29/07/2026
ANTHONY LOKE TAK PERLU JADI MB
Asyraf Wajdi menyindir: kalau PH menang tetapi Aminuddin kalah, siapa akan jadi Menteri Besar? Anthony Loke?
Ramai melenting.
Anthony sendiri menjawab bahawa beliau tidak memenuhi syarat menjadi Menteri Besar di bawah Undang-Undang Tubuh Negeri Sembilan.
Saya setuju.
Anthony Loke tak perlu pun jadi MB.
Kerana dalam kerajaan campuran, kuasa bukan sekadar siapa duduk di kerusi nombor satu.
Kuasa juga datang daripada angka, portfolio dan leverage — terutama apabila kerajaan memerlukan kerusi anda untuk terus bertahan.
🔴 DAP: HAMPIR 60 TAHUN
Untuk memahami DAP hari ini, kita perlu kembali kepada Deklarasi Setapak 1967.
Ini bukan sekadar tafsiran saya.
Dalam kajian 2025 bertajuk “The Democratic Action Party at Sixty: Struggles over Seniority, Structure and Strategy”, Francis E. Hutchinson menyifatkan Deklarasi Setapak sebagai dokumen dasar pertama DAP, yang mencerminkan pendekatan multiracial dan centre-left parti sejak penubuhannya.
Namun kita mesti berlaku adil.
Deklarasi Shah Alam 2012 ada memasukkan pengiktirafan kedudukan istimewa Melayu dan Bumiputera di bawah Perkara 153, Islam sebagai agama Persekutuan, Bahasa Melayu sebagai Bahasa Kebangsaan dan Raja Berperlembagaan.
Tetapi Setapak?
Setakat dokumen rasmi yang saya teliti, saya tidak menemui kenyataan bahawa ia pernah dimansuhkan.
Malah Deklarasi DAP@50 pada 2016 masih menyenaraikan Setapak bersama deklarasi-deklarasi selepasnya dan menyatakan ia “reaffirm the visions, guiding policies and principles of the party.”
Jadi persoalannya bukan sama ada DAP mengiktiraf Perkara 153 atau tidak.
Mereka kata mereka mengiktirafnya.
Persoalannya ialah bagaimana pengiktirafan itu diselaraskan dengan falsafah kesamarataan yang diwarisi dan dikembangkan DAP sejak awal.
🔴 BILA DAP DAPAT KUASA
Lihat objektif rasmi DAP hari ini.
Antaranya ialah pilihan raya kerajaan tempatan, pendidikan berasaskan “merits and needs” dan equal opportunity.
Ini bukan agenda rahsia.
DAP sendiri menulisnya.
Dan pilihan raya PBT merupakan case study yang menarik tentang apa berlaku apabila idea politik bertemu kuasa.
Selepas mengambil alih Pulau Pinang, kerajaan negeri bukan sekadar bercakap mengenai pilihan raya PBT.
Mereka menggubal Local Government Elections (Penang Island and Province Wellesley) Enactment 2012 dan mengambil langkah untuk membolehkan pilihan raya kerajaan tempatan diadakan.
Apabila SPR tidak melaksanakannya, pertikaian itu dibawa sehingga ke Mahkamah Persekutuan:
Government State of Penang & Anor v Government of Malaysia & Anor [2014] 6 MLJ 322; [2014] 7 CLJ 861 (FC).
Kerajaan Pulau Pinang antara lain mencabar kesahan ss.10 dan 15 Local Government Act 1976 setakat ia menghalang negeri daripada mengadakan pilihan raya PBT.
Mahkamah Persekutuan menolak petisyen tersebut. Antaranya, Mahkamah memutuskan bahawa kuasa Parlimen mengenai “local government” di bawah Perkara 76(4) Perlembagaan Persekutuan cukup luas untuk merangkumi “local government elections”.
Perhatikan perjalanan itu:
Idea parti → mendapat kuasa → enakmen negeri → litigasi sampai Mahkamah Persekutuan.
Sebab itu saya mengambil serius dokumen politik.
Apabila parti mendapat kuasa, idea boleh bergerak menjadi dasar.
🔴 KEMBALI KE N9
Sebab itulah polemik Anthony Loke menjadi MB bagi saya tersasar.
Anthony tak perlu pun jadi MB.
DAP mempunyai blok politik yang signifikan di Negeri Sembilan. Di Putrajaya p**a, DAP mempunyai 40 Ahli Parlimen dan telah berubah daripada parti pembangkang tradisional kepada apa yang Hutchinson sifatkan sebagai sebuah “consequential player in Malaysian politics.”
Kemudian muncul p**a episod Anthony digelar “Undang Kelima”.
Tentulah beliau bukan Undang Kelima.
Tetapi yang menarik ialah bagaimana gurauan sebegitu boleh lahir daripada persepsi mengenai pengaruhnya.
Dalam kerajaan campuran, semua ini menghasilkan satu perkara:
LEVERAGE.
Sebab itu jangan terlalu sibuk bertanya:
“Bolehkah Anthony Loke menjadi MB?”
Jawapannya tidak.
Soalan lebih penting ialah:
Adakah DAP perlu menjadi KETUA untuk mempengaruhi arah kerajaan?
Tentulah tidak.
DAP tidak perlu mempunyai MB untuk memperjuangkan pilihan raya PBT.
Tidak perlu mempunyai PM untuk memperjuangkan merits and needs.
Ia memerlukan kerusi, portfolio, akses kepada kuasa dan leverage.
Dalam politik gabungan, jangan hanya tengok siapa mengetuai kerajaan.
Tengok juga—
siapa yang kerajaan tidak mampu kehilangan.
Kalaupun boleh, Anthony Loke tak perlu pun jadi Menteri Besar.
DAP tak perlu mengetuai. Mereka hanya perlu menguasai.
DR. YUSFARIZAL YUSSOFF
