Pind Sudhar پنڈ سدھار

رشید چوھدری

اک کسان لیڈر لکھیا بئی اوہ کرساناں نوں ڈیلراں (بیج، سپرے تے کھاداں بنان ویچن والیاں کارپوریشناں کمپنیاں دے مارکیٹنگ تے سیلز ایجنٹ) دی لٹ کھوہ توں بچان دی جدوجہد چھوہن چاہندے نیں۔ میں اوہناں دی پوسٹ تے تھلواں کمنٹ کیتا:

ہائبرڈ بیجاں، ون سونیاں کھاداں تے سپریئاں توں انکار اس مافیا دی بربادی دا پہلا قدم ہووے گا۔ پنجاب دی زراعت دا مسئلہ پیداوار نہیں، پیداوار دی بہتات اے، پیداوار انھے واہ ودھان دی بھیڈ چال اے۔ پچھلے ویہہ ورھیاں توں پنجاب وچ وادھو خوراک دا بحران اے۔ پہلے کمپنیاں بی ٹی کاٹن لیاندی جیہنے پورے صوبے وچ کپاہ دا بی ای مار دتا فیر آئیاں کپاہ دی تھانویں لگن آلیاں نکیاں فصلاں۔ جنے سال کسے نکی فصل دا بی وک دا تے ایکو سسٹم بن دا، کجھ کرساناں نوں ایہدا لاہا ہندا۔ مارکیٹنگ، گڈیاں، بھوربن دے جھولیاں تے عمرے دے ٹکٹاں تے کھڑی انڈسٹری ایہناں سالاں تے آؤن والے ورھیاں وچ رج کماندی تے کرسان دی وادھو ترین پیداوار سڑکاں تے رلدی۔ آلو، ہندوانے، تل، مٹر، تھوم، وصل نال ایہی ہوئیا۔ کمپنیاں دی کوئی راکٹ سائنس نہیں اے۔ اوہناں دے ٹیکنیشن ہر وست وچ پانی دا کانٹینٹ ودھا کے اوہدا وزن ودھان نوں آر اینڈ ڈی آکھدے نیں۔

کھاداں سپرے وی مارکیٹنگ تے ایجنٹاں دے ڈراوے تے وکدیاں۔ پوری دنیا وچ کیمیکل کھاد تے سپرے دی ورتوں پاکستان دی نسبت ادھی وی نہیں۔ روٹاویٹراں نال مٹی پٹن توں لے کے زمین نوں مریضاں طرحاں ہر مائیکرونیوٹریئٹ باھروں دیون دی اکا لوڑ کوئی نہیں ہندی۔ سگوں بھوئیں رڑی ہندی اے روٹا ویٹر، سپرے تے کیمیکل کھاد نال۔

ہزاراں من نکلن والا تھوم پیاز منڈی دا اک اک سیزن نہیں کڈھ سکے۔ ہن اسمی ورگیاں نرے پانی والیاں آلو دیاں ورائٹیاں نال ایہو کجھ ہو رہیا۔ کارگل توں لے کے مونسینثو تک ورگیاں ملٹی بلین ڈالر کارپوریشناں ساڈے پنڈاں تھاواں تے پہنچیاں کھڑیاں۔

لوہڑا خدا دا پاکستان دی کل کھپت سنے ایکسپورٹ 40 لکھ ٹن آلو اے۔ کمپنیاں پنجاب وچ اک کروڑ ویہہ لکھ ٹن آلو لوا چھڈیا۔ ہر کلے وچوں کمپنیاں نوں گھٹوگھٹ ڈیڑھ لکھ منافع ہوئیا تے کسان نوں ڈھائی توں تن لکھ دا گھاٹا۔

سرکاری یونیورسٹیاں، آر اینڈ ڈی دے سرکاری ادارے تے گورنمنٹاں آپ ایہناں کمپنیاں کارپوریشناں ہتھوں وک چکے نیں۔ ویکھو نہ اوہناں منسٹری دا ناں فوڈ سیکورٹی رکھیا اے۔ فوڈ سیکورٹی دا تے مسئلہ ای نہیں۔ مسئلہ فوڈ مینجمنٹ دا اے۔ ودھ پیداوار دا مانترا سرکار تے کمپنیاں ولوں کساناں نوں پھاتن دی پھاہی اے۔

ایہدے توں انکار لوڑیدا اے۔

دیہی علاقوں میں کسی بھی سطح کی انتخابی حلقہ بندی میں پٹوار سرکل کو توڑا نہیں جا سکتا۔ اگرچہ یونین کونسل کی تشکیل میں رولز میں استثنائی گنجائش ہے مگر اب سے پہلے کی حلقہ بندیوں میں عموما پٹوار سرکل کے ساتھ چھیڑ چھاڑ نہیں کی جاتی تھی۔ یعنی ایک پٹوار سرکل کے اندر آنے والے دیہات ایک ہی یونین کونسل کا حصہ رہتے تھے۔

