dianugerahkan Doktor Falsafah (PhD) dalam Pengurusan Strategik daripada Universiti Putra Malaysia pada tahun 2010.

Berbekalkan pendidikan dan pengalaman akademik yang luas, beliau membina kerjaya cemerlang di Universiti Utara Malaysia, meniti tangga akademik sehingga menjadi profesor dan memegang pelbagai jawatan pentadbiran penting. Pengalaman luas dalam pengurusan akademik dan kepimpinan membolehkan beliau dilantik sebagai Naib Canselor pada tahun 2022, menjadikan beliau antara tokoh akademik muda yang diberi kepercayaan memimpin sebuah universiti tersohor di utara tanah air.

Pilihan Raya Umum ke-15 pada tahun 2022 menjadi titik perubahan apabila beliau dicalonkan oleh PAS untuk bertanding di kerusi Dewan Undangan Negeri Jitra. Kejayaan memenangi kerusi tersebut membolehkan beliau dilantik sebagai Ahli Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Kedah (EXCO) dengan portfolio strategik merangkumi Industri dan Pelaburan, Pengajian Tinggi, Sains, Teknologi dan Inovasi. Gandingan beliau bersama Menteri Besar, Dato' Seri Muhammad Sanusi Md Nor dalam menerajui agenda pembangunan negeri melalui gagasan The Greater Kedah mencerminkan keyakinan terhadap keupayaan golongan teknokrat dalam merancang masa depan negeri.

Turut dikenali sebagai pakar motivasi pendidikan, ketokohan profesor muda ini turut terserlah dalam saf kepimpinan parti apabila beliau memenangi jawatan Timbalan Yang Dipertua PAS Kawasan Kubang Pasu tanpa bertanding, mencerminkan keyakinan dan kepercayaan penuh akar umbi terhadap kewibawaan serta kepimpinan beliau. Momentum tersebut diteruskan apabila beliau dipilih sebagai Ahli Jawatankuasa PAS Pusat dengan undi ketiga tertinggi, meninggalkan beberapa calon lain yang lebih senior, sedangkan ini merupakan kali pertama beliau menawarkan diri di peringkat tersebut — satu pencapaian yang memperlihatkan penerimaan dan keyakinan besar perwakilan terhadap kepimpinan beliau.

Kemunculan Profesor Dr Haim Hilman Abdullah sebagai tokoh teknokrat dan pemimpin muda membuktikan bahawa PAS bukan sekadar parti yang menumpukan hal agama semata-mata, malah mempunyai barisan intelektual yang mampu memimpin dan melaksanakan agenda pembangunan secara berkesan. Beliau mewakili simbol generasi kepimpinan baharu — berteraskan ilmu, pengalaman dan visi masa depan demi kemajuan negeri dan negara.

DATO' BENTARA KANAN USTAZ AHMAD YAKOB: IKON LEGASI TUAN GURU NIK ABDUL AZIZ

Dato’ Bentara Kanan Ustaz Ahmad Yakob menonjol sebagai tokoh utama yang meneruskan legasi kepimpinan ulama di Kelantan selepas era Almarhum Tuan Guru Dato' Nik Abdul Aziz Nik Mat.

Dilahirkan pada 1 Julai 1950 di Pasir Pekan, Tumpat, Kelantan, beliau dibesarkan dalam suasana keluarga yang teguh perjuangan agamanya. Bapanya, Tuan Guru Haji Yakob bin Haji Ishak, merupakan tokoh PAS dan pernah ditahan di bawah Akta Keselamatan Dalam Negeri (ISA) bersama rakannya, tokoh PAS Kelantan, Ustaz Haji Nik Abdullah Arshad, iaitu ayah kepada Dato' Nik Amar. Latar belakang tradisi keluarga yang komited terhadap perjuangan Islam ini terserlah apabila Ahmad Yakob kemudian melantik Dato’ Nik Amar sebagai Timbalan Menteri Besar semasa beliau menjadi Menteri Besar.

