Nederlands Instituut Publieke Veiligheid - NIPV

Als NIPV hebben we besloten om X en Facebook niet langer te gebruiken als communicatiemiddel. Deze keuze volgt op het besluit van beide kanalen om te stoppen met de inzet van factcheckers en moderators.

Het NIPV stopt met berichtgeving via X en Facebook Deze keuze volgt op het besluit van beide kanalen om te stoppen met de inzet van factcheckers en moderators.

‘Als er gevaarlijke stoffen vrijkomen, kan de lokale brandweer dat vaak zelf oplossen. Het landelijke specialisme IBGS is er voor uitzonderlijke gevallen. Echte grote of complexe incidenten.’ Jan Jacobs is landelijk coördinator Incidentbestrijding Gevaarlijke Stoffen (IBGS) bij het NIPV. ‘We kunnen hulp en advies bieden over bijvoorbeeld schuimgebruik, meten van gevaarlijke stoffen, grootschalige ontsmetting en bronbestrijding.’

‘Bij incidenten met gevaarlijke stoffen is vaak een adviseur gevaarlijke stoffen (AGS) ter plaatse. Die kan veel oplossen, maar wij zijn een hulplijn. Sommige stoffen zijn onbekend en dan is het fijn als iemand meedenkt. Bijvoorbeeld: moet je mensen gaan ontsmetten of niet? Is het gevaarlijk voor het milieu of niet? De landelijk adviseur gevaarlijke stoffen (LA-GS) kan meedenken en adviseren om een specialistisch team of een netwerkpartner in te zetten.’

‘Het lokale gezag kan tijdens een incident verschillende landelijk inzetbare specialistische teams vragen om bijstand te verlenen. Er zijn bijvoorbeeld zes Grootschalige Ontsmettingseenheden, de GOE’s. Zij kunnen een grote hoeveelheid mensen ontsmetten. Zo nodig dragen ook netwerkpartners bij aan de bestrijding van grote of complexe incidenten met gevaarlijke stoffen. Denk aan het RIVM bij specialistische metingen of Defensie bij het ontsmetten van materieel en infrastructuur. Ook hebben we afspraken met verschillende chemische bedrijven over de inzet van hun specialistische bedrijfsbrandweer.’

‘Als landelijk coördinator ondersteun ik met het landelijke specialisme IBGS en mag ik onder meer de doorontwikkeling faciliteren. Dat doe ik met name door samenwerking. Niet alleen met eenheden uit verschillende veiligheidsregio’s en het NIPV, ook met bestaande en nieuwe netwerkpartners. Zo kunnen we in veel situaties met gevaarlijke stoffen, die gelukkig maar weinig gebeuren, een oplossing bieden. Die samenwerking met zoveel partijen, het door de constante ontwikkelingen blijven uitgedaagd worden, dat is wat mij heel erg bevalt.’

Collega Jelmer Dam kreeg het Zilveren Kruis van Verdienste uitgereikt tijdens het congres De staat van natuurbranden 2024. Jelmer ontving deze brandweeronderscheiding voor zijn uitzonderlijke bijdrage aan de natuurbrandbeheersing en -bestrijding in ons land. Albert-Jan van Maren, manager Centrum Ondersteuning Landelijke Slagkracht (COLS) bij het NIPV, feliciteert Jelmer van harte: “Met een niet aflatend enthousiasme zoekt Jelmer begrip en draagvlak voor de urgentie van steeds grotere risico’s op onbeheersbare natuurbranden.”

Al jaren vraagt Jelmer aandacht voor een andere manier van natuurbeheer en natuurbrandbestrijding. De natuur verandert, het klimaat verandert, natuurbranden veranderen ook. Enkel bestrijding is niet voldoende, maar juist met een andere inrichting van de natuur is nodig. Daarvoor pleit Jelmer bij iedereen die hierin een rol speelt: van natuurbeheerders tot hulpverleningsdiensten en bestuurders en politici op alle niveaus.

