12/04/2026
+2 सकेर जापान आउने रहर गरेका हरु , बाध्य भएर जापान रोज्ने हरु , कोहि चिनेजानेका ले बोलाएर जापान जाने सोचेका हरु ! केहि नलुकाई जस्ताको तस्तै तितो र गुलियो लेख्दै छु ।
कहाँ बाट सुरु गरौँ, कथा कर्णाली भन्दा लामो छ ! सेति भन्दा गहिरो छ र बास्तबिकता बाग्मति झै बाध्य छ ।
सजिलै भिषा लाग्ने र कुन देश जान लाको भन्दा जापान भनेसी २१ तोप को सलामी पाइने हाम्रो देश बाट विध्यार्थि भिषामा जापान आईपुग्न मोटामोटि १७-२० लाख खर्च हुन्छ । र जापान आउने हरकोहि को जीवनस्तर त्यो २० लाख घरमा नभएको तर यताउता बाट जुटाउन सक्ने र जापान जान लाको भनेसी ढुक्क ले पत्याईने मा पर्छ! ६ महिना एक बर्ष यताउताको तयारी गरेसि भिषा आउछ । भिषा आएर जापान उडने अघिल्लो दिन आमाले अचार र सातु मात्रै पोको पारिदिन्निन, बाले स्विटर र गलबन्दि मात्रै पोको पार्दिदैनन , पोको पर्छ १५ लाख को रिण र पुग्छ बल्ल ३० कि लो को जापान लान मिल्ने झोला ।
त्यो १५ लाख को झोला भित्र, जापान मा १८ महिना कि त २४ महिना को लागी भाषा पढाउने स्कुलमा भर्ना हुन्छ जसमा ६ महिनाको पढाई खर्च र ६ महिनाकै होस्टेल खर्छ भरिएको हुन्छ । जुन स्कुलमा भर्ना भयो उसैले हेरफेर गर्ने गरी तिमी जापान आउछौ ! तिम्लाई लिन एयर्पोर्ट मै स्कुल को मान्छे आउछ र लैजान्छ अनि थन्काउछ ! तिमी भन्दा पहिल्लै आएर झुत्रो होस्टेल को साधुरो कोठामा थन्किएका हरु सँग । त्यहि सुरु हुन्छ तिम्रो जापान यात्रा र तिम्रो शरिर ले आत्मा छोड्ने खेल ।
आउछौ स्कुल भर्ना हुन्छौ ! के पढने खासै चासो हुदैन - पैला काम लागी हाल्न पाए सबै सल्टिन्थ्यो जस्तो लाग्छ । तिम्लाई जती पिर पैसा कमाउने हुन्छ त्यति पिर तिम्रो स्कुललाई हुन्छ , यल्लाई काम लाईदिन पाए यस्ले पैसा तिर्थ्यो । स्कुल ले यहाँ का उधोग हरु सँग सम्बन्ध बनाएको हुन्छ जहाँ बिचौलिया बनेर तिमि काम गर्ने हरेक घण्टा बाट २-४०० निचोडेर तिमीलाई प्रतिघण्टा १२०० सम्म को काम हरु लगाई दिन्छ ।
कलिलो शरिर र फुर्तिलो जोस लिएर आएका तिमी हरु के र कस्तो नहेरी काम जान्छौ , राती दिन काम गर्छौ र दु ख ले महिना को डेड लाख कमाउछौ जसबाट १ लाख स्कुललाई तिर्छौ , ५ हजार फोन को बिल , १० हजार खाना र गाडि भाडा बाकि बच्यो ३५ हजार ! आफ्ना अरु खर्च कटाएर घरै पठायौ भने नी जापानीज पैसा नेपाल पुग्दा ३२ हजार पुग्छ ! त्यो ३२ उता आमा लाई हात्ति को मुख मा जीरा हुन्छ ।
यहि चक्कर मा २ बर्ष जान्छ ।
तिमी ले भाषा मात्रै पढेर हुदैन । नेपाल मा Bachelors नगरी आएपछि यहाँ को अर्को दुई बर्षे स्कुल जानु पर्छ । जहाँ भर्ना हुनु अगाबै ४ लाख तिर्नु पर्छ जुन जोगाउन तिमीलाई ७ महिना काम गर्नु पर्छ । दुई बर्ष गैसक्यो ! बाकि दुई बर्ष नी कमाई उत्ति हो ! खर्च त्यसको डबल ! अब मुस्किलले जोगीन्छ १० हजार । अबको दुई बर्ष मा धेरै घर पठाएछौ भने २ लाख हो । गयो ४ बर्ष ! हात मा लायो शुन्य। यहाँ को पढाई केबल visa जोगाउन लाई हो । जे सुकै पढ तिम्ले काम गर्ने उहि हो ! जे पाउछ त्यहि । कामको बोझ मा भाषा सम्म ढंगले सिक्न पाउदैनौ अनि कारखाना मा मजदुर हुनु पर्छ । भाषा नभएसी आफ्नै बलबुतो ले जागीर पाउदैनौ ! बिचौलिया लाई २/३ लाख तिरेर काम छिर्छौ र जोगाउछौ visa अनि सामेल हुन्छौ एक घटिया जीन्दगी मा हप्ता भरी काम गर्ने गरी !
