04/10/2026
Veiligheid, weerbaarheid en inclusie. Raadslid Elly Pilat schrijft hierover in aanloop naar het gesprek in de gemeenteraad over de startnotitie veiligheidsbeleid.
Wanneer zijn we veilig?
Uit recent onderzoek van Mark Boukes en collega's van de Universiteit van Amsterdam en Tilburg University blijkt dat ruim 84 procent van de Nederlanders het slaan van een vrouw nooit te rechtvaardigen vindt. Dat betekent echter ook dat bijna zestien procent zich omstandigheden kan voorstellen waarin dat wél zou mogen. 16 procent: dat is ongeveer 1 op de 6. Van elke 6 mensen die je tegenkomt op straat, is er dus statistisch gezien één iemand bij die zich geweld tegen vrouwen zou kunnen voorstellen onder bepaalde omstandigheden.
Onderzoekers benadrukken terecht dat het hier gaat om opvattingen en niet om gedrag. Maar opvattingen doen ertoe. Ze vormen de normen van morgen. En het blijkt dat deze opvattingen dus verschuiven en een grimmiger beeld tonen dan een aantal jaren geleden.
Bij de vorige meting, in 2022, wees nog 87 procent geweld tegen vrouwen zonder voorbehoud af. In 2012 was dat 88 procent. Dus: 88, 87, 84. Het zijn geen enorme sprongen, maar wel allemaal dezelfde kant op. En zonder voorbehoud: wat betekent dit eigenlijk? Dat er bepaalde omstandigheden zijn waarin geweld tegen vrouwen wel gerechtvaardigd is? Welke omstandigheden zijn dit dan? Staan die ergens op een lijstje? Of is het afhankelijk van de situatie, wie er precies boos is of wat ze aanhad?
Wat is dit toch ook een droevige ontwikkeling. Staatssecretaris Tielen noemt deze cijfers schrikbarend. Vind ik ook.
Ik moest er ook aan denken toen ik onlangs stukken las over veiligheid. Want als we het over veiligheid hebben, denken we vaak aan inbraken, drugshandel, cybercriminaliteit of jeugdoverlast. Terecht, want dat zijn serieuze problemen. Maar veiligheid begint veel eerder. Veiligheid begint bij wat we normaal vinden.
Neem huiselijk geweld. Vrijwel niemand zal zeggen dat het een goed idee is. Toch weten we dat het bestaat. Onze inwoners in Achtkarspelen noemen het zelfs als Ă©Ă©n van de onderwerpen waar zij zich het meest zorgen over maken. Professionals, hulpverleners en politie zien de gevolgen dagelijks terug. Niet alleen in blauwe plekken, maar ook in angst, controle, stalking en jarenlang verlies van vertrouwen.
Daarom vind ik het zo opvallend dat we het gesprek over veiligheid vaak voeren vanuit systemen en organisaties, terwijl het uiteindelijk over mensen gaat. Over vrouwen die een omweg naar huis nemen of kinderen die opgroeien in een omgeving waar ruzie nooit echt ophoudt.
Ik denk dat we veiligheid wat breder moeten bekijken. Net als inclusie, wat voor mij ook een duidelijke verbinding heeft met diezelfde veiligheid.
Oeh, inclusie⊠Dat woord roept soms direct (politieke) reflexen op. Jammer eigenlijk. Want in de kern gaat inclusie gewoon over de vraag of iedereen mee kan doen en zich onderdeel voelt van dezelfde samenleving.
Een samenleving waarin mensen elkaar ontmoeten, verschillen accepteren en zich gezien voelen, is vaak ook een samenleving die weerbaarder is en tegen het idee dat sommige mensen er minder toe doen dan anderen. Die weerbaarheid is fundamenteel voor de eerdergenoemde veiligheid.
Dat geldt voor mensen met een beperking, voor ouderen, voor nieuwkomers. Maar ook voor jongeren die ontdekken dat ze LHBTIQ+ zijn. Uit verschillende onderzoeken blijkt dat juist deze jongeren vaker te maken krijgen met pesten, uitsluiting en gevoelens van onveiligheid. Dat zijn geen kleine persoonlijke problemen. Het zegt iets over de kwaliteit van onze samenleving.
Ik denk dat veiligheid hier uiteindelijk over gaat. Over respect, duidelijke grenzen waarin we allemaal veiligheid kunnen vinden en dat je niet hoeft te twijfelen of jij er wel of niet bij hoort.
88, 87, 84. Waar staan we over een aantal jaar?