Mede dankzij Jelmers initiatieven maakte het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur 70 miljoen euro vrij voor een versterkingsimpuls aan de preventieve kant van natuurbrandbeheersing. De brandweer heeft een landelijk beleidsplan en een landelijk actieplan voor natuurbrandbestrijding gemaakt. Het NIPV investeert met het programma Natuurbrandveiligheid in kennisontwikkeling rondom natuurbrandveiligheid in Nederland.

Ook in de ontwikkeling van slimme bestrijding van natuurbranden speelt Jelmer een belangrijke rol. In zijn functie als landelijk coördinator van het landelijk brandweerspecialisme Natuurbrandbeheersing, zet hij in op een andere aanpak dan enkel meer auto’s en meer water. Specialistische Handcrew-teams gaan bijvoorbeeld tijdens een natuurbrand te voet het terrein op om vegetatie te manipuleren en zo brandstof weg te halen voor de brand. Met de doorontwikkeling van de specialistische teams blijft Jelmer onvermoeid werken aan slimmer omgaan met natuurbranden.

‘De nieuwe onderwijssystemen Canvas en Educator zijn sinds deze maand beschikbaar voor veiligheidsregio’s en opleidingsinstituten. Zij gaan, na het volgen van een training, zelf aan de slag met het klaarzetten van opleidingen en bijscholingen en het inplannen van het onderwijs. Een nieuwe mijlpaal binnen de vernieuwing van de onderwijssystemen’, vertelt Henny Brockötter, als vakspecialist digitaal onderwijs bij het NIPV onder meer betrokken bij het geven van de gebruikerstrainingen.

‘We zijn volop bezig met het trainen van onderwijscollega’s van de veiligheidsregio’s en de opleidingsinstituten. Denk hierbij aan docenten, planners, beoordelaars, leerwerkplek- en trajectbegeleiders. Tijdens de gebruikerstrainingen ervaar ik een open houding van de deelnemers. Ze zijn leergierig, nieuwsgierig en staan over het algemeen ook open voor de nieuwe programma’s Canvas en Educator. Het is niet mogelijk om al deze gebruikers wegwijs te maken in de systemen. Daarom werken we met het train-de-trainer principe. Dit houdt in dat mensen die een training volgen, hun kennis en kunde doorgeven aan collega’s.'

‘Canvas is voor de gebruikers een verademing, in vergelijking met de huidige elektronische leeromgeving. Het werkt intuïtief, wat het volgen van onderwijs eenvoudig maakt. De mobiele versie van Canvas helpt hierbij en is echt een aanvulling. Ook het gebruik van één centrale gebruikersdatabase, voor alle medewerkers die op een of andere manier een rol hebben in het onderwijs, is een belangrijke stap vooruit. De gebruiker staat veel meer centraal.’

‘In de voorbereidingen van Canvas en Educator is er door veel mensen hard gewerkt en goed nagedacht over de inrichting. Het zijn standaardprogramma’s, dus het is goed mogelijk dat we in een later stadium nog tegen dingen aan gaan lopen. Maar ik hoop dat het dusdanig gebruikersvriendelijk en intuïtief is, zodat we het maximale uit de systemen halen. Gebruiksvriendelijk en intuïtief waren ook de uitgangspunten bij de inrichting van Canvas en Educator. Ik denk dat we dat wel hebben bereikt.’

Meer informatie over de uitrol van Canvas en Educator lees je in de meest recente nieuwsbrief https://lnkd.in/e6EbS4Js.

‘Wij worden vaak als ‘de gereedschapskist’ gezien. Mensen weten het niet en bellen dan maar de brandweer', zegt Wilfred van Randwijk, sectormanager brandweerzorg bij brandweer Amsterdam-Amstelland. ‘Maar als er echt iets aan de hand is, wordt dit alleen maar opgelost door de multidisciplinaire samenwerking tussen politie, GHOR, gemeenten en tegenwoordig bijvoorbeeld ook de energiebedrijven.’

