03/09/2026
๐๐๐๐๐๐: ๐๐๐๐๐ ๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐, ๐๐๐-๐๐ ๐๐๐๐๐๐ ๐๐๐๐๐๐!
Ang dengue ay isang viral disease na naipapasa sa kagat ng infected na ๐๐ฆ๐ฅ๐ฆ๐ด ๐ฎ๐ฐ๐ด๐ฒ๐ถ๐ช๐ต๐ฐ๐ฆ๐ด, kabilang ang ๐๐ฆ๐ฅ๐ฆ๐ด ๐ข๐ฆ๐จ๐บ๐ฑ๐ต๐ช at ๐๐ฆ๐ฅ๐ฆ๐ด ๐ข๐ญ๐ฃ๐ฐ๐ฑ๐ช๐ค๐ต๐ถ๐ด. Ang mga lamok na ito ay maaaring dumami sa mga lalagyang may naipong tubig sa loob at paligid ng ating mga tahanan.
Kaya naman, mahalagang sama-sama nating isabuhay ang 5S Kontra Dengue na isinusulong ng Department of Health (DOH):
๐. ๐๐๐๐๐๐ ๐๐๐ ๐๐๐๐๐๐๐
Suyurin at sirain ang mga posibleng pamugaran ng lamok. Alisin o itapon ang mga bagay na maaaring pag-ipunan ng tubig gaya ng lumang gulong, bote, lata, paso, timba at iba pang lalagyan. Takpan ang mga drum at imbakan ng tubig at panatilihing malinis ang mga kanal at paligid ng bahay.
๐. ๐๐๐๐๐๐ ๐๐๐๐
-๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐
Protektahan ang sarili laban sa kagat ng lamok. Magsuot ng mahahabang manggas, pantalon at medyas, gumamit ng mosquito repellent, at gumamit ng kulambo o iba pang physical barriers laban sa lamok.
๐. ๐๐๐๐ ๐๐๐๐๐ ๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐
Huwag balewalain ang mga sintomas tulad ng biglaang mataas na lagnat, matinding sakit ng ulo, pananakit ng kalamnan at kasu-kasuan, pananakit sa likod ng mga mata, panghihina, pagduduwal o pagsusuka, at pantal. Magpakonsulta agad sa pinakamalapit na health center, RHU, o health facility kapag may sintomas, lalo na kung nagpapatuloy o lumalala ang kondisyon.
๐. ๐๐๐๐๐๐๐ ๐
๐๐๐๐๐๐ ๐๐๐ ๐๐๐๐๐๐๐๐
Suportahan ang fogging o spraying kapag ito ay isinasagawa sa mga hotspot o lugar na may outbreak o banta ng outbreak, bilang bahagi ng vector-control response. Tandaan na hindi nito pinapalitan ang regular na paglilinis at pagsira sa mga pinamumugaran ng lamok.
๐. ๐๐๐๐๐๐๐ ๐๐๐๐๐๐๐๐๐
Panatilihing sapat ang pag-inom ng angkop na likido, lalo na kapag nilalagnat o may dengue, upang makatulong na maiwasan ang dehydration. Gayunpaman, ang hydration ay bahagi lamang ng supportive care at hindi kapalit ng pagpapakonsulta at tamang medical management. Ayon sa DOH dengue home-care guidance, maaaring kabilang sa angkop na fluids ang tubig, gatas, fruit juice, ORS o electrolyte solutions at iba pang angkop na likido.
๐๐๐๐๐๐ ๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐ ๐๐ ๐๐๐๐๐๐๐ ๐๐๐๐๐
Maaaring lumala ang dengue, lalo na kapag nagsisimula nang bumaba ang lagnat. Magtungo agad sa ospital kung makaranas ng:
โข Matinding pananakit ng tiyan
โข Paulit-ulit o madalas na pagsusuka
โข Pagdurugo ng ilong o gilagid
โข Pagsusuka ng dugo o parang kulay-kape
โข Maitim o kulay-itim na dumi
โข Matinding panghihina, antok o pagkalito
โข Pamumutla, panlalamig o pamumuo ng pawis sa kamay at paa
โข Hirap sa paghinga
โข Iba pang biglaang paglala ng kondisyon
๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐ ๐๐๐๐๐๐๐: Iwasan ang pag-inom ng aspirin at iba pang NSAIDs gaya ng mefenamic acid para sa dengue maliban kung ipinayo ng doktor. Para sa lagnat, ang DOH dengue home-care guidance ay nagrerekomenda ng paracetamol sa tamang dosis. Huwag basta-basta uminom ng gamot nang walang payo ng health professional.
๐๐๐๐๐ ๐๐๐ โ๐ ๐โ๐๐๐๐๐ ๐๐๐๐๐โ
Araw-araw, lalo na pagsapit ng alas-kuwatro ng hapon, maglaan ng oras upang magsagawa ng โTaob, Taktak, Tuyo at Takipโ:
๐๐๐จ๐ โ Itagilid o baligtarin ang mga lalagyang maaaring pag-ipunan ng tubig.
๐๐๐ค๐ญ๐๐ค โ Alisin ang naipong tubig sa mga lalagyan at iba pang bagay.
๐๐ฎ๐ฒ๐จ โ Patuyuin ang mga lugar at bagay na maaaring pamugaran ng lamok.
๐๐๐ค๐ข๐ฉ โ Takpan nang maayos ang mga lalagyan at imbakan ng tubig.
Ang 4 OโClock Habit ay bahagi ng patuloy na kampanya ng DOH upang regular na hanapin at alisin ang mga breeding sites ng lamok.
๐๐๐๐๐๐๐
Walang pinipiling edad ang dengue. Ang pagpigil sa pagdami ng lamok ay hindi lamang responsibilidad ng health workers o ng lokal na pamahalaanโresponsibilidad nating lahat.
Huwag hintaying magkaroon ng outbreak bago kumilos.
Suyurin ang paligid. Sirain ang pamugaran ng lamok. Protektahan ang sarili. Magpakonsulta agad. Panatilihing hydrated.
MAG-5S KONTRA DENGUE!
Search and Destroy. Secure Self-Protection. Seek Early Consultation. Support Fogging and Spraying. Sustain Hydration.
Sama-sama nating sugpuin ang dengue sa ating tahanan at komunidad lalo na sa Barangay Maroroy.