کل سے مسودہ یونین کونسلوں کی جو تشکیل سامنے آئی ہے، اس میں لگتا ہے کہ، کم ازکم ضلع ساہیوال کی حد تک، پٹوار سرکل کو توڑنا بنیادی تقاضا سمجھا گیا ہے۔

خدا کے بندو، پچھلے چھ سال میں اس طرح کی حلقہ بندی کی مشقیں چار مرتبہ آپ کروا چکے ہیں۔ کیوں خلق خدا کو خوار کراتے ہو کہ وہ اعتراضات داخل کریں، وکیلوں کی فیسیں بھریں اور بابووں کو بتائیں کہ پٹوار سرکل انگریزوں کے زمانے سے کبھی نہیں توڑے گئے۔ الیکشن تو آپ ان پر بھی نہ کروا سکیں گے کہ صوبائی اسمبلی اور حکومت کی مقامی انتخابات میں صرف اس حد تک دلچسپی ہے کہ یہ کبھی نہ ہوں تو کیوں لوگوں کو کشٹ میں ڈالتے ہیں؟

یونین کونسلوں کا ریکارڈ منتقل کرنے، عملہ آگے پیچھے کرنے اور شادی، پیدائش اور مرگ رجسٹر کروانے والوں کے لیے خواری کا انتظام کرنے میں آپ کو کیا ملے گا؟

دنیا بھر میں مقامی انتظام میں ہمیشگی یا مستقلگی مقدم رکھی جاتی ہے تاکہ لوگوں کو آسانی رہے۔ ہمارے یہاں ہر دوسرے سال مقامی اداروں کی حدود بدل دی جاتی ہیں اور وہ بھی بغیر الیکشن کرائے۔

عید الاضحی کے موقع پر صفائی کے مثالی انتظامات
5000 آبادی کے ایک گاوں کو جس میں 250 سے زائد جانور قربان ہوں گے۔آلائشوں کیلئے 40 شاپر بیگ مہیا کئے جارھے ہیں۔

سبھناں نوں لوکائی وچ شعور ونڈن دا بھس اے۔ تبلیغی مولوی ہدایت ونڈ دے نیں، سوشلسٹ منڈی دی سمجھ ورتاندے نیں، این جی اوز والے آگاہی دی ریڑھی لاندے نیں، لبرل لکھاری سمجھدے نیں اوہ اکلے ای چانن ونڈ دے نیں نہیں تے گھپ ہنیرا ہووے۔ ہور تے ہور سیاسی جماعتاں وی اج کل شعور دی ہٹی ای کھولی ہوئی اے۔

یعنی کل ملا کے ایہہ سارے اسانوں بے ہدایتے، بسونہے، بے شعورے، مورکھ تے کمدھ سمجھدے نیں تے نال ایہہ وی سمجھدے نیں بئی ایہناں دیاں کتاباں، خطبے، تقریراں، ولاگز تے لیکچرز نہ ہوون تاں اسیں سارے شعور دی پوڑی نہیں چڑھ سکدے۔

گورے جدوں ہندوستان آئے تاں اوہناں دے نال آئے کرسچن مشنز۔ برصغیر وچ اودوں توں پراپیگنڈے تے تبلیغ دا فریم ورک ای چلدا اے ہر پاسے۔ یعنی لوکائی نوں سمجھن تے اوہدے نال رلن دی بجائے اوہنوں بدلن دا آھر۔ یعنی لوکاں وچ کوئی عیب، کوئی کچ ھے جیہنوں دور کرن لئی کوئی مقامی دانش یاں سوچن سمجھن وچوں پھٹیا شعور نہیں لوڑیدا سگوں اوہناں نوں اک نواں پیکج قبول کرن تے زور لاون ضروری اے۔ اوہ پیکج بدیسی اے, ولایتی اے تے اوہدے وچ کسے طرحاں دی ترمیم وی نہیں ہو سکدی۔

شعور تاں اندروں پھٹن والی شے ھے جیہڑا سوچن سمجھن توں اگ دا اے۔ ازمز تے نظریے کوئی ڈھانچا دے وی دیون تاں وی اوہنوں لوکل لوڑ تھوڑ، تل وطنی دانش، اجتماعی سمجھ تے لوکائی نال جڑت چاہیدی اے ورنہ تے اوہ اگالی اے کسے ہور دے لفظاں دی۔ لوکائی ایہناں ازماں دے دیہاڑی داراں توں چوکھی سیانی اے۔ اصل شعور وی لوکائی کولوں ای جڑ سکدا اے۔

پنجاب دیاں کجھ جوہاں وچ دیہی اکانومی منہ پرنے ڈگ چکی اے۔ آلو والی پٹی وچ تے کنک دا آسرا وی کوئی نہیں سی۔ کنک دی بجان ای گھٹ سی، اتوں جھاڑ وی کجھ نہیں نکلیا۔ گرمی شروع ہندیاں سار ای بوہتیاں سبزیاں پھل وی بھاء ولوں آلو ای بن چکے نیں۔ ٹکے سیر، بھانویں خریدن والیاں وچ ایہناں نوں خریدن دا ساہ ست وی کوئی نہیں۔ قربانی لاگے وے پر منڈیاں وچ ڈنگر وی کوئی مل نہیں کھوہندے پئے۔

