30/09/2026
Kasaysayan at tunay n pinagmulan Ng Brgy Tagabas Ibaba..
𝐊𝐀𝐒𝐀𝐘𝐒𝐀𝐘𝐀𝐍 𝐍𝐆 𝐁𝐀𝐑𝐀𝐍𝐆𝐀𝐘 𝐓𝐀𝐆𝐀𝐁𝐀𝐒 𝐂𝐚𝐭𝐚𝐧𝐚𝐮𝐚𝐧
𝟏. 𝐏𝐚𝐧𝐠𝐚𝐥𝐚𝐧 𝐧𝐠 𝐁𝐚𝐫𝐫𝐢𝐨
Opisyal na pangalan ngayon: 𝐓𝐚𝐠𝐚𝐛𝐚𝐬
Dating tawag: 𝐁𝐚𝐧𝐚𝐧𝐚𝐲 / 𝐁𝐚𝐧𝐚𝐲 — hindi alam ang ibig sabihin. Naging Tagabas nung humiwalay na siya sa dating kinabibilangan.
𝟐. 𝐒𝐚𝐚𝐧 𝐧𝐚𝐧𝐠𝐠𝐚𝐥𝐢𝐧𝐠 𝐚𝐧𝐠 𝐩𝐚𝐧𝐠𝐚𝐥𝐚𝐧𝐠 "𝐓𝐚𝐠𝐚𝐛𝐚𝐬"
May kwento ng tatlong magkakapatid na babae na 𝐧𝐚𝐠-𝐩𝐢𝐜𝐧𝐢𝐜 𝐬𝐚 𝐠𝐮𝐛𝐚𝐭. Pumunta sila sa may 𝐭𝐚𝐥𝐨𝐧 (𝐟𝐚𝐥𝐥𝐬) na napapalibutan ng 𝐩𝐮𝐧𝐨. Doon daw ginagawa ng mga tao ang mga bangka.
Habang naguusap sila tungkol sa ganda ng isa't-isa, may dumating na estrangherong uhaw na uhaw. Nabighani siya sa ganda ng bunsong kapatid.
Tinanong ng lalaki: "Anong lugar ito?"
Sagot ng bunso: "𝐓𝐚𝐠𝐮𝐚𝐧 𝐧𝐠 𝐁𝐚𝐧𝐠𝐤𝐚"
Tinanong ng babae: "Eh ikaw, taga saan ka?"
Sagot ng lalaki: "𝐓𝐚𝐠𝐚-𝐁𝐚𝐧𝐠𝐤𝐚 𝐚𝐤𝐨."
Nahulog ang loob nila sa isa't-isa at nagpakasal. Pinangalanan nila ang lugar na "𝐓𝐚𝐠𝐚𝐛𝐚𝐬" — pinaikli ng 𝐓𝐚𝐠u𝐚𝐧 𝐧𝐠 𝐁𝐚𝐧𝐠𝐤𝐚 𝐚𝐭 𝐓𝐚𝐠𝐚-𝐁𝐚𝐧𝐠𝐤𝐚. Dati tinatawag din itong "𝐓𝐚𝐠𝐚𝐛𝐚𝐧𝐠𝐤𝐚".
𝟑. 𝐏𝐚𝐚𝐧𝐨 𝐧𝐚𝐢𝐭𝐚𝐭𝐚𝐠 - 𝟏𝟗𝟏𝟐
𝟏𝟗𝟏𝟐 dumating si 𝐀𝐦𝐛𝐫𝐨𝐬𝐢𝐨 𝐁𝐚𝐭𝐢𝐜𝐮𝐥𝐨𝐧, 𝐭𝐮𝐛𝐨𝐧𝐠 𝐂𝐚𝐭𝐚𝐧𝐚𝐮𝐚𝐧, Quezon. Dala niya ang pamilya niya, naglinis ng gubat at nagtanim.
Sumunod ang mga pamilya galing Mogpog at Mompong, Santa Cruz, Marinduque na naghahanap ng magandang buhay.
𝐀𝐩𝐚𝐭 𝐧𝐚 𝐒𝐢𝐭𝐢𝐨 𝐬𝐚 𝐢𝐥𝐚𝐥𝐢𝐦 𝐧𝐠 𝐓𝐚𝐠𝐚𝐛𝐚𝐬:
𝐌𝐚𝐡𝐚𝐧𝐨𝐝 — galing sa salitang "maanod", kasi ang tubig sa malaking sapa ay laging umaagos papuntang Ilog Tagabas at papuntang dagat.
𝐌𝐚𝐲𝐧𝐢𝐥𝐚 — may mga pamilyang pumasok pa sa loob ng gubat, naglinis at nagtanim ng palay, niyog at gulay. Pinangalan sa surveyor na nagsukat ng lupa.
𝐋𝐮𝐬𝐚𝐤𝐚𝐧 — galing sa "lusak" dahil laging maputik ang daan.