‘Onlangs heb ik de opleiding Master of Crisis and Public Order Management afgerond. Ik zag die opleiding en het leek mij heel leuk om eens in de keuken van anderen te kunnen kijken. Verder is er ook echt wetenschappelijke onderbouwing over manieren van samenwerking, crisisbeheersing, veiligheidsaspecten en bijvoorbeeld ook ethiek. Een heel breed palet dat je nodig hebt om als kolom brandweer goed te kunnen samenwerken. Even weg uit het rode, wel die kennis natuurlijk meenemen, maar vooral kijken hoe je samen crises kunt beheersen.’

‘De noodzaak tot samenwerking is groter geworden. Ik merk dat vooral bij de preparatie en aan de staart van het incident; de nazorg. Als we bijvoorbeeld betrokken raken bij een incident waarbij de continuïteit van de energielevering in het geding is, heeft dat een enorme impact op de samenleving. Hoe keer je na het incident terug in het normale? Daar heb je elkaar gewoon voor nodig. Je moet op de juiste momenten de juiste mensen goed in positie zetten. Communicatie wordt ook steeds belangrijker. Met de bevolking, maar ook naar elkaar. Hoe communiceren we bijvoorbeeld richting de gemeente? Wat speelt er nou bij een burgemeester? Waar zitten zijn of haar belangen bij het incident of de crisisbeheersing? Daar heb ik echt meer inzicht in gekregen.’

‘Meestal zitten er bij een opleiding alleen brandweermensen in de zaal. Maar nu waren er maar twee of drie collega’s en de rest was politie, geneeskunde of energie. Bij de eerste opdracht mocht ik met niemand van de brandweer in een groep en zo leer je elkaar direct kennen. Iedere organisatie is anders en heeft zijn eigen specifieke belangen en kenmerken. En daar leer je van. Ik ben echt donkerrood, maar er is gewoon veel meer. We leveren allemaal een aandeel en iedereen is even belangrijk. Maar binnen iedere kolom zitten ook rode lijnen en kun je van elkaar leren.’

‘Wat me van MCPM bijblijft is dat zo'n groep met mensen die je niet kent, zo snel zo hecht kan worden. Dat je samen zulke concrete producten kan opleveren vanuit ieders eigen gezichtspunt. Het was keihard werken, dus weet waar je aan begint, maar ik vond het echt heel leuk en leerzaam om dit te doen met elkaar.’

Meer weten over de opleiding die 10 januari 2025 weer van start gaat? Kijk op www.mastercpm.nl

‘Er is een andere, doelgerichte aanpak nodig voor brandveiligheid’, zegt lector Brandveiligheidskunde Lieuwe de Witte. ‘De bevolking vergrijst en het aantal thuiswonende zorgbehoevenden neemt toe. De energietransitie is in volle gang en gebouwen moeten energiezuinig en duurzaam zijn. Ook ligt er een enorme woningbouwopgave.’

‘De traditionele aanpak van regelgerichte brandveiligheid houdt onvoldoende rekening met deze maatschappelijke veranderingen en bijbehorende (nieuwe) risico’s. Met doelgerichte brandveiligheid kunnen deze risico’s worden beperkt en wordt de mate van brandveiligheid (risicoacceptatie) inzichtelijk. Doelgerichte brandveiligheid heeft daarom de toekomst.’

‘De brandveiligheid in Nederland wordt tot nu toe voornamelijk ingevuld door een regelgerichte benadering. Centraal hierin staan wetgeving, normen, richtlijnen, branchestandaarden en inzetprocedures. Hoewel een regelgerichte aanpak voordelen heeft, zitten er ook nadelen aan. Zoals een focus op het voldoen aan regels. Regels die zijn gebaseerd op historie en incidenten uit het verleden. En daardoor onvoldoende rekening houden met mogelijke (nieuwe) risico’s of incidenten in de toekomst.’

