11/09/2026
शक्ति र शिवको मिलन अघि: गणपतिको उत्पत्ति
गणेश पार्वती नुहाइरहेको ढोकामा पहरा दिइरहेका मात्र थिएनन्। तपाईंले सुनेको कथा त एउटा पर्दा मात्र हो; यसको पछाडि एउटा गहिरो योग रहस्य छ।
गणेश मूलाधार चक्रका देवता हुन्।
पार्वती कुण्डलिनी शक्ति हुन्।
शिव चेतन स्वरूप हुन्।
त्यो ढोका कैलाशमा छैन, यो त तपाईंभित्रै छ।
जबसम्म डर र लोभले जीवनको आधारलाई नियन्त्रण गरिरहन्छन्, तबसम्म कुण्डलिनी जागृत भएर चेतनातर्फ अघि बढ्न सक्दिन। मूलाधार त्यही आधार हो, जसले अस्तित्व, सुरक्षा, स्थिरता र आत्मीयतालाई जनाउँछ। जबसम्म मनमा जीवन जिउने र जोगाउने संघर्ष मात्र चलिरहन्छ, तबसम्म यो ढोका बन्द नै रहन्छ र शक्ति पर्खिरहन्छ।
यो पर्खाइ कुनै सजाय होइन, सुरक्षा हो।
तयार नभएको धरातलमा जबर्जस्ती गरिएको जागरणले मुक्ति होइन, अस्तव्यस्तता ल्याउँछ। जरा बलियो नहुँदै बाहिर निस्केको आध्यात्मिक उर्जाले उभिन नसकेको जीवनलाई झनै हल्लाइदिन्छ। त्यसैले गणेश ढोकामा उभिएका हुन्—मिलन रोक्न होइन, त्यसको रक्षा गर्न।
उहाँलाई 'विनायक' भनिन्छ, जसको अर्थ बाधा हटाउने हो। साधकले ज्ञान माग्नुअघि, उहाँले जीवनका आधारभूत बाधाहरू हटाउन मद्दत गर्नुहुन्छ—जस्तै असुरक्षा, अभाव, छटपटी र आफ्नो अस्तित्व नभएको जस्तो लाग्ने भावना। जब जरा बलियो र स्थिर हुन्छ, ढोका छेक्ने तिनै रक्षकले ढोका खोलिदिन्छन्।
पहरेदार शिवलाई बाहिरै रोक्न बसेका होइनन्। शक्ति जागृत हुँदा त्यो ऊर्जालाई शरीर र मनले सम्हाल्न सकोस भनेर उहाँ त्यहाँ बसेका हुन्।
त्यसैले शिवले जबर्जस्ती भित्र पस्न खोज्दा गणेशको टाउको काटिएको थियो र पछि हात्तीको टाउको जोडिएको हो। योगिक प्रतीकशास्त्रमा हात्तीले मुख्यतया बुद्धिमत्ता, स्मृति, शक्ति, धैर्यता, सहनशीलता र पृथ्वीजस्तै स्थिरतालाई जनाउँछ।
गणपतिले चराचर जगतको रक्षे गरुन।
