11/09/2026
Langeidsverdet.
Av Setesdal Næringsforening.
Installasjonen av Langeidsverdet i rundkøyringa ved Bygland kyrkje er eit viktig tiltak i arbeidet for å profilere Bygland og Setesdal som ein destinasjon med rike kulturhistoriske tradisjoner. Kultur og kulturminne er av stor betydning for innbyggjarane sjølve, men er og ein stor drivar i internasjonal turisme, der kulturturismen utgjer meir enn 40 % av allle reiser.
Innovasjon Norges Reiselivsundersøking 2025 syner at historiske stader og bygningar, kulturminne, UNESCO-relaterte attraksjonar og opplevingar trekkjer reisande i øvre prissegment og fordelt utover i årskalenderen. Dette er viktig for økonomien i reiselievet.
Oslo Economics har i ei analyse for Kulturhistorisk Museum vist at Vikingtida er ein av de sterkeste kulturelle drivarane for internasjonal turisme i Norden og Noreg. Dette er også drive av globale populærkulturelle fenomen som TV-seriar, filmar, dataspel og virale trender i sosiale medier, slik som no sist under VM i fotball i USA, der Vikingprofileringa resulterte i ein auke på 80 % besøk på nettsidene til Visit Norway. NHO Reiseliv og lokale destinasjonsselskap har over tid påpekt at potensialet i merkevaren Viking fortsatt er underutnytta.
Med Langeidsverdet i rundkøyringa ved kyrkja på Bygland har Bygland teke ein viktig posisjon i eit arbeid som kan føre til vidare profilering av Setesdal, med alle sine mulegheiter og tilbod når det gjeld historiske opplevingar, kultur og natur. Samarbeidet med Kulturhistorisk Museum har vore svært viktig for å føre saman ressurser og idear.
Det bør ligge til rette for å vidareutvikle og binde saman heile dalføret i slike opplevingar. I Evje og Hornnes er Mineralparken eit moderne opplevingssentrum, med utgangspunkt i dei tradisjonrike steinsamlingane. Ved Fennefossen ligg fornminneparken med replica av Galtelandsteinen, ein av landets mest kjende runesteinar frå Vikingtida, og ved eit av Noregs flottaste fossestrykk, den ikoniske Syrtveitsfossen, har Troll Aktiv sine tilbod om naturopplevingar vorte internasjonalt anerkjent. Alt frå Byglandsfjord er det synlege vikinggraver ved vegen, og på Bygland ligg dei store kongegravene på Hanehaug og andre vikinggraver i eit stort sentrumsområde i bygda, der ein og kan besøke Bygland Museum og Vikingtidsutstillinga. Alle sumaraktivitetane på Byglandsfjorden, dei klassiske turane med den vedfyrte dampbåten Bjoren og natur- og kulturopplevingane på Ose og i Austad sokn har stort attraksjonsverde. Setesdalsmuseet sitt hovudsete på Rysstad, med deira kvalitetsfylte utstillingar og deira museumstilbod elles i dalen har ein viktig rolle i utviklingsarbeidet. Den vakre Munnharpa i rundkøyringa i Valle symboliserer UNESCO-listinga av musikk- og dansetradisjonane i Setesdal, med Sylvartun, meisterspelemenn og songarar i nasjonal toppklasse, og med eit eineståande rekrutteringsarbeid i skuleverket som understrekar kvaliteten i Setesdalskulturen. Bykle med kyrkjebygget frå Middelalderen og andre historiske bygningar og Hovden som ein leidande opplevingsdestinasjon sumar som vinter, også med fornminneattraksjonar, vil utgjere det nordlegaste ledd i ei rekkje av opplevingar innanfor kultur og natur som bør tele med når ein skal vurdere mulegheitene for at RV 9 kan få status som Nasjonal Turistveg.
Det bør vere eit mål for næringslivet, Setesdal Regionråd, kommunane, Fylkeskommunen og Kulturhistorisk Museum å samarbeide om det som skal til for å oppnå ein slik status. Vikingprofilen kan vere med på å gjere alt dette meir kjent.
Til neste år opnar Vikingtidsmuseet på Bygdøy, etter ein byggeperiode på 4 år. Då skal originalen av Langeidssverdet plasserast på ei høgde ved sida av Gokstadskipet som ein av Museets 10 fremste gjenstandar. Det er venta opptil 1 million besøkjande i året. Der blir det viktig å informere om funnstaden i Bygland og dei omfattande tradisjonane alt frå Vikingtida.
Eit målretta samarbeid om å utnytte Vikingprofilen, naturen, kulturminne, handverk og opplevingar med UNESCO-status vil vere viktig for å skape effektive drivarar og impulsar for vekst i heile Setesdalsregionen. Ei slik satsing kan bidra til fleire besøkande, lengre opphald, auka omsetning for lokale verksemder, fleire arbeidsplassar og heilårsturisme i dalføret.
-Styret