Beliau menerima pendidikan awal di Sekolah Kebangsaan Berangan dan Sekolah Islam Bustanul Ariffin, Tumpat, sebelum melanjutkan pelajaran ke peringkat menengah di Kolej Pengajian Islam Kota Bharu dan seterusnya di Pusat Pengajian Tinggi Islam Kelantan, Kota Bharu. Beliau kemudian menyambung pengajian ke luar negara, memperoleh Ijazah Sarjana Muda dalam bidang Syariah daripada Universiti Al-Azhar, diikuti Diploma Pendidikan (Bahasa Arab) daripada Universiti Ain Syams, Mesir pada 1979.

Sekembalinya dari luar negara, beliau ditawarkan sebagai guru di SMK Dato' Bentara Dalam, Segamat, Johor pada 1980 sebelum kembali ke Kelantan untuk mengajar di SMK Dabong, Gua Musang, SMK (P) Pasir Mas, dan SMK Rantau Panjang. Beliau meletakkan jawatan pada 1995 selepas 15 tahun berkhidmat sebagai guru siswazah bagi memberi tumpuan sepenuhnya kepada penglibatan politik dalam PAS.

Dikenali dengan nama Ustaz Mad, beliau memulakan perjuangan seawal muda dalam PAS pada 1986 dengan dilantik sebagai Pengarah Pilihan Raya DUN Sungai Pinang, jawatan yang meletakkan beliau di barisan hadapan strategi parti. Kemudiannya, beliau dilantik sebagai Bendahari PAS Kawasan, seterusnya Ketua Penerangan PAS Kawasan, dan kemudian Naib hinggalah Yang Dipertua PAS Kawasan Tumpat, memperkukuh pengaruhnya di peringkat kawasan. Di peringkat negeri, beliau terus menunjukkan komitmen dengan dilantik sebagai Ahli Jawatankuasa Lajnah Politik PAS Negeri Kelantan, sebelum dilantik Timbalan Pesuruhjaya 1 PAS Kelantan pada 2013. Selepas pemergian Tuan Guru Nik Abdul Aziz pada tahun yang sama, beliau kekal memimpin PAS Kelantan sebagai Pesuruhjaya, meneruskan legasi kepimpinan ulama hingga ke hari ini.

Di peringkat pusat, Ustaz Mad dilantik sebagai Timbalan Mursyidul Am PAS pada 2015 oleh Majlis Syura. Selepas pemergian mengejut Tuan Guru Dato' Dr Harun Din pada 2016, beliau memangku jawatan Mursyidul Am sementara, namun menolak pelantikan tetap kerana kekangan masa selaku pentadbir negeri, memilih untuk kekal sebagai Timbalan Mursyidul Am sehingga kini.

Hidupnya yang 'low profile', sering menziarahi rakyat serta menabur ilmu di masjid dan surau, menyebabkan pengundi di DUN Pasir Pekan memilihnya selaku wakil rakyat bermula tahun 1995 sehingga kini, menjadikan kawasan tersebut salah satu kubu kebal PAS di Kelantan.

Ustaz Mad kemudiannya dilantik dalam pentadbiran negeri pada 17 Mei 1997 selepas mengangkat sumpah sebagai Pengerusi Jawatankuasa Perindustrian, Perdagangan, Pembangunan Usahawan dan Sumber Manusia, menggantikan Dato' Rozali Isohak (Semangat 46) yang digugurkan kerana menyertai UMNO.
Selepas itu, namanya tidak pernah tercicir sebagai Exco Kerajaan Negeri yang memegang pelbagai portfolio, sehinggalah pada 23 Mac 2004 dilantik sebagai Timbalan Menteri Besar Kelantan, menggantikan Datuk Abdul Halim Abdul Rahman.

Pelantikan beliau sebagai Menteri Besar Kelantan pada 6 Mei 2013, semasa Tok Guru Nik Abdul Aziz masih memegang jawatan sebagai ADUN Chempaka, menzahirkan kepercayaan tinggi terhadap pengalaman dan kebolehan Ustaz Mad untuk meneruskan legasi kepimpinan ulama, membangun bersama Islam.

Pengiktirafan terhadap jasa dan sumbangannya diberikan melalui darjah kebesaran negeri Kelantan, termasuk Seri Mahkota Kelantan (S.M.K., 2003), Darjah Dato' Paduka Jiwa Mahkota Kelantan Yang Amat Mulia (D.J.M.K., 2005), Darjah Seri Paduka Jiwa Mahkota Kelantan Yang Amat Mulia (S.J.M.K., 2010), dan Gelaran Kebesaran Negeri Dato’ Bentara Kanan (2016), mencerminkan penghormatan berterusan terhadap kepimpinan, pengalaman, dan sumbangan beliau kepada negeri Kelantan.

