11/03/2026
Protesty Marca 1968 roku w Łodzi stanowiły jeden z najsilniejszych ośrodków oporu studenckiego w Polsce.
Wszystko zaczęło się 11 marca, gdy na Politechnice i Uniwersytecie Łódzkim odbyły się pierwsze wiece solidarnościowe z brutalnie potraktowanymi studentami z Warszawy protestującymi przeciwko zdjęciu „Dziadów” Adama Mickiewicza z afisza oraz represjom wobec kolegów. Kulminacja protestów nastąpiła między 19 a 21 marca. To właśnie wtedy w Łodzi wybuchł jeden z największych w kraju strajków okupacyjnych, skupiony głównie w gmachach Biblioteki Głównej Uniwersytetu Łódzkiego oraz w budynkach Politechniki.
Równolegle do strajków na uczelniach, na ulicach miasta, w tym na ul. Piotrkowskiej oraz w okolicach placu Wolności, trwały manifestacje brutalnie pacyfikowane przez oddziały Milicji Obywatelskiej i ZOMO. Manifestujący studenci, poza solidarnością z Warszawą, wysuwali postulaty dotyczące swobód obywatelskich: żądali wolności słowa, zniesienia cenzury oraz zaprzestania nagonki antysemickiej i propagandowych manipulacji władz.
Opór został złamany 22 marca pod groźbą siłowego usunięcia studentów z budynków oraz masowych relegacji. Następstwa tych wydarzeń były dla łódzkiego środowiska akademickiego dotkliwe. Wielu uczestników, w tym liderzy, tacy jak Brunon Kapała, czy Jerzy Szczęsny, zostało skreślonych z list studentów. Dodatkowo mężczyzn uczestniczących w protestach masowo wcielano do karnej służby wojskowej. Represje objęły także środowiska artystyczne, dziennikarskie i medyczne. Tragiczny finał łódzkiego Marca '68 dopełniły czystki antysemickie, które zmusiły wielu naukowców i studentów do przymusowej emigracji z kraju.
Marcowe wydarzenia zostały zapamiętane w historii jako przykład walki z propagandą i cenzurą. Ponadto stały się symbolem zjednoczenia młodych ludzi, a ich konsekwencje odbiły się na całym pokoleniu łodzian.
