05/09/2026
Atong Basura, Atong Responsibilidad:
A Call for a Town-Wide Cooperation
My Dear Liloanons,
Nakadungog ug nakasabot ko sa daghang mga pangutana kabahin sa atong new policy sa garbage collection. Hinaot hatagan ko ninyo’g higayon nga maka esplikar ug mopasabot.
Una sa tanan, ang October nga buwan sa pag-implementar sa bag-ong policy is 𝐃𝐈𝐋𝐈 𝐏𝐀 𝐅𝐈𝐍𝐀𝐋, kay 𝐀𝐍𝐆 𝐏𝐄𝐓𝐒𝐀 ani depends on many things. We are still in the middle sa information dissemination niini, ug una nato’ng gipatawag ang mga purok officials as part of a series of face to face discussions which we plan to bring to all barangays, apil na mga eskwelahan, mga business establishments, mga homeowners’ associations, ug uban pa.
Ikaduha, 𝐖𝐀𝐋𝐀 𝐍𝐀 𝐌𝐀𝐆𝐊𝐎𝐋𝐄𝐊𝐓𝐀 og 𝐆𝐀𝐑𝐁𝐀𝐆𝐄 𝐅𝐄𝐄 ang Municipality of Liloan sukad Enero ning tuiga. Katapusan nato’ng kolekta niini, sa niaging tuig pa. And based on the new policy, 𝐃𝐈𝐋𝐈 𝐍𝐀 𝐌𝐀𝐍𝐆𝐎𝐋𝐄𝐊𝐓𝐀 𝐎𝐆 𝐆𝐀𝐑𝐁𝐀𝐆𝐄 𝐅𝐄𝐄 ang Liloan.
Ikatulo, ang 𝐓𝐑𝐀𝐍𝐒𝐏𝐀𝐑𝐄𝐍𝐓 𝐏𝐋𝐀𝐒𝐓𝐈𝐂𝐒 nga maoy sudlan sa 𝐌𝐀𝐋𝐀𝐓𝐀 ug 𝐃𝐈𝐋𝐈 𝐌𝐀𝐋𝐀𝐓𝐀, ug maoy paliton gikan sa mga 𝐏𝐔𝐑𝐎𝐊𝐒, dili easily available sa mga merkado o mall, kay kasagaran mga black garbage bags ang naa. Mas maayo man nga transparent ang sudlanan para makita sa atong mga trabahante kung gitarong ba ang segregation.
Ikaupat, 𝐍𝐆𝐀𝐍𝐎𝐍𝐆 𝐃𝐎𝐒𝐄 𝐀𝐍𝐆 𝐏𝐑𝐄𝐒𝐘𝐎 sa garbage bag? 𝑮𝒊-𝒄𝒂𝒏𝒗𝒂𝒔𝒔 𝒏𝒂𝒕𝒐 𝒂𝒏𝒈 𝒎𝒈𝒂 𝒂𝒗𝒂𝒊𝒍𝒂𝒃𝒍𝒆 𝒕𝒓𝒂𝒏𝒔𝒑𝒂𝒓𝒆𝒏𝒕 𝒈𝒂𝒓𝒃𝒂𝒈𝒆 𝒈𝒂𝒓𝒃𝒂𝒈𝒆 𝒃𝒂𝒈𝒔 𝒔𝒂 𝒎𝒈𝒂 𝒔𝒖𝒑𝒑𝒍𝒊𝒆𝒓𝒔, 𝒖𝒈 𝒂𝒏𝒈 𝒑𝒓𝒆𝒔𝒚𝒐 𝒏𝒂𝒈-𝒓𝒂𝒏𝒈𝒆 𝒇𝒓𝒐𝒎 𝑷8 𝒕𝒐 𝑷22. 𝑨𝒏𝒚𝒕𝒉𝒊𝒏𝒈 𝒃𝒆𝒍𝒐𝒘 𝒔𝒂 𝑷12, 𝒈𝒂𝒈𝒎𝒂𝒚 𝒖𝒈 𝒏𝒊𝒑𝒊𝒔, 𝒖𝒈 𝒅𝒂𝒍𝒊 𝒏𝒂 𝒎𝒂𝒈𝒊𝒔𝒊.