Legasi Dato’ Bentara Kanan Ustaz Ahmad Yakob kini diteruskan oleh Dato' Panglima Perang Ustaz Nasiruddin Daud, anak Tuan Guru Haji Daud Meranti, bagi memastikan kesinambungan kepimpinan ulama selepas era Tok Guru Nik Abdul Aziz. Ini mengekalkan pentadbiran Kelantan yang stabil, berteraskan prinsip Islam, konsisten dengan perjuangan ulama, sambil mengekalkan tradisi kerjasama erat antara keluarga ulama terkemuka negeri.

DATO’ TUAN GURU DR MAHFODZ MOHAMED: :CERMINAN KEPIMPINAN KOLEKTIF GERAKAN ISLAM

Kekuatan Parti Islam Se-Malaysia (PAS) bukan terletak pada satu batang tubuh pimpinan utama sahaja seperti beberapa parti lain, tetapi ia dibina melalui kekuatan idea, gerakerja serta kelebihan yang dimiliki oleh keseluruhan barisan kepimpinannya. Dalam kerangka inilah lahir tokoh-tokoh berwibawa yang menggerakkan perjuangan secara kolektif, antaranya ialah Dato’ Tuan Guru Dr Mahfodz bin Mohamed—seorang ulama, akademik dan pemimpin gerakan Islam yang disegani di Malaysia.

Berbekalkan Ijazah Doktor Falsafah (PhD) dalam Pengajian Islam dari University of Glasgow, beliau merupakan antara tokoh ulama tempatan yang memiliki kelayakan akademik bertaraf antarabangsa. Dilahirkan di negeri Johor dan berasal dari daerah Muar, beliau dibesarkan dalam suasana masyarakat Melayu-Islam yang kuat berpegang kepada tradisi ilmu dan pendidikan agama, sekali gus membentuk jati diri beliau sebagai pencinta ilmu dan pendakwah.

Perjalanan akademik beliau bermula di Universiti Al-Azhar dalam bidang Syariah, sebelum melanjutkan pengajian bahasa Inggeris di England bagi memperkukuh keupayaan akademik. Beliau kemudiannya meneruskan pengajian ke peringkat tertinggi sehingga memperoleh PhD di Scotland. Latar belakang pendidikan ini memperlihatkan keseimbangan antara tradisi keilmuan Islam dan pendekatan akademik moden.

Dalam dunia akademik, beliau berkhidmat di Universiti Malaya dan memegang pelbagai jawatan penting, termasuk sebagai Ketua Jabatan Pengajian Islam (1983–1993) serta Timbalan Pengarah Akademi Pengajian Islam (1996–1999). Beliau bersara dengan pangkat Profesor, satu pengiktirafan terhadap sumbangan besar dalam pembangunan pendidikan Islam, penyelidikan serta pembinaan generasi sarjana Islam. Selain itu, beliau turut menjadi ahli panel Lembaga Akreditasi Negara (1998–2000) dalam memastikan standard pendidikan tinggi negara terus terpelihara.

Sumbangan beliau dalam pembangunan institusi pendidikan Islam juga amat signifikan. Beliau merupakan Pengerusi dan Pengetua Maahad Tahfiz Al-Muhammadi di Kundang Ulu, Johor, serta pernah berkhidmat sebagai Presiden Institut Teknologi Ibnu Sina (INTIS) dan Penasihat Akademik Kolej Ugama Sultan Zainal Abidin. Peranan ini memperlihatkan komitmen beliau dalam melahirkan generasi pelajar yang berilmu, berakhlak dan berteraskan nilai Islam.

Kepakaran beliau dalam bidang Syariah turut diiktiraf melalui pelantikan dalam pelbagai institusi penting. Antaranya sebagai ahli Lembaga Penasihat Syariah Amanah Saham Aiman di bawah Majlis Amanah Rakyat (MARA), ahli Lembaga Pengawas Syariah Syarikat Takaful Malaysia serta ahli Majlis Agama Islam Selangor. Beliau juga pernah menjadi Naib Yang Dipertua Persatuan Ulama Malaysia serta panel Mahkamah Rayuan Syariah Selangor dan Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur. Kesemua peranan ini mencerminkan kewibawaan beliau dalam bidang Syariah dan pentadbiran Islam.