𝐁𝐚𝐧𝐚𝐧𝐚𝐲
𝐎𝐫𝐢𝐡𝐢𝐧𝐚𝐥 𝐧𝐚 𝐩𝐚𝐦𝐢𝐥𝐲𝐚:
𝐀𝐦𝐛𝐫𝐨𝐬𝐢𝐨 𝐁𝐚𝐭𝐢𝐜𝐮𝐥𝐨𝐧 𝟐. 𝐌𝐚𝐜𝐚𝐫𝐢𝐨 𝐏𝐞𝐫𝐥𝐚𝐬 𝟑. 𝐉𝐮𝐚𝐧 𝐏𝐨𝐧𝐝𝐢𝐯𝐢𝐝𝐚 𝟒. 𝐇𝐞𝐫𝐦𝐨𝐠𝐞𝐧𝐞𝐬 𝐅𝐫𝐨𝐧𝐝𝐨𝐳𝐚 𝟓. 𝐇𝐢𝐥𝐚𝐫𝐢𝐨 𝐕𝐢𝐥𝐥𝐚𝐩𝐥𝐚𝐧𝐚 𝟔. 𝐇𝐢𝐥𝐚𝐫𝐢𝐨 𝐌𝐚𝐫𝐭𝐢𝐬𝐚𝐧𝐨 𝟕. 𝐁𝐞𝐧𝐢𝐭𝐨 𝐁𝐚𝐮𝐭𝐢𝐬𝐭𝐚
Listahan ng Barrio Lieutenant (𝐊𝐚𝐩𝐢𝐭𝐚𝐧) mula umpisa hanggang 𝟏𝟗𝟓𝟑:
Ambrosio Baticulon (una), Valentin Perlas, Hermogenes Frondoza, Pedro Paz, Hilario Villaplana, Benito Baticulon, Macario Bautista, Juan Perlas, Gervasio Frondoza (23 taon nanungkulan bago at pagkatapos ng Hapon), Benigno Perlas, Gregorio Pondivida, Rufino Subaan. Noong 1953 ang kapitan ay si Bernardino Ramos.
𝟒. 𝐏𝐚𝐚𝐫𝐚𝐥𝐚𝐧
Nagsimula kay 𝐅𝐫𝐚𝐧𝐜𝐢𝐬𝐜𝐨 𝐑𝐞𝐠𝐞𝐧𝐜𝐢𝐚 na nagtayo ng maliit na kindergarten. 𝐍𝐨𝐨𝐧𝐠 𝟏𝟗𝟐𝟕 binuksan ng gobyerno ang 𝐓𝐚𝐠𝐚𝐛𝐚𝐬 𝐏𝐫𝐢𝐦𝐚𝐫𝐲 𝐒𝐜𝐡𝐨𝐨𝐥. Ang lupa ay donasyon nina 𝐁𝐨𝐧𝐢𝐠𝐧𝐨 𝐏𝐞𝐫𝐥𝐚𝐬 𝐚𝐭 𝐄𝐬𝐭𝐞𝐛𝐚𝐧 𝐏𝐞𝐫𝐥𝐚𝐬.
Una ay isang kubong nipa lang, tapos naging semi-permanent na gusali.
𝐍𝐨𝐨𝐧𝐠 𝟏𝟗𝟒𝟗, Bagyong Jean sumira dito, kaya sa ilalim ng malalaking puno muna nagklase ang mga bata hanggang sa muling natayo.
𝟓. 𝐊𝐚𝐬𝐚𝐲𝐬𝐚𝐲𝐚𝐧 𝐬𝐚 𝐃𝐢𝐠𝐦𝐚𝐚𝐧
𝐏𝐚𝐧𝐚𝐡𝐨𝐧 𝐧𝐠 𝐊𝐚𝐬𝐭𝐢𝐥𝐚: wala pa, gubat pa lang daw.
𝐏𝐚𝐧𝐚𝐡𝐨𝐧 𝐧𝐠 𝐀𝐦𝐞𝐫𝐢𝐤𝐚𝐧𝐨 (𝟏𝟗𝟏𝟐): doon lang nagsimulang manirahan at magkaingin — palay, niyog, gulay.
𝐖𝐨𝐫𝐥𝐝 𝐖𝐚𝐫 𝐈𝐈 (𝟏𝟗𝟒𝟏-𝟏𝟗𝟒𝟓): Karamihan lumikas dahil sa takot sa Hapon. Ang naiwan at namatay sa kamay ng sundalong Hapon at inilibing sa paaralan ng Tagabas ay sina Isaias Paradero, Mariano del Mundo, Hilario Redoña at Ernesto Redoña. May isa pang binitay sa gubat. Maraming ari-arian ang kinuha at sinunog ng Hapon at gerilya. Pagkatapos ng giyera, bumalik ang mga tao at muling nagtanim.
𝟔. 𝐏𝐚𝐧𝐢𝐧𝐢𝐰𝐚𝐥𝐚 𝐚𝐭 𝐋𝐢𝐛𝐚𝐧𝐠𝐚𝐧
𝐌𝐲𝐭𝐡: May kuweba sa makapal na gubat — kapag maliwanag ang buwan naririnig ang awit ng mga diwata. Para hindi gambalain, nagdadasal sila o naglalagay ng asin sa apoy. Nung kinalbo na ng mga magsasaka ang gubat, wala nang diwata, pero walang tumitira pa rin sa kuweba.
Sabi sa huling pahina:
"𝐓𝐚𝐠𝐚𝐛𝐚𝐬 is not rich in folklore or folktales. Many of the folktales which were told by our forefathers and mothers are now little by little forgotten."
Source: NLP (National Library of the Philippines)
Historical Data, Philippines (Executive Order 486, 1951).
Philippine Historical Dat