कैले पैसा कमाउछौ ? कैले घर बनाउछौ ? कैले खुशी पार्छौ बा-आमा ? कैले पुरा गर्छौ तिम्रा सपना ? एक्लै ले ?
बरु नेपाल जान्छौ , रिन खोजेर बिहे गर्छौ ! जापान छ भनेसी नेपाली हुरुक्कै ! यथार्थ देख्न सबै जना अन्धो । dependent मा partner जापान ल्याउछौ र जोतिन्छौ दुई जना । अब कमाई डबल , खर्च लगभग उति तर तिमी एक्लै छैनौ । बिहे गरेर आएको छौ , घरकै ले नातीनातीना को रहर गर्छन , तिमी बाध्य भएर छोरछोरी पाउछौ र सामेल गराउछौ तिम्रै दिग्दार जीन्दगी को दौड मा कोहि अबोध । यति हो ।
यहाँ जागीर गर्दिन आफ्नै व्यापार गर्छु भन्न लाई ३ करोड जम्मा गर्नु पर्छ , त्यो तिमी र म जस्तो लाई आकाश कै फल हो । जति बर्ष बसेनी यहाँ को माटो आफ्नो हुदैन। ल त नी भन्दा भन्दै १०-२० बर्ष यतिकै जान्छ ।
यदि तिमी यहि सतह मा छौ र सतहमै तैरिन्छौ भने चल्छ जिन्दगी तर म झै गहिराईमा एक्लै र आफ्नो लागी डुब्ने सोच छ भने तिमी सिकार हुदै छौ ।
हतार नगर ! मैले त आए देखि नै जापानिज हरु को संगत गरे र बोल्न सक्ने भए , मन लाको काम पाउछु । आएको तिन बर्ष मा १८ ओटा काम फेरी सके । चित्त नबुझे ठाउको ठाउ काम छोड्छु र भोली नयाँ काम पाउछु । मैले दुख खुब गरेको छु , दुख पाएको छैन । मैले जती सजिलो काम सायदै कसैले पाउला । तर काम जती नै सजिलो भएनी खटिनु त पर्यो । मलाई दिनकै काम जान मन पर्दैन । त्यसैले तीन दिनमा एक हप्ता को काम नसुती, नखाई गर्छु र ४ दिन मस्त ले घरमा बस्छु ता कि मलाई ऐना हेर्न समय मिलोस ।
मेरो आज को खर्च , महिना मा हिसाब गर्दा ;
१ लाख कलेज लाई , ५० हजार कोठा भाडा , १४ हजार स्वास्थ्य बिमा र खानपिन अनी हिडडुल खर्च ४० हजार !
