07/09/2026
“विज्ञान र विज्ञापनमा पिल्सिएको समाज”
विज्ञानले मानिसको आवश्यकता पूरा गर्न वस्तु र प्रविधि निर्माण गर्यो। विज्ञापनले ती वस्तुलाई मानिसको आवश्यकता जस्तो देखाउन थाल्यो। आवश्यकता र चाहनाबीचको सीमा विस्तारै मेटिँदै गयो।
विज्ञानले भन्यो, “के गर्न सकिन्छ?”
विज्ञापनले भन्यो, “के चाहनुपर्छ?”
बजारले भन्यो, “किन्नुपर्छ।”
यसरी आधुनिक समाज विज्ञानको उपलब्धि र विज्ञापनको प्रभावबीच पिल्सिएको देखिन्छ। विज्ञानले जीवन सहज बनाउँदै गयो, तर विज्ञापनले सहज जीवनलाई निरन्तर उपभोगको जीवनमा बदल्दै गयो।
उदाहरणका लागि, मोबाइल सञ्चारको आवश्यकता पूरा गर्न आएको प्रविधि हो। तर विज्ञापनले मोबाइललाई सञ्चारको साधनभन्दा बढी प्रतिष्ठा, आकर्षण र सामाजिक पहिचानसँग जोडिदियो। पुरानो मोबाइलले काम गरिरहेकै अवस्थामा नयाँ मोडल चाहिन थाल्यो। यहाँ आवश्यकता विज्ञानबाट आयो, तर नयाँ आवश्यकता विज्ञापनले निर्माण गर्यो।
त्यसैले प्रश्न विज्ञान गलत दिशामा गयो भन्ने होइन। प्रश्न यस्तो हो:
“विज्ञानले हाम्रो जीवन सहज बनाउँदै गर्दा विज्ञापनले हाम्रो चाहना कसले निर्धारण गरिरहेको छ?”