Dalam arena politik dan gerakan Islam, beliau merupakan antara tokoh penting dalam PAS yang pernah memegang pelbagai jawatan utama termasuk Ahli Jawatankuasa Kerja PAS Pusat, Ahli Majlis Syura Ulama PAS, bekas Ketua Dewan Ulama PAS Pusat serta bekas Pesuruhjaya PAS Johor. Beliau juga dilantik sebagai Ketua Sidang Assabiqun dalam PAS pada tahun 2020 menggantikan Almarhum Haji Subky Latif, jawatan yang kini dinaik taraf sebagai Dewan Assabiqun, selain memegang pelbagai jawatan lain yang menunjukkan kepimpinan dan pengaruh beliau sebagai tokoh ilmuwan, pendidik serta pembimbing dalam membangunkan masyarakat dan institusi Islam di Malaysia.

Pada 15 September 2025, beliau sekali lagi diberi amanah sebagai Pesuruhjaya PAS Negeri Johor—satu bukti keyakinan berterusan terhadap kepimpinan dan pengalaman beliau dalam memperkukuh gerakan Islam di peringkat negeri.

Menariknya, legasi perjuangan ini tidak terhenti pada diri beliau semata-mata, bahkan diteruskan oleh generasi seterusnya. Anak-anak beliau seperti Ustaz Nushi Mahfodz—Ahli Dewan Undangan Negeri (ADUN) Semenyih yang juga Setiausaha Dewan Ulama PAS Pusat—serta Ahmad Nawfal Mahfodz selaku Ketua Dewan Pemuda PAS Johor, kini meneruskan obor perjuangan, menyambung kesinambungan dakwah dan gerakan Islam yang telah beliau bina.

Sebagai pengiktirafan terhadap sumbangan besar beliau dalam bidang keilmuan, pendidikan dan kepimpinan Islam, beliau turut menerima Darjah Dato’ Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah (DSSA) yang membawa gelaran Dato’ pada tahun 1999, selain pengiktirafan lain sebagai tokoh ilmuwan dan pendidik yang banyak menyumbang kepada pembangunan masyarakat serta institusi Islam di Malaysia.

Sesungguhnya, Dato’ Tuan Guru Dr Mahfodz bin Mohamed merupakan cerminan kepimpinan kolektif yang menjadi kekuatan PAS. Keupayaan beliau menggabungkan ilmu, dakwah dan kepimpinan menjadikan sumbangannya begitu besar dalam dunia akademik, pembangunan institusi Islam, kewangan Islam serta kehakiman Syariah. Ketokohan beliau terus menjadi inspirasi kepada generasi pendakwah, akademik dan pejuang Islam masa kini.

Ir. Ts. KHAIRIL NIZAM: TEKNOKRAT MUDA PELAPIS KEPIMPINAN PAS

PAS tidak pernah kekurangan pemimpin; ia sentiasa menerima tokoh-tokoh baru dari pelbagai latar belakang — daripada agamawan tradisional hingga profesional berkemahiran tinggi yang membawa kepakaran tersendiri ke medan perjuangan. Tradisi ini membentuk dinamik kepimpinan Parti Islam Se-Malaysia (PAS), menjadikan parti ini sentiasa diperkaya dengan gabungan idealisme dan kepakaran. Dalam konteks ini, kemunculan Ir. Ts. Khairil Nizam bin Khirudin memperlihatkan wajah teknokrat muda yang membawa disiplin industri dan budaya kerja profesional ke pentas politik nasional.

Dilahirkan pada 16 Oktober 1979 di Ipoh, Perak, beliau membesar dalam keluarga sederhana yang menekankan pendidikan dan tanggungjawab. Minat mendalam terhadap bidang teknikal membawanya melanjutkan pengajian di Universiti Teknologi PETRONAS (UTP), memperoleh Ijazah Sarjana Muda Kejuruteraan Mekanikal (Kepujian) sebelum menyambung ke peringkat Sarjana Sains (MSc) dalam Asset Maintenance and Management. Pengkhususan ini membentuk kepakaran beliau dalam integriti aset, keselamatan sistem, dan pengurusan operasi industri berisiko tinggi.