Kada adlaw ba gyud dose ang magasto para sa plastic? Dili ra. Depende ni sa basura ninyo nga i-generate, ug kung tarongon lang ninyo og segregate, posible modagan og usa ka semana ang inyong dose. Usa pa sad, ang mga lata, botelya, ug uban pang recyclables pwede ra man gihapon ninyo ibutang og sako or black bag kung gusto ninyo, kung kamo ang mobitbit padung sa mamalitay og recyclable materials aron inyong ibaligya. Kung maningkamot mo’g segregate ug recycle, mogamay ang basura nga atong kolektahonon. Kung tarongon nato og segregate, dili na daku atong mabayran sa landfill. Ang matag piso nga atong gigasto unta para lang paglabay sa basura, mahimo na magamit para sa dugang nga proyekto sama sa dalan, drainage, ug uban pa.
Sa Garbage Fee kaniadto, ma-gamay o madaghan ang inyong basura, pareha rag bayran tanan. Mahog nga alkanse gani ang gamay rag basura kay pareha’g mabayran sa dinaghan. Pero karon, sa new policy, kung dili daghan ang basura nga inyong ma-generate, dili pod kinahanglan mopalit og daghang garbage bags. Whereas katong kusog kaayo mo generate og basura, commensurate pod ang mapalit. Dili ni additional cost ang pagpalit sa garbage bags. Kay gitangtang na man ang garbage fee. Ug sama ra pod ni nga namalit mog sako or black bags sa merkado o mall.
Ikalima, 𝐔𝐍𝐒𝐀𝐘 𝐏𝐀𝐃𝐔𝐋𝐍𝐆𝐀𝐍 𝐒𝐀 𝐊𝐈𝐓𝐀 gikan sa plastic bags?
To deliver a more efficient garbage collection, the Municipal Government has to spend. 𝑰𝒏 2024 𝒂𝒍𝒐𝒏𝒆, 𝒂𝒏𝒈 𝑻𝑶𝑻𝑨𝑳 𝑪𝑶𝑳𝑳𝑬𝑪𝑻𝑰𝑶𝑵 𝑺𝑨 𝑮𝑨𝑹𝑩𝑨𝑮𝑬 𝑭𝑬𝑬𝑺 𝒘𝒂𝒔 𝑷8,933,704. 𝑷𝒆𝒓𝒐 𝒂𝒏𝒈 𝒔𝒘𝒆𝒍𝒅𝒐 𝒔𝒂 𝒄𝒐𝒍𝒍𝒆𝒄𝒕𝒐𝒓𝒔, 𝒈𝒂𝒔𝒐𝒍𝒊𝒏𝒂 𝒖𝒈 𝒑𝒂𝒓𝒕𝒔 𝒕𝒐 𝒎𝒂𝒊𝒏𝒕𝒂𝒊𝒏 𝒔𝒂 𝒈𝒂𝒓𝒃𝒂𝒈𝒆 𝒕𝒓𝒖𝒄𝒌𝒔 𝒎𝒐𝒌𝒂𝒃𝒂𝒕 𝒐𝒈 𝑷9,262,752. 𝑨𝒏𝒈 𝒏𝒂𝒃𝒂𝒚𝒓𝒂𝒏 𝒏𝒂𝒕𝒐 𝒔𝒂 𝑺𝑨𝑵𝑰𝑻𝑨𝑹𝒀 𝑳𝑨𝑵𝑫𝑭𝑰𝑳𝑳 𝒐 𝒍𝒂𝒃𝒂𝒚𝒂𝒏𝒂𝒏 𝒔𝒂 𝒃𝒂𝒔𝒖𝒓𝒂, 𝑷10,794.528. 𝑰𝒏 𝒔𝒉𝒐𝒓𝒕, 𝒏𝒂𝒌𝒂𝒌𝒐𝒍𝒆𝒌𝒕𝒂 𝒕𝒂’𝒈 𝑷8.9 𝑴𝒊𝒍𝒍𝒊𝒐𝒏 𝒔𝒂 𝒈𝒂𝒓𝒃𝒂𝒈𝒆 𝒇𝒆𝒆𝒔, 𝒑𝒆𝒓𝒐 𝒏𝒊𝒈𝒂𝒔𝒕𝒐 𝒕𝒂’𝒈 𝒂𝒃𝒐𝒖𝒕 𝑷19.9 𝒎𝒊𝒍𝒍𝒊𝒐𝒏 𝒔𝒂 𝒍𝒂𝒏𝒅𝒇𝒊𝒍𝒍 𝒂𝒏𝒅 𝒄𝒐𝒍𝒍𝒆𝒄𝒕𝒊𝒐𝒏.
