Koninklijk Paleis Amsterdam

Deze sterrenhemelkaart (beeld 4) zag er in de zeventiende eeuw compleet anders uit. Destijds werden sterrenbeelden als figuren ingetekend op hemelkaarten. De figuren op een sterrenkaart van Willem Blaeu uit 1628 (beeld 1 en 2) dienden als voorbeeld voor de marmeren hemelkaart die in de Burgerzaal van het Koninklijk Paleis te zien is (beeld 3). De figuren werden als lijntekeningen op het marmer geschilderd, maar zijn helaas lang geleden weggesleten. Sommige delen van die figuren – uitgevoerd in glanzend metaal – zijn echter nog wel te zien, zoals de poten en scharen van de Kreeft (beeld 4). De kaart oogt nu wat minimalistisch, maar toonde ooit een indrukwekkende wirwar van mythologische helden en heldinnen, dieren en objecten.

Beeld 1: Willem Blaeu, detail Coeli planisphaerium, 1628 (beeld: Allard Pierson)
Beeld 2: Willem Blaeu, Coeli planisphaerium, 1628 (beeld: Allard Pierson)
Beeld 3: Joan Blaeu, noordelijke sterrenhemel in de vloer van de Burgerzaal, ca. 1655 (beeld: Maarten Schuth)
Beeld 4: Joan Blaeu, detail van de noordelijke sterrenhemel in de vloer van de Burgerzaal, ca. 1655 (beeld: Maarten Schuth)

Koning Lodewijk Napoleon bestelde vanaf 1808 een aantal bijzondere klokken als onderdeel van het empiremeubilair van zijn paleis.

Deze pendule staat in de Burgemeesterskamer en toont de eed van de Horatii, waarop drielingbroers uit de familie Horatius hun vader beloven Rome tot de dood te verdedigen. De voorstelling is gebaseerd op een beroemd schilderij van de Franse hofschilder Jacques-Louis David, dat te zien is in het Musée du Louvre in Parijs.

Beeld: Pendule - de eed van Horatii, rond 1808, Claude Galle of Pierre-François Feuchère

Mokumtour – de deur naar de Wisselbank 💰 In de zeventiende eeuw was in het gebouw (destijds het stadhuis van Amsterdam) de Amsterdamse Wisselbank gevestigd (1609) — de eerste plek ter wereld waar je geld veilig kon opslaan én wisselen in betrouwbaar bankgeld. Eigenlijk een vroege versie van onze huidige centrale bank. Amsterdam liep daarmee ver vooruit op haar tijd.

Deze zwarte deur (aan de Paleisstraatzijde van het gebouw) was vanaf 1808 de ingang van de Wisselbank. De deur werd in opdracht van koning Lodewijk Napoleon gemaakt tijdens de transformatie van stadhuis naar paleis, zodat Amsterdammers hun bankzaken konden blijven doen zonder het paleis van de koning te betreden.

Wil je nog meer leuke weetjes horen over het Paleis en de stad Amsterdam? Vraag dan naar de Mokumtour en loop via deze audiotour mee met door het Paleis.

Foto: de deur anno nu, gezien vanaf de Nieuwezijds Voorburgwal/Paleisstraat.

📅 Op deze dag: 15 mei. Op 15 mei 1648 kwam met de Vrede van Münster een einde aan de Tachtigjarige Oorlog tegen de Spanjaarden. Amsterdam speelde een belangrijke rol in de onderhandelingen. De bloeiende stad besloot daarom een nieuw stadhuis te bouwen: een gebouw dat de macht van Amsterdam moest onderstrepen én een monument voor de vrede moest zijn. Een achtste wereldwonder.

👉 Het Paleis is tot en met 31 mei geopend voor bezoekers.

Beeld: De Dam met het stadhuis in aanbouw, toegeschreven aan Jacob van der Ulft, rond 1656, Amsterdam Museum.

☁️ Hemelvaart-tip: stap eens binnen in het Paleis en kijk omhoog. Overal in het gebouw zijn goden, engeltjes, een sterrenhemel en allegorische figuren te ontdekken.

🎧 Luister via de gratis audiotour naar de verhalen van het gebouw en leer meer over de betekenis van alle beelden en kunstwerken.
🧭 Ook voor kinderen is er van alles te beleven, zoals de Prins Louis-speurtocht.
✨ Gratis toegang met Museumkaart, Stadspas en voor bezoekers t/m 17 jaar.

Foto 1: Plafond Burgerzaal - Koninklijk Paleis Amsterdam - credit RVB
Foto 2: Burgerzaal - Koninklijk Paleis Amsterdam

Het bronzen beeld 'Vrede' is weer te zien en staat, na restauratie, krachtig op de gevel van het Koninklijk Paleis Amsterdam. Ze zal morgen opnieuw een symbolische rol spelen tijdens de Nationale Herdenking op de Dam.

Het beeld is ontworpen door de Antwerpse beeldhouwer Artus Quellinus (1609-1668) en rond 1664-1665 gegoten door de klokkengieters François en Pieter Hemony.

Het Paleis is vanaf 5 mei tot en met 31 mei weer geopend voor bezoekers.

Credit: RVB - Tineke Dijkstra

Op deze dag in 2013:
Op 30 april 2013, kort na tien uur ’s ochtends, ondertekende Koningin Beatrix in de Mozeszaal van het Koninklijk Paleis Amsterdam de Akte van Abdicatie (foto 1). Precies drieëndertig jaar was zij Koningin. Met de ondertekening verklaarde zij afstand te doen van het Koningschap van het Koninkrijk der Nederlanden. Z.K.H de Prins van Oranje is nu Z.M. Koning Willem-Alexander.

Koning Willem-Alexander en Koningin Máxima ondertekenden de Akte als getuigen, evenals onder anderen de voorzitters van de beide Kamers van de Staten-Generaal.

Na de abdicatie stelde Prinses Beatrix vanaf het balkon van het Paleis de nieuwe Koning voor aan de duizenden toegestroomde mensen op de Dam en, via de televisiecamera’s, aan alle inwoners van het Koninkrijk. Vervolgens werd het Wilhelmus gezongen. Daarna kwamen de drie Prinsessen Catharina-Amalia, Alexia en Ariane naar buiten.

Ontdek meer over de geschiedenis en de hedendaagse functie van het Paleis via de gratis audiotour tijdens een bezoek aan het Paleis.

Foto's: RVD

🌸 Meivakantie-tip! Het Koninklijk Paleis Amsterdam is geopend voor bezoekers t/m 31 mei. Ontdek het Paleis met een gratis audiotour 🎧 En voor kinderen? Ga op speurtocht met Prins Louis! 👑

Fijne Koningsdag!
In 2018 is deze staatsiefoto gemaakt van Koning Willem-Alexander en Koningin Máxima in het Koninklijk Paleis Amsterdam. De foto’s zijn gemaakt door Erwin Olaf.

Een staatsieportret is een schilderij, beeld, zeefdruk, tekening of foto van het staatshoofd. Een staatsieportret benadrukt door het officiële karakter ervan, de symboolfunctie die de afgebeelde persoon in de maatschappij vervult.

OPEN: het Koninklijk Paleis Amsterdam is geopend voor publiek van 28 april t/m 31 mei

Beeld: Zijne Majesteit Koning Willem-Alexander en Hare Majesteit Koningin Máxima, Koninklijk Paleis Amsterdam, maart 2018, RVD - Erwin Olaf