Kerjayanya bermula pada tahun 2002 bersama PETRONAS, kemudian memegang jawatan penting di PETRONAS Gas Berhad dan PETRONAS Carigali Sdn Bhd. Beliau juga terlibat dengan syarikat tenaga antarabangsa seperti Repsol dan Hibiscus Petroleum, membina reputasi sebagai profesional yang menekankan ketepatan, pematuhan piawaian, dan akauntabiliti.

Tokoh bertubuh kecil ini walaupun berpotensi memperoleh pendapatan lima hingga enam angka sebulan di sektor korporat, pilihan hidupnya lebih didorong oleh keinginan untuk menyumbang kepada pembaikan dasar dan tadbir urus negara melalui politik. Pada tahun 2009, beliau menyertai PAS dengan tekad menyumbang kepakaran teknokratik untuk pembangunan masyarakat dan negara.

Dalam Pilihan Raya Umum ke-14, beliau dicalonkan bagi Parlimen Gombak namun tewas. Kekalahan itu dijadikan pengalaman penting untuk mematangkan strategi dan pendekatan politiknya. Pada Pilihan Raya Umum ke-15, beliau bertanding di Parlimen Jerantut (P.081) dan berjaya melangkah ke Dewan Rakyat sebagai Ahli Parlimen.

Sepanjang perjalanan dalam parti, beliau pernah memegang jawatan sebagai Bendahari Dewan Pemuda PAS Malaysia, Timbalan Ketua, dan Ketua Dewan Pemuda PAS Malaysia. Di peringkat PAS Pusat, beliau menjadi Ahli Jawatankuasa Kerja dan Ketua Penerangan. Dalam kerangka politik gabungan, beliau dilantik sebagai Ketua Pemuda Perikatan Nasional yang pertama, memperluas skop kepimpinan ke peringkat nasional.

Selain kerjaya politik, Khairil Nizam aktif dalam pendidikan dan kebajikan sebagai Penasihat Pertubuhan Kebajikan Masyarakat Cakna Terengganu Darul Iman (Iman Care). Dalam bidang profesional, beliau merupakan Chartered Audit Committee Director di The Institute of Internal Auditors Malaysia, Ahli Korporat Institute of Engineers Malaysia, serta diiktiraf sebagai ASEAN Chartered Professional Engineer (ACPE).

Pengalaman beliau dalam pengurusan industri berat membolehkan Khairil Nizam membawa pendekatan berasaskan data, pemantauan risiko, dan sistematik ke pentas politik. Beliau dikenali kerana hujah-hujah bernas yang berfokus kepada penyelesaian praktikal — seperti pengurusan sumber, tadbir urus organisasi, dan pembangunan infrastruktur komuniti — tanpa bergantung kepada retorik politik semata-mata.

Perjalanan daripada dunia kejuruteraan ke pentas politik menunjukkan bahawa kepimpinan bukan sekadar kedudukan, tetapi keberanian membuat pilihan dan kesediaan berkhidmat. Ir. Ts. Khairil Nizam menjadi simbol kesinambungan tradisi PAS — daripada barisan agamawan hingga profesional — yang memperkaya kepimpinan demi agama, bangsa, dan negara melalui kepakaran, integriti, dan solusi berkesan.

TAN SRI ANNUAR MUSA: TOKOH POLITIK BERPRINSIP, PENTADBIR BERPENGALAMAN DAN PEJUANG UMMAH

Tan Sri Annuar bin Musa dilahirkan pada 18 Mei 1956 di Bukit Marak, sebuah kawasan luar bandar di negeri Kelantan yang terkenal dengan tradisi keilmuan dan semangat perjuangan Islam yang kuat. Beliau dibesarkan dalam suasana masyarakat Melayu yang berpegang teguh kepada nilai agama, disiplin dan semangat kebersamaan, yang kemudiannya membentuk keperibadian beliau sebagai seorang pemimpin yang tegas, berprinsip dan berjiwa rakyat.