Since that year, nisaka na ang presyo sa gasoline ug parts, nisaka na pod ang price per ton nga gi-charge sa landfill sa Consolacion. Ang atong garbage trucks nidaghan na pod, from 7 in 2022, to 11 in 2024, ug karong tuiga, 23 na ka buok ang atong garbage trucks nga gastohanan sa gasoline ug parts.
𝑲𝒂𝒓𝒐𝒏 𝒍𝒂𝒏𝒈, 𝒔𝒂 𝒎𝒐𝒏𝒕𝒉 𝒐𝒇 𝑨𝒖𝒈𝒖𝒔𝒕 2026 𝒂𝒍𝒐𝒏𝒆, 𝒘𝒆 𝒔𝒑𝒆𝒏𝒕 𝑷566,032 𝒇𝒐𝒓 𝒍𝒂𝒃𝒐𝒓 𝒔𝒂 𝒂𝒕𝒐𝒏𝒈 𝒔𝒐𝒍𝒊𝒅𝒘𝒂𝒔𝒕𝒆 𝒎𝒂𝒏𝒂𝒈𝒆𝒎𝒆𝒏𝒕, 𝑷600,000 𝒐𝒏 𝒇𝒖𝒆𝒍, 𝒂𝒏𝒅 𝑷1,181,330 𝒇𝒐𝒓 𝒕𝒉𝒆 𝒍𝒂𝒏𝒅𝒇𝒊𝒍𝒍 𝒇𝒆𝒆𝒔 𝒐𝒓 𝒂 𝒕𝒐𝒕𝒂𝒍 𝒐𝒇 𝑷2,347,362 𝒆𝒙𝒑𝒆𝒏𝒔𝒆𝒔 𝒇𝒐𝒓 𝑨𝒖𝒈𝒖𝒔𝒕. 𝑨𝒔 𝒐𝒇 𝒏𝒐𝒘, 𝑳𝒊𝒍𝒐𝒂𝒏 𝒄𝒐𝒍𝒍𝒆𝒄𝒕𝒔 35 𝒕𝒐 40 𝒕𝒐𝒏𝒔 𝒐𝒇 𝒈𝒂𝒓𝒃𝒂𝒈𝒆 𝒑𝒆𝒓 𝒅𝒂𝒚.
Kahibaw ko nga dili ni sayon nga adjustment, pero kinahanglan kaayo ni para sa kaayohan sa atong lungsod. Nangayo ko sa inyong paminaw, pagsabot, ug labaw sa tanan, sa inyong kooperasyon. Buhion nato ang matuod nga diwa sa pagtinabangay, kay doing this would be taking care of the place we call our home, and to sustain it para sa mga next generation of Liloanons.
Atong Basura, Atong Responsibilidad. Ipakita ta ang atong gugma para sa atong lungsod!
Daghan kaayong salamat ug maayong adlaw kaninyong tanan. God bless Liloan!