‘Het realiseren van brandveiligheid in situaties waarin regels ontoereikend zijn, vraagt om een andere, meer doelgerichte aanpak. Hierin staan doelen centraal in plaats van regels. De brandveiligheid wordt voor een specifieke situatie beoordeeld. Hierdoor kunnen alle risico’s worden meegewogen die voor die specifieke situatie relevant zijn. De invulling van de brandveiligheid is dan ook maatwerk voor die situatie.'

Afgelopen zomer publiceerden we een eerste uitgave, een introductiedocument, over doelgerichte brandveiligheid. Wil je hierover meer weten? Kom dan op 13 november naar het Kennis- en netwerkevent Risicobeheersing waar De Witte meer vertelt over de aanleiding en ontwikkelingen op het gebied van doelgerichte brandveiligheid: https://nipv.nl/evenement/kennis-en-netwerkevent-risicobeheersing-2024/ Bekijk ook onze website voor meer informatie over dit onderwerp: https://nipv.nl/onderzoek/doelgerichte-brandveiligheid/

Vanmorgen heeft onze collega Ricardo Weewer, lector Brandweerkunde, uit handen van Tijs van Lieshout, voorzitter van Brandweer Nederland, het Gouden Kruis van Verdienste Brandweer ontvangen. Van harte gefeliciteerd!

Ricardo krijgt de hoogste brandweeronderscheiding als waardering voor zijn jarenlange, bijzondere inzet voor de brandweer. Na diverse functies bij Brandweer Amsterdam vervuld te hebben startte Ricardo in 2011 als lector Brandweerkunde bij het NIPV (toen NIFV). Eerst in deeltijd en vanaf 2015 fulltime. Onder de bezielende leiding van Ricardo heeft het lectoraat in de afgelopen tien jaar een grote ontwikkeling doorgemaakt en heeft het onderzoek een grote vlucht genomen.

Het was én is de primaire drive van Ricardo om zich met kennisontwikkeling en innovatie in te zetten voor een veilig en adequaat brandweeroptreden. Waarbij het niet alleen gaat om de incidentbestrijding, maar ook om de (vakbekwaamheids)organisatie van de brandweer, inclusief cultuur en leiderschap.

Ricardo kan als geen ander de verbinding maken tussen twee werelden: die van de wetenschap en de praktijk. Hij is zichtbaar en verbonden met de doelgroepen van de werkvloer, vakraden, netwerken, vakgroepen en Communities of Practice. Ook is hij in staat om zaken zo duidelijk en met zo veel enthousiasme te verwoorden dat dit aansluit op de beleving van álle brandweermensen!

'Ik wil heel graag mijn passie voor de brandweer combineren met werken op hbo-niveau. Dat is de belangrijkste reden dat ik ervoor heb gekozen om de 54e voltijdsopleiding Brandweerofficier te doen”, vertelt Gijs de Kever van Veiligheidsregio Zuid-Limburg. “Sinds mijn 13de ben ik actief binnen de brandweerwereld. Eerst als lid van de jeugdbrandweer en later als vrijwilliger in mijn woonplaats. Daarnaast vind ik de toekomstige combinatie tussen een ‘warme’ en een ‘koude’ functie mooi. Ik heb veel zin in deze uitdaging en ben trots dat ik van mijn hobby mijn beroep kan maken.'

'Mijn eerste indruk van de opleiding is zeer positief. We zijn begin september begonnen met een kennismakingsweek. Dit heeft ervoor gezorgd dat we als studenten een hechte groep geworden zijn. We kunnen nu al op elkaar bouwen. Het is wel direct aanpoten en met de neus terug in de boeken. De eerste examens staan binnenkort al op de planning. We helpen elkaar hier goed bij en de docenten ondersteunen ons ook waar nodig.'