Beliau mendapat pendidikan menengah di Sekolah Tuanku Abdul Rahman, Ipoh dan meneruskan pengajian di Maktab Tentera DiRaja. Tan Sri Annuar Musa memiliki Ijazah Sarjana Muda Perancangan Bandar dan Desa dari Universiti Teknologi Malaysia (UTM) dan kemudiannya memperoleh Sarjana dalam Pengurusan Pembinaan dari University College London. Pendidikan ini membekalkan beliau dengan asas kukuh dalam perancangan bandar, pentadbiran dan pengurusan strategik, yang kemudiannya menjadi panduan dalam kerjaya profesional dan politik beliau.

Sebelum menjejakkan kaki ke pentadbiran kerajaan persekutuan, Tan Sri TPr. Annuar Musa membina asas kerjaya yang kukuh dalam perancangan bandar dan pentadbiran awam. Beliau pernah berkhidmat sebagai Penolong Pengarah Perancang Bandar di Dewan Bandaraya Kuala Lumpur, serta memegang jawatan Pengarah Bahagian Perancang Korporat di Perbadanan Kemajuan Ekonomi Negeri Kelantan, di mana beliau terlibat secara langsung dalam merancang pembangunan bandar dan infrastruktur strategik negeri. Pengalaman ini bukan sahaja membentuk kemahiran pentadbiran dan perancangan jangka panjang, malah meletakkan beliau pada landasan yang mantap untuk beralih ke arena politik dan seterusnya memegang pelbagai portfolio menteri di peringkat persekutuan.

Sepanjang lebih tiga dekad dalam arena politik, Tan Sri Annuar Musa menempuh perjalanan panjang dalam UMNO, meneguhkan kedudukannya sebagai Ahli Parlimen Ketereh dan Ketua UMNO Bahagian Ketereh. Ketereh menjadi kubu kuat beliau sejak 1982, menonjolkan beliau sebagai wakil rakyat yang memahami denyut nadi masyarakat luar bandar. Kepimpinan beliau dalam UMNO meliputi jawatan Ahli Majlis Tertinggi, Ketua Penerangan UMNO Malaysia, Pengerusi Perhubungan UMNO Kelantan, dan Setiausaha Agung Barisan Nasional pada tahun 2018, memperkukuh kedudukan beliau sebagai tokoh strategik politik nasional.

Sepanjang perjalanan pentadbiran, beliau telah memegang beberapa jawatan menteri yang strategik dan penting, bermula sebagai Menteri Belia dan Sukan (1990–1993), di mana beliau memacu dasar pembangunan sukan negara, diikuti sebagai Menteri Pembangunan Luar Bandar (1993–1999) yang menumpukan usaha meningkatkan infrastruktur dan kualiti hidup di kawasan luar bandar. Pada era terkini, beliau dilantik sebagai Menteri Wilayah Persekutuan (2020–2021), seterusnya Menteri Komunikasi dan Multimedia (2021–2022), membolehkan beliau memainkan peranan penting dalam memperkukuh dasar komunikasi, digital dan multimedia negara. Setiap jawatan yang dipegang membuktikan kebolehan beliau merangka dan melaksanakan program yang memberi impak nyata kepada rakyat, di samping mengekalkan kredibiliti sebagai pentadbir berpengalaman dan pemimpin yang berprinsip.

Digelar Bapa Pembangunan Bola Sepak Kelantan, Tan Sri Annuar Musa telah menjadi arkitek utama kebangkitan The Red Warriors (TRW), menjadikan pasukan negeri itu kuasa besar dalam bola sepak Malaysia. Di bawah kepimpinannya, Kelantan memenangi Piala Malaysia 2010 serta muncul juara Liga Super dan Piala FA pada tahun 2012. Tambahan p**a, pengalaman beliau sebagai Timbalan Presiden Persatuan Bola Sepak Malaysia (FAM) memperkukuh lagi kedudukannya dalam arena bola sepak negara.

Sebagai Setiausaha Agung UMNO, Tan Sri Annuar Musa bersama Setiausaha Agung PAS memulakan gerakan penyatuan ummah Melayu-Islam antara dua gergasi politik negara, iaitu PAS dan UMNO. Usaha strategik dan berani ini akhirnya membuahkan kejayaan apabila Muafakat Nasional termeterai, menandakan satu era baharu dalam politik perpaduan Melayu-Islam. Kepimpinan beliau dalam inisiatif ini bukan sahaja menonjolkan visi politik jauh ke hadapan, malah meletakkan beliau sebagai arkitek penting dalam memperkukuh kesatuan politik dan perpaduan ummah.