تیل کیہہ مہنگا ہوئیا، لگدائے کرونا پرت آئیا اے۔ چٹے دینہہ سڑکاں سنج ویران پئیاں ہندیاں نیں۔ کوئی ٹانواں ٹانواں سکوٹر والا سڑک دی چپ توڑ دا۔ جی ٹی روڈ دی پت وی ٹرکاں ای بچائی اے۔ ایدوں ودھ ٹریفک تاں عید دے دیہاڑے ہندی اے۔

باھرلے ملکاں وچ مجوری کر دیاں منڈیاں دا آسرا ہے سی تے ہے وی پر ایران اتے دھاڑے تے جنگ نیں خلیج نوں جیہڑا بھڑتھو پائیا اے، اوہدا اثر منڈیاں دے کم تے کمائی تے وی پیندا پیا اے۔

اک وسدی ہسدی جوہ نوں سرکار، سیڈ، کھاد تے سپرے تے دیو کھا گئے۔ اکھے اسیں پیداوار ودھا دیندے آں۔ ودھی پئی جے۔ ہریک شے وادھو اے۔ فوڈ سیکورٹی پوری ہو گئی اے کیہہ ہوئیا جے کجھ کروڑ لوک ننگ ہو گئے نیں۔

اب تو اتنی بھی میسر نہیں مے خانے میں
جتنی ہم چھوڑ دیا کرتے تھے پیمانے میں

ہتھیں مزدوری یاں دماغی مشقت نال جڑے محنتی تے کرتی زنانیاں بندے ای ایس دھرتی دا شنگار نیں۔ ایہناں وچوں کروڑہا جدید غلامی دیاں وکھو وکھ شکلاں وچ پھاتے نیں۔
اساڈے اپنے سماج وچ لکھاں کھیت مزدور، گھراں وچ کم کرن والیاں انیک زنانیاں، بھٹھیاں تے کم کر دے ٹبراں دے ٹبر تے کنسٹرکشن ٹھیکیداراں کول کدے نہ مکن والیاں پیشگیاں لاہندے ہزاراں مزدور، کولے دیاں کھاناں وچ نت دیہاڑے مردے شانگلہ دے جوان، ایہناں نوں کسے قانون دا کوئی آسرا ای نہیں۔ گھٹوگھٹ مزدوری متھن والے قانون دا وی نہیں۔
انج تے زنانیاں دا کم کسے گنتی وچ وی نہیں لیاندا جاندا پر پنجاب وچ سرکار ولوں کم کرن والیاں وجہوں گنیاں گئیاں ہر تن زنانیاں وچوں دو انفارمل کھیت مزدور نیں، جیہناں نوں کسے قنون دا کوئی سہارا نہیوں۔ سندھ نے بھانویں اک قنون بنا کے کجھ آپاء کیتا اے پر پنجاب نے تے ایہہ کشٹ کٹن دا یتن وی نہیں کیتا حالے۔
کنے ای مرد زنانیاں اخباراں ٹی ویاں، ملاں فیکٹریاں تے ہورناں دفتراں وچ کانٹریکٹ دے پھڑکے توں بغیر کم کرن والے ورکرز وی وگار ای بھگتاندے نیں پئے۔ نہ چھٹیاں دا حق نہ ملازمت دا تحفظ۔ قانون موجود پر ورکراں نوں ویکھن توں وانجھا۔
اج دا شہیدی دیہاڑ وی جدید غلامی دیاں ایہناں شکلاں نوں ویہرن دا دیہاڑ اے۔ یوم مزدور مبارک

https://www.facebook.com/share/p/18MjKtHXG1/

پنجاب کی زراعت میں تقریباً 85 لاکھ سے زائد خواتین کھیت مزدور اہم کردار ادا کر رہی ہیں — بیج بونے سے لے کر فصل کی کٹائی تک ہر مرحلے میں ان کی محنت شامل ہے۔

اس کے باوجود، ان خواتین کھیت مزدور کے لیے نہ کوئی واضح قانونی تحفظ ہے اور نہ ہی انہیں بطور ورکر تسلیم کیا جاتا ہے۔

یہ صورتحال صرف نظراندازی نہیں، بلکہ ایک سنجیدہ پالیسی خلا ہے۔
اب وقت ہے کہ اس خلا کو قانون سازی کے ذریعے پُر کیا جائے۔


Farmers Development Organization (FDO)

https://www.facebook.com/share/p/1Aquf2Wuym/

کھیتوں سے قانون تک — ایک عورت کی خاموش اپیل - واج صبح ابھی پوری طرح روشن بھی نہیں ہوئی تھی کہ چاچی رحیما میرے دروازے پر آ کھڑی ہوئی۔ اس کی آواز میں وہی جلدی تھی جو ہر دن ہمارے ساتھ چلتی ہے۔“جلدی کرو، آج کپاس چننی ہے، د...