'Ik verwacht een grote hoeveelheid kennis op te doen over alle mogelijke facetten van de brandweer. Ook hoop ik mezelf te ontwikkelen om met een goedgevulde rugzak over anderhalf jaar aan slag te gaan binnen de veiligheidsregio.'

'Het meeste kijk ik uit naar de praktijkervaring die we gaan opdoen. Tijdens de opleiding hebben we regelmatig stages. Hierbij kunnen we de opgedane kennis in de praktijk gaan toepassen. De buitenlandstage in mei 2025 zal ook zeker een hoogtepunt worden.'

De 54e lichting van de voltijdopleiding Brandweerofficier is formeel van start gegaan met een bijeenkomst voor de studenten, familieleden, docenten, coaches en werkgevers. Aan de opleiding nemen 21 studenten deel en zij zijn allemaal in dienst bij een veiligheidsregio. De opleiding wordt gegeven bij het NIPV.

Meer weten over opleidingen voor de brandweer? Kijk op onze website https://nipv.nl/opleidingen/overzicht-opleidingen-brandweer/

‘Situaties die onschuldig lijken, kunnen heel snel uit de hand lopen’, stellen Fred Heerink en Bert Winters, respectievelijk commandant en officier van dienst bij de brandweer Drenthe. ‘Het was een hele mooie zonnige dag, toen de piketdienst belde en zei dat we drie mensen hadden verloren.’

‘We kwamen in De Punt aan in een bizarre situatie: er lagen gestorven collega’s, maar de situatie was niet meer ‘eigendom’ van de brandweer. Het was een niemandsland geworden, er stond politie bij, de agenten deden onderzoek. Je wordt dus tegengehouden door de politie terwijl je eigen mensen daar liggen. Dat voelde heel onwezenlijk. We moesten informatie van verschillende plekken halen. Die traagheid heeft veel onbegrip en pijn veroorzaakt.’

‘Er ontstond veel speculatie, terwijl niemand nog wist wat er precies was gebeurd. Op de tweede dag was al druk van allerlei partijen voelbaar, iedereen wilde het onderzoeken. In die tijd is de vraag gesteld of wij, als brandweer, eigenlijk ook zélf onderzoek mochten doen. Dat gebeurde en precies dit onderzoek is leidend geworden. De inzichten hebben iedereen wakker geschud. Brandweermensen beseften dat iedereen deze brand op exact dezelfde manier had aangepakt. Dus dit had iedereen kunnen overkomen.’

‘Er is een animatie gemaakt die de situatie in De Punt laat zien vanuit het zicht van de bevelvoerder. Die video is confronterend: uit het niets, boem, ontbranden de gassen in die loods. Het werd duidelijk dat het tijd was om te gaan trainen op een rigoureus andere manier van brandbestrijding. Je kunt mensen weliswaar leren om brandbare gassen te koelen, maar De Punt had aangetoond dat de praktijk weerbarstig is.’

‘We zijn altijd voorbereid op de dingen die gisteren zijn gebeurd. Er moet iets gebeuren voor je nieuwe inzichten krijgt, zonder incidenten weet je niets. In ons geval werd duidelijk dat het trainen op een betere binnenaanval geen oplossing vormt. Er was maar één manier, namelijk: we doen het niet meer. We leren de reflex af om direct een binnenaanval te starten. Er is risicobewustzijn nodig, het besef dat situaties die er onschuldig uitzien, heel snel uit de hand kunnen lopen. De brandweerdoctrine is na én door De Punt enorm gewijzigd. De basisprincipes in het kwadrantenmodel helpen je om de veiligste keuze te maken, om de risico’s van een brand goed in te schatten. Wat blus je op welke manier?’

Lees het volledige verhaal op https://nipv.nl/verhalen/situaties-die-onschuldig-lijken-kunnen-heel-snel-uit-de-hand-lopen/