Detik bersejarah dalam perjalanan politik beliau berlaku pada Disember 2022, apabila keahlian beliau dalam UMNO ditamatkan selepas lebih 40 tahun berjuang dalam parti tersebut. Peristiwa ini menandakan berakhirnya satu era panjang perjuangan, namun tidak mematahkan semangat beliau. Sebaliknya, keputusan menyertai PAS pada 10 Jun 2023 — parti yang pernah menjadi musuh politiknya sejak awal — menunjukkan kematangan politik dan keikhlasan perjuangan beliau. Dalam PAS, beliau dilantik sebagai Timbalan Ketua Pengarah Pilihan Raya Pusat, bergandingan dengan Dato’ Seri Muhammad Sanusi Md Nor selaku Ketua Pengarah, memperkukuh jentera pilihan raya parti dengan gabungan pengalaman dan keberanian.

Tan Sri Annuar Musa telah dianugerahkan beberapa darjah kebesaran, antaranya Panglima Setia Mahkota (PSM, Tan Sri), Seri Panglima Darjah Kinabalu (SPDK, Datuk Seri Panglima) – Sabah 2006, Darjah Gemilang Seri Melaka (DGSM, Datuk Seri) – Melaka 2005, Darjah Sri Indera Mahkota Pahang (SIMP, Dato' Indera) – Pahang 1992, dan Seri Utama Mahkota Wilayah (SUMW, Datuk Seri Utama) – Wilayah Persekutuan 2021, sebagai penghargaan terhadap sumbangan beliau dalam pentadbiran, politik, pembangunan masyarakat dan sukan.

Sepanjang lebih empat dekad penglibatan dalam kehidupan awam, Tan Sri Annuar Musa kekal sebagai tokoh berpengalaman, berprinsip teguh, dan konsisten memperjuangkan kepentingan rakyat, perpaduan ummah, serta pembangunan sukan dan luar bandar. Dari stadium hingga dewan Parlimen, dari pentadbiran kerajaan hingga jentera pilihan raya, beliau terus menjadi aset penting dalam landskap politik dan pembangunan negara.

Ustazah Hajjah Nuridah Salleh: Wanita Tabah Harungi Liku Perjuangan

Pengiktirafan dan pengangkatan darjat wanita setara dengan lelaki dalam perjuangan politik Islam di Malaysia adalah prinsip yang dibawa oleh Parti Islam Se-Malaysia (PAS) sejak penubuhannya lebih 70 tahun dahulu. Bukti nyata ialah Almarhum Khadijah Sidek, yang menjadi Ketua Kaum Ibu PAS era 1950-an, pernah menjawat Pesuruhjaya PAS Johor, dan menjadi wanita pertama dari PAS yang memenangi kerusi Ahli Parlimen, iaitu di Parlimen Dungun, Terengganu. Pada ketika itu, pembangkang di parlimen termasuk tokoh-tokoh ternama seperti Dato’ Onn Jaafar, Dr. Burhanuddin al-Helmi, Zulkifli Mohammad, dan Othman Abdullah, menegaskan bahawa wanita dalam PAS sejak awal terlibat dalam arus utama politik negara.

Kini, legasi itu diteruskan oleh Ustazah Hajjah Nuridah binti Mohd Salleh, lebih mesra dipanggil Kak Nuri oleh sahabat dan keluarga, yang muncul sebagai simbol ketabahan, keberanian, dan dedikasi wanita dalam saf hadapan PAS. Beliau kini memegang jawatan Ketua Dewan Muslimat PAS Malaysia serta Ketua Dewan Muslimat PAS Wilayah Persekutuan, selain pernah berkhidmat sebagai Ahli Dewan Negara selama dua penggal (2018–2022) mewakili Dewan Undangan Negeri Terengganu.

Wanita yang dikurniakan 10 orang anak ini dilahirkan di Kampung Padang Buluh, Pekan, Pahang. Di antara anak-anaknya, lapan merupakan Hafiz dan Hafizah al-Quran. Beliau turut diuji dengan kehilangan seorang anak pada usia 12 tahun dan seorang lagi merupakan OKU. Pengalaman hidup ini membentuk beliau sebagai seorang ibu, pendidik, dan pemimpin yang menghargai kesabaran, kasih sayang, dan ketabahan dalam kehidupan dan perjuangan.