एउटा काम बाट १,७०,००० कमाउछु जो ले आधारभुत खर्च पनि टर्दैन ! अर्को काम लगन अनुसार कैले हुन्छ कैले हुन्न ! भएको अलि अलि जम्मा हुदा घर पठाईदिन्छु ।
महिना मा ३ लाख कामाएनी खर्च २ लाख बढि भएसी के अर्थ छ प्रदेशी हुनु को । म आफ्नो लागी मन लाको रहर किन्न सक्दिन , ४०० को प्याज महंगो लाग्छ , ३०० को साग को मुठ्ठा किन्ने आट आउदैन ! यो सबै दुख , परिबार र देश बाट टाडा, आफु र आत्माबिहिन भएर कैले सम्म चल्छ र कैले पुरा हुन्छ मेरा छोडेर बा-आमा को रहर ?
अरु को लहलहैमा नलाग ! यहाँ ५००० मा किनेका शिरपाउ छोप्ने लुगा र किस्ता मा किनेका iPhone देखेर नलोभिनु ! यथार्थ कसैले देखाउदैनन ! नत्र मान्छे को जात साच्चै सजिलो भए तिम्लाई किन उक्साउथे र आईजा भन्दै ।
बरु नेपाल मै बोरा बोक , जागीर गर र महिना को १० हजार कमाउ ! जसोतसो bachelor सकाउ अनि आउनै परे बल्ल आउ । आएर दुई बर्ष भाषा पढ अनि working visa मा काम गर । बोझ अलि हल्का होला । कमाएको पैसा टुंगो लाग्ला । सामान्य सोच लिएर आउ जिन्दगी सरल कट्ला । म त जन्मिदै राज याग मा जन्मिएको हरेक दिन दास हुनु पर्दा पिरोलिन्छु ।
मैले ४ बर्ष मा अनावश्यक पढाई को नाम मा ५० लाख फाल्दैछु ! त्यो बिच को मेरो समय , नसुते का रात हरु , थल्लिएको शरिर र निचोडिएको आत्मा को हिसाब पछि गरौला ।
अब एक बर्ष मा मेरो पढाई सकिन्छ ! पढ्न लाई लागेको साथी भाईको रिण तिर्न एक बर्ष अनि अर्को दुई बर्ष काम गरे भने बल्ल नेपाल आउने खर्च जुट्छ । आमाले पुराईदिएको ३० किलो को झोला भरेर आमालाई लग्दिने हैसियत बन्छ । त्यो मेरो व्यक्तिगत जीम्मेबारी
हो र अझै २/३ बर्ष यसरि नै बेचिदिन्छु ।
मलाई यो घटिया जीवन मा धेरै रुमलिनु छैन । मलाई कसैलाई बिहे गरेर मेरा दुख मा भागीदार गराउनु छैन न त नयाँ सन्तान जन्माएर मैले पुरा गर्न नसकेका सपना को भारी बोकाउनु छ । मेरो ३० बर्ष यहि रनथन मा गयो । अब घर पुग्दा सम्म कैले हुने हो के था , पहाड जत्रा मेरा आफ्नै सपना छन ! सके जति पुरा गरेछु भनेनी नसकेका हजार छुटनेछन । तिनै बाट १-२ छानेर फेरी नेपाल मा संघर्ष गर्न फर्किन्छु , केहि जिम्मेबारी हरु टुंगो लाउछु र बाटो लाग्छु म मेरो खोजी मा ।
पछि लाई सैलो होस भनेरै ऐले देखी आफ्ना हरु बाट टाडिने दाउमा छु ! जाने बेला मलाई हलुंगो भएर जानु छ ! (सायद ऐले देखी हलुंगो हुनु छ )
कतै अन्जान टाकुरा मा ! खोलाको छंगछंग सुन्दै जंगल को बाटो ! चौपारी मा बस्दै ! बटुवा लाई बाटो देखाउदै ! कतै सुनसान भिर मा भिड बाट पर ! जहाँ म जतै कोल्टो फेरे नी हिमाल देखिने छ , त्यता पहाडले सेप्ने छ , त्यहाँ म मेरै अस्तित्व सिरान लाएर तारा गन्दै बर्षौ को निन्द्रा निदाउने छु ! आखा खुले लेख्नेछु एक पातो शव्दश्रिंगार , नखुले राम नाम ! म मस्त अस्ताउने छु — मेरै चैतन्य अलकापुरी मा ।