Beliau menamatkan pendidikan awal di Sekolah Menengah Agama Kuala Rompin, diikuti Kolej Islam Sultan Alam Shah (KISAS), dan seterusnya memperoleh Ijazah Sarjana Muda Usuluddin dari Universiti Malaya, Diploma Pendidikan dari Universiti Islam Antarabangsa Malaysia, serta Ijazah Perubatan Islam dari Darul Syifa’. Latar pendidikan ini membentuk pendekatan beliau yang holistik, menggabungkan ilmu agama, pendidikan, dan kebajikan masyarakat dalam setiap langkah kepimpinan.

Dalam kerjaya, beliau pernah berkhidmat sebagai Pentadbir dan Guru Besar di Sekolah Rendah Islam Al-Abqori dan aktif sebagai pendakwah bebas, membekalkan kemahiran mengurus organisasi, membimbing generasi muda, dan menyampaikan ilmu dengan berkesan. Sepanjang penglibatan dalam PAS, beliau memegang pelbagai jawatan utama termasuk Ketua Dewan Muslimat PAS Malaysia, Ketua Dewan Muslimat PAS Wilayah Persekutuan, Ahli Jawatankuasa PAS Pusat merangkap Timbalan Pengerusi Lajnah Pemerkasaan Parti PAS Pusat, Ketua Penerangan PAS Kawasan Bukit Bintang, serta Penasihat NGO Pertubuhan Amal Khadijah Malaysia (PERAMAH) dan Khadimah Care. Jawatan-jawatan ini memperlihatkan kepercayaan tinggi pimpinan dan akar umbi terhadap kewibawaan beliau dalam aspek kepimpinan wanita, pemerkasaan parti, kebajikan masyarakat, serta komunikasi politik.

Selain politik dan organisasi, Kak Nuri juga dikenali kerana penglibatan aktif dalam misi kemanusiaan dan dakwah di peringkat antarabangsa dan nasional. Beliau telah menyertai misi kemanusiaan ke Syria, Myanmar, Bangladesh, Jerman, dan Republik Czech, serta misi dakwah di Pulau Krismas. Misi-misi ini dilaksanakan melalui PAS Relief, entiti rasmi PAS yang ditubuhkan khusus untuk kerja-kerja lapangan dan kemanusiaan di luar negara, termasuk juga Food Flotilla untuk Rohingya dan misi bencana tsunami di Acheh. Beliau turut terlibat dalam pelbagai misi kemanusiaan dan dakwah ke seluruh Malaysia.

Walaupun belum pernah memenangi mana-mana kerusi pilihan raya, nama Kak Nuri kekal tanpa gagal dicalonkan sejak 2008, merangkumi peringkat Dewan Undangan Negeri dan Parlimen. Antara pencalonan beliau termasuk Parlimen Rompin (2013), Parlimen Sungai Buloh (2018), dan Parlimen Wangsa Maju (2022), serta DUN Tahan, Pahang (2008). Konsistensi pencalonan ini menunjukkan kepercayaan parti terhadap prinsip, ketabahan, dan kesediaan beliau memikul amanah di kawasan yang mencabar, menjadikan beliau simbol istiqamah politik—hadir bukan sekadar mencuba nasib, tetapi menunaikan amanah perjuangan.

Sebagai pengiktirafan terhadap sumbangan dan dedikasinya dalam politik, pendidikan, dakwah dan kebajikan masyarakat, beliau dianugerahkan Johan Mangku Negara (J.M.N) pada tahun 2021, mengukuhkan kedudukannya sebagai tokoh wanita berwibawa dan berpengaruh di Malaysia.

Kak Nuri dikenali kerana memperkasa wanita melalui pendidikan, kebajikan, dan peluang kepimpinan, sambil membawa suara Muslimat ke pentas politik dan masyarakat. Beliau menekankan politik berprinsip, di mana kemenangan bukan sahaja diukur dengan undi tetapi juga dengan kesetiaan, integriti dan keberanian bertahan. Kepimpinannya membuktikan bahawa wanita Muslimat adalah tonggak penting dalam pembangunan ummah dan perjuangan PAS, menggabungkan keluarga, pendidikan, dakwah, dan politik berprinsip dalam satu visi yang